{"id":2127,"date":"2022-11-15T13:16:22","date_gmt":"2022-11-15T12:16:22","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2127"},"modified":"2023-12-12T13:19:08","modified_gmt":"2023-12-12T12:19:08","slug":"i-burgosur-nga-rrebet-e-enver-hoxhes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/i-burgosur-nga-rrebet-e-enver-hoxhes\/","title":{"rendered":"I burgosur nga rrebet e Enver Hoxh\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Fatos Lubonja p\u00ebrshkruan se si u d\u00ebnua me t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb panum\u00ebrt, n\u00ebn pretekstet m\u00eb t\u00eb zbehta, p\u00ebr t\u2019u dergj\u00eb me vite n\u00eb burgjet shqiptare.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto kujtime t\u00eb jasht\u00ebzakonta burgu, kurrkund nuk kuptojm\u00eb pse Fatos Lubonja u d\u00ebnu me burg n\u00eb Spa\u00e7, ku disa t\u00eb burgosur punonin n\u00eb minierat e bakrit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ka shkru tjet\u00ebrkund. Shtat\u00eb vjet\u00ebt e par\u00eb atje i kishte p\u00ebr \u2018agjitacion dhe propagand\u00eb\u2019, pasi policia ia gjeti ditar\u00ebt me kritika ndaj tiranit Hoxha n\u00eb papafingon e sht\u00ebpis\u00eb\u00a0s\u00eb\u00a0axh\u00ebs. Nd\u00ebrsa b\u00ebnte burgun, u rid\u00ebnua me 25 vjet t\u00eb\u00a0tjer\u00eb\u00a0p\u00ebr p\u00ebrfshirje n\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb kund\u00ebr-revolucionare. Diktatorit nuk i zgjati aq gjat\u00eb. Fatosi b\u00ebri 17 vjet, pjes\u00ebrisht n\u00eb Spa\u00e7, pjes\u00ebrisht n\u00eb kampe t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Nuk ishte e v\u00ebshtir\u00eb me q\u00ebllu n\u00eb an\u00ebn e gabuar t\u00eb paranojakut Hoxha. Nj\u00eb burr\u00eb, Zefi, u burgos sepse b\u00ebri gabimin q\u00eb vinte kapel\u00ebn derbi n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur ajo i p\u00eblqente diktatorit; kur e pa Enveri, e interpretoi sikur burri me kapel\u00eb mendonte se ky po e humbte pushtetin. N\u00eb burg ishin nj\u00eb num\u00ebr i madh kolos\u00ebsh t\u00eb politik\u00ebs q\u00eb kishin r\u00ebn\u00eb nga fiku p\u00ebr shkak t\u00eb ndonj\u00eb devijimi ideologjik. T\u00eb burgosurit e tjer\u00eb qen\u00eb kap\u00eb duke u p\u00ebrpjek\u00eb me u arratis\u00eb nga Shqip\u00ebria me not drejt ndonj\u00eb anijeje t\u00eb huaj ose matan\u00eb liqenit t\u00eb Ohrit, ose duke ik\u00eb n\u00ebp\u00ebr kufirin grek. Spa\u00e7i ishte burg brenda nj\u00eb burgu shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh.<\/p>\n<p>Kapitull pas kapitulli takojm\u00eb nj\u00eb grusht shok\u00ebsh t\u00eb Lubonj\u00ebs. Vet\u00eb autori rrall\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes, p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb fillim, kur mb\u00ebrrin n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1975 dhe sheh &#8220;at\u00eb vorbull njer\u00ebzore t\u00eb neveritshme&#8221; t\u00eb burgosurish t\u00eb mbledhur n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb rrethuar: \u201cU gjeta duke pa nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme krijesash njer\u00ebzore, t\u00eb nj\u00eb lloji q\u00eb nuk e kisha pa kurr\u00eb n\u00eb jet\u00eb. Kisha pa turma m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha\u2026 por m\u00ebnyra si l\u00ebviznin k\u00ebta njer\u00ebz ishte ajo q\u00eb e b\u00ebnte k\u00ebt\u00eb tuf\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit kaq t\u00eb pazakont\u00eb\u2026 t\u00eb burgosurit me ankth ecnin para-mbrapa, andej k\u00ebndej, brenda asaj hap\u00ebsire t\u00eb kufizuar\u201d.<\/p>\n<p>Kjo ia kujtoi nj\u00eb dokumentar p\u00ebr ujqit n\u00eb kafaz. Nd\u00ebrsa ndodhej n\u00eb qeli, edhe vet\u00eb nisi t\u00eb ecte para-mbrapa.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr t\u00eb burgosurit ishte nj\u00eb mace e bukur, n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb nj\u00eb t\u00eb burgosuri minoritar grek, q\u00eb tri her\u00eb kishte tentu me u arratis\u00eb nga Shqip\u00ebria. Macja p\u00ebrnat\u00eb p\u00ebrbirohej n\u00ebp\u00ebr dritaren e v\u00ebzhgimit t\u00eb der\u00ebs s\u00eb qelis\u00eb dhe hopte me u l\u00ebshu n\u00eb dysheme. Ua thekte zemrat edhe t\u00eb tjer\u00ebve n\u00eb qeli: \u201cNuk kishim ndje di\u00e7ka si prekjen e saj e but\u00eb p\u00ebr aq shum\u00eb koh\u00eb. Nuk ishte si prekja e nj\u00eb gruaje, po ve\u00e7 prekje kafshe, e megjithat\u00eb ndjeheshim t\u00eb ngrohur nga nj\u00eb tjet\u00ebr krijes\u00eb, me intimitetin q\u00eb kjo sillte. K\u00ebnaq\u00ebsia ishte shum\u00eb e fort\u00eb n\u00eb at\u00eb shoq\u00ebri burrash, ku kontakti me \u00e7do trup tjet\u00ebr, th\u00ebn\u00eb ndryshe, me trupin e nj\u00eb mashkulli, ishte tabu\u201d.<\/p>\n<p>Mjerisht, macja i gjuante lepujt e rojeve dhe prandaj e q\u00eblluan. Pronari i saj u t\u00ebrbua dhe u ul\u00ebriti rojeve; p\u00ebrfundoi i mb\u00ebrthyer me zinxhir\u00eb n\u00eb qelit\u00eb e d\u00ebnimit dhe e zgjidh\u00ebn dit\u00ebn e gjasht\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb tjet\u00ebr i burgosur e mbante nj\u00eb mace, por ia vran\u00eb armiqt\u00eb. Burgu, si gjithmon\u00eb, nxiste skajshm\u00ebrin\u00eb e \u00e7njer\u00ebzimit t\u00eb njeriut ndaj njeriut (dhe maces), p\u00ebrve\u00e7 kur shpaloste njer\u00ebzill\u00ebkun e njeriut ndaj njeriut \u2013 nga i cili po ashtu kishte raste mjaft. E nj\u00ebjta vlente p\u00ebr rojet. Nj\u00ebrit i p\u00eblqente me i godit\u00eb burrat dhe ndodhte ta mbulonte viktim\u00ebn me nj\u00eb cop\u00eb llamarine e ta rrihte sa mundte. Nj\u00eb tjetri i p\u00eblqente \u201cme p\u00ebrgju prej grilave dhe me i kap\u00eb t\u00eb burgosurit duke b\u00eb di\u00e7ka t\u00eb ndaluar, si p\u00ebr shembull duke luajt\u00eb letra, duke u ngjit\u00eb n\u00eb dritare, duke ushtru gjimnastik\u00eb, duke u grind\u00eb\u2026\u201d Mandej vinin provokator\u00ebt, t\u00eb futur n\u00eb qeli me nxit\u00eb komente t\u00eb pamatura. Seksi dhe privimi seksual ishin obsesione t\u00eb vazhdueshme. Megjithat\u00eb, p\u00ebr \u00e7udi, nj\u00eb i burgosur ia doli ta fitonte nj\u00eb vizit\u00eb bashk\u00ebshortore nga e shoqja, koncesion suedez i \u00e7uditsh\u00ebm ky.<\/p>\n<p>Kishte t\u00eb tjera shkarkime: \u201cNevoja p\u00ebr ta kalu koh\u00ebn, e cila r\u00ebndonte mbi t\u00eb burgosurit si nj\u00eb mal i paduksh\u00ebm i kurrgj\u00ebs\u00eb, i shtynte me i g\u00ebrvisht\u00eb disa rreshta n\u00eb d\u00ebrrasat e dyshemes\u00eb me nj\u00eb dorez\u00eb t\u00eb mprehur luge ose gozhd\u00eb t\u00eb kontrabanduar. Fushat e zeza dalloheshin nga t\u00eb bardhat nga disa vija t\u00eb zhdrejta g\u00ebrvisht\u00eb brenda tyre\u2026 t\u00eb burgosurit e rinj i b\u00ebnin figurat [e shahut] duke ngjesh\u00eb th\u00ebrrime, e nj\u00ebri lojtar i p\u00ebrziente t\u00eb vetat me hirin e cigares\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb loj\u00ebs n\u00eb nj\u00eb qeli, kur lojtar\u00ebt ishin larg, tjetri i burgosur i hante figurat.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb ka nj\u00eb kast\u00eb mahnit\u00ebse k\u00ebtu: Doni, q\u00eb \u00e7do vit ua ngjallte shpresat njer\u00ebzve duke k\u00ebmb\u00ebngulur se do t\u00eb vinte amnistia; i burgosuri politik, dikur aq i p\u00ebrkushtuar ndaj kauz\u00ebs, sa me shok\u00ebt e kishin rrahur p\u00ebr vdekje nj\u00eb fshatar rumun p\u00ebr kritikimin e Bashkimit Sovjetik; prifti katolik dhe nj\u00eb mani\u00e7ean protestant, secili me mendimin vetjak mbi kuptimin e t\u00eb vuajturit. Pse, pyet veten Lubonja, shkruan p\u00ebr k\u00ebta burra? Ndoshta ata ilustrojn\u00eb m\u00eb s\u00eb miri pranimin ose refuzimin e jet\u00ebs n\u00eb \u201ck\u00ebt\u00eb kazan t\u00eb krijuar nga djajt\u00eb p\u00ebr t\u2019i shkat\u00ebrru shpirtrat\u201d. Por n\u00eb fund, ai dhe ata jan\u00eb formuar nga jeta n\u00eb burg, dhe tash e kupton se \u201ckjo hap\u00ebsir\u00eb e pamat\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb ecim me trup e shpirt t\u00eb qet\u00eb&#8230; mund t\u00eb gjendet vet\u00ebm duke b\u00eb nj\u00eb bilanc t\u00eb prangave q\u00eb i kemi l\u00ebn\u00eb pas\u201d.<\/p>\n<p>Edhe proza e kursyer e p\u00ebrkthyesit John Hodgson \u00ebsht\u00eb e bukur.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.spectator.co.uk\/article\/imprisoned-on-the-whim-of-enver-hoxha\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Artikulli origjinal n\u00eb anglisht<\/em>.<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fatos Lubonja p\u00ebrshkruan se si u d\u00ebnua me t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb panum\u00ebrt, n\u00ebn pretekstet m\u00eb t\u00eb zbehta, p\u00ebr t\u2019u dergj\u00eb me vite n\u00eb burgjet shqiptare. N\u00eb k\u00ebto kujtime t\u00eb jasht\u00ebzakonta burgu, kurrkund nuk kuptojm\u00eb pse Fatos Lubonja u d\u00ebnu me burg n\u00eb Spa\u00e7, ku disa t\u00eb burgosur punonin n\u00eb minierat e bakrit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ka [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":300,"featured_media":2128,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[639,883,884,693],"ppma_author":[311],"class_list":["post-2127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-albania","tag-enver-hoxha","tag-fatos-lubonja","tag-literature"],"authors":[{"term_id":311,"user_id":300,"is_guest":0,"slug":"melanie-mcdonagh","display_name":"Melanie McDonagh","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/gm-5904a7a3-f73d-4700-a4d8-0e93b348a772-pri196603506.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/gm-5904a7a3-f73d-4700-a4d8-0e93b348a772-pri196603506.jpg"},"user_url":"","last_name":"McDonagh","first_name":"Melanie","description":"Melanie McDonagh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetare irlandeze q\u00eb punon n\u00eb Lond\u00ebr."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/300"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2127"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2129,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2127\/revisions\/2129"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2127"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}