{"id":2136,"date":"2022-10-06T13:24:09","date_gmt":"2022-10-06T12:24:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2136"},"modified":"2023-12-12T13:39:28","modified_gmt":"2023-12-12T12:39:28","slug":"burgu-i-idealit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/burgu-i-idealit\/","title":{"rendered":"Burgu i Idealit"},"content":{"rendered":"<p>E nd\u00ebrtuar gjat\u00eb viteve \u201850 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, nd\u00ebrtesa e Qendr\u00ebs s\u00eb Paraburgimit n\u00eb Prishtin\u00eb, ndryshe e njohur si Burgu i Qarkut, m\u00eb n\u00eb fund u b\u00eb muze dhe u quajt\u00a0\u2018<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/muzeuiburgut\/videos\/729912688240975\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Burgu i Idealit<\/a>\u2019. Mij\u00ebra veprimtar\u00eb t\u00eb organizatave ilegale politike shqiptare, q\u00eb kan\u00eb funksionuar n\u00eb Kosov\u00eb deri m\u00eb 1999, jan\u00eb mbajtur dhe torturuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb godin\u00eb gjat\u00eb hetimeve. Kjo nd\u00ebrtes\u00eb vazhdoi t\u00eb funksiononte si burg deri m\u00eb 2015, kur edhe u mbyll p\u00ebrfundimisht. P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb partive politike n\u00eb Kosov\u00eb, kryesisht deputet\u00eb e ministra, ish t\u00eb burgosur politik\u00eb a familjar\u00eb t\u00eb tyre, kan\u00eb k\u00ebrkuar me vite t\u00eb t\u00ebra q\u00eb ajo t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb muze.<\/p>\n<p>Ideja p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb muze nisi n\u00eb Qeverin\u00eb e par\u00eb t\u00eb Kurtit, kurse u finalizua gjat\u00eb k\u00ebtij mandati. Para pak muajsh, n\u00ebn patronatin e MKRS-s\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb u hap edhe nj\u00eb ekspozit\u00eb e p\u00ebrkohshme, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mor\u00ebn pjes\u00eb shum\u00eb deputet\u00eb e ministra. Kryeministri Albin Kurti, ngaq\u00eb ndodhej jasht\u00eb vendit, b\u00ebri\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/albini2017\/posts\/pfbid0A2acG8ESpmceZBstvcRVZGufS5urB4m8ZMjo94Ycouo3uL7mtBuns5rgiUL5ukU3l\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nj\u00eb postim t\u00eb gjat\u00eb<\/a>\u00a0p\u00ebr t\u00eb, ku thoshte se kjo ishte vet\u00ebm faza e par\u00eb e hapjes s\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb Burgut t\u00eb Prishtin\u00ebs, i cili do t\u00eb restaurohej e do t\u00eb konservohej n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi p\u00ebr ekspozit\u00ebn e p\u00ebrhershme. Duke e pa ekspozit\u00ebn e p\u00ebrkohshme, q\u00eb \u00ebsht\u00eb faza e par\u00eb e k\u00ebtij projekti, kemi t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsohemi se edhe t\u00eb tjerat \u2013 restaurimi, konservimi dhe ekspozita e p\u00ebrhershme \u2013 do t\u00eb kryhen sikurse e para: shpejt e shpejt dhe shkel e shko.<\/p>\n<p>Hulumtimi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jasht\u00ebzakonisht sip\u00ebrfaq\u00ebsore. Rrjedhimisht, prezentimi \u00ebsht\u00eb krejt i cek\u00ebt, teksti \u00ebsht\u00eb i draftuar keq dhe, p\u00ebrve\u00e7se ka nevoj\u00eb p\u00ebr recensur\u00eb e redaktur\u00eb t\u00eb themelt\u00eb, i duhet edhe korrektur\u00eb deri edhe e gj\u00ebrave elementare. Me po aq ngut \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb grumbullimi dhe p\u00ebrzgjedhja e fotografive, vizatimeve dhe letrave t\u00eb t\u00eb burgosurv\u00eb politik\u00eb. T\u00eb mos flasim p\u00ebr dizajnin q\u00eb duket sikur e ka b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb entuziast krejt fillestar.<\/p>\n<p>N\u00ebp\u00ebr k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb jan\u00eb vendosur, pa kurrfar\u00eb kriteresh, citate t\u00eb p\u00ebrzgjedhura t\u00eb personaliteteve shqiptare q\u00eb kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr burgjet s\u00ebrbe-jugosllave q\u00eb nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore e deri n\u00eb luft\u00ebn e fundit n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1998-1999. T\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb merrej parasysh kriteri kronologjik dhe n\u00ebp\u00ebr hap\u00ebsira t\u00eb ndryshme t\u00eb ekspozit\u00ebs t\u00eb vendoseshin citate t\u00eb t\u00eb burgosurve politik\u00eb t\u00eb periudhave t\u00eb ndryshme: koha e Aleksandar Rankovi\u0107-it (1946-1966); demonstratat e vitit 1968; koha e rilindjes s\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs (1968-1981); demonstratat e vitit 1981; suprimimi i autonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0\u00a0(1988-1989); periudha e aparteidit dhe e segregacionit (1990-1998); dhe, n\u00eb fund fare, citate t\u00eb t\u00eb burgosurve politik\u00eb nga periudha e luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00ebs (1998-1999).<\/p>\n<p>Krahas th\u00ebnieve, jan\u00eb vendosur, po ashtu pa kurrfar\u00eb kriteri, dhjet\u00ebra vizatime t\u00eb t\u00eb burgosurve politik\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e tyre jan\u00eb nj\u00ebmend t\u00eb ve\u00e7anta, t\u00eb realizuara gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb burgut, e q\u00eb p\u00ebr motiv kan\u00eb t\u00eb burgosurit politik\u00eb. E meta tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb se pothuajse t\u00eb gjitha k\u00ebto vizatime kan\u00eb p\u00ebr autor\u00eb vet\u00ebm dy nga t\u00eb burgosurit politik\u00eb \u2013 Hydajet Hysenin dhe Syl\u00eb Mujajn. Do t\u00eb kish qen\u00eb mir\u00eb t\u00eb grumbulloheshin vizatimet e t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb burgosurve politik\u00eb q\u00eb kan\u00eb vizatuar n\u00ebp\u00ebr burgje gjat\u00eb viteve 1945-1999 e t\u00eb p\u00ebrcaktoheshin kritere t\u00eb qarta p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e atyre q\u00eb do t\u00eb vendoseshin n\u00eb ekspozit\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb kurator\u00ebt e ekspozit\u00ebs t\u00eb pakt\u00ebn shumic\u00ebn e teksteve i kan\u00eb prezentuar, p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, edhe n\u00eb gjuh\u00ebn angleze e s\u00ebrbe. Megjithat\u00eb, kur p\u00ebrmbajtja e teksteve n\u00eb shqip nuk \u00ebsht\u00eb si duhet, nuk ka si t\u00eb jen\u00eb si duhet as p\u00ebrkthimet n\u00eb anglisht e s\u00ebrbisht. Por, duhen vler\u00ebsuar p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb respektuar ligjin dhe kushtetut\u00ebn sa u takon gjuh\u00ebve zyrtare n\u00eb Kosov\u00eb, por edhe p\u00ebr t\u2019ia treguar bot\u00ebs vuajtjet e shqiptar\u00ebve gjat\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr liri.<\/p>\n<p>Teksti n\u00eb fotografin\u00eb e m\u00ebposhtme ilustron m\u00eb s\u00eb miri gabimet gjuh\u00ebsore, fjalit\u00eb e pakuptimta, e mbi t\u00eb gjitha patetizmin q\u00eb e karakterizon k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb, i cili kulmin e mb\u00ebrrin n\u00eb fjalin\u00eb e fundit \u00ab<em>Lavdi jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb mij\u00ebra veprimtar\u00ebve nd\u00ebr breza<\/em>\u00bb. Kuptohet q\u00eb k\u00ebso p\u00ebrmbajtje patetike nuk mund t\u00eb gjenden n\u00eb asnj\u00eb nga muzet\u00eb e vendeve t\u00eb Europ\u00ebs Per\u00ebndimore e as n\u00eb muzet\u00eb e vendet t\u00eb Europ\u00ebs Lindore, t\u00eb cilat kan\u00eb dal\u00eb nga komunizmi para tri dekadave,\u00a0e madje\u00a0as n\u00eb muzet\u00eb e b\u00ebr\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb post-komuniste. P\u00ebrmbajtje t\u00eb k\u00ebtilla mund t\u00eb gjendeshin vet\u00ebm n\u00eb muzet\u00eb e koh\u00ebs s\u00eb komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Enver Hoxh\u00ebs dhe, p\u00ebr fat t\u00eb keq, n\u00eb muzet\u00eb dhe ekspozitat e b\u00ebra n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2022\/October\/06\/auto_0-02-05-6f04c4e6cdbb08c5cf9d0a276d5d1dc73811750b21b3c25d407d3b1a7ab58188_1c6dac45ea793b1665059317.jpg\" alt=\"Image\" width=\"660\" height=\"551\" \/><\/div>\n<p>Pjesa m\u00eb interesante n\u00eb krejt ekspozit\u00ebn \u00ebsht\u00eb prezentimi n\u00eb nj\u00eb mur i nj\u00ebzet fotografive, t\u00eb nxjerra nga Arkivi i Kosov\u00ebs prej ish t\u00eb burgosurit politik, Martin \u00c7uni, i cili gjat\u00eb viteve t\u00eb 1980-ta, bashk\u00eb me t\u00eb burgosurin tjet\u00ebr politik, Muamer Shabani, tentuan t\u00eb arratiseshin nga burgu. Mir\u00ebpo, edhe k\u00ebto fotografi jan\u00eb t\u00eb prezentuara shkel e shko, meq\u00eb u mungon nj\u00eb tekst me t\u00eb dh\u00ebnat elementare se \u00e7ka ka ndodh\u00eb, kur, si, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Mbi t\u00eb gjitha do t\u00eb duhej t\u00eb paraqitej e dh\u00ebna se Muamer Shabani ia doli t\u00eb arratisej, kurse Martin \u00c7uni u kap.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se nd\u00ebrtesa e Qendr\u00ebs s\u00eb Paraburgimit n\u00eb Prishtin\u00eb, e shnd\u00ebrruar tashm\u00eb n\u00eb \u2018Burgun t\u00eb Idealit\u2019, \u00ebsht\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.mkrs-ks.org\/?page=1,6,2985#.Yz6MFy8RpQI\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aset i mbrojtur i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore<\/a>\u00a0dhe ng\u00ebrthen brenda vetes histori t\u00eb shumta t\u00eb p\u00ebrndjekjes, keqtrajtimit dhe shtypjes s\u00eb ides\u00eb p\u00ebr liri. Por, ekspozita nuk paraqet, si\u00e7 thuhej n\u00ebp\u00ebr disa postime afirmative kryesisht nga eksponent\u00eb t\u00eb pushtetit aktual, shtypjen e aktivizmit dhe t\u00eb rezistenc\u00ebs p\u00ebr liri e t\u00eb drejta themelore t\u00eb njeriut, dhe aspak nuk hedh drit\u00eb mbi trajtimin \u00e7njer\u00ebzor t\u00eb t\u00eb burgosurve politik\u00eb.<\/p>\n<p>Shkurt, druaj se m\u00ebnyra se si \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur kjo ekspozit\u00eb nuk i nderon mij\u00ebra t\u00eb burgosur politik\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar vuajtje t\u00eb tmerrshme n\u00ebp\u00ebr burgjet e S\u00ebrbis\u00eb e t\u00eb Jugosllavis\u00eb q\u00eb nga viti 1945 e deri m\u00eb 1999 p\u00ebr shkak t\u00eb angazhimit p\u00ebr liri. Ajo p\u00ebrb\u00ebn fyerje madje edhe p\u00ebr vizitor\u00ebt e r\u00ebndomt\u00eb. Prandaj, \u00ebsht\u00eb e k\u00ebshillueshme q\u00eb MKRS-ja ta heq\u00eb k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb dhe, si\u00e7 ka premtuar Ministri Hajrullah \u00c7eku, q\u00eb nj\u00eb ekspozit\u00eb permanente t\u00eb hapet ndoshta edhe p\u00ebmes nj\u00eb konkursi nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb krejt e pakuptimt\u00eb ngarendja p\u00ebr ta hap\u00eb ekspozit\u00ebn k\u00ebshtu n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb, e sidomos ngarendja e Kryeministrit dhe ministrave t\u00eb tij p\u00ebr ta promovuar. Sidomos tragjikomike ishte gara mes eksponent\u00ebve t\u00eb LVV-s\u00eb dhe atyre t\u00eb LDK-s\u00eb p\u00ebr t\u2019i p\u00ebvet\u00ebsuar meritat p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb indikator se Qeveria e Kosov\u00ebs mund t\u00eb veproj\u00eb ngjash\u00ebm edhe me ekspozit\u00ebn permanente, duke e hapur shpejt e shpejt dhe shkel e shko n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb ardhshme parlamentare.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E nd\u00ebrtuar gjat\u00eb viteve \u201850 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, nd\u00ebrtesa e Qendr\u00ebs s\u00eb Paraburgimit n\u00eb Prishtin\u00eb, ndryshe e njohur si Burgu i Qarkut, m\u00eb n\u00eb fund u b\u00eb muze dhe u quajt\u00a0\u2018Burgu i Idealit\u2019. Mij\u00ebra veprimtar\u00eb t\u00eb organizatave ilegale politike shqiptare, q\u00eb kan\u00eb funksionuar n\u00eb Kosov\u00eb deri m\u00eb 1999, jan\u00eb mbajtur dhe torturuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":401,"featured_media":2137,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[746,664,887],"ppma_author":[685],"class_list":["post-2136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-cultural-heritage","tag-kosovo","tag-museum-of-political-prisoners"],"authors":[{"term_id":685,"user_id":401,"is_guest":0,"slug":"shkelzen-gashi","display_name":"Shk\u00eblzen Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Shkelzen-Gashi-1-1024x641-1-150x150-1.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Shkelzen-Gashi-1-1024x641-1-150x150-1.png"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Shk\u00eblzen","description":"Shk\u00eblzen Gashi ka studiu Shkencat Politike n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, kurse magjistratur\u00ebn p\u00ebr Demokraci dhe t\u00eb Drejta t\u00eb Njeriut n\u00eb programin e p\u00ebrbashk\u00ebt studimor t\u00eb Universiteteve t\u00eb Bolonj\u00ebs dhe t\u00eb Sarajev\u00ebs. \u00cbsht\u00eb autor i shum\u00eb botimeve (librave dhe artikujve). N\u00eb vitin 2010 ka botuar biografin\u00eb e paautorizuar t\u00eb Adem Dema\u00e7it, i cili ka kaluar 28 vjet n\u00ebp\u00ebr burgjet jugosllave. Koh\u00ebt e fundit, ka botu shum\u00eb artikuj brenda e jasht\u00eb vendit rreth historis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb tekstet m\u00ebsimore t\u00eb historis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb vendet p\u00ebrreth Kosov\u00ebs \u2013 Shqip\u00ebri, S\u00ebrbi, Mal t\u00eb Zi dhe Maqedoni. Po ashtu, tani \u00ebsht\u00eb duke shkruar biografin\u00eb e Ibrahim Rugov\u00ebs, udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs 1989-2006."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/401"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2138,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2136\/revisions\/2138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2136"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}