{"id":2550,"date":"2020-04-03T15:43:17","date_gmt":"2020-04-03T13:43:17","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2550"},"modified":"2024-12-13T15:46:18","modified_gmt":"2024-12-13T13:46:18","slug":"lani-duart-por-edhe-enet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/lani-duart-por-edhe-enet\/","title":{"rendered":"Lani duart por edhe en\u00ebt"},"content":{"rendered":"<p>Mendojeni pak si duket nj\u00eb dit\u00eb n\u00eb izolim e grave q\u00eb po punojn\u00eb nga sht\u00ebpia, t\u00eb cilat fatkeq\u00ebsisht n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb pak e si duket do t\u00eb mbesin edhe m\u00eb pak p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs ekonomike q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb pandemia COVID 19.T\u00eb punosh online kur ke sht\u00ebpin\u00eb plot, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr secilin e v\u00ebshtir\u00eb, por shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb tashm\u00eb edhe barr\u00ebn e gatimit, pastrimit, furnizimit, kujdesit p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Edhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda jan\u00eb pasojat e izolimit p\u00ebr grat\u00eb e papuna, ato q\u00eb nuk kan\u00eb as paga, shqet\u00ebsimi i p\u00ebrhersh\u00ebm i t\u00eb cilave mbetet sigurimi i ushqimit e gj\u00ebrave t\u00eb tjera t\u00eb nevojshme p\u00ebr jet\u00eb.<\/p>\n<p>Izolimi na ktheu v\u00ebmendjen tek kujdesi, past\u00ebrtia, sh\u00ebndeti, duke na kthyer k\u00ebshtu n\u00eb familje, n\u00eb pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb, n\u00eb rolet tradicionale t\u00eb grave dhe burrave. Tash kur t\u00eb gjith\u00eb jemi brenda mureve t\u00eb izoluar po shohim ngarkes\u00ebn, q\u00eb shkaktojn\u00eb e koh\u00ebn, q\u00eb marrin pun\u00ebt si blerjet, gatimi, pastrimi dhe p\u00ebrkushtimi n\u00eb kujdes fizik e at\u00eb emocional ndaj f\u00ebmij\u00ebve e t\u00eb moshuarve. Pun\u00eb k\u00ebto t\u00eb papaguara t\u00eb cilat kryhen si n\u00eb heshtje p\u00ebrgjith\u00ebsisht nga grat\u00eb dhe padrejt\u00ebsisht vazhdojn\u00eb t\u00eb njihen si \u201cpun\u00eb t\u00eb grave\u201d.<\/p>\n<p>Kujtojm\u00eb q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebr qind e burrave kan\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.riinvestinstitute.org\/Al\/riinvest-story\/247\/ndarja-e-puneve-shtepiake-dhe-pavaresia-ekonomike-si-mjet-fuqizimi\/\">said<\/a>\u00a0se kujdes\u00ebn vet\u00eb p\u00ebr pastrimin e sht\u00ebpis\u00eb p\u00ebr dallim nga grat\u00eb q\u00eb ishin 68%, bazuar n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb Institutit Riinvest. \u00a0Vet\u00ebm 16% e t\u00eb intervistuarve than\u00eb se e ndajn\u00eb bashk\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb. Shifra t\u00eb ngjashme u paraqit\u00ebn edhe kur u pyet\u00ebn p\u00ebr gatimin. Q\u00eb ka pabarazi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb ndarjen e pun\u00ebve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb ishte e njohur dhe m\u00eb par\u00eb, por r\u00ebnd\u00ebsia e tyre dhe mundimi q\u00eb shkaktojn\u00eb ato, jan\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuar historikisht. Izolimi b\u00ebri q\u00eb k\u00ebto pun\u00eb t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb dukshme. Bashk\u00eb me pun\u00ebtoret q\u00eb i kryejn\u00eb.<\/p>\n<p>Meq\u00eb shkollat u mbyll\u00ebn, f\u00ebmij\u00ebt kan\u00eb filluar t\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb m\u00ebsimet nga sht\u00ebpia n\u00eb televizion publik si dhe t\u00eb komunikojn\u00eb me m\u00ebsueset\/it e tyre n\u00eb ndonj\u00eb platform\u00eb online. Tash n\u00ebnat u ngarkuan shtes\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb para pandemis\u00eb kur shkollat funksiononin, nuk e luanin nj\u00eb lloj t\u00eb ndihm\u00ebses s\u00eb m\u00ebsueses. Por n\u00eb izolim n\u00ebnat po kryejn\u00eb rolin kryesor n\u00eb monitorimin e detyrave t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, shpjegimin e paqart\u00ebsive si dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb mbajtjen e raportit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve me shkoll\u00ebn.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po shkruaj p\u00ebr ngarkesat e r\u00ebnda t\u00eb grave, n\u00ebp\u00ebr rrjete sociale po qarkullojn\u00eb shum\u00eb shaka lidhur me \u201cv\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb\u201d e burrave n\u00eb karantin\u00eb. Shakat\u00eb e tipit \u201cTash po e njoh gruan time\u201d\u00a0 apo \u201cM\u00eb par\u00eb rri n\u00eb vetur\u00eb se n\u00eb sht\u00ebpi me gruan\u201d jan\u00eb irrituese sepse jan\u00eb p\u00ebrqesh\u00ebse e shtyp\u00ebse. Mikrobiologu Lul Raka shkoi edhe m\u00eb larg ku n\u00eb\u00a0 nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.riinvestinstitute.org\/Al\/riinvest-story\/247\/ndarja-e-puneve-shtepiake-dhe-pavaresia-ekonomike-si-mjet-fuqizimi\/\">deklarat\u00eb publike<\/a>\u00a0u tha si me humor burrave\u00a0 \u201c&#8230;rrini n\u00eb shpi me gra mos shkoni te dashnorja\u201d.<\/p>\n<p>Pra t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb hallin e burrave q\u00eb si rrall\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb jet\u00eb po q\u00ebndrojn\u00eb kaq gjat\u00eb me familjet e tyre. Asnj\u00eb shqet\u00ebsim p\u00ebr grat\u00eb q\u00eb n\u00eb fakt jan\u00eb ato mbi t\u00eb cilat po r\u00ebndon m\u00eb s\u00eb shumti masa e izolimit. Talljet e tilla n\u00eb nj\u00eb vend ku shumica e grave jan\u00eb t\u00eb papuna e plot prej tyre edhe dhunohen e vriten nga burrat e familjes, jan\u00eb t\u00eb neveritshme.<\/p>\n<p>Gazetarja britanike Helen Lewis n\u00eb nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.theatlantic.com\/international\/archive\/2020\/03\/feminism-womens-rights-coronavirus-covid19\/608302\/\">piece<\/a><a>\u00a0<\/a>q\u00eb ka shpjeguar d\u00ebmet si mbingarkesa, papun\u00ebsia apo dhuna fizike e psikike q\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb kjo pandemi n\u00eb jet\u00ebt e grave duke u bazuar n\u00eb krizat e m\u00ebhershme sh\u00ebndet\u00ebsore, thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb urgjente nevoja p\u00ebr nd\u00ebrhyrje konkrete q\u00eb kan\u00eb si pik\u00ebnisje barazin\u00eb gjinore. Sipas saj argumentet se gjinia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje an\u00ebsore apo shp\u00ebrqendrim nga kriza e v\u00ebrtet\u00eb, duhet t\u00eb kund\u00ebrshtohen.<\/p>\n<p>\u201cKriza e virusit korona do t\u00eb jet\u00eb globale dhe afatgjate, ekonomike dhe mjek\u00ebsore. Sidoqoft\u00eb, ajo ofron gjithashtu nj\u00eb mund\u00ebsi. Ky do t\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb shp\u00ebrthimi i par\u00eb ku dallimet gjinore regjistrohen dhe merren parasysh nga hulumtuesit dhe p\u00ebrpiluesit e politikave. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, politikan\u00ebt kan\u00eb vler\u00ebsuar q\u00eb kujdesi p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb moshuarit mund t\u00eb \u201cmbulohet\u201d nga qytetar\u00ebt &#8211; kryesisht grat\u00eb &#8211; duke siguruar praktikisht nj\u00eb subvencion t\u00eb madh p\u00ebr ekonomin\u00eb e paguar. Kjo pandemi do t\u00eb duhej t\u00eb na kujtonte shkall\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vler\u00ebsimi te gabuar\u201d, shkruan Lewis.<\/p>\n<p>U izoluam dhe (ri)zbuluam shum\u00eb\u00e7ka brenda mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb: dashurin\u00eb, solidaritetin, sigurin\u00eb por edhe dhun\u00ebn, shtypjen e pabarazin\u00eb. \u00a0Kriza q\u00eb po sjell\u00eb kjo pandemi po e b\u00ebn\u00eb m\u00eb t\u00eb qart\u00eb pabarazin\u00eb n\u00eb mes grave e burrave, t\u00eb pasurve dhe t\u00eb varf\u00ebve, shumic\u00ebs e pakic\u00ebs. Pas d\u00ebmeve q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb pandemia shum\u00eb prej k\u00ebtyre dallimeve kam frik\u00ebn se ve\u00e7 do t\u00eb theksohen, n\u00ebnvizohen. Megjithat\u00eb ka edhe nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb t\u00eb mund ta sh\u00ebnojm\u00eb si koh\u00ebn kur filluan t\u00eb p\u00ebrmbys\u00ebn gj\u00ebrat, t\u00eb nd\u00ebrrojn\u00eb rolet. Tenxheret duhet t\u00eb rrah\u00ebn fort edhe brenda sht\u00ebpis\u00eb: Lani duart por edhe en\u00ebt.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mendojeni pak si duket nj\u00eb dit\u00eb n\u00eb izolim e grave q\u00eb po punojn\u00eb nga sht\u00ebpia, t\u00eb cilat fatkeq\u00ebsisht n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb pak e si duket do t\u00eb mbesin edhe m\u00eb pak p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs ekonomike q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb pandemia COVID 19.T\u00eb punosh online kur ke sht\u00ebpin\u00eb plot, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr secilin e v\u00ebshtir\u00eb, por [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":142,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[646,929],"ppma_author":[170],"class_list":["post-2550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-covid-19","tag-womens-rights"],"authors":[{"term_id":170,"user_id":142,"is_guest":0,"slug":"leonida-molliqaj","display_name":"Leonida Molliqaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg"},"user_url":"","last_name":"Molliqaj","first_name":"Leonida","description":"Leonida Molliqaj \u00ebsht\u00eb gazetare n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Gazetari Hulumtuese - Preportr. Ajo p\u00ebrgjat\u00eb pun\u00ebs si gazetare ka trajtuar tema t\u00eb ndryshme sociale me fokus n\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut si dhe hulumtime n\u00eb fush\u00ebn e antikorrupsionit. Hulumtimet e saj jan\u00eb shp\u00ebrblyer me \u00e7mime nga organizata jo-qeveritare, Komisioni Evropian dhe Asociacioni i Gazetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.\r\n\r\nLeonida \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve post-diplomike n\u00eb Sociologji Akademike pran\u00eb\r\nUniversitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/142"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2551,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2550\/revisions\/2551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2550"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}