{"id":1423,"date":"2021-12-27T11:27:26","date_gmt":"2021-12-27T10:27:26","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=1423"},"modified":"2023-12-11T15:07:04","modified_gmt":"2023-12-11T14:07:04","slug":"muzika-ne-sherbim-te-urrejtjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/muzika-ne-sherbim-te-urrejtjes\/","title":{"rendered":"Muzika n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb urrejtjes"},"content":{"rendered":"<p>\u201cN\u00eb nj\u00eb restorant t\u00eb vog\u00ebl e t\u00eb bukur n\u00eb Stamboll po darkoja me miqt\u00eb nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Ballkanit &#8211; nj\u00eb grek, nj\u00eb maqedonas, nj\u00eb turk, nj\u00eb serb dhe un\u00eb, nj\u00eb bullgare. Gjat\u00eb bised\u00ebs filloi nj\u00eb k\u00ebng\u00eb, dhe sapo u d\u00ebgjua nga t\u00eb gjith\u00eb, filluam ta k\u00ebndonim, secili n\u00eb gjuh\u00ebn e tij. Kjo melodi muzikore ngjalli nj\u00eb debat mes nesh, ku secili pohonim me k\u00ebmb\u00ebngulje se k\u00ebnga i p\u00ebrkiste vendit t\u00eb secilit prej nesh. K\u00ebshtu u gjend\u00ebm t\u00eb kapur n\u00eb nj\u00eb polemik\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr mes vete sa q\u00eb diskutimet shkuan deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb ku edhe i dham\u00eb fund dark\u00ebs. Secili ishim l\u00ebnduar e prekur shum\u00eb. E kujt \u00ebsht\u00eb kjo k\u00ebng\u00eb?!, vazhdimisht ia shtroja vetes k\u00ebt\u00eb pyetje, sepse ngjarja\u00a0 e Stambollit nuk m\u00eb la asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb qet\u00ebsi. E kam ditur q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria se ajo k\u00ebng\u00eb, ajo melodi ishte bullgare\u201d. K\u00ebshtu e nis filmin dokumentar \u201cWhose is this song\u201d t\u00eb vitit 2003, regjisorja bullgare Adela Peeva.<\/p>\n<p>Ajo p\u00ebrmes k\u00ebtij filmi dokumentar fillon t\u00eb hulumtoj\u00eb origjin\u00ebn komb\u00ebtare t\u00eb nj\u00eb k\u00ebnge t\u00eb zakonshme e cila k\u00ebndohet n\u00ebp\u00ebr disa vende t\u00eb Ballkanit dhe gjat\u00eb k\u00ebtij rrug\u00ebtimi zbulon se p\u00ebrgjigja nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq e thjesht\u00eb. N\u00eb secilin nga k\u00ebto vende q\u00eb shkon, kur fillon dhe i pyet njer\u00ebzit se e kujt \u00ebsht\u00eb kjo k\u00ebng\u00eb, pasi q\u00eb ata ta ken\u00eb d\u00ebgjuar melodin\u00eb, secili nga ta pohon se \u00ebsht\u00eb e vendit t\u00eb tyre. Nj\u00eb k\u00ebng\u00eb e zakonshme, nj\u00eb melodi q\u00eb askujt nuk do t\u2019i shkonte mendja se nuk u p\u00ebrket atyre, p\u00ebr nj\u00eb moment shnd\u00ebrrohet n\u00eb di\u00e7ka t\u00eb jasht\u00ebzakonshme.<\/p>\n<p>K\u00ebnga n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb ndryshme (n\u00eb Turqi, Shqip\u00ebri, Bosnje, Serbi dhe Bullgari \u2013 vendet n\u00eb t\u00eb cilat shfaqet filmi dokumentar \u201cWhose is this song\u201d) shfaqet edhe n\u00eb forma t\u00eb ndryshme. Diku si nj\u00eb k\u00ebng\u00eb dashurie, diku si nj\u00eb himn fetar, diku si nj\u00eb marsh ushtarak, e diku si k\u00ebng\u00eb e muzik\u00ebs s\u00eb leht\u00eb. Ajo \u00e7ka shp\u00ebrfaqet p\u00ebrmes k\u00ebtij filmi dokumentar \u00ebsht\u00eb urrejtja q\u00eb k\u00ebta popuj ballkanik\u00eb kan\u00eb p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin. Edhepse filmin dokumentar regjisorja Peeva e b\u00ebn\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb ta kuptoj\u00eb origjin\u00ebn e k\u00ebsaj k\u00ebnge, rrug\u00ebs shfaqen pengesat, sepse hasm\u00ebria ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb k\u00ebta popuj t\u00eb mos i bashkoj\u00eb as muzika.<\/p>\n<p>Ne zakonisht kur d\u00ebgjojm\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb, edhe at\u00ebher\u00eb kur tekstin e saj nuk e kuptojm\u00eb aspak, por thjesht tingulli i saj na b\u00ebn q\u00eb t\u00eb buz\u00ebqeshim, t\u00eb vall\u00ebzojm\u00eb ose edhe t\u00eb qajm\u00eb, kjo ndodh, me gjas\u00eb, se neve na p\u00eblqen dhe nuk na b\u00ebn p\u00ebrshtypje se n\u00eb \u00e7far\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb. Mir\u00ebpo, kjo nuk i ndodh regjisores Peeva, dhe k\u00ebshtu nuk ndajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin mendim edhe t\u00eb intervistuarit e saj n\u00eb film. Ata mburren se kjo k\u00ebng\u00eb u takon atyre dhe vet\u00ebm atyre, se popujt e tjer\u00eb mund ta k\u00ebndojn\u00eb, por e kan\u00eb vjedhur prej tyre.<\/p>\n<p>Si\u00e7 e kemi t\u00eb njohur edhe nga historia, edhe arti n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe muzika n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebrvet\u00ebsohet e b\u00ebhet mjet propagande n\u00eb duar t\u00eb politik\u00ebs. Madje edhe kritika thelb\u00ebsore q\u00eb i b\u00ebhet artit \u00ebsht\u00eb kur ai shpesh di t\u00eb \u2018vallzoj\u00eb\u2019 edhe me politik\u00ebn. Kur arti ngjizet me politik\u00ebn, ai romantizohet. Romantizimi i fsheh ndjenjat, thekson urrejtjen. Kjo lloj muzike nuk\u00a0<em>\u00ebsht\u00eb pomp\u00eb q\u00eb ngop shpirtin<\/em>, por n\u00eb momente t\u00eb caktuara ushqen urrejtjen.<em>\u00a0Kombet q\u00eb m\u00ebtonin ta zhduknin nj\u00ebri-tjetrin, mbusheshin me nj\u00eb emocion v\u00ebllaz\u00ebrisht identik tek d\u00ebgjonin zallamahin\u00eb e Marshit funeb\u00ebr t\u00eb Shopenit, apo Simfonin\u00eb heroike t\u00eb Bethovenit\u00a0<\/em>(M. Kundera). Duket se ngjash\u00ebm ndodh edhe me popujt e Ballkanit. Edhe k\u00ebta popuj d\u00ebgjojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn muzik\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjtin tingull para se t\u00eb nisen p\u00ebr ta vrar\u00eb nj\u00ebri-tjetrin. N\u00eb mes tyre gjith\u00e7ka helmohet leht\u00ebsisht, madje edhe gj\u00ebrat m\u00eb normale sikurse \u00ebsht\u00eb muzika.<\/p>\n<p>Pra, ajo \u00e7ka na paraqitet n\u00eb filmin \u201cWhose is this song\u201d jan\u00eb emocionet e fuqishme kund\u00ebr tjetrit, nj\u00eb nacionaliz\u00ebm kok\u00ebfort\u00eb q\u00eb k\u00ebta popuj kan\u00eb n\u00eb mes vete. Madje, mbrapa ides\u00eb s\u00eb e\u00a0<em>kujt \u00ebsht\u00eb kjo k\u00ebng\u00eb<\/em>, pra mospranimi se i p\u00ebrket dikuj tjet\u00ebr, (ri)thekson edhe t\u00ebr\u00eb ngrehin\u00ebn historike e cila konteston gjith\u00e7ka q\u00eb eventualisht mund t\u2019i p\u00ebrkas\u00eb tjetrit. K\u00ebta popuj t\u00eb Ballkanit nuk pajtohen as p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, sepse aq shum\u00eb lavdi i kan\u00eb thurur vetes sa q\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i kthehen realitetit. K\u00ebta popuj po ashtu, nuk pajtohen se kush \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vjetri ose se kujt i p\u00ebrket toka n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetojn\u00eb. Zhvillojn\u00eb nj\u00eb mend\u00ebsi sikur nes\u00ebr tjetri do t\u00eb zhduket vet\u00eb ose do t\u00eb na duhet ta zhdukim ne. Tjetri nuk p\u00ebrjetohet si mund\u00ebsi, por si tmerr q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb duhet asgj\u00ebsuar. Gjith\u00e7ka q\u00eb tjetri prodhon, cil\u00ebsohet si e keqe edhe kur ajo \u00ebsht\u00eb muzik\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, Ballkani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rajon ku dominohet nga urrejtja dhe, edhe nj\u00eb nism\u00eb e padjall\u00ebzuar (sepse n\u00eb Ballkan duket sikur gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e djall\u00ebzuar ose duhet besuar si e till\u00eb), p\u00ebr t\u00eb kuptuar se ku e ka origjin\u00ebn nj\u00eb k\u00ebng\u00eb q\u00eb e k\u00ebndojn\u00eb pothuajse t\u00eb gjith\u00eb, duket se p\u00ebrfundon si nj\u00eb eksplorim sociolo-psikologjik dhe historiko-politik i keqkuptimeve t\u00eb thella midis njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Edhe pse ky dokumentar nuk ka ndonj\u00eb tendenc\u00eb politike, k\u00ebrkimi i identitetit t\u00eb nj\u00eb k\u00ebnge tregon kriz\u00ebn identitare t\u00eb k\u00ebtyre popujve. Tregon, gjithashtu, se sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb diskutojn\u00eb mbi trash\u00ebgimin\u00eb e tyre. Sensi i p\u00ebrvet\u00ebsimit t\u00eb gjith\u00e7kaje, duket sikur k\u00ebtyre popujve ua ka pamund\u00ebsuar edhe komunikimin normal. Kjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit mes vete t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb padurueshm\u00ebri t\u00eb theksuar. Tjetri nuk mund t\u00eb jet\u00eb i mir\u00eb n\u00eb asnj\u00eb rrethan\u00eb, qoft\u00eb edhe n\u00eb muzik\u00eb. Dhe n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb forme, jo se ishte q\u00ebllimi, duket se k\u00ebt\u00eb dokumentar e kuptim\u00ebson edhe fundi i tij, kur n\u00eb nj\u00eb fest\u00eb n\u00eb nj\u00eb fshat bullgar, af\u00ebr kufirit me Turqin\u00eb, pjes\u00ebmarr\u00ebsit duke vall\u00ebzuar dhe duke k\u00ebnduar edhe k\u00ebt\u00eb k\u00ebng\u00eb, hedhin fishekzjarre, dhe p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast merr flak\u00eb l\u00ebndina dhe njer\u00ebzit detyrohen t\u00eb ikin, sepse, si\u00e7 e thekson edhe vet\u00eb regjisorja e k\u00ebtij dokumentari:\u00a0<em>mjaftojn\u00eb disa shk\u00ebndija t\u00eb vogla q\u00eb ta ndezin nj\u00eb zjarr t\u00eb madh<\/em>.<\/p>\n<p>Ngjash\u00ebm edhe n\u00eb mes t\u00eb popujve t\u00eb Ballkanit jan\u00eb b\u00ebr\u00eb luft\u00ebrat duke k\u00ebnduar t\u00eb nj\u00ebjtat k\u00ebng\u00eb dhe se shpeshher\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb kjo hap\u00ebsir\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e pajetueshme. Prandaj, edhe dokumentari duket se na i shp\u00ebrfaq\u00eb raportet e vrazhda q\u00eb kemi mes vete dhe sikur na th\u00ebrret n\u00eb komunikim. T\u00eb komunikojm\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb rruga. Q\u00eb t\u00eb njihemi n\u00eb mes vete, edhe t\u00eb \u00e7lirohemi nga paragjykimet, por edhe t\u00eb \u00e7lirohemi nga vet\u00ebkurthimi duhet ta pranojm\u00eb nj\u00ebrit-tjetrin. P\u00ebrndryshe, n\u00ebse vazhdohet k\u00ebshtu, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb armiq\u00ebsohemi edhe me muzik\u00ebn.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cN\u00eb nj\u00eb restorant t\u00eb vog\u00ebl e t\u00eb bukur n\u00eb Stamboll po darkoja me miqt\u00eb nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Ballkanit &#8211; nj\u00eb grek, nj\u00eb maqedonas, nj\u00eb turk, nj\u00eb serb dhe un\u00eb, nj\u00eb bullgare. Gjat\u00eb bised\u00ebs filloi nj\u00eb k\u00ebng\u00eb, dhe sapo u d\u00ebgjua nga t\u00eb gjith\u00eb, filluam ta k\u00ebndonim, secili n\u00eb gjuh\u00ebn e tij. Kjo melodi [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":1424,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[532,734,673],"ppma_author":[733],"class_list":["post-1423","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-music","tag-national-identity","tag-western-balkans"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1423","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1423"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1426,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1423\/revisions\/1426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1423"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}