{"id":2690,"date":"2020-06-18T14:23:11","date_gmt":"2020-06-18T12:23:11","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2690"},"modified":"2024-09-17T14:27:03","modified_gmt":"2024-09-17T12:27:03","slug":"modeli-suedez-dhe-sindroma-e-stokholmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/modeli-suedez-dhe-sindroma-e-stokholmit\/","title":{"rendered":"Modeli suedez dhe sindroma e Stokholmit"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>Ministri Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mir\u00ebqenies Sociale i entitetit t\u00eb Republik\u00ebs Serbe n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb Allen Sheraniq ka th\u00ebn\u00eb se virusi Covid-19 \u00ebsht\u00eb ende i pranish\u00ebm dhe se do t\u00eb mbetet i k\u00ebtill\u00eb deri n\u00eb vjesht\u00eb. Ai u b\u00ebri thirrje qytetar\u00ebve t\u2019i ndjekin udh\u00ebzimet p\u00ebr pandemin\u00eb por nuk p\u00ebrmendi asgj\u00eb p\u00ebr rikthimin e masave t\u00eb vendisura n\u00eb mars, prill dhe maj.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, Kryeministri i Federat\u00ebs Boshnjake-Kroate Fadil Kovaliq kishte njoftuar se masat kufizuese sikur bllokada ekonomike dhe ora policore nuk do t\u00eb rivendoseshin n\u00eb rastin e nj\u00eb vale t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb koronavirusit. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, pas tre muajsh me or\u00eb policore, ndalim t\u00eb liris\u00eb s\u00eb l\u00ebvizjes p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb moshuar, masa strikte p\u00ebr ekonomin\u00eb dhe aktivitetet shoq\u00ebrore dhe masa t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb krijuar nj\u00eb mjedis psikoze dhe paniku t\u00eb heshtur \u2014 q\u00eb kan\u00eb d\u00ebmtuar r\u00ebnd\u00eb ekonomin\u00eb \u2014 duket se virusi \u00ebsht\u00eb ende k\u00ebtu, dhe se e gjitha q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebn\u00eb institucionet boshnjake \u00ebsht\u00eb ta ndjekin t\u00eb ashtuquajturin model suedez, pa kufizime t\u00eb forta formale dhe duke i v\u00ebn\u00eb pritshm\u00ebrit\u00eb n\u00eb taborin e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb qytetare.<\/p>\n<p>\u201cQytetar\u00ebt kan\u00eb treguar se jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm gjat\u00eb val\u00ebs s\u00eb par\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Kryeministri Novaliq, i komprometuar r\u00ebnd\u00eb n\u00eb skandalin lidhur me respirator\u00ebt kinez\u00eb t\u00eb bler\u00eb disa fish m\u00eb shtrenjt\u00eb sesa \u00e7mimi i v\u00ebrtet\u00eb dhe t\u00eb importuar p\u00ebrmes nj\u00eb kompanie t\u00eb dyshimt\u00eb bujq\u00ebsore. Republika Serbe nuk kishte turp ta p\u00ebrdorte pandemin\u00eb p\u00ebr vepra kriminale, duke marr\u00eb parasysh se opozita n\u00eb RS po paraqet d\u00ebshmi t\u00eb blerjes s\u00eb respirator\u00ebve me \u00e7mime ende m\u00eb t\u00eb larta, gj\u00eb q\u00eb paraq\u00ebt kulmin e\u00a0<em>krimeve respiratore<\/em>\u00a0n\u00eb Federat\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, qytetar\u00ebt e Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb ku l\u00ebvdohen nga qeveria p\u00ebr val\u00ebn e par\u00eb t\u00eb koronavirusit, por nj\u00ebher\u00ebsh lihen pa asnj\u00eb zgjidhje p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb rrin\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb traumatizuar dhe me frik\u00eb nga pandemia dhe p\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb vijim \u2014 duke ditur se barra ekonomike e kriz\u00ebs do t\u00eb pezullohet vet\u00ebm n\u00eb shpatullat e tyre. Nuk \u00ebsht\u00eb se k\u00ebto l\u00ebvdata jan\u00eb t\u00eb pamerituara \u2014 qytetar\u00ebt me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb i kan\u00eb respektuar masat dhe \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fal\u00eb tyr\u00eb q\u00eb vala e par\u00eb e pandemis\u00eb n\u00eb BeH ka kaluar. N\u00eb qoft\u00eb se ka kaluar me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>Tani p\u00ebr tani, numri mesatar i rasteve t\u00eb reja me Covid-19 n\u00eb shtat\u00eb dit\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb 48 raste n\u00eb dit\u00eb. N\u00eb jav\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb majit ishin 26 n\u00eb dit\u00eb dhe n\u00eb jav\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb prilit 40 infektime t\u00eb reja. P\u00ebr momentin n\u00eb BeH jan\u00eb 772 raste aktive, 164 vdekje t\u00eb lidhura me koronavirus, kurse 75% t\u00eb 3,076 t\u00eb infektuarve nga fillimi jan\u00eb sh\u00ebruar.<\/p>\n<p>P\u00ebr krahasim, vendet sikur Austria dhe Gjermania shihen si shtete q\u00eb kan\u00eb kaluar val\u00ebn e par\u00eb me 97,5 dhe 96,7 p\u00ebrqind t\u00eb rasteve t\u00eb sh\u00ebruara respektivisht \u2014 madje edhe Italia q\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb si shembull i menaxhimit t\u00eb keq t\u00eb kriz\u00ebs i ka 89% t\u00eb rasteve t\u00eb mbyllura. Parametrat e ngjashme si n\u00eb Bosnj\u00eb mund t\u00eb gjenden edhe n\u00eb Spanj\u00eb (76,7%), gj\u00eb q\u00eb tregon se situata epidemiologjike n\u00eb Bosnj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb se n\u00eb prill apo n\u00eb maj, nj\u00eb tendenc\u00eb nga e keqja q\u00eb mund t\u00eb atribuohet te sjellja e individ\u00ebve dhe \u201cimportimi\u201d i rasteve t\u00eb reja nga jasht\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e art\u00eb se masat kufizuese q\u00eb ishin vendosur \u2014 dhe q\u00eb pastaj u hoq\u00ebn pa ndonj\u00eb plan \u2014 sh\u00ebrbenin vet\u00ebm p\u00ebr ta mbrojtur sistemin e pap\u00ebrgatitur dhe t\u00eb pakoordinuar nga kolapsi i plot\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00ebsht\u00eb shpallur ora policore \u2014 dhe madje ata q\u00eb e mor\u00ebn k\u00ebt\u00eb vendim m\u00eb von\u00eb than\u00eb se ishte p\u00ebr shkak t\u00eb siguris\u00eb e jo t\u00eb pandemis\u00eb. Nj\u00eb mas\u00eb plot\u00ebsisht e pakuptimt\u00eb po ashtu u vnedos \u2014 f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb moshuarve iu ndalua plot\u00ebsisht dalja nga sht\u00ebpit\u00eb, gj\u00eb q\u00eb m\u00eb von\u00eb u shpall si shkelje e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut nga Gjykata Kushtetuese n\u00eb BeH.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb interesante se e nj\u00ebjta mas\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7e ishte e vlefshme n\u00eb t\u00ebr\u00eb Federat\u00ebn e BeH, nd\u00ebrsa Republika Serbe nuk e kishte k\u00ebt\u00eb kufizim, gj\u00eb q\u00eb na vendosi n\u00eb shum\u00eb situata paradoskale dhe skandaloze \u2014 n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb Sarajev\u00ebs t\u00eb ndara nga linjat e entiteteve, rrug\u00ebt fqinje kan\u00eb masa krejt\u00ebsisht t\u00eb ndryshme prej nj\u00ebra-tjetr\u00ebs! Fjala vjen, masa t\u00eb tilla jan\u00eb shpallur vet\u00ebm n\u00eb Azerbajxhan, bazuar n\u00eb nj\u00eb ligj t\u00eb st\u00ebrvjet\u00ebr nga Bashkimi Sovjetik, pra shtrohet pyetja: k\u00eb e mor\u00ebn p\u00ebr shembull autoritetet e BeH p\u00ebr luftimin e pandemis\u00eb?<\/p>\n<p>Fqinj\u00ebt n\u00eb Kroaci pat\u00ebn nj\u00eb qasje krejt tjet\u00ebr, me kufizime t\u00eb p\u00ebrkohshme dhe t\u00eb kufizuara sipas planit dhe sistematikisht n\u00eb vendet ku infeksioni do ta arrinte kulmin. Vendet me numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs boshnjake, sikur Sllovenia, Austria dhe Gjermani, po ashtu zgjodh\u00ebn t\u00eb vendosin kufizime jo aq strikte, prandaj ka sens t\u00eb b\u00ebhet pyetja se p\u00ebrse Bosnja dhe Hercegovina nuk ka marr\u00eb shembullin e tyre p\u00ebr luftimin e pandemis\u00eb, duke marr\u00eb parasysh arsyet demografike dhe lidhjet ekonomike? A kan\u00eb menduar autoritetet n\u00eb BeH sadopak p\u00ebr periudh\u00ebn e hapjes q\u00eb do t\u00eb vinte pas mandemis\u00eb dhe do t\u2019ua pamund\u00ebsonte qytetar\u00ebve t\u00eb BeH-s\u00eb udh\u00ebtimin n\u00eb Austri p\u00ebr shembull, s\u00eb paku pa karantin\u00eb dhe pa nj\u00eb test t\u00eb shtrenjt\u00eb?<\/p>\n<p>BeH nuk ka ndjekur shembullin e shteteve q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb me kriz\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb suksesshme dhe tash \u00ebsht\u00eb n\u00eb situat\u00ebn ku ekonomia \u00ebsht\u00eb d\u00ebrrmuar prej tre muajsh paralize, hapja e vendit dhe bashk\u00ebrendimi i masave me fqinj\u00ebt \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb, situata epidemiologjike nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mir\u00eb sesa n\u00eb muajt e kaluar dhe t\u00eb gjitha autoritetet mund t\u00eb vazhdojn\u00eb me modelin e famsh\u00ebm suedez t\u00eb pandemis\u00eb, dhe e thon\u00eb haptas, pa turp a pa pendim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb vendimet e k\u00ebqija q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb gjat\u00eb tre ose kat\u00ebr muajt e fundit.<\/p>\n<p>Mbase m\u00eb t\u00eb k\u00ebqijat jan\u00eb reagimet publike ku qytetar\u00ebt faj\u00ebsohen p\u00ebr shkall\u00ebzimin e infektimeve t\u00eb reja me \u201csjelljet e tyre t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme\u201d dhe \u201cl\u00ebvizjet e panevojshme\u201d. Faj\u00ebsimi i qytetar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb gjitha problemet e vendit \u00ebsht\u00eb tash e nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb tipik n\u00eb diskursin publik, por duhet pafytyr\u00ebsi e shtuar t\u2019i faj\u00ebsosh njer\u00ebzit q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mbyllur p\u00ebr tre muaj p\u00ebr shfryt\u00ebzimin e liris\u00eb s\u00eb tyre, kur kan\u00eb treguar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi sesa ata q\u00eb e kan\u00eb pun\u00eb t\u00eb kujdesen p\u00ebr qytetar\u00ebt.<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb reagimet n\u00eb mediat sociale, vet\u00eb qytetar\u00ebt kan\u00eb nisur ta faj\u00ebsojn\u00eb nj\u00ebri-tjetrin p\u00ebr keq\u00ebsimin e situat\u00ebs, duke th\u00ebn\u00eb se \u201ckjo \u00ebsht\u00eb kush jemi ne, kur na jep pak liri e b\u00ebjm\u00eb rr\u00ebmuj\u00eb\u201d ose \u201cne nuk jemi njer\u00ebz normal\u00eb\u201d, k\u00ebshtu duke krijuar nj\u00eb alibi p\u00ebr autoritetet p\u00ebr gabimet e tyre dhe nj\u00eb arsyetim p\u00ebr vendimet e k\u00ebqija n\u00eb t\u00eb ardhmen. Sindroma e Stokholmit \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb e p\u00ebrhapur k\u00ebtu, le t\u00eb shpresojm\u00eb q\u00eb modeli suedez aq i r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n<p>*T\u00eb dh\u00ebna e marra nga:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.worldometers.info\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.worldometers.info<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div>&#8212;&#8211;<\/div>\n<div>\n<p><em>N\u00eb muajt n\u00eb vijim, bashk\u00ebpunimi n\u00eb mes t\u00eb platformave online\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Remarker<\/a>\u00a0dhe Sbunker do t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb seri analizash q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim nxitjen e debatit t\u00eb hapur e kritik mbi situat\u00ebn aktuale n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/em><\/p>\n<p><em>Pas q\u00ebndrimeve t\u00eb fundit nga Franca, nj\u00eb nd\u00ebr shtetet an\u00ebtare me m\u00eb s\u00eb shumti ndikim n\u00eb BE, rajoni po p\u00ebrballet me nj\u00eb nd\u00ebr sfidat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb tri dekadave t\u00eb fundit, prej kur shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor filluan rrug\u00ebn e tyre t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, fillimisht duke kaluar n\u00ebp\u00ebr konflikte dhe pastaj n\u00eb procesin e demokratizimit dhe integrimit evropian.<\/em><\/p>\n<p><em>Q\u00ebllimi i\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Remarker<\/a>\u00a0dhe Sbunker \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb njohje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve aktuale n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, dhe rritjen e vet\u00ebdijes mbi proceset e integrimit evropian, at\u00eb t\u00eb demokratizimit dhe sundimit t\u00eb ligjit, si kushtet kryesore p\u00ebr arritjen e paqes afatgjat\u00eb dhe stabilitetit n\u00eb rajon.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>&#8212;&#8211;<\/em><\/p>\n<p><em>Shkrimin n\u00eb gjuh\u00ebn serbe mund ta gjeni\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/region-2020\/svedski-model-i-stokholmski-sindrom\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu,<\/a>\u00a0nd\u00ebrsa n\u00eb gjuh\u00ebn\u00a0angleze\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/rajoni-2020-bllogje-tematike\/90545\/\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu.<\/a><\/em><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ministri Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mir\u00ebqenies Sociale i entitetit t\u00eb Republik\u00ebs Serbe n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb Allen Sheraniq ka th\u00ebn\u00eb se virusi Covid-19 \u00ebsht\u00eb ende i pranish\u00ebm dhe se do t\u00eb mbetet i k\u00ebtill\u00eb deri n\u00eb vjesht\u00eb. Ai u b\u00ebri thirrje qytetar\u00ebve t\u2019i ndjekin udh\u00ebzimet p\u00ebr pandemin\u00eb por nuk p\u00ebrmendi asgj\u00eb p\u00ebr rikthimin e masave t\u00eb vendisura [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":45,"featured_media":7714,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1189,1188],"ppma_author":[55],"class_list":["post-2690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-1189","tag-rajoni"],"authors":[{"term_id":55,"user_id":45,"is_guest":0,"slug":"adis-nadarevic","display_name":"Adis Nadarevi\u0107","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7.jpg"},"user_url":"","last_name":"Nadarevi\u0107","first_name":"Adis","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2690"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7747,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2690\/revisions\/7747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2690"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}