{"id":1284,"date":"2022-12-25T14:17:05","date_gmt":"2022-12-25T13:17:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=1284"},"modified":"2023-12-18T15:19:04","modified_gmt":"2023-12-18T14:19:04","slug":"ekzil-shenime-pa-ngjyra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/ekzil-shenime-pa-ngjyra\/","title":{"rendered":"\u200bEkzil &#8211; sh\u00ebnime pa ngjyra"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>P\u00ebr bab\u00ebn, q\u00eb gjithmon\u00eb e dinte<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\">\n<p><span style=\"font-size: 15px;\"><strong>Credits:\u00a0Massimo Sestini \u00a0| AP<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Edward Said ka th\u00ebn\u00eb \u201cT\u00eb mendosh p\u00ebr ekzilin \u00ebsht\u00eb \u00e7udit\u00ebrisht t\u00ebrheq\u00ebse, por e tmerrshme p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrjetuar. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb e \u00e7ar\u00eb e pash\u00ebrueshme, e sforcuar n\u00eb mes t\u00eb qenies njer\u00ebzore dhe vendit t\u00eb vet, n\u00eb mes t\u00eb vetes dhe sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb: pik\u00ebllimi i tij esencial kurr\u00eb nuk mund t\u00eb tejkalohet\u201d. P\u00ebr t\u00eb arritur s\u00eb shkruari k\u00ebto fjal\u00eb, Said do t\u00eb jet\u00eb informuar m\u00eb pak nga leximi e let\u00ebrsia, e m\u00eb shum\u00eb nga p\u00ebrvoja e tij personale dhe e popullit q\u00eb i takonte. Dhe v\u00ebrtet, duhet t\u2019i p\u00ebrkas\u00ebsh nj\u00eb populli me shtet t\u00eb kontestuar si\u00e7\u00a0jan\u00eb palestinez\u00ebt, q\u00eb t\u00eb ndjesh thell\u00eb historin\u00eb tragjike t\u00eb tyre, q\u00eb t\u00eb arrish t\u00eb formulosh fjal\u00eb me kaq pesh\u00eb dhe dometh\u00ebnie.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb: pik\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb mu n\u00eb esenc\u00ebn e ekzilit. Pik\u00ebllimi dhe humbja. P\u00ebrderisa pik\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb i patejkaluesh\u00ebm dhe gjith\u00ebher\u00eb prezent, humbja \u00ebsht\u00eb e pariparueshme, p\u00ebrher\u00eb e pangush\u00ebllueshme. Me daljen jasht\u00eb vendit njeriu mund t\u00eb ket\u00eb fat, t\u00eb punoj\u00eb e t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb, por gjith\u00eb kjo nd\u00ebrtohet p\u00ebrmbi boshll\u00ebkun q\u00eb ka mbetur p\u00ebrgjithmon\u00eb aty, n\u00ebn sip\u00ebrfaqe.<\/p>\n<p>Ka m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme se si l\u00ebshohet vatra.\u00a0<em>Udh\u00ebtimi turistik<\/em>\u00a0\u00ebsht\u00eb m\u00eb i lehti, pasi q\u00eb nj\u00eb udh\u00eb e till\u00eb b\u00ebhet me qejf. \u00cbsht\u00eb i p\u00ebrkohsh\u00ebm, arg\u00ebtues, dhe ng\u00ebrthen n\u00eb vete kthimin mbrapa n\u00eb vend. Pastaj,\u00a0<em>shp\u00ebrngulja<\/em>\u00a0n\u00eb vend tjet\u00ebr p\u00ebr arsye pune \u00ebsht\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim pak m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb, por q\u00eb b\u00ebhet n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb jetese m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. T\u00eb till\u00ebve iu referohemi zakonisht si\u00a0<em>migrant\u00eb ekonomik\u00eb<\/em>. Mir\u00ebpo udha m\u00eb e zorshme p\u00ebr t\u2019u nd\u00ebrmarr\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo e\u00a0<em>refugjatit<\/em>.\u00a0<strong>Ekzili<\/strong>\u00a0dallon dramatikisht nga llojet e m\u00ebsip\u00ebrme t\u00eb rrug\u00ebtimit, pasi q\u00eb n\u00eb sfondin e tij gjendet lufta, dhuna, apo ndonj\u00eb traum\u00eb tjet\u00ebr personale a shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Ekzili \u00ebsht\u00eb d\u00ebbim traumatik nga shtrati baz\u00eb, \u00ebsht\u00eb goditje\u00a0\u00e7orientuese q\u00eb ndryshon\u00a0\u00e7do gj\u00eb nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb. Njeriu q\u00eb shtr\u00ebngohet t\u00eb dal\u00eb n\u00eb ekzil nuk ka nd\u00ebrmarr\u00eb thjesht\u00a0<em>nj\u00eb akt udh\u00ebtimi nga nj\u00eb vend n\u00eb tjetrin<\/em>. Udh\u00ebtimi i nj\u00eb turisti e i nj\u00eb refugjati ndryshojn\u00eb si dita me nat\u00ebn. T\u00eb dy mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin aeroplan apo tren, mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ulur af\u00ebr nj\u00ebri tjetrit, por megjithat\u00eb u takojn\u00eb dy bot\u00ebrave t\u00eb ndryshme. Kjo sepse ekzili nuk \u00ebsht\u00eb thjesht udh\u00ebtim, por prerje e beft\u00eb dhe violente me jet\u00ebn e njeriut deri n\u00eb at\u00eb moment. \u00cbsht\u00eb sikur e\u00a0\u00e7ara e trungut: kur nj\u00eb deg\u00eb\u00a0\u00e7ahet ajo do t\u00eb ket\u00eb rrug\u00ebtimin e vet: o do t\u00eb thahet, o do t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb s\u00ebrish. Pa marr\u00eb parasysh se\u00a0\u00e7far\u00eb b\u00ebhet, tash e tutje e gjith\u00eb kjo do t\u00eb ndodh\u00eb\u00a0<em>larg<\/em>\u00a0trungut.<\/p>\n<p>Aksidenti dhe rast\u00ebsia jan\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb ekzilit. Aventura e rrug\u00ebs s\u00eb pakthim nuk \u00ebsht\u00eb se planifikohet. Askush nuk \u00ebnd\u00ebrron q\u00eb t\u00eb braktis\u00eb pa d\u00ebshir\u00eb vendin e vet. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb normale q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb ken\u00eb \u00ebndrra t\u00eb tilla \u2013 p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb rehati \u2013 por k\u00ebto \u00ebndrra nuk llogarisin n\u00eb efektin\u00a0\u00e7ar\u00ebs t\u00eb ekzilit. Nuk kan\u00eb se si, derisa t\u00eb mos ken\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr purgatorin e tij.\u00a0Pra, vet\u00eb ekzili \u00ebsht\u00eb aksidental, tragjik. Ai ndodh\u00eb nj\u00eb dit\u00eb befas, kur t\u00eb merret vendimi p\u00ebr t\u00eb ikur.<\/p>\n<p>Refugjat\u00ebt \u2013 kjo radh\u00eb e pafund turist\u00ebsh t\u00eb palek\u00eb q\u00eb askush s\u2019i d\u00ebshiron, jan\u00eb grigja e humbur e Zotit. \u00c7dokush, n\u00eb \u00e7far\u00ebdo rrethane, q\u00eb shtrin dor\u00ebn e kujdesit ndaj refugjat\u00ebve, ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb mir\u00ebsi. Madje edhe librat e shenjt\u00eb flasin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Vet\u00eb Hyjnia \u00e7mon p\u00ebrkujdesjen ndaj refugjatit, t\u00eb pastrehit. D\u00ebbimi nga vendi i vet dhe nga familja, pasuar nga vetmia dhe t\u00ebhuaj\u00ebsimi, figuron si mallkim i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb libra t\u00eb till\u00eb. Zbimi \u00ebsht\u00eb i barabart\u00eb me \u00e7rr\u00ebnjosje.\u00a0\u201cT\u00eb jesh i rr\u00ebnjosur,\u201d thoshte Simone Weil, \u201c\u00ebsht\u00eb mbase nevoja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, e m\u00eb s\u00eb paku e njohur si e till\u00eb, e shpirtit njer\u00ebzor.\u201d<\/p>\n<p>Shtegtimin dhe akomodimin n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb huaj e p\u00ebrcjell euforia momentale e liris\u00eb s\u00eb beft\u00eb. Lumturia e pafre q\u00eb vjen me nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re, n\u00eb vend t\u00eb ri, i jep zjarr nj\u00eb entuziazmi t\u00eb pap\u00ebrmbajtur. Mir\u00ebpo, si m\u00ebngjesi i es\u00ebllt pas nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb dehur, shpejt gdhihet p\u00ebrplasja me realitetin e ri. Ashtu si nj\u00eb rrufe iluminuese p\u00ebr k\u00ebt\u00eb liri t\u00eb sapozbuluar, ekzili gjen zbatueshm\u00ebri vet\u00ebm brendap\u00ebrbrenda konturave t\u00eb burokracis\u00eb sfilit\u00ebse t\u00eb vendit nikoqir, si dhe kufijve shtet\u00ebtor\u00eb t\u00eb tij. Pastaj do t\u00eb vin\u00eb gjasht\u00eb muaj t\u00eb\u00a0\u00e7mendjes q\u00eb\u00a0\u00e7do refugjat i njeh\u00eb m\u00eb mir\u00eb se \u00e7dokush tjet\u00ebr. Epifania se jeta e p\u00ebrparme ka mbaruar nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb shkakton nj\u00eb val\u00eb paniku. Sa kaplohesh nga nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb e p\u00ebrndezur p\u00ebr t\u2019u kthyer, por nuk mundesh, sa p\u00ebrhumbesh n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ri pune, a me nj\u00eb dashuri\u00e7k\u00eb t\u00eb rastit, me\u00a0<em>glitzin<\/em>\u00a0dhe dritat e metropolit.<\/p>\n<p>Tekefundit, vjen nga nj\u00eb vend provincial, dhe e gjith\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb e re p\u00ebr ty, atraktive, si n\u00eb filma. Por pastaj, ethet e ftohta t\u00eb panikut t\u00eb kapin s\u00ebrish dhe t\u00eb duket se nuk ngopesh dot me frym\u00eb. Dhe m\u00eb von\u00eb, si dallg\u00ebt e detit, edhe kjo val\u00eb paniku venitet dhe kupton se je ende gjall\u00eb. K\u00ebshtu, rreth gjasht\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb ti ke dal\u00eb n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bregut, i d\u00ebrrmuar por edhe i ringjallur paksa. I ringjallur me fytyr\u00ebn e re q\u00eb ka filluar t\u00eb ta form\u00ebsoj\u00eb ekzili.<\/p>\n<p>Si\u00e7 thot\u00eb Saidi, nga ekzili njeriu edhe p\u00ebrfiton, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht humbet di\u00e7ka. Humb\u00eb koh\u00ebn me ata q\u00eb l\u00eb pas. Humbja \u00ebsht\u00eb n\u00eb esenc\u00ebn e tij. Nj\u00eb pik\u00ebllim i heshtur e p\u00ebrcjell gjithnj\u00eb. \u00c7ka nis si shk\u00ebputje e p\u00ebrkohshme, nj\u00eb devijim i momentit nga trajektorja e deriat\u00eb\u00e7astshme e jet\u00ebs, p\u00ebrfundon n\u00eb deg\u00ebzime t\u00eb reja jet\u00ebrash, shfytyrime e nd\u00ebrrime personalitetesh. P\u00ebr t\u00eb mir\u00eb e p\u00ebr t\u00eb keq.<\/p>\n<p>Si Janusi nga mitologjia q\u00eb kishte dy fytyra \u2013\u00a0<em>para\u00a0<\/em>and<em>\u00a0prapa<\/em>\u00a0\u2013 ekzili t\u00eb detyron t\u00eb formosh nj\u00eb personalitet t\u00eb dyfisht\u00eb, skizofrenik. Nj\u00eb fytyr\u00eb do t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb e kthyer pas \u2013 drejt vendit t\u00eb l\u00ebn\u00eb, drejt familjes, t\u00eb kaluar\u00ebs, kujtimeve, t\u00eb ngrohta apo t\u00eb hidhura. Ajo fytyr\u00eb gjithmon\u00eb do t\u00eb shikoj\u00eb mbrapa. Ngjan q\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb rikonstruktuar e modifikuar t\u00eb kaluar\u00ebn, syrgjyni kalon vite duke imagjinuar kthimin mbrapa n\u00eb momentin e shk\u00ebputjes.Por shk\u00ebputja ka ndodhur tashm\u00eb, ajo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, dhe rruga e vetme \u00ebsht\u00eb para, p\u00ebrgjat\u00eb deg\u00ebzimeve t\u00eb reja. Kjo \u00ebsht\u00eb metamorfoza e ekzilit. Dy fytyrat e tij.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1285 size-full\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/auto_Klee-angelus-novus1671967177.jpeg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"851\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/auto_Klee-angelus-novus1671967177.jpeg 700w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/auto_Klee-angelus-novus1671967177-247x300.jpeg 247w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/auto_Klee-angelus-novus1671967177-10x12.jpeg 10w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<p><strong>Paul Klee &#8211; Angelus Novus (1920)\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p>K\u00ebshtu, ngadal\u00eb dhe natyrsh\u00ebm, ekzili form\u00ebson fytyr\u00ebn t\u00ebnde t\u00eb re \u2013 ajo q\u00eb shikon p\u00ebrpara.\u00a0N\u00eb k\u00ebt\u00eb fytyr\u00eb skalitet pjesa e personalitetit t\u00eb ri, apo identiteti q\u00eb ndikohet nga streha e re e refugjatit. Puna, gjuha e re, kultura, zakonet e reja, t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto fillojn\u00eb t\u00eb pleksen ngadal\u00eb n\u00eb personin e refugjatit, duke krijuar k\u00ebshtu nj\u00eb identitet hibrid. Ekzili ka pjell\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.versobooks.com\/blogs\/2791-the-storm-blowing-from-paradise-walter-benjamin-and-klee-s-angelus-novus\">Angelus Novus<\/a>, k\u00ebt\u00eb engjull modern t\u00eb dal\u00eb nga thell\u00ebsit\u00eb talmudo-biblike i cili, gjersa \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmitar dhe aktor i progresit modern, nuk mund t\u00eb mos hedh\u00eb shikimin melankolik mbrapa, n\u00eb shtr\u00ebngat\u00ebn e pluhurt\u00eb t\u00eb thyerjeve q\u00eb mund\u00ebsuan k\u00ebt\u00eb progres.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebshtu, gradualisht jeta e personit n\u00eb ekzil arrin t\u00eb futet n\u00eb binar\u00ebt e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb re t\u00eb vendit nikoqir. Edhepse vokabulari modern p\u00ebrdor\u00eb termin \u201cintegrim\u201d, ky proces \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt\u00a0<strong>asimilim<\/strong>. Shkrirje n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e re, shoq\u00ebruar me shk\u00ebputje t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb dhimbshme me vendin am\u00eb.<\/p>\n<p>Ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr e t\u00eb th\u00ebnit se jeta e t\u00eb syrgjynosurit ec\u00ebn sipas nj\u00eb kalendari tjet\u00ebr, dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak sezonale dhe m\u00eb pak stabile se jeta n\u00eb vend t\u00eb vet. Ekzili \u00ebsht\u00eb jet\u00eb q\u00eb \u00e7ohet jasht\u00eb rendit t\u00eb zakonsh\u00ebm. \u201d\u00cbsht\u00eb nomadike, pa qend\u00ebr dhe n\u00eb iso paralele; dhe para se t\u2019i p\u00ebrshtatemi asaj jete, forca e saj shkund\u00ebse shp\u00ebrthen p\u00ebrs\u00ebri\u201d, do t\u00eb thoshte Said.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr bab\u00ebn, q\u00eb gjithmon\u00eb e dinte Credits:\u00a0Massimo Sestini \u00a0| AP Edward Said ka th\u00ebn\u00eb \u201cT\u00eb mendosh p\u00ebr ekzilin \u00ebsht\u00eb \u00e7udit\u00ebrisht t\u00ebrheq\u00ebse, por e tmerrshme p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrjetuar. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb e \u00e7ar\u00eb e pash\u00ebrueshme, e sforcuar n\u00eb mes t\u00eb qenies njer\u00ebzore dhe vendit t\u00eb vet, n\u00eb mes t\u00eb vetes dhe sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb: pik\u00ebllimi i tij [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":405,"featured_media":1286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[699,697,695],"ppma_author":[698],"class_list":["post-1284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-culture","tag-exile","tag-philosophy"],"authors":[{"term_id":698,"user_id":405,"is_guest":0,"slug":"armend-bekaj","display_name":"Armend Bekaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/armend-bekaj.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/armend-bekaj.png"},"user_url":"","last_name":"Bekaj","first_name":"Armend","description":"Armend Bekaj \u00ebsht\u00eb Ligj\u00ebrues n\u00eb Departamentin p\u00ebr K\u00ebrkime t\u00eb Paqes dhe Konfliktit n\u00eb Universitetin e Uppsala-s, Suedi. Ka punuar p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb organizatash nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb International IDEA n\u00eb Suedi. Ka t\u00eb kryer doktorat\u00ebn n\u00eb shkenca politike n\u00eb Universitetin e Sheffield, Britani t\u00eb Madhe."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/405"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1287,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284\/revisions\/1287"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1284"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}