{"id":2407,"date":"2023-12-20T12:05:33","date_gmt":"2023-12-20T11:05:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2407"},"modified":"2024-02-05T15:53:54","modified_gmt":"2024-02-05T14:53:54","slug":"si-ndikon-mosrreshtimi-nderkombetar-i-serbise-ne-dialogun-me-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/si-ndikon-mosrreshtimi-nderkombetar-i-serbise-ne-dialogun-me-kosoven\/","title":{"rendered":"Si ndikon mosrreshtimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Serbis\u00eb n\u00eb dialogun me Kosov\u00ebn?"},"content":{"rendered":"<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare u dominuan p\u00ebr kat\u00ebr dekada nga dy superfuqi: Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Bashkimi Sovjetik. Si rezultat, shumica e shteteve kishin tendenc\u00eb t\u00eb ndaheshin n\u00eb dy blloqe t\u00eb udh\u00ebhequra nga k\u00ebto dy shtete.<\/p>\n<p>Kjo periudh\u00eb bipolare njihet ndryshe edhe si Lufta e Ftoht\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebn n\u00ebnkuptojm\u00eb rivalitetin mes k\u00ebtyre dy blloqeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb grup i shteteve refuzuan me k\u00ebmb\u00ebngulje rreshtimin krah ShBA-s\u00eb apo Bashkimit Sovjetik. Rrjedhimisht, ky fenomen i hapi rrug\u00eb politik\u00ebs s\u00eb mosrreshtimit (apo mosinkuadrimit).<\/p>\n<p>Mosrreshtimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e jashtme q\u00eb synon t\u00eb ruaj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e mosp\u00ebrcaktimit me asnj\u00eb bllok apo aleanc\u00eb. Sidoqoft\u00eb, mosrreshtimi nuk n\u00ebnkupton politik\u00eb pasive apo t\u00eb izolimit, por nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb angazhimit me komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar mbi baz\u00ebn e interesave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb shteteve t\u00eb parreshtuara.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e t\u00eb Pa-Inkuadruarve (Non-Aligned Movement, NAM), u themelua n\u00eb vitin 1961 dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb 120 shtete\u00a0<a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/40088615\/RELEVANCE_OF_NON_ALIGNED_MOVEMENT_IN_POST_COLD_WAR\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">an\u00ebtare<\/a>. Jugosllavia ka qen\u00eb nj\u00eb nga themelueset e k\u00ebsaj l\u00ebvizjeje, me Beogradin si vend i n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjeve t\u00eb para.<\/p>\n<p>Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, koncepti i mosrreshtimit ka evoluar duke p\u00ebrfshir\u00eb iden\u00eb e &#8220;mosrreshtimit aktiv&#8221;, i cili thekson nevoj\u00ebn q\u00eb shtetet e vogla dhe t\u00eb mesme t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol m\u00eb proaktiv n\u00eb form\u00ebsimin e sistemit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke ruajtur pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Mosrreshtimi aktiv bazohet n\u00eb iden\u00eb se shtetet e vogla dhe t\u00eb mesme mund t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet globale, duke punuar s\u00eb bashku dhe duke promovuar interesa t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn qasje n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare e ka edhe Serbia. Duke e ndjekur rrug\u00ebn e mosrreshtimit, Serbia refuzon t\u00eb rreshtohet t\u00ebr\u00ebsisht me politikat e BE-s\u00eb, q\u00eb ndikon direkt n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.isac-fund.org\/en\/programmes\/cfsp-chapter-31\/an-analysis-of-serbias-alignment-with-the-european-unions-foreign-policy-declarations-and-measures-annual-report-for-2022\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mosp\u00ebrafrimi<\/a>\u00a0i Serbis\u00eb me politik\u00ebn e jashtme t\u00eb BE-s\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb term mjaft shqet\u00ebsues p\u00ebr sigurin\u00eb dhe stabilitetin e rajonit. N\u00eb vitin 2022, niveli i p\u00ebrafrimit t\u00eb Serbis\u00eb me Politik\u00ebn e Jashtme dhe t\u00eb Siguris\u00eb t\u00eb P\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb BE-s\u00eb (CFSP) ishte vet\u00ebm 48 p\u00ebr qind, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb r\u00ebnie e ndjeshme nga viti paraprak (61%).<\/p>\n<p>Serbia ka shmangur p\u00ebrafrimin me masat e BE-s\u00eb kundrejt Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs. Nj\u00eb nd\u00ebr arsyet kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pozicionim t\u00eb Serbis\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs. Serbia k\u00ebrkon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme mb\u00ebshtetjen e Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb qasjen e Serbis\u00eb, Per\u00ebndimi ka synuar vazhdimisht q\u00eb ta t\u00ebrheq\u00eb Serbin\u00eb nga orbita ruse, duke ofruar karota diplomatike.<\/p>\n<p>BE-ja e ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb duke u zotuar p\u00ebr nj\u00eb rrug\u00eb m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb BE dhe duke premtuar fonde multimilion\u00ebshe, ku p\u00ebrfshihen projekte infrastrukturore p\u00ebr nd\u00ebrtim dhe p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb boshtit kryesor hekurudhor dhe t\u00eb autostradave.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo qasje ka d\u00ebshtuar sepse Serbia ka vazhduar me retorik\u00ebn luft\u00eb-nxit\u00ebse dhe destabilizimin e rajonit.<\/p>\n<p>Efektet e qasjes akomoduese t\u00eb Per\u00ebndimit ndaj Beogradit jan\u00eb ndier m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb Kosov\u00eb. Edhe pse dialogu Kosov\u00eb-Serbi pretendon t&#8217;i adresoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjet thelb\u00ebsore, tensionet midis dy vendeve kan\u00eb mbetur t\u00eb larta.<\/p>\n<p>Sulmi terrorist n\u00eb Banjsk\u00eb, n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, m\u00eb 24 shtator, nga paramilitar\u00ebt serb\u00eb, ishte nj\u00eb d\u00ebshmi e pamohueshme se Serbia d\u00ebshiron destabilizim dhe nuk \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr zgjidhje t\u00eb konfliktit me Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Prandaj, qasja akomoduese e Per\u00ebndimit ndaj Serbis\u00eb ka d\u00ebshtuar q\u00eb ta afroj\u00eb Serbin\u00eb m\u00eb af\u00ebr BE-s\u00eb. Implikimet e k\u00ebsaj jan\u00eb se Serbia nuk do ta p\u00ebrafroj\u00eb politik\u00ebn e saj me BE-n\u00eb dhe p\u00ebr t\u2019i arritur synimet e saj politike edhe mund t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb efektivisht nga an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb BE si vazhdim\u00ebsi e mosrreshtimit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Kjo n\u00ebnkupton q\u00eb BE duhet ta rimendoj\u00eb politik\u00ebn e saj akomoduese ndaj Serbis\u00eb, n\u00ebse d\u00ebshiron t\u00eb ket\u00eb sukses n\u00eb nxitjen e dy pal\u00ebve p\u00ebr t\u2019i normalizuar marr\u00ebdh\u00ebniet.<\/p>\n<p>N\u00ebse BE-ja nuk e nd\u00ebrron qasjen e saj, Serbia do t\u00eb vazhdoj\u00eb ta ndjek\u00eb rrug\u00ebn e saj t\u00eb mosrreshtimit, e papenguar, dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb ket\u00eb impakt negativ n\u00eb dialog.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare u dominuan p\u00ebr kat\u00ebr dekada nga dy superfuqi: Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Bashkimi Sovjetik. Si rezultat, shumica e shteteve kishin tendenc\u00eb t\u00eb ndaheshin n\u00eb dy blloqe t\u00eb udh\u00ebhequra nga k\u00ebto dy shtete. Kjo periudh\u00eb bipolare njihet ndryshe edhe si Lufta e Ftoht\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebn n\u00ebnkuptojm\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":6285,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[687,664,12],"ppma_author":[29],"class_list":["post-2407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-foreign-policy","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2408,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2407\/revisions\/2408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2407"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}