{"id":2329,"date":"2020-12-01T11:52:58","date_gmt":"2020-12-01T10:52:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2329"},"modified":"2023-12-20T11:50:40","modified_gmt":"2023-12-20T10:50:40","slug":"episodi-2-roli-i-rusise-ne-ballkan-mysafir-florian-qehaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/podcasts\/episodi-2-roli-i-rusise-ne-ballkan-mysafir-florian-qehaja\/","title":{"rendered":"Episodi 2: &#8220;Roli i Rusis\u00eb n\u00eb Ballkan&#8221; &#8211; Mysafir: Florian Qehaja"},"content":{"rendered":"<p>R\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit n\u00eb fund t\u00eb viteve 80-ta, shp\u00ebrb\u00ebrja e Bashkimit Sovjetik dhe p\u00ebrmbysja e regjimeve komuniste n\u00eb Evrop\u00ebn Qend\u00ebrore dhe Lindore, krijuan bindjen q\u00eb rendi liberal p\u00ebrfundimisht doli fitues nga \u201cLufta e Ftoft\u00eb\u201d dhe se e gjitha \u00e7far\u00eb mbetet tani e tutje ishte konsolidimi i shoq\u00ebrive demokratike. Aq i lart\u00eb ishte optimizmi i asaj koh\u00eb, saq\u00eb, autor\u00ebt si\u00e7 rasti i Francis Fukuyama shpalli \u201cFundin e Historis\u00eb,\u201d me iden\u00eb q\u00eb, per\u00ebndimi triumfoi n\u00eb gar\u00ebn e \u201cLuft\u00ebs s\u00eb Ftoft\u00eb,\u201d dhe demokracia liberale per\u00ebndimore do mbizot\u00ebroj\u00eb n\u00eb politik\u00ebn globale.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse, vala e rr\u00ebzimit t\u00eb regjimeve komuniste nuk preku t\u00eb gjith\u00eb globin, m\u00eb specifikisht Azin\u00eb e Larg\u00ebt dhe as at\u00eb Jugore, ku edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb kemi shtete komuniste, ndryshimet n\u00eb Evrop\u00eb ishin t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Sidoqoft\u00eb, gj\u00ebrat nuk shkuan mir\u00eb as n\u00eb territorin evropian. Me r\u00ebnien e regjimit komunist dhe fillimet e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb, filluan luftrat n\u00eb mes t\u00eb republikave t\u00eb federat\u00ebs, t\u00eb cilat zgjat\u00ebn p\u00ebr afro nj\u00eb dekad\u00eb. U desh nj\u00eb investim shum\u00eb i madh i demokracive per\u00ebndimore, kryesuar nga Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, q\u00eb gj\u00ebrat n\u00eb Ballkan t\u00eb merrnin rrug\u00ebn e duhur.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ndryshimet e shpejta n\u00eb fillim t\u00eb viteve 90-ta, ku shtetet e Evrop\u00ebs Qendrore Lindore u rreshtuan p\u00ebrkrah demokracive liberale, ndikuan q\u00eb Rusia t\u00eb k\u00ebndellet pas viteve t\u00eb trazuara nga shp\u00ebrb\u00ebrja e Bashkimit Sovjetik dhe t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb lloj \u2018kufiri\u2019 me Evrop\u00ebn. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, nd\u00ebr l\u00ebvizjet m\u00eb gjeostrategjike q\u00eb Rusia b\u00ebri, ishte arritja e nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebr kthimin e arsenalit nuclear q\u00eb posedonin disa nga ish republika sovjetike, me specifikisht nga Ukrania, e cila tashm\u00eb ishte republik\u00eb e pavarur. Si pasoj\u00eb, m\u00eb 1994, nj\u00eb Memorandum mbi kontrollin e arm\u00ebve berthamore n\u00eb mes t\u00eb Federat\u00ebs Ruse, Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Britanis\u00eb s\u00eb Madhe b\u00ebri, b\u00ebri q\u00eb Ukrania bashk\u00eb m\u00eb dy shtete t\u00eb ish BRSS, t\u00eb dor\u00ebzonin kapacitetet e tyre nukleare tek Rusia. Kjo n\u00eb fakt ishte edhe fitorja e par\u00eb e Federat\u00ebs Ruse p\u00ebrball\u00eb per\u00ebndimit. Vite m\u00eb von\u00eb, Ukraina do ta kuptonte gabimin e madh q\u00eb kisht\u00eb b\u00ebr\u00eb duke hequr dor\u00eb nga arm\u00ebt b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>N\u00eb eposodin e radh\u00ebs t\u00eb podcastit \u201cRendi Bot\u00ebror,\u201d n\u00eb Sbunker, diskutuam mbi politik\u00ebn e jashtme ruse; n\u00eb global, kontinental evropian dhe n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor. I ftuar me k\u00ebt\u00eb rast ishte Florian Qehaja, udh\u00ebheq\u00ebs i Bordit n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb, studiues i politikave t\u00eb siguris\u00eb, ku ka udh\u00ebheq\u00eb shum\u00eb studime brenda dhe jasht\u00eb Kosov\u00ebs. Sipas Qehajes, \u201cRusia, n\u00eb kuptimin e politik\u00ebs s\u00eb jashtme, ka nj\u00eb diskrepanc\u00eb n\u00eb mes fuqis\u00eb reale q\u00eb ka dhe asaj q\u00eb pretendon me pas\u00eb.\u201d Mir\u00ebpo, ajo se \u00e7far\u00eb Rusia ka b\u00ebr\u00eb sipas Qehajes \u00ebsht\u00eb q\u00eb, Rusia, n\u00eb k\u00ebto dy dekadat e fundit i ka \u201cshfryt\u00ebzuar disa dob\u00ebsi t\u00eb per\u00ebndimit p\u00ebr t\u2019i shtyr\u00eb interesat e saj strategjike globale.\u201d Duke shtuar q\u00eb, edhe pse Rusia ka nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb trash\u00ebguar ushtarake dhe diplomatike nga ish Bashkimi Sovjetik, asaj i mungon nj\u00eb instrument tjet\u00ebr shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndikuar, e ai \u00ebsht\u00eb aspekti para s\u00eb gjithash ekonomik. Dhe mbi t\u00eb gjitha, Rusia nuk ka nj\u00eb projekt \u201ckonkurues dhe ideologjik\u201d p\u00ebrball\u00eb per\u00ebndimit, si\u00e7 ka qen\u00eb me rastin e Bashkimit Sovjetik.<\/p>\n<p>Duke analizuar periudh\u00ebn e viteve 90-ta, Qehaja thot\u00eb q\u00eb per\u00ebndimi m\u00eb shpejt\u00ebsi e ka shfryt\u00ebzuar dob\u00ebsin\u00eb ruse p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb shtete nga ish kampi komunist n\u00eb NATO dhe kryesisht brenda ombrell\u00ebs t\u00eb demokracive liberale. Megjithat\u00eb, ngutja q\u00eb per\u00ebndimi dhe NATO shfaqi n\u00eb drejtim t\u00eb Ukrain\u00ebs, ishte nj\u00eb strategji q\u00eb nuk rezultoi me sukses, p\u00ebr arsyen e vetme q\u00eb sipas Qehajes, \u201cUkraina p\u00ebr Rusin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vij\u00eb e kuqe.\u201d Reagimi rus n\u00eb Ukrain\u00eb ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb tash NATO t\u00eb shoh opsione tjera t\u00eb bashk\u00ebpunimit duke nd\u00ebrtuar nj\u00eb partneritet strategjik me Ukrain\u00ebn dhe kjo tregon q\u00eb kishte t\u00ebrheqje nga plani fillestar q\u00eb ishte p\u00ebr ta p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet brenda organizat\u00ebs.<\/p>\n<p>Ballkani Per\u00ebndimor, dhe m\u00eb konkretisht, konteksti n\u00eb mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb mbetet nj\u00eb mund\u00ebsi ideale q\u00eb Rusia t\u00eb tentoj\u00eb t\u2019i shtyj\u00eb interesat e veta gjeopolitike edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon t\u00eb Evrop\u00ebs. Politika e jashtme ruse n\u00eb p\u00ebrballje me per\u00ebndimin, \u201cKosov\u00ebn e p\u00ebrdor\u201d si mjet p\u00ebr t\u00eb avancuar agjend\u00ebn e saj dhe jo domosdo q\u00eb t\u00eb d\u00ebshmohet si nj\u00eb aleate e Serbis\u00eb. Sipas Qehajes, Rusia ka disa m\u00ebnyra q\u00eb t\u00eb inlfuencoi brenda Kosov\u00ebs, e nd\u00ebr to m\u00eb t\u00eb efektshme jan\u00eb: p\u00ebrdorimi i \u201cList\u00ebs Serbe\u201d, pastaj prezenca e tyre n\u00eb UNMIK, dhe padyshim p\u00ebrmes zyr\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb Prishtin\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebrmes UNMIK-ut.<\/p>\n<p>Sa i takon ndryshimeve n\u00eb ardhje n\u00eb administrat\u00ebn amerikane, Qehaja beson q\u00eb SHBA n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Biden do t\u00eb promovoj\u00eb nj\u00eb politik\u00eb m\u00eb tradicionale transatlantike dhe nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb mir\u00ebmenduar n\u00eb Ballkan, p\u00ebrfshir\u00eb edhe aranzhimet eventuale n\u00eb lidhje m\u00eb NATO-n.<\/p>\n<p>&#8212;&#8212;-<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2020\/November\/10\/auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg1605008305.png\" alt=\"Image\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky podcast\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autor\u00ebve\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit n\u00eb fund t\u00eb viteve 80-ta, shp\u00ebrb\u00ebrja e Bashkimit Sovjetik dhe p\u00ebrmbysja e regjimeve komuniste n\u00eb Evrop\u00ebn Qend\u00ebrore dhe Lindore, krijuan bindjen q\u00eb rendi liberal p\u00ebrfundimisht doli fitues nga \u201cLufta e Ftoft\u00eb\u201d dhe se e gjitha \u00e7far\u00eb mbetet tani e tutje ishte konsolidimi i shoq\u00ebrive demokratike. Aq i lart\u00eb ishte optimizmi [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":422,"featured_media":2387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[687,643,673],"ppma_author":[916],"class_list":["post-2329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcasts","category-rendi-boteror","tag-foreign-policy","tag-russia","tag-western-balkans"],"authors":[{"term_id":916,"user_id":422,"is_guest":0,"slug":"sbunker-podcast","display_name":"Podcast","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Podcast","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/422"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2329"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2330,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2329\/revisions\/2330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2329"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}