{"id":2548,"date":"2019-06-21T13:38:19","date_gmt":"2019-06-21T11:38:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2548"},"modified":"2024-12-13T15:50:30","modified_gmt":"2024-12-13T13:50:30","slug":"kunder-kriminalizimit-te-trupave-te-grave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/kunder-kriminalizimit-te-trupave-te-grave\/","title":{"rendered":"Kund\u00ebr kriminalizimit t\u00eb trupave t\u00eb grave"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb vendim p\u00ebr ndalim t\u00eb abortit n\u00eb Alabama ka rifokusuar v\u00ebmendjen p\u00ebr t\u00eb drejtat riprodhuese t\u00eb grave, jo vet\u00ebm n\u00eb Amerik\u00eb por n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Senati i dominuar nga Republikan\u00ebt miratoi me 25 vota pro dhe 6 kund\u00ebr, projektligjin q\u00eb ndalon abortet n\u00eb secil\u00ebn faz\u00eb t\u00eb shtatzanis\u00eb p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb rastet kur jeta e n\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik, duke p\u00ebrjashtuar k\u00ebshtu edhe t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr abort n\u00eb rastet e p\u00ebrdhunimeve dhe incestit. Mjek\u00ebt mund t\u00eb p\u00ebrballen me 10 vite burg p\u00ebr p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb nj\u00eb shtatzani dhe 99 vite p\u00ebr kryerjen e procedur\u00ebs. Projektligji u miratua edhe nga guvernatorja republikane nga Alabama, Kay Ivey. Ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsuese e q\u00eb po duket se po tentohet t\u00eb arrihet p\u00ebrmes k\u00ebsaj nisme, \u00ebsht\u00eb q\u00eb ligji t\u00eb shkoj\u00eb p\u00ebr miratim n\u00eb Gjykat\u00ebn Supreme t\u00eb SHBA-s\u00eb, ku me em\u00ebrimet e fundit nga ana e presidentit amerikan, Donald Trump, kjo gjykat\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet prej nj\u00eb shumice t\u00eb gjyqtar\u00ebve konservator\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb deklaruar publikisht kund\u00ebr abortit.<\/p>\n<p>Ky projektligj \u00ebsht\u00eb l\u00ebvizja m\u00eb dramatike q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb kund\u00ebr t\u00eb drejtave t\u00eb grave mbi sh\u00ebndetin e tyre, i cili po l\u00ebkund vendimin e vitit 1973 q\u00eb legalizoi abortin n\u00eb SHBA. Ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb kufizues sesa ndalimet n\u00eb rreth gjysm\u00ebn e vendeve n\u00eb Lindjen e Mesme.<\/p>\n<p>Grat\u00eb detyrohen t\u00eb lindin p\u00ebrkund\u00ebr vullnetit t\u00eb tyre. K\u00ebt\u00eb e thot\u00eb ligji i ri. Edhe n\u00ebse ajo lindje \u00ebsht\u00eb rezultat i p\u00ebrdhunimit. Edhe n\u00ebse f\u00ebmija lind pa dashuri. E kush flet k\u00ebtu p\u00ebr dashuri?! Trajtim \u00e7njer\u00ebzor i grave. Mohim i autonomis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Alabama duket t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pik\u00ebnisje e politikan\u00ebve konservator\u00eb p\u00ebr t\u00eb shtrir\u00eb ndales\u00ebn e abortit n\u00eb mbar\u00eb Amerik\u00ebn. Kufizime mbi t\u00eb drejtat e abortit tashm\u00eb jan\u00eb fuqizuar n\u00eb 16 shtete t\u00eb SHBA-s\u00eb me an\u00eb t\u00eb ligjeve. Kjo val\u00eb e re e nd\u00ebrhyrjeve ka q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb rikthej\u00eb kontrollin institucional e shtet\u00ebror mbi t\u00eb drejtat riprodhuese t\u00eb grave duke sulmuar k\u00ebshtu drejtp\u00ebrdrejt vendimet e tyre elementare si qytetare t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Zgjedhja i takon gruas<\/strong><\/p>\n<p>Qasja n\u00eb sh\u00ebrbime t\u00eb sigurta sh\u00ebndet\u00ebsore, duke p\u00ebrshir\u00eb edhe abortin, \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb e grave e garantuar nga Komiteti p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut i Kombeve t\u00eb Bashkuara. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, qasja n\u00eb abort t\u00eb sigurt \u00ebsht\u00eb e cenuar n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs e koh\u00ebve t\u00eb fundit ndalimi i rrept\u00eb i tij \u00ebsht\u00eb duke u shtyr\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, e drejta p\u00ebr abort \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga temat m\u00eb t\u00eb nxehta t\u00eb diskutueshme n\u00eb nivel global ku n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ekzistojn\u00eb dy rryma t\u00eb ndryshme t\u00eb q\u00ebndrimeve. Disa mendojn\u00eb q\u00eb grave u takon p\u00ebr t\u00eb vendosur vet\u00eb si p\u00ebr lindjen ashtu edhe p\u00ebr abortin, duke kund\u00ebrshtuar k\u00ebshtu pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt insistojn\u00eb se aborti \u00ebsht\u00eb krim dhe gruaja nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb realizoj\u00eb at\u00eb, sepse sipas tyre ajo n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u201cmerr nj\u00eb jet\u00eb\u201d. K\u00ebta t\u00eb fundit zakonisht p\u00ebrqafojn\u00eb politikisht frym\u00ebn konservatore dhe at\u00eb fetare ku abortin asnj\u00ebher\u00eb nuk e diskutojn\u00eb n\u00eb aspektin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut por vet\u00ebm n\u00eb at\u00eb moral. Ky lloj diskursi i objektifikon grat\u00eb vet\u00ebm brenda rolit riprodhues duke i zhveshur k\u00ebshtu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb brutale nga t\u00eb drejtat njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>Autorja feministe Laurie Penny shkruan se \u00a0k\u00ebto ligje nuk kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me faktin n\u00ebse nj\u00eb fetus \u00ebsht\u00eb nj\u00eb person por ato kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me ruajtjen e kontrollit maksimal t\u00eb autonomis\u00eb seksuale t\u00eb grave si nj\u00eb parim themelor i sundimit konservator. \u00a0\u201cFakti i thjesht\u00eb se nj\u00eb abort e merr nj\u00eb jet\u00eb &#8211; n\u00ebse kjo \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ajo q\u00eb beson &#8211; nuk mjafton p\u00ebr t\u00eb justifikuar burgosjen e vajzave t\u00eb vogla q\u00eb abortojn\u00eb. Ka shum\u00eb situata ku ligji amerikan i lejon nj\u00eb individi t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb jet\u00eb: thyerja e sht\u00ebpive, vet\u00ebmbrojtja, an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb forcat e armatosura..\u201d.<\/p>\n<p>Shumica e votuesve t\u00eb kufizimeve t\u00eb abortit n\u00eb SHBA ishin burra duke qen\u00eb se ata p\u00ebrfaq\u00ebsohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb joproporcionale n\u00eb legjislatura, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb shtetet konservatore. Ky vendim q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb direkte lidhet me sh\u00ebndetin dhe jet\u00ebn sociale t\u00eb grave u votua nga 25 burra n\u00eb Alabama, n\u00eb Misuri 21 nga 24 senator\u00eb q\u00eb votuan p\u00ebr ligjin ishin burra si dhe n\u00eb Xhorxhia 33 nga 34 senator\u00eb ishin burra.<\/p>\n<p>Pra, kriminalizimi i trupave t\u00eb grave u votua fuqish\u00ebm nga burrat. Burrat e bardh\u00eb. Sigurisht ata nuk ishin kund\u00ebr abortit vet\u00ebm se ishin burra, ata p\u00ebrqafojn\u00eb vlera konservatore q\u00eb e parashohin abortin t\u00eb paligjsh\u00ebm, megjithat\u00eb me vot\u00ebn e tyre ata nuk p\u00ebrfaq\u00ebsuan grat\u00eb e papuna, t\u00eb varfra, adoleshentet e varura nga familjar\u00ebt, e aq m\u00eb pak grat\u00eb refugjate dhe ato me ngjyr\u00eb.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/global-development\/2019\/jun\/04\/us-abortion-policy-extremist-hate-torture-un-commissioner-kate-gilmore\">Kate Gilmore<\/a>, komisionere e OKB, tha se ndalimi i abortit \u00ebsht\u00eb privimi i s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr sh\u00ebndet dhe nj\u00eb sulm ndaj s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, shkenc\u00ebs dhe vlerave universale. &#8220;Ne duhet t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb p\u00ebrkrah d\u00ebshmive dhe fakteve dhe n\u00eb solidaritet me grat\u00eb, dhe n\u00eb ve\u00e7anti me \u00a0grat\u00eb e reja dhe grat\u00eb e pakic\u00ebs q\u00eb jan\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00ebn presion t\u00eb madh. Kjo gj\u00eb nuk ndikon nj\u00ebjt\u00eb tek grat\u00eb q\u00eb i kan\u00eb kushtet e mira ekonomike dhe tek grat\u00eb pa t\u00eb ardhura, ose te grat\u00eb e afta p\u00ebr pun\u00eb karshi grave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, te grat\u00eb urbane e ato rurale\u201d.<\/p>\n<p>Ligjv\u00ebn\u00ebsit q\u00eb vendos\u00ebn k\u00ebto kufizime ekstreme n\u00eb qasjen e abortit nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb pik\u00ebpamjet e shumic\u00ebs s\u00eb amerikan\u00ebve. Nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.plannedparenthoodaction.org\/blog\/73-of-americans-want-abortion-to-remain-safe-and-legal\">sondazh<\/a>\u00a0i pavarur, i l\u00ebshuar n\u00eb janar t\u00eb vitit 2019 tregon se 73% \u00a0e qytetar\u00ebve jan\u00eb kund\u00ebr p\u00ebrmbysjes s\u00eb rregullimit ligjor t\u00eb vitit 1973 q\u00eb e legalizoi abortin n\u00eb Amerik\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Abortet ndodhin pavar\u00ebsisht ndalimeve ligjore<\/strong><\/p>\n<p>M\u00ebsimet q\u00eb kemi marr\u00eb nga e kaluara tregojn\u00eb se numri i aborteve n\u00eb bot\u00eb nuk ka ndryshuar pavar\u00ebsisht ndalimit ligjor t\u00eb tij. Sipas Institutit Guttmacher, shkalla e abortit \u00ebsht\u00eb 37 p\u00ebr nj\u00eb mij\u00eb njer\u00ebz n\u00eb vende q\u00eb ndalojn\u00eb abortin totalisht ose lejojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb rastet p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00ebn e nj\u00eb gruaje dhe 34 p\u00ebr nj\u00eb mij\u00eb njer\u00ebz n\u00eb vende q\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht e lejoj\u00eb abortin.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt shifrat e abortit jan\u00eb af\u00ebrsisht t\u00eb nj\u00ebjta n\u00eb vite dhe vende t\u00eb ndryshme. Por ajo q\u00eb ka ndodhur kur e drejta p\u00ebr abort \u00ebsht\u00eb mohuar me an\u00eb t\u00eb ligjeve, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht rrezikimi i sh\u00ebndetit t\u00eb grave.<\/p>\n<p>Aborti i kryer keq shoq\u00ebrohet me shqet\u00ebsime nervore q\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb kriza epileptike dhe shpesh shkaktojn\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb brendshme q\u00eb mund t\u00eb shp\u00ebrthejn\u00eb n\u00eb hemoragji vdekjeprur\u00ebse. P\u00ebr dallim nga abortet legale t\u00eb cilat realizohen n\u00eb klinika dhe mjek\u00eb t\u00eb licencuar, abortet e pasigurta mund t\u00eb ken\u00eb pasoja fatale p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb kujdesit mjek\u00ebsor.<\/p>\n<p>Tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u2019u v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah \u00ebsht\u00eb fakti se abortet e pasigurta jan\u00eb shkaku i tret\u00eb kryesor i vdekjeve t\u00eb n\u00ebnave n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn sipas\u00a0<a href=\"https:\/\/youthsextion.files.wordpress.com\/2011\/05\/2011facts-iaw.pdf\">Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb<\/a>. Bazuar n\u00eb k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna ka rreth 22 milion\u00eb aborte t\u00eb pasigurta n\u00eb vit, duke rezultuar n\u00eb 47 mij\u00eb vdekje, dhe m\u00eb shum\u00eb se 5 milion\u00eb komplikime t\u00eb tjera sh\u00ebndet\u00ebsore.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.npr.org\/2017\/05\/12\/528098789\/u-s-has-the-worst-rate-of-maternal-deaths-in-the-developed-world\">SHBA-ja<\/a>\u00a0ka norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb s\u00eb n\u00ebnave.<\/p>\n<p>Ja pse ligjet kufizuese ndaj abortit cenojn\u00eb direkt sh\u00ebndetin e grave. Ato po k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb grat\u00eb t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjshme p\u00ebr jet\u00ebn e tyre seksuale nd\u00ebrsa burrat jo. \u00a0Kjo \u00ebsht\u00eb pika p\u00ebrbashkuese e fetar\u00ebve dhe e konservator\u00ebve. Moralizimi i jet\u00ebs seksuale t\u00eb gruas.<\/p>\n<p>E drejta p\u00ebr abort nuk \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme thjesht si zgjedhje personale e grave p\u00ebr trupin e tyre, ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e drejt\u00eb q\u00eb u takon atyre p\u00ebr t\u00eb vendosur vet\u00eb p\u00ebr rolin e tyre n\u00eb shoq\u00ebri. T\u00eb detyrosh dik\u00eb q\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb shtatzani t\u00eb pad\u00ebshiruar ose t\u2019i ofrosh nj\u00eb abort t\u00eb pasigurt si zgjidhje, \u00ebsht\u00eb shkelje mbi t\u00eb. Sipas Laurie Penny detyrimi i nj\u00eb gruaje p\u00ebr t\u00eb lindur kund\u00ebr vullnetit t\u00eb saj \u00ebsht\u00eb moralisht ekuivalent me p\u00ebrdhunimin. \u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht e nj\u00ebjta logjik\u00eb e t\u00eb drejt\u00ebs dhe abuzimit: burrat marrin kontrollin e trupave t\u00eb grave. Normalizimi i ndalimit t\u00eb abortit \u00ebsht\u00eb normalizim i p\u00ebrdhunimit. Asnj\u00eb individ apo institucion nuk duhet t\u00eb jet\u00eb i autorizuar p\u00ebr t\u00eb shkelur mbi trupat e grave. Asnj\u00eb.<\/p>\n<p>Trump na paralajm\u00ebroi gjat\u00eb fushat\u00ebs sesi do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb qeverisje me an\u00eb t\u00eb deklaratave mizogjene e seksiste. Qeverisja e tij po tenton t\u2019i prapakthej\u00eb t\u00eb drejtat e grave t\u00eb arritura p\u00ebrmes protestave, aksioneve politike dhe grevave t\u00eb uris\u00eb. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb fituar me shum\u00eb p\u00ebrpjekje dhe insistim ka rrezik t\u00eb p\u00ebrmbyset, prandaj, sot, protestat e organizuara nga grat\u00eb, kund\u00ebr pushtetit t\u00eb Trump-it, duhet t\u00eb rikthehen me nj\u00eb diskurs q\u00eb th\u00ebrret edhe p\u00ebrtej \u00e7\u00ebshtjes konkrete. Sot, duhet t\u00eb th\u00ebrrasim p\u00ebr barazi e drejt\u00ebsi sociale. Lufta duhet t\u00eb zgjerohet. T\u00eb drejtat duhet t\u00eb rifitohen.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb vendim p\u00ebr ndalim t\u00eb abortit n\u00eb Alabama ka rifokusuar v\u00ebmendjen p\u00ebr t\u00eb drejtat riprodhuese t\u00eb grave, jo vet\u00ebm n\u00eb Amerik\u00eb por n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Senati i dominuar nga Republikan\u00ebt miratoi me 25 vota pro dhe 6 kund\u00ebr, projektligjin q\u00eb ndalon abortet n\u00eb secil\u00ebn faz\u00eb t\u00eb shtatzanis\u00eb p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb rastet kur jeta e n\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":142,"featured_media":11072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1428],"ppma_author":[170],"class_list":["post-2548","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-aborti"],"authors":[{"term_id":170,"user_id":142,"is_guest":0,"slug":"leonida-molliqaj","display_name":"Leonida Molliqaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg"},"user_url":"","last_name":"Molliqaj","first_name":"Leonida","description":"Leonida Molliqaj \u00ebsht\u00eb gazetare n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Gazetari Hulumtuese - Preportr. Ajo p\u00ebrgjat\u00eb pun\u00ebs si gazetare ka trajtuar tema t\u00eb ndryshme sociale me fokus n\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut si dhe hulumtime n\u00eb fush\u00ebn e antikorrupsionit. Hulumtimet e saj jan\u00eb shp\u00ebrblyer me \u00e7mime nga organizata jo-qeveritare, Komisioni Evropian dhe Asociacioni i Gazetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.\r\n\r\nLeonida \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve post-diplomike n\u00eb Sociologji Akademike pran\u00eb\r\nUniversitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/142"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2548"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2549,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2548\/revisions\/2549"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2548"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}