{"id":13203,"date":"2025-10-01T13:11:09","date_gmt":"2025-10-01T11:11:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=13203"},"modified":"2025-10-01T13:14:00","modified_gmt":"2025-10-01T11:14:00","slug":"paaftesia-e-lidershipit-kosovar-per-ti-lexuar-ndryshimet-globale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/paaftesia-e-lidershipit-kosovar-per-ti-lexuar-ndryshimet-globale\/","title":{"rendered":"Paaft\u00ebsia e lidershipit kosovar p\u00ebr t\u2019i lexuar ndryshimet globale"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, sistemi nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrjetoi nj\u00eb transformim rr\u00ebnj\u00ebsor. Nga nj\u00eb struktur\u00eb bipolare kat\u00ebrdekad\u00ebshe mes SHBA-s\u00eb dhe Bashkimit Sovjetik, rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar u transformua n\u00eb nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.foreignaffairs.com\/articles\/1990-01-01\/unipolar-moment\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">rend unipolar<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> t\u00eb dominuar nga vet\u00ebm nj\u00eb superfuqi bot\u00ebrore: SHBA-ja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Polariteti n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare tregon m\u00ebnyr\u00ebn se si shp\u00ebrndahet fuqia midis shteteve. Fuqia n\u00ebnkupton fuqin\u00eb ushtarake, ekonomike, teknologjike, si dhe madh\u00ebsin\u00eb e territorit dhe popullsis\u00eb. Nj\u00eb sistem mund t\u00eb jet\u00eb unipolar (i dominuar nga nj\u00eb fuqi globale), bipolar (ndarja e fuqis\u00eb globale n\u00eb dy fuqi kryesore), apo multipolar (me disa fuqi globale).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bota tani po shkon drejt nj\u00eb sistemi multipolar t\u00eb dominuar nga fuqi dhe interesa t\u00eb ndrysh\u00ebm gjeopolitik\u00eb. Me uljen e fuqis\u00eb per\u00ebndimore, Kosov\u00ebs i duhet t\u00eb navigoj\u00eb n\u00eb rrethana shum\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019i arritur objektivat shtet\u00ebror\u00eb p\u00ebr njohje nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe konsolidim t\u00eb shtetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Lidershipi kosovar n\u00eb vitet \u201890 dhe 2000 arriti t\u2019i lexoj\u00eb suksessh\u00ebm rrethanat politike globale p\u00ebr t\u2019i realizuar aspiratat e Kosov\u00ebs p\u00ebr liri dhe pavar\u00ebsi. Lidershipi politik i tanish\u00ebm nuk duket se e ka aft\u00ebsin\u00eb dhe njohurin\u00eb e duhur p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb, duke rrezikuar seriozisht aleancat ky\u00e7e dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb ardhmen e vendit.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><b>Unipolarizmi amerikan ishte mund\u00ebsi e art\u00eb q\u00eb Rugova, Tha\u00e7i dhe Haradinaj e lexuan suksessh\u00ebm<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ishte ky kontekst nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb favorizoi Kosov\u00ebn at\u00eb bot\u00eb t\u00eb zhytur n\u00eb diskriminim sistemik dhe konflikt. Ngritja e SHBA-s\u00eb ndikoi fuqish\u00ebm n\u00eb p\u00ebrpjekjet e Kosov\u00ebs p\u00ebr liri dhe pavar\u00ebsi, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur nd\u00ebrhyrjen e NATO-s n\u00eb vitin 1999 dhe m\u00eb pas projektin e shtetnd\u00ebrtimit, i cili solli pavar\u00ebsin\u00eb m\u00eb 2008.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pa at\u00eb rend liberal dhe sistem unipolar t\u00eb udh\u00ebhequr nga SHBA-ja, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet se Kosova do t\u2019i arrinte t\u00eb gjith\u00eb objektivat e vet p\u00ebr liri dhe pavar\u00ebsi. Leximi i drejt\u00eb i polaritetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb momente t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike ishte element jetik q\u00eb e b\u00ebri t\u00eb mundur suksesin e lidershipit kosovar.<\/span><\/p>\n<p><b>Ibrahim Rugova<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> her\u00ebt e kishte kuptuar se n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb unipolare t\u00eb dominuar nga SHBA-ja, mb\u00ebshtetja e Uashingtonit ishte kusht i domosdosh\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn. Rugova e vendosi \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs brenda logjik\u00ebs diskursive t\u00eb demokracis\u00eb liberale, lirive dhe t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, dhe e harmonizoi strategjin\u00eb e tij politike me arkitektur\u00ebn e rendit liberal q\u00eb udh\u00ebhiqej nga SHBA-ja. N\u00eb \u00e7do mund\u00ebsi q\u00eb kishte, ai e <\/span><a href=\"https:\/\/sinjali.com\/kur-rugova-thoshte-se-kosova-e-pavarur-do-te-jete-ne-be-nato-dhe-miqesi-te-perhershme-me-shba-te\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">theksonte<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> faktin se Kosova e pavarur duhet t\u00eb jet\u00eb e integruar n\u00eb BE dhe NATO, dhe n\u00eb miq\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrhershme me SHBA-n\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">After the incident, <\/span><b>Hashim Tha\u00e7i<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> e kishte t\u00eb qart\u00eb se bota ende po dominohej nga unipolariteti amerikan dhe vazhdimisht koordinohej me partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr p\u00ebrpjekjet p\u00ebr shpalljen e <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/29774636.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">pavar\u00ebsis\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Tha\u00e7i e kishte kuptuar qart\u00eb se pavar\u00ebsia mund t\u00eb realizohej vet\u00ebm n\u00ebse harmonizohej me vizionin e SHBA-s\u00eb dhe BE-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Vite m\u00eb von\u00eb, <\/span><b>Ramush Haradinaj<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, gjat\u00eb procesit p\u00ebr transformimin e <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/fsk-shnderrimi-ne-ushtri-te-kosoves\/29654856.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">FSK-s\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb ushtri m\u00eb 2018, e kuptoi se n\u00eb kontekstin e nj\u00eb bote q\u00eb po l\u00ebvizte drejt multipolaritetit, Kosova nuk mund t\u00eb vepronte jasht\u00eb korniz\u00ebs s\u00eb NATO-s dhe SHBA-s\u00eb, duke e lidhur projektin e ushtris\u00eb me standardet dhe pritshm\u00ebrit\u00eb e aleat\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb. Gjithashtu, Haradinaj e kuptoi se Kosova duhet t\u00eb vepronte shpejt p\u00ebr t\u00eb arritur formimin e ushtris\u00eb dhe koordinoi t\u00eb gjith\u00eb hapat me aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb.<\/span><\/p>\n<h3><b>E ardhmja drejt nj\u00eb sistemi multipolar dhe implikimet p\u00ebr Kosov\u00ebn<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ngritja e shteteve si Rusia, Kina, India dhe t\u00eb tjera, filloi ta l\u00ebkund\u00eb stabilitetin e rendit unipolar t\u00eb dominuar nga SHBA-ja. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, luft\u00ebrat n\u00eb Irak e <\/span><a href=\"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/sistemi-nderkombetar-dhe-terheqja-e-domosdoshme-e-shba-se-nga-afganistani-i\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Afganistan<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, krizat financiare dhe rivaliteti mes interesave gjeopolitik\u00eb ndikuan q\u00eb ndikimi i SHBA-s\u00eb t\u00eb ulej.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ky fenomen po vazhdon edhe sot, gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkupton se bota po kalon nga unipolariteti drejt nj\u00eb rendi multipolar. Ky transformim i polaritetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar ka implikime t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr Kosov\u00ebn, vend ende i panjohur plot\u00ebsisht dhe jasht\u00eb mekanizmave nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb si NATO, BE-ja dhe Kombet e Bashkuara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por, n\u00eb vend se t\u00eb lexohen sakt\u00eb zhvillimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe t\u00eb koordinohen vendimet dhe thellohen marr\u00ebdh\u00ebniet me vendet aleate, lidershipi i tanish\u00ebm po e b\u00ebn t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Gjat\u00eb pes\u00eb viteve t\u00eb fundit, Qeveria Kurti ka marr\u00eb nj\u00eb mori <\/span><a href=\"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/ngerci-i-politikes-se-jashtme-te-kosoves-viti-i-trete-i-qeverise-kurti\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">vendimesh<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> unilaterale dhe t\u00eb pakoordinuara, t\u00eb cilat kan\u00eb acaruar raportet Kosov\u00eb-SHBA.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rasti m\u00eb eklatant ishte <\/span><a href=\"https:\/\/www.koha.net\/lajmet-e-mbremjes-ktv\/shba-ja-e-pezullon-dialogun-strategjik-me-kosoven-shkaku-i-veprimeve-te-qeverise\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">pezullimi<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> i dialogut strategjik Kosov\u00eb-SHBA, nj\u00eb platform\u00eb e krijuar p\u00ebr t\u00eb thelluar marr\u00ebdh\u00ebniet bilaterale dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb departamente ky\u00e7e amerikane n\u00eb fusha si energjia, mbrojtja dhe tregtia. Ky pezullim p\u00ebrb\u00ebn shuplak\u00ebn m\u00eb fort\u00eb q\u00eb SHBA-ja i ka dh\u00ebn\u00eb k\u00ebsaj qeverie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kosova e vitit 2025 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i izoluar dhe n\u00eb stangim. Sanksionet e BE-s\u00eb ende mbeten n\u00eb fuqi, nd\u00ebrsa suspendimi i dialogut strategjik tregon p\u00ebr acarim serioz t\u00eb raporteve me SHBA-n\u00eb. Kjo p\u00ebrb\u00ebn pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb raporteve me aleat\u00ebt q\u00eb nga vitet \u201890.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Problemi \u00ebsht\u00eb se zyrtar\u00ebt n\u00eb Qeverin\u00eb Kurti nuk e kan\u00eb as baz\u00ebn teorike dhe as p\u00ebrvoj\u00ebn praktike p\u00ebr t\u00eb naviguar n\u00eb k\u00ebt\u00eb rend t\u00eb ri bot\u00ebror. T\u00eb formuar n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb ku Kosova ishte p\u00ebrfituese e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e hegjemonis\u00eb amerikane, ata operojn\u00eb ende me logjik\u00ebn e \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/www.foreignaffairs.com\/articles\/1990-01-01\/unipolar-moment\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">momentit unipolar<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, pa e kuptuar se interesat e SHBA-s\u00eb kan\u00eb p\u00ebsuar ndryshime.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Moskuptimi i interesave t\u00eb rinj amerikan\u00eb, sidomos kundrejt Europ\u00ebs dhe rajonit, e ka shnd\u00ebrruar Kosov\u00ebn n\u00eb nj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr interesat e Uashingtonit n\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, duke e perceptuar Qeverin\u00eb Kurti si rrezik p\u00ebr paqe dhe stabilitet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rendi i ri multipolar k\u00ebrkon strategji t\u00eb re. N\u00eb k\u00ebt\u00eb konfigurim t\u00eb polaritetit, vendet e vogla si Kosova duhet t\u00eb gjejn\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb maksimizuar sigurin\u00eb dhe legjitimitetin e tyre, jo t\u2019i <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/kurti-amerika-kosova\/31960829.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">cenojn\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ato.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr Kosov\u00ebn kjo n\u00ebnkupton forcimin e pozicionit p\u00ebrmes integrimit euroatlantik, por edhe zhvillimin e kapaciteteve t\u00eb brendshme q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb at\u00eb nj\u00eb partner t\u00eb vlefsh\u00ebm, t\u00eb parashikuesh\u00ebm p\u00ebr aleat\u00ebt, si dhe t\u00eb besuesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb fund t\u00eb fundit, siguria dhe stabiliteti i Kosov\u00ebs mbeten thell\u00ebsisht t\u00eb varura nga angazhimi i SHBA-s\u00eb, andaj humbja e sinkronis\u00eb me prioritetet amerikane do t\u00eb shkaktonte pasoja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr pozit\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe t\u00eb ardhmen e shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, sistemi nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrjetoi nj\u00eb transformim rr\u00ebnj\u00ebsor. Nga nj\u00eb struktur\u00eb bipolare kat\u00ebrdekad\u00ebshe mes SHBA-s\u00eb dhe Bashkimit Sovjetik, rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar u transformua n\u00eb nj\u00eb rend unipolar t\u00eb dominuar nga vet\u00ebm nj\u00eb superfuqi bot\u00ebrore: SHBA-ja. Polariteti n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare tregon m\u00ebnyr\u00ebn se si shp\u00ebrndahet fuqia midis shteteve. Fuqia n\u00ebnkupton fuqin\u00eb ushtarake, ekonomike, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":402,"featured_media":13207,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,624,637,998,1000,999],"ppma_author":[688],"class_list":["post-13203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-kryesore","tag-nato","tag-politike","tag-politike-e-jashtme","tag-shba"],"authors":[{"term_id":688,"user_id":402,"is_guest":0,"slug":"alfred-marleku","display_name":"Alfred Marleku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg"},"user_url":"","last_name":"Marleku","first_name":"Alfred","description":"Alfred Marleku ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor, master dhe ato t\u00eb doktorat\u00ebs n\u00eb shkenca politike. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, Fakultetin e Shkencave Politike.\r\n\r\nP\u00ebr shum\u00eb vjet ka punuar si menaxher i projekteve t\u00eb ndryshme t\u00eb financuara nga Komisioni Evropian, USAID-i, Ambasada Amerikane etj., t\u00eb cilat fokusohen, kryesisht, n\u00eb reformat e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim (R&amp;D); kthimin e trurit; zhvillimin e plan-programeve n\u00eb harmoni me nevojat e tregut etj. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb ka qen\u00eb i angazhuar edhe n\u00eb sektorin publik si k\u00ebshilltar politik n\u00eb fush\u00ebn e bashk\u00ebpunimit juridik nd\u00ebrkomb\u00ebtar."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/402"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13203"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13210,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13203\/revisions\/13210"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13203"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=13203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}