{"id":11149,"date":"2022-11-24T12:30:03","date_gmt":"2022-11-24T10:30:03","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=11149"},"modified":"2024-12-16T12:32:52","modified_gmt":"2024-12-16T10:32:52","slug":"elementet-e-nevojshme-per-perparim-ne-normalizimin-e-marredhenieve-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/elementet-e-nevojshme-per-perparim-ne-normalizimin-e-marredhenieve-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"Elementet e nevojshme p\u00ebr p\u00ebrparim n\u00eb normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 15px;\">Foto nga iStock.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, \u00ebsht\u00eb i vendosur se nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebrfundimtare me Serbin\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohet n\u00eb njohje reciproke. Mir\u00ebpo, njohja reciproke \u00ebsht\u00eb e papranueshme p\u00ebr pal\u00ebn serbe, prandaj presidenti Aleksandar Vu\u00e7iq insiston vazhdimisht n\u00eb gjetjen e nj\u00eb kompromisi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gjersa nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebrfundimtare \u00ebsht\u00eb ende larg horizontit, disa <\/span><a href=\"https:\/\/kdi-kosova.org\/publikimet\/elementet-kyqe-te-nevojshme-per-progres-ne-normalizimin-e-marredhenieve-mes-kosoves-dhe-serbise\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">elemente dhe parime ky\u00e7e<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> jan\u00eb t\u00eb domosdoshme p\u00ebr p\u00ebrparim n\u00eb normalizimin e m\u00ebtejsh\u00ebm mes dy vendeve:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> P\u00ebrqendrimi i negociatave n\u00eb drejt\u00ebsi tranzicionale dhe ballafaqim me t\u00eb kaluar\u00ebn\u00a0<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Trauma dhe pasojat e luft\u00ebs mbeten t\u00eb rr\u00ebnjosura thell\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare. Kjo e b\u00ebn gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn q\u00eb t\u2019i normalizoj\u00eb plot\u00ebsisht marr\u00ebdh\u00ebniet me nj\u00eb vend (Serbin\u00eb) q\u00eb nuk ka shfaqur asnj\u00eb pendes\u00eb p\u00ebr viktimat e luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. Narrativa e Beogradit nuk p\u00ebrfshin asnj\u00eb njohje ndaj asaj q\u00eb ndodhi gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jan\u00eb rreth <\/span><a href=\"https:\/\/www.icrc.org\/en\/document\/23-years-1630-people-still-missing-kosovo\"><span style=\"font-weight: 400;\">1600 persona<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ende t\u00eb zhdukur nga lufta n\u00eb Kosov\u00eb, shumica d\u00ebrrmuese e tyre shqiptar\u00eb. N\u00eb dy dekadat e fundit, Serbia nuk ka treguar bashk\u00ebpunim t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ka ndodhur me k\u00ebta individ\u00eb, apo vendndodhjen e tyre.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb marr\u00ebveshje e mundshme q\u00eb do t\u00eb fokusohej n\u00eb gjetjen e personave t\u00eb zhdukur dhe n\u00eb sjelljen e nj\u00eb lloj paqeje p\u00ebr familjet e viktimave, do t\u00eb ishte nj\u00eb hap i madh p\u00ebrpara drejt normalizimit.\u00a0<\/span><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Zbatimi i marr\u00ebveshjeve dhe vendimeve t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Refuzimi i Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr zbatimin e dy vendimeve t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese: 1) Themelimin e Asociacionit\/Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe n\u00eb Kosov\u00eb (ASM) dhe 2) Aktgjykimin mbi pron\u00ebsin\u00eb e 24 hektar\u00ebve s\u00eb Manastirit Ortodoks Serb t\u00eb De\u00e7anit, q\u00eb v\u00ebrteton t\u00eb drejt\u00ebn mbi pron\u00ebsin\u00eb e Manastirit, po pengojn\u00eb seriozisht p\u00ebrparimin n\u00eb dialog.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00eb dyja vendimet jan\u00eb p\u00ebrfundimtare dhe nuk mund t\u00eb apelohen. N\u00eb aktgjykimin e Gjykat\u00ebs Kushtetuese t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr ASM-n\u00eb thuhet se parimet\/elementet e p\u00ebrgjithshme t\u00eb marr\u00ebveshjes nuk jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me Kushtetut\u00ebn e Kosov\u00ebs. Megjithat\u00eb, gjykata k\u00ebrkon zbatimin e ASM-s\u00eb bazuar n\u00eb marr\u00ebveshjen e vitit 2013.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Konkretisht, neni i dyt\u00eb i <\/span><a href=\"https:\/\/gjk-ks.org\/wp-content\/uploads\/vendimet\/gjk_ko_130_15_ang.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">aktgjykimit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> thot\u00eb si n\u00eb vijim: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cAsociacioni\/Bashk\u00ebsia e komunave me shumic\u00eb serbe themelohet si\u00e7 parashihet me Marr\u00ebveshjen e Par\u00eb, t\u00eb ratifikuar nga Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb shpallur nga presidenti i Republik\u00ebs t\u00eb Kosov\u00ebs.\u201d<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Pavar\u00ebsisht vendimit t\u00eb gjykat\u00ebs, Kurti ka <\/span><a href=\"https:\/\/kallxo.com\/lajm\/kurti-asociacioni-kurrsesi-nuk-ben-te-zbatohet\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">said<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> se ASM-ja <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cnuk duhet t\u00eb zbatohet n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb\u201d.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Moszbatimi i vendimeve p\u00ebrfundimtare t\u00eb gjykat\u00ebs m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb vend rrezikon integritetin e sundimit t\u00eb ligjit, marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike dhe p\u00ebrparimin e m\u00ebtutjesh\u00ebm n\u00eb dialog. M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, kjo tregon se Qeveria e Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e p\u00ebrkushtuar ndaj sundimit t\u00eb ligjit dhe zbatimit t\u00eb vendimeve juridike t\u00eb form\u00ebs s\u00eb prer\u00eb.<\/span><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Ringjallja e perspektiv\u00ebs euroatlantike n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb dy dekadat e fundit, BE-ja ka p\u00ebrdorur nj\u00eb qasje <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;karot\u00eb dhe shkop&#8221;<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebr ta promovuar demokracin\u00eb n\u00eb rajon, duke shp\u00ebrblyer p\u00ebrparimin me zgjerim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm dhe duke p\u00ebrdorur nd\u00ebshkimin p\u00ebr ngadal\u00ebsim t\u00eb reformave. Megjithat\u00eb, vitet e fundit, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">shkopinjt\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e BE-s\u00eb duket se jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb, nd\u00ebrsa <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">karotat<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb pakta.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Politika e zgjerimit \u00ebsht\u00eb mjeti m\u00eb i mir\u00eb i BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb pozitivisht Kosov\u00ebn dhe Serbin\u00eb drejt nj\u00eb zgjidhjeje p\u00ebrfundimtare. Mungesa e shp\u00ebrblimeve (karotave) do ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe Serbin\u00eb q\u00eb t\u00eb angazhohen maksimalisht n\u00eb dialog. Kjo \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr Serbin\u00eb, q\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend kandidat dhe nuk do t\u00eb jet\u00eb e prir\u00eb t\u00eb angazhohet p\u00ebr normalizim t\u00eb plot\u00eb me Kosov\u00ebn pa nj\u00eb rrug\u00eb konkrete drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, vendet Per\u00ebndimore duhet ta konsiderojn\u00eb rrug\u00ebn drejt integrimit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb NATO. Edhe pse an\u00ebtar\u00ebsimi i plot\u00eb \u00ebsht\u00eb pothuajse i pamundur duke marr\u00eb parasysh rrethanat aktuale, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb mungesa e njohjes nga kat\u00ebr shtetet an\u00ebtare t\u00eb NATO-s (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja), Per\u00ebndimi duhet t\u00eb marr\u00eb parasysh programin <\/span><a href=\"https:\/\/www.nato.int\/cps\/en\/natohq\/topics_50349.htm\"><span style=\"font-weight: 400;\">Partneriteti p\u00ebr Paqe<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebr Kosov\u00ebn, n\u00eb t\u00eb cilin Serbia merr pjes\u00eb.<\/span><\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><b> Presion ndaj Serbis\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrafrohet me politik\u00ebn e BE-s\u00eb dhe sanksionet ndaj Rusis\u00eb<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me p\u00ebrjashtim t\u00eb Bjellorusis\u00eb, Serbia mbetet vendi i vet\u00ebm europian q\u00eb nuk ka vendosur asnj\u00eb raund sanksionesh ndaj Rusis\u00eb. Pavar\u00ebsisht <\/span><a href=\"https:\/\/www.euractiv.com\/section\/enlargement\/news\/germany-urges-serbia-to-apply-sanctions-against-moscow\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">thirrjeve t\u00eb shumta<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> nga institucionet e BE-s\u00eb dhe shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur sanksione, Serbia nuk e ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. P\u00ebrkundrazi, Serbia ka r\u00ebn\u00eb dakord s\u00eb fundmi p\u00ebr nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/europe\/serbias-vucic-says-agreed-3-year-gas-supply-contract-with-putin-2022-05-29\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">marr\u00ebveshje t\u00eb re gazi me Rusin\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, e cila do t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb furnizim trevje\u00e7ar me gaz rus n\u00eb Serbi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pavar\u00ebsisht zhvillimeve t\u00eb tilla, BE-ja nuk i ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb presion Serbis\u00eb p\u00ebr ta ndryshuar qasjen e saj dhe ka ndryshuar kurs vet\u00ebm n\u00eb muajin n\u00ebntor, tet\u00eb muaj pas fillimit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. M\u00eb 23 n\u00ebntor, Parlamenti Europian ka miratuar nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.europarl.europa.eu\/doceo\/document\/TA-9-2022-0406_EN.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">resolution<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb potencon se \u00e7do p\u00ebrparim n\u00eb negociatat e pranimit t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb BE duhet t\u00eb lidhet me p\u00ebrafrimin e Beogradit me BE-n\u00eb p\u00ebr sanksionet kund\u00ebr Rusis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">BE-ja dhe vendet e saj an\u00ebtare duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb presion t\u00eb vazhduesh\u00ebm ndaj Serbis\u00eb q\u00eb t\u00eb shpall\u00eb sanksione kund\u00ebr Rusis\u00eb dhe ta rikonfirmoj\u00eb rrug\u00ebn e saj europiane. P\u00ebrndryshe, kjo mund t\u2019i d\u00ebmtoj\u00eb p\u00ebrpjekjet e BE-s\u00eb dhe kredibilitetin e saj n\u00eb procesin e dialogut. N\u00eb rast se Serbia nuk ndryshon qasje, at\u00ebher\u00eb BE-ja duhet ta konsideroj\u00eb zbatimin e pasojave konkrete, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb diskualifikimi i Serbis\u00eb nga negociatat me BE-n\u00eb.<\/span><\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><b> Rritja m\u00eb e thell\u00eb e bashk\u00ebpunimit ShBA-BE<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gjat\u00eb dy vjet\u00ebve t\u00eb fundit jan\u00eb em\u00ebruar disa emisar\u00eb special\u00eb n\u00eb rajon nga ShBA-ja, BE-ja, Gjermania, Anglia dhe Greqia. Em\u00ebrimi i t\u00eb d\u00ebrguarve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap p\u00ebrpara n\u00eb dialog dhe d\u00ebrgon nj\u00eb sinjal t\u00eb qart\u00eb, si p\u00ebr Kosov\u00ebn, ashtu edhe p\u00ebr Serbin\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, deri m\u00eb tani nuk duket se ka pasur shum\u00eb bashk\u00ebpunim dhe koordinim mes t\u00eb d\u00ebrguarve. Ky bashk\u00ebpunim do t\u00eb ofronte mb\u00ebshtetje shtes\u00eb politike p\u00ebr Miroslav Laj\u00e7ak-un, i cili aktualisht po udh\u00ebheq bisedimet e nd\u00ebrmjet\u00ebsuara nga BE-ja, dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb do t\u00eb shtonte m\u00eb shum\u00eb presion ndaj Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar plot\u00ebsisht t\u00eb p\u00ebrkushtuara ndaj procesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje specifike ku mund t\u00eb ket\u00eb m\u00eb shum\u00eb koordinim \u00ebsht\u00eb tema e bashk\u00ebpunimit rajonal. Aktualisht ekzistojn\u00eb dy procese bashk\u00ebpunimi rajonal n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor: Procesi i Berlinit dhe Ballkani i Hapur (i njohur m\u00eb par\u00eb si Mini-Shengeni). T\u00eb gjitha vendet e rajonit mb\u00ebshtesin Procesin e Berlinit, por vet\u00ebm ShBA-ja mb\u00ebshtet Ballkanin e Hapur, i cili, ndryshe nga Procesi i Berlinit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb iniciativ\u00eb e drejtuar nga vendi i krijuar nga Shqip\u00ebria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bashk\u00ebpunimi m\u00eb i ngusht\u00eb ShBA-BE \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor p\u00ebr normalizimin e plot\u00eb nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Vet\u00ebm nj\u00eb qasje e koordinuar ShBA-BE mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si katalizator dhe t\u00eb prodhoj\u00eb sinergjin\u00eb e nevojshme p\u00ebr ta finalizuar nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebrfundimtare.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Foto nga iStock. Kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, \u00ebsht\u00eb i vendosur se nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebrfundimtare me Serbin\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohet n\u00eb njohje reciproke. Mir\u00ebpo, njohja reciproke \u00ebsht\u00eb e papranueshme p\u00ebr pal\u00ebn serbe, prandaj presidenti Aleksandar Vu\u00e7iq insiston vazhdimisht n\u00eb gjetjen e nj\u00eb kompromisi. Gjersa nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebrfundimtare \u00ebsht\u00eb ende larg horizontit, disa elemente dhe parime [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":11153,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2055,1043,1029,1236],"ppma_author":[20],"class_list":["post-11149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-ballkanin-perendimor","tag-be","tag-drejtesia-tranzicionale","tag-kosove-serbi"],"authors":[{"term_id":20,"user_id":4,"is_guest":0,"slug":"visar","display_name":"Visar Xhambazi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Xhambazi","first_name":"Visar","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11149"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11154,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11149\/revisions\/11154"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11149"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=11149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}