{"id":14224,"date":"2026-04-14T11:40:30","date_gmt":"2026-04-14T09:40:30","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=14224"},"modified":"2026-04-16T13:30:37","modified_gmt":"2026-04-16T11:30:37","slug":"ndikim-pa-zhurme-qasja-afatgjate-e-kines-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/ndikim-pa-zhurme-qasja-afatgjate-e-kines-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Ndikim pa zhurm\u00eb: qasja afatgjate e Kin\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Fushatat e manipulimit dhe nd\u00ebrhyrjes s\u00eb informacionit t\u00eb huaj (FIMI) p\u00ebrdoren shpesh nga akter\u00eb dhe shtete t\u00eb ndryshme n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr t\u00eb manipuluar ose minuar besimin n\u00eb institucione dhe n\u00eb sistemin demokratik. Shtete si Kina kan\u00eb strategji t\u00eb ndryshme n\u00eb aplikimin e k\u00ebtyre taktikave n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor dhe n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb Kosov\u00eb. Qasja e Kin\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb dallon nga ajo e akter\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, pasi \u00ebsht\u00eb m\u00eb e heshtur dhe nuk mb\u00ebshtetet n\u00eb investime t\u00eb m\u00ebdha, por kryesisht n\u00eb aktivitet n\u00eb fush\u00ebn e mediave.<\/p>\n<p>Hulumtimet e viteve t\u00eb fundit tregojn\u00eb se n\u00eb Kosov\u00eb ekzistojn\u00eb d\u00ebshmi se narrativa pro-kineze po shp\u00ebrndahet p\u00ebrmes mediave online. P\u00ebrmbajtje q\u00eb p\u00ebrputhet me narrativat shtet\u00ebrore kineze \u00ebsht\u00eb gjetur n\u00eb burime t\u00eb ndryshme, duke e paraqitur Kin\u00ebn si nj\u00eb akter nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm dhe pozitiv, nd\u00ebrsa vendet per\u00ebndimore n\u00eb nj\u00eb drit\u00eb m\u00eb ambivalente apo negative. Edhe pse Kosova mbetet nj\u00eb vend me orientim t\u00eb fort\u00eb pro-per\u00ebndimor, iniciativa t\u00eb tilla kan\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb ndikojn\u00eb gradualisht n\u00eb perceptimet e publikut.<\/p>\n<p>Raporti \u201c<a href=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/THE-STORY-OF-OUR-LIES-FINALE.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Vorbulla e rrenave<\/a>\u201d jep nj\u00eb pasqyr\u00eb konkrete t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si funksionon ky mekaniz\u00ebm. Ky raport thekson rastet e ripublikimit apo rishp\u00ebrndarjes s\u00eb materialeve t\u00eb prodhuara nga media t\u00eb lidhura me shtetin kinez (Radio Ejani apo CGTN Shqip) n\u00eb media t\u00eb Kosov\u00ebs, pa kontekst dhe pa citim t\u00eb duhur. Gjithashtu, kjo \u00ebsht\u00eb e shfaqur n\u00eb faqe t\u00eb ndryshme Facebook-u, ku publikohen postime me informacione pozitive p\u00ebr Kin\u00ebn dhe ekonomin\u00eb e saj, si\u00e7 jan\u00eb shembujt e postimeve p\u00ebr <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/reel\/1246822304253918\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">veturat inteligjente n\u00eb Kin\u00eb<\/a>, apo <a href=\"https:\/\/autoportali.com\/makinat-elektrike-jane-me-te-shiturat-ne-kine-cila-eshte-receta-e-suksesit-te-tyre\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">veturat elektrike q\u00eb paraqiten si m\u00eb t\u00eb suksesshmet<\/a>.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme, pasi audiencat i perceptojn\u00eb informacionet nga burimet lokale ndryshe nga ato t\u00eb mediave shtet\u00ebrore kineze. Ky model p\u00ebrputhet edhe me <a href=\"https:\/\/rsf.org\/en\/instead-competing-local-media-china-uses-them-channels-beijing-s-media-strategy-latin-america\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gjetjet e Reporter\u00ebve pa Kufi<\/a>j, q\u00eb e p\u00ebrshkruajn\u00eb strategjin\u00eb mediatike t\u00eb Kin\u00ebs si nj\u00eb p\u00ebrzierje t\u00eb mesazheve shtet\u00ebrore brenda mjediseve lokale t\u00eb informacionit p\u00ebr t\u00eb rritur besueshm\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>Rritja e pranis\u00eb ekonomike t\u00eb Kin\u00ebs p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb shtres\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij fenomeni. Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, ajo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga partner\u00ebt kryesor\u00eb importues t\u00eb Kosov\u00ebs, me produkte q\u00eb variojn\u00eb nga pajisje industriale e deri te mallra t\u00eb konsumit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm. P\u00ebrderisa k\u00ebto rrjedha tregtare jan\u00eb t\u00eb dukshme dhe t\u00eb matshme, p\u00ebrmbajtja mediatike dhe reklamat q\u00eb lidhen me to nuk jan\u00eb. Paqart\u00ebsia mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si kompanit\u00eb e lidhura me k\u00ebta zinxhir\u00eb furnizimi promovojn\u00eb produktet e tyre krijon hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr ndikim indirekt, ku mesazhet komerciale mund t\u00eb p\u00ebrzihen me p\u00ebrmbajtjen editoriale pa identifikim t\u00eb qart\u00eb. <a href=\"https:\/\/sbunker.org\/en\/disinfo\/nen-vezhgimin-e-kamerave-te-dyshimta-kineze\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ndikimi \u00ebsht\u00eb synuar edhe n\u00ebp\u00ebrmjet pajisjeve teknologjike<\/a>. Kompanit\u00eb kineze si Dahua dhe HikVision, t\u00eb cilat kan\u00eb pasur prezenc\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Kosov\u00eb me kamera sigurie, jan\u00eb dyshuar p\u00ebr rrezik t\u00eb vjedhjes s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave personale. T\u00eb dyja kompanit\u00eb ishin vendosur n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb edhe institucionet kosovare kishin nd\u00ebrprer\u00eb kontratat me k\u00ebto kompani.<\/p>\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn 2020\u20132023, narrativa kineze n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb fokusuar kryesisht n\u00eb paraqitjen e Kin\u00ebs si model efektiv i menaxhimit t\u00eb krizave dhe n\u00eb portretizimin e reagimeve per\u00ebndimore si t\u00eb ngadalta dhe t\u00eb paorganizuara. N\u00eb vitet e fundit, ky fokus \u00ebsht\u00eb zhvendosur drejt paraqitjes s\u00eb Kin\u00ebs si nj\u00eb model jetese dhe si alternativ\u00eb vlerash ndaj SHBA-s\u00eb dhe BE-s\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00eb periudh\u00ebn e fundit, propaganda kineze \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb sulmet ndaj Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. <a href=\"https:\/\/www.fmprc.gov.cn\/mfa_eng\/xw\/wjbxw\/202408\/t20240809_11468618.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ministria e Jashtme e Kin\u00ebs kishte akuzuar National Endowment for Democracy (NED)<\/a> se financon OJQ lokale me q\u00ebllim t\u00eb nxitjes s\u00eb p\u00ebr\u00e7arjes shoq\u00ebrore dhe politike n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Kosov\u00ebn. N\u00eb rastin e Kosov\u00ebs, qeveria kineze kishte p\u00ebrmendur edhe Sbunkerin se gjoja \u00ebsht\u00eb organizat\u00eb e cila financohet nga NED-i, p\u00ebr t\u00eb krijuar tensione n\u00eb Kosov\u00eb. Propaganda kineze thekson zhvillimin teknologjik, sukseset ekonomike, energjetike dhe infrastrukturore, si dhe kritikon shpesh \u201cstandardet e dyfishta\u201d t\u00eb vendeve per\u00ebndimore. <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/CMGShqip\/posts\/bizneset-gjermane-i-kushtojn%C3%AB-r%C3%ABnd%C3%ABsi-t%C3%AB-madhe-tregut-kinez-dhe-shpresojn%C3%AB-t%C3%AB-th\/1247459547577835\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Radio Ejani<\/a> n\u00eb shkurt t\u00eb k\u00ebtij viti shkruante se si bizneset gjermane i kushtojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe tregut kinez dhe duan t\u00eb thellojn\u00eb bashk\u00ebpunimin me Kin\u00ebn apo duke treguar se si <a href=\"https:\/\/albanian.cri.cn\/2026\/02\/26\/ARTI1772092172531934\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kinematografia kineze po sh\u00ebnon rekorde me t\u00eb ardhura rekord<\/a>.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi i Kin\u00ebs \u00ebsht\u00eb afatgjat\u00eb, nuk ka propagand\u00eb t\u00eb hapur, por p\u00ebrmes integrimit t\u00eb mesazheve n\u00eb p\u00ebrmbajtje q\u00eb duket e zakonshme dhe neutrale synon t\u00eb ndikoj\u00eb gradualisht n\u00eb perceptimet e publikut. Qasja kineze nuk synon dominimin e hap\u00ebsir\u00ebs informative, por nd\u00ebrtimin e nj\u00eb narrative t\u00eb vazhdueshme dhe t\u00eb besueshme, e cila me kalimin e koh\u00ebs mund t\u00eb p\u00ebrkthehet n\u00eb rezultate ekonomike dhe politike. Pra, \u00e7\u00ebshtja kryesore nuk \u00ebsht\u00eb dukshm\u00ebria, por vazhdim\u00ebsia e ndikimit. Kjo krijon nj\u00eb asimetri strukturore, sepse, derisa prania ekonomike e Kin\u00ebs \u00ebsht\u00eb e dukshme dhe e matshme, ndikimi i saj n\u00eb fush\u00ebn mediatike mbetet i padokumentuar dhe i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u gjurmuar. Propaganda kineze n\u00eb Kosov\u00eb nuk synon t\u00eb dominoj\u00eb, por t\u00eb transformoj\u00eb gradualisht perceptimet, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me modelet e qeverisjes dhe partneritetet globale. N\u00ebse kjo qasje rezulton e suksesshme, ajo mund t\u00eb minoj\u00eb besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb institucionet per\u00ebndimore dhe vlerat demokratike, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb kompleks rrug\u00ebtimin euro-atlantik t\u00eb Kosov\u00ebs. Duke pasur parasysh r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb strategjike t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor p\u00ebr integrimin n\u00eb BE dhe kohezionin e NATO-s, edhe ndryshimet e vogla n\u00eb perceptimet publike dhe t\u00eb elitave mund t\u00eb ken\u00eb pasoja t\u00eb gjera gjeopolitike.<\/p>\n<p>Rasti i Kin\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb pasqyron nj\u00eb prirje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb globale. Ndikimi nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb me fuqin\u00eb e dukshme, por me q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb. Strategjit\u00eb e heshtura, t\u00eb integruara dhe t\u00eb vazhdueshme mund t\u00eb jen\u00eb m\u00eb efektive n\u00eb form\u00ebsimin e mjedisit strategjik, sesa fushatat e hapura.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fushatat e manipulimit dhe nd\u00ebrhyrjes s\u00eb informacionit t\u00eb huaj (FIMI) p\u00ebrdoren shpesh nga akter\u00eb dhe shtete t\u00eb ndryshme n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr t\u00eb manipuluar ose minuar besimin n\u00eb institucione dhe n\u00eb sistemin demokratik. Shtete si Kina kan\u00eb strategji t\u00eb ndryshme n\u00eb aplikimin e k\u00ebtyre taktikave n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor dhe n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb Kosov\u00eb. Qasja e Kin\u00ebs [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":667,"featured_media":12138,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,363],"tags":[988,2751,1240,972,624,976,2532],"ppma_author":[2743],"class_list":["post-14224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","category-disinfo","tag-ballkani-perendimor","tag-fimi","tag-kina","tag-kosove","tag-kryesore","tag-media","tag-propagande"],"authors":[{"term_id":2743,"user_id":667,"is_guest":0,"slug":"dren-gerguri","display_name":"Dren G\u00ebrguri","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_1743.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_1743.jpeg"},"user_url":"","last_name":"G\u00ebrguri","first_name":"Dren","description":"Dren G\u00ebrguri, Ph.D., \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Departamentin e Gazetaris\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, Fulbrighter dhe ish-gazetar. Agjenda e tij k\u00ebrkimore \u00ebsht\u00eb n\u00eb kryq\u00ebzimin e dezinformimit, gazetaris\u00eb dhe komunikimit politik. Ai ka sh\u00ebrbyer si redaktor i asociuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore, \u201cCentral European Journal of Communication\u201d n\u00eb periudh\u00ebn 2023-2025. G\u00ebrguri \u00ebsht\u00eb i angazhuar si konsulent n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme t\u00eb organizatave vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare. G\u00ebrguri ka botuar kat\u00ebr libra, tre kapituj librash, mbi dhjet\u00eb artikuj shkencor\u00eb dhe dhjet\u00ebra op-ed n\u00eb fush\u00ebn e medias. Disa nga op-ed jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb rreth 10 gjuh\u00eb t\u00eb huaja, duke p\u00ebrfshir\u00eb anglishten, gjermanishten, fr\u00ebngjishten, rusishten, japonishten, etj."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/667"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14224"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14225,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14224\/revisions\/14225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14224"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}