{"id":1389,"date":"2022-03-04T15:01:55","date_gmt":"2022-03-04T14:01:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=1389"},"modified":"2023-12-18T15:02:21","modified_gmt":"2023-12-18T14:02:21","slug":"me-qene-per-te-qene","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/me-qene-per-te-qene\/","title":{"rendered":"Me qen\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Qarkullohet, sado q\u00eb m\u00eb rrall\u00eb sot e mes gjuh\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb nj\u00eb brezi m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, arsyetimi i periudh\u00ebs socialiste mbi mosp\u00ebrfshirjen e paskajores\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0n\u00eb sistemin standard. Arsyetimi thot\u00eb se paskajorja nuk u p\u00ebrfshi meq\u00eb nuk ndodhet n\u00eb shqipen jugore, e se prandaj u zgjodh e\u00a0<em>p\u00ebrbashk\u00ebta<\/em>, forma\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb<\/em>, e cila, p\u00ebr ta nd\u00ebrliku \u00e7\u00ebshtjen mes profan\u00ebsh, po ashtu quhet paskajore n\u00eb gramatologjin\u00eb shqipe. K\u00ebtu me\u00a0<em>e p\u00ebrbashk\u00ebta<\/em>\u00a0n\u00ebnkuptohet fakti se ve\u00e7 tosk\u00ebrishtes, edhe gegnishtja p\u00ebrdor form\u00ebn e dyt\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, arsyetimi sjell \u00e7\u00ebshtje q\u00eb duhen trajtu.<\/p>\n<p>M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se etiketimi i t\u00eb dy lokucioneve,\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0and\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb<\/em>, me termin e nj\u00ebjt\u00eb\u00a0<em>paskajore<\/em>, nuk i shnd\u00ebrron k\u00ebto n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb. Forma e par\u00eb p\u00ebrdoret me t\u00eb gjitha funksionet sintaksore karakteristike t\u00eb paskajores, kurse e dyta mbulon vet\u00ebm pak sosh, ndaj edhe karakterizohet si paskajore me funksione t\u00eb kufizuara. Nd\u00ebrsa e para shpreh abstraksionin q\u00eb mund\u00ebson shqyrtime metafizike, si n\u00eb t\u00eb famshmen\u00a0<em>Me qen\u00eb apo mos me qen\u00eb?<\/em>, e dyta nuk ofrohet p\u00ebr k\u00ebso formulimesh.<\/p>\n<p>Qe m\u00eb posht\u00eb vet\u00ebm disa nga kontekstet n\u00eb t\u00eb cilat lokucioni\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb<\/em>\u00a0+\u00a0<em>pjesore<\/em>\u00a0nuk mund t\u00eb z\u00ebvends\u00ebsoj\u00eb paskajoren\u00a0<em>me + pjesore<\/em>.<\/p>\n<p>N\u00eb funksion kryefjalor:<\/p>\n<p><em>\u00cbsht\u00eb mir\u00eb me fol\u00eb!<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb funksion kall\u00ebzuesor:<\/p>\n<p><em>Rrezik \u00ebsht\u00eb me mbet\u00eb atje.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb funksion kushtor:<\/p>\n<p><em>Me mund\u00eb me fitu nj\u00ebher\u00eb njat\u00eb llotari!<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb nd\u00ebrtime pyet\u00ebse:<\/p>\n<p><em>M\u00eb mir\u00eb me qen\u00eb apo me pas\u00eb?<\/em><\/p>\n<p>Si rrethanor kohe:<\/p>\n<p><em>Shqyrtoje mir\u00eb para se me marr\u00eb vendim!<\/em><\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre, e gjejm\u00eb me vler\u00eb urdh\u00ebroreje:<\/p>\n<p><em>Me hang\u00ebr gjell\u00ebn krejt e mos me ba asnji za!<\/em><\/p>\n<p>Paskajorja\u00a0<em>me + pjesore<\/em>\u00a0futet edhe n\u00eb struktura modale:<\/p>\n<p><em>Duhemi me u nis\u00eb her\u00ebt, se ndryshe mundemi me ra n\u00eb sy.<\/em><\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se p\u00ebrfshihet n\u00eb m\u00eb shum\u00eb nd\u00ebrtime sintaksore, edhe mund\u00ebsit\u00eb stilistikore t\u00eb paskajores\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0shkojn\u00eb duksh\u00ebm p\u00ebrtej asaj\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb<\/em>. Madje, disa sosh mund t\u00eb vargohen n\u00eb nj\u00eb fjali, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebsisoj nj\u00eb zhd\u00ebrvjellt\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb shqipes, q\u00eb pak gjuh\u00eb mund ta ken\u00eb:<\/p>\n<p><em>Me shku me i than\u00eb me ardh\u00eb me na u bashk\u00ebngjit\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>Pa m\u00ebtu ndonj\u00eb list\u00eb shteruese t\u00eb dallimeve mes k\u00ebtyre dy formave t\u00eb pashtjellueshme t\u00eb foljes, po mjaftohemi duke p\u00ebrfundu se arsyetimi i shtruar n\u00eb krye p\u00ebr munges\u00ebn e paskajores nga gjuha standarde, gabimin fillestar e ka te\u00a0<strong>kund\u00ebrv\u00ebnia e dy lokucioneve t\u00eb pabashk\u00ebmatshme<\/strong>.<\/p>\n<p>Po aq i gabuar \u00ebsht\u00eb edhe pohimi se forma\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb<\/em>\u00a0\u00ebsht\u00eb \u201ce p\u00ebrbashk\u00ebta\u201d e shqipes. Ajo v\u00ebrtet p\u00ebrdoret n\u00eb arealet jugore e lindore t\u00eb gegnishtes,\u00a0<strong>por<\/strong>\u00a0<strong>nuk shtrihet<\/strong>\u00a0edhe n\u00eb shqipen veriore e verilindore.<\/p>\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb, p\u00ebr ta mb\u00ebshtet\u00eb pandehm\u00ebn e gjith\u00ebshtrirjes s\u00eb lokucionit\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb + pjesore<\/em>, sillen shembuj p\u00ebrdorimi nga autor\u00ebt e vjet\u00ebr t\u00eb veriut, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ky te Buzuku:<\/p>\n<p><em>Per te njimende\u0300 se, per te bam me besuem shekullit, si te vertetej fjala e Tinezot\u2026<\/em><\/p>\n<p>Por kjo thjesht v\u00ebrteton se gjuha e shkruar, kur synohet t\u00eb vij\u00eb te nj\u00eb mori lexuesish, detyrimisht dallon nga arketipi i vet\u00eb autorit.<\/p>\n<p>Nj\u00eblloj, kur Naim Frash\u00ebri te\u00a0<em>Bag\u00ebti e bujq\u00ebsi<\/em>\u00a0jep:<\/p>\n<p><em>P\u00ebr me marr\u00eb drejt Shkumbin\u00eb edh&#8217; Elbasan&#8217; e Tiran\u00ebn,<\/em><\/p>\n<p><em>E me ardh ke ti, o Shkodr\u00eb, t\u00eb shof Drinin e Bujan\u00ebn<\/em><\/p>\n<p>kjo nuk p\u00ebrb\u00ebn d\u00ebshmi t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb paskajorjes<em>\u00a0me + pjesore\u00a0<\/em>n\u00eb arealin juglindor t\u00eb shqipes, ve\u00e7 pse Naimi vjen q\u00eb andej.<\/p>\n<p>Mosshtrirja e form\u00ebs\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb + pjesore<\/em>\u00a0n\u00ebp\u00ebr arealet veriore e verilindore t\u00eb shqipes \u00ebsht\u00eb e krahasueshme me mosshtrirjen e paskajores\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0n\u00ebp\u00ebr arealin jugor t\u00eb saj. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, treva q\u00eb forma e par\u00eb nuk e mbulon n\u00eb jug, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebraf\u00ebrt me trev\u00ebn q\u00eb forma e dyt\u00eb nuk e mbulon n\u00eb veri.<\/p>\n<p>Pra, format\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0and\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb<\/em>:<\/p>\n<p>1. nuk jan\u00eb p\u00ebrmbajt\u00ebsisht t\u00eb bashk\u00ebmatshme, dhe<\/p>\n<p>2. arealet respektive ku mungojn\u00eb nj\u00ebra e tjetra jan\u00eb p\u00ebrmasash t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrta.<\/p>\n<p>Po ashtu, lokucioni\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb\u00a0<\/em>nuk shtrihet n\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, e n\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00ebrin nga shtetet shqipfol\u00ebse, nuk gjendet fare. Kuptohet, vet\u00ebm pse nuk \u00ebsht\u00eb e mbar\u00eb shqipes, nuk \u00ebsht\u00eb penguar nga shqipja standarde, e as nuk ka pse. Me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn logjik\u00eb, nuk duhet me mbet\u00eb jasht\u00eb as paskajorja\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>. Kjo e dyta del n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet shqipfol\u00ebse. E, n\u00ebse politika gjuh\u00ebsore e p\u00ebrgjith\u00ebsisht ajo komb\u00ebtare tani e tutje do t\u00eb prihet nga ideja e p\u00ebrafrimit t\u00eb m\u00ebtejm\u00eb jo thjesht mes gegnishtes e tosk\u00ebrishtes, por me an\u00eb t\u00eb tij edhe mes realiteteve bashk\u00ebkohore shtet\u00ebrore e politike n\u00eb t\u00eb cilat shqipja flitet e shkruhet, at\u00ebher\u00eb paskajorja\u00a0<em>me qen\u00eb<\/em>\u00a0del si \u00e7\u00ebshtje qendrore p\u00ebr trajtim.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb rastin kur lokucioni\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb + pjesore<\/em>\u00a0shqyrtohet n\u00eb vetvete dhe p\u00ebr vetvete, e p\u00ebrbashk\u00ebta e k\u00ebsaj forme, fjala vjen n\u00eb konkretizimin me foljen\u00a0<em>jetu-ar,\u00a0<\/em>ndodhet te trajta\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb jetu<\/em>. Me shtimin e rrokjes &#8211;<em>ar<\/em>\u00a0[<em>jetu-ar<\/em>] fillon e ve\u00e7anta e tosk\u00ebrishtes letrare, kurse me shtimin e rrokjes &#8211;<em>e<\/em>\u00a0[<em>jetu-e<\/em>] e ve\u00e7anta e geg\u00ebrishtes letrare). Pjesorja, k\u00ebshtu e shkurtuar, nuk e pengon aspak as paskajoren<em>\u00a0me jetu.<\/em>\u00a0Sistemi q\u00eb p\u00ebrmban\u00a0<em>p\u00ebr t\u00eb jetu<\/em>, krejt organike e ka edhe paskajoren\u00a0<em>me jetu<\/em>.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht drejt k\u00ebtij lloj shkurtimi pjesorja po prihet edhe n\u00eb situatat gjysm\u00ebzyrtare t\u00eb nd\u00ebrveprimeve komb\u00ebtare, si\u00e7 jan\u00eb p.sh. debatet politike n\u00ebp\u00ebr studio televizive, kur nd\u00ebrveprojn\u00eb politikan\u00eb, analist\u00eb, opinionist\u00eb e gazetar\u00eb prej Shqip\u00ebris\u00eb e Kosov\u00ebs. Ndaj pik\u00ebrisht te ky lloj shkurtimi i pjesoreve, duke dh\u00ebn\u00eb\u00a0<em>jetu, kthy, ardh\u00eb, hy<\/em>, mund ta nisim hetimin p\u00ebr ta nj\u00ebsu v\u00ebrtet shqipen komb\u00ebtare.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qarkullohet, sado q\u00eb m\u00eb rrall\u00eb sot e mes gjuh\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb nj\u00eb brezi m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, arsyetimi i periudh\u00ebs socialiste mbi mosp\u00ebrfshirjen e paskajores\u00a0me qen\u00eb\u00a0n\u00eb sistemin standard. Arsyetimi thot\u00eb se paskajorja nuk u p\u00ebrfshi meq\u00eb nuk ndodhet n\u00eb shqipen jugore, e se prandaj u zgjodh e\u00a0p\u00ebrbashk\u00ebta, forma\u00a0p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb, e cila, p\u00ebr ta nd\u00ebrliku \u00e7\u00ebshtjen mes [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":186,"featured_media":2358,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[704,719,664],"ppma_author":[215],"class_list":["post-1389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-albanian-language","tag-grammar","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":215,"user_id":186,"is_guest":0,"slug":"gazmend-berlajolli","display_name":"Gazmend B\u00ebrlajolli","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/download-2-11-e1727870699594.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/download-2-11-e1727870699594.jpg"},"user_url":"","last_name":"B\u00ebrlajolli","first_name":"Gazmend","description":"Gazmend B\u00ebrlajolli \u00ebsht\u00eb i lindur n\u00eb Pej\u00eb. Studimet themelore p\u00ebr Gjuh\u00ebsi i ka mbaru n\u00eb UCL t\u00eb Londr\u00ebs, kurse studimet Master, po p\u00ebr Gjuh\u00ebsi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Punon si redaktor tekstesh, p\u00ebrkthyes dhe interpret i pavarur."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/186"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1390,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions\/1390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1389"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}