{"id":2698,"date":"2020-07-08T14:34:20","date_gmt":"2020-07-08T12:34:20","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2698"},"modified":"2024-09-16T14:43:26","modified_gmt":"2024-09-16T12:43:26","slug":"toto-sjemi-me-ne-ballkan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/toto-sjemi-me-ne-ballkan-1\/","title":{"rendered":"Toto, s\u2019jemi m\u00eb n\u00eb Ballkan (1)"},"content":{"rendered":"<p>Sip\u00ebrfaqja e Liqenit Griffy vezullonte n\u00ebn diellin e vonsh\u00ebm dim\u00ebror. Dita ishte e po aq e k\u00ebndshme sa ato dit\u00ebt e ngrohta t\u00eb shkurtit kur s\u2019t\u00eb duhet fare xhaketa. Kishte r\u00ebn\u00eb shi t\u00eb djeshmen, toka ishte e but\u00eb nd\u00ebrsa cop\u00ebzat e hijes mbanin gjall\u00eb kujtimin e bor\u00ebs s\u00eb jav\u00ebs s\u00eb kaluar. Un\u00eb dhe gruaja ecnim p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb shtegu af\u00ebr liqenit nga Rruga Headley derti te Rruga Dunn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. Uji, i cili shquhej nd\u00ebrmjet drur\u00ebve, ishte plot\u00ebsisht i tejduksh\u00ebm tek rrihte bregun. Pylli ma kujtonte atdheun. N\u00eb at\u00eb \u00e7ast, nj\u00eb mendim m\u00eb goditi sikur rrufeja. Si ishte e mund\u00ebr q\u00eb un\u00eb, nga thell\u00ebsit\u00eb e Evrop\u00ebs Juglindore, t\u00eb p\u00ebrfundoja n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e Indian\u00ebs rurale? Kur ndodhi kjo?!<\/p>\n<p>Ishte viti i tret\u00eb i Ndalimit fam\u00ebkeq t\u00eb Pun\u00ebsimit n\u00eb Sektorin Publik kur m\u00eb erdhi shansi. Koalicioni i ri qeveris\u00ebs mes SNS-s\u00eb (Partis\u00eb Progresive Serbe) dhe SPS-s\u00eb (Partis\u00eb Socialiste Serbe), i drejtuar nga z\u00ebvend\u00ebskancelari (sado kontradiktore q\u00eb mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb), shpalli k\u00ebt\u00eb mas\u00eb p\u00ebr t\u2019i luftuar pasojat e kriz\u00ebs (s\u00eb r\u00ebnduar) ekonomike q\u00eb tronditi vendin pas p\u00ebrplasjes globale t\u00eb vitit 2008. E nd\u00ebrtuar p\u00ebr ta kufizuar sektorin publik n\u00eb nj\u00eb madh\u00ebsi t\u00eb arsyeshme si dhe p\u00ebr t\u2019i rritur kursimet monetare, dukej se kjo mas\u00eb arriti gjith\u00e7ka tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 q\u00ebllimit fillestar. Nuk besoj se kam autoritet t\u00eb flas p\u00ebr p\u00ebrfitimet e mundshme ekonomike nga ajo; sidoqoft\u00eb, ndjenja subjektive ishte q\u00eb funksioni par\u00ebsor i mas\u00ebs qe t\u2019i ofronte kast\u00ebs s\u00eb Partis\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm pun\u00ebsimi. Nd\u00ebrsa k\u00ebrkoja njer\u00ebz q\u00eb t\u2019i intervistoja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, ishte e v\u00ebshtir\u00eb ta gjeja nj\u00eb sht\u00ebpi ose nj\u00eb familje pa s\u00eb paku nj\u00eb an\u00ebtar q\u00eb ishte t\u2019i bashkohej Partis\u00eb Progresive Serbe a t\u00eb merrte pjes\u00eb aktivisht si kusht p\u00ebr nj\u00eb pozit\u00eb n\u00eb sektorin publik &#8211; qoft\u00eb n\u00eb edukim, sh\u00ebndet\u00ebsi, sh\u00ebrbim publik ose institucione t\u00eb siguris\u00eb. Shumica kan\u00eb kontrata me gjysm\u00eb orari p\u00ebr ta siguruar besnik\u00ebrin\u00eb dhe degjueshm\u00ebrin\u00eb e tyre. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe q\u00eb at\u00ebherm\u00eb ishin t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb sektorin publik \u00ebsht\u00eb dashur ta b\u00ebjn\u00eb hapin e nj\u00ebjt\u00eb p\u00ebr t\u2019i mbajtuar vendet e pun\u00ebs. Natyrisht, d\u00ebshmit\u00eb p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur k\u00ebto pretendime jan\u00eb gjithmon\u00eb rrethanore dhe njer\u00ebzit q\u00eb vuajt\u00ebn k\u00ebt\u00eb fat nuk jan\u00eb kurr\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb flasin haptas nga frika e humbjes s\u00eb pozit\u00ebs. N\u00eb rrug\u00eb, parqe dhe media sociale, k\u00ebto informata qarkullojn\u00eb m\u00eb lirsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve, p\u00ebrve\u00e7 himneve t\u00eb koalicionit qeveris\u00ebs p\u00ebr zhvillimin ekonomik, begatin\u00eb e p\u00ebrgjithshme, rritjen e standardit t\u00eb jet\u00ebses, investimet dhe vendet e pun\u00ebs, kemi d\u00ebgjuar vazhdimisht \u2013 diku nga prapa \u2013 p\u00ebr zvog\u00eblimin konstant t\u00eb popullsis\u00eb dhe emigrimin. Duke b\u00ebr\u00eb shpesh krahasime me eksodin masiv gjat\u00eb luftrave t\u00eb viteve t\u00eb 90-ta, po d\u00ebgjom\u00eb se qindra mij\u00ebra njer\u00ebz (kryesisht t\u00eb rinj) kan\u00eb l\u00ebn\u00eb vendin n\u00eb vitet e fundit. Me gjas\u00eb kurrkush nuk nuk e di numrin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb atyre q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb Ballkanin p\u00ebrkoh\u00ebsisht ose p\u00ebrgjithmon\u00eb, por edhe shifrat q\u00eb kemi n\u00eb dispozicion japin nj\u00eb imazh t\u00eb zymt\u00eb. Sipas uebsajtit Eurostat, rreth 200,000 njer\u00ebz nga Serbia kan\u00eb marr\u00eb lejeq\u00ebndrim t\u00eb BE-s\u00eb mes viteve 2013 dhe 2018, kurse 52.049 vet\u00ebm n\u00eb vitin e kaluar.<sup>1<\/sup>\u00a0T\u00eb dh\u00ebnat nga Shqip\u00ebria, Kosova, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Turqia (shtete q\u00eb jan\u00eb n\u00eb proces t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE) jan\u00eb po aq t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n<p>Mbase nuk do ta dim\u00eb kurr\u00eb sa njer\u00ebz kan\u00eb ikur jasht\u00eb m\u00ebnyrave formale t\u00eb emigrimit. Sa i p\u00ebrket brezit tim, ata q\u00eb jan\u00eb lindur n\u00eb vitin 1990 e t\u00ebhu, m\u00eb shum\u00eb shok\u00eb t\u00eb mi punojn\u00eb n\u00eb anije, si m\u00ebsues t\u00eb anglishtes n\u00eb Kin\u00eb, ose q\u00eb kan\u00eb vendosur t\u00eb rrin\u00eb ilegalisht n\u00eb ShBA pas programit Work &amp; Travel sesa q\u00eb jan\u00eb n\u00eb Serbi. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, vazhdojm\u00eb t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb p\u00ebr mjek\u00eb dhe pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb q\u00eb l\u00ebn\u00eb Serbin\u00eb nj\u00ebher\u00eb e mir\u00eb sepse nuk kan\u00eb mundur t\u00eb pun\u00ebsoheshin para heqjes s\u00eb Ndalimit t\u00eb Pun\u00ebsimit n\u00eb vitin 2020. Sakt\u00ebsia e numrave dyshohet. Drejtori i Od\u00ebs Mjek\u00ebsore t\u00eb Serbis\u00eb Millan Diniq, vler\u00ebsoi n\u00eb vitin 2019 se vendi humb rreth 300 mjek\u00eb \u00e7do vit.<sup>2<\/sup>\u00a0Na p\u00ebrket neve individualisht ta pyesim veten se sa raste i dim\u00eb? N\u00eb lidhje me pasojat, situata e tanishme me COVID-19 shp\u00ebrfaq shkall\u00ebn e plot\u00eb t\u00eb problemeve t\u00eb grumbulluara. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, thirrjet e qeveris\u00eb p\u00ebr doktor\u00ebt e m\u00ebrgat\u00ebs q\u00eb t\u00eb kthehen si vullnetar\u00eb n\u00eb \u201cm\u00ebm\u00ebdhe\u201d p\u00ebr t\u00eb ndihmuar jan\u00eb ve\u00e7anr\u00ebsht hipokrite kur vjen nga institucioni i nj\u00ebjt\u00eb q\u00eb p\u00ebrpiqej fort t\u2019ua hiqte k\u00ebt\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb vitin 2016, mes vitit t\u00eb par\u00eb dhe t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb studimeve t\u00eb mia t\u00eb doktoratur\u00ebs, duke pasur diplom\u00eb ba\u00e7elor dhe master, un\u00eb nuk kisha asnj\u00eb dit\u00eb p\u00ebrvoje pune n\u00eb asnj\u00eb pozit\u00eb. D\u00ebrgoja qindra CV (shpesh t\u00eb zbukuruara ose madje t\u00eb rreme) p\u00ebr pun\u00eb t\u00eb ndryshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt \u2013 por pa rezultate. Sipas Statista, papun\u00ebsia e t\u00eb rinjve n\u00eb Serbi n\u00eb vitin 2016 ishte mbi 34%. Nj\u00eb r\u00ebnie nga 43 p\u00ebrqind\u00ebshi i vitit t\u00eb kaluar, ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb testament i nj\u00eb gjendjeje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb larg nga mesatarja evropiane.<sup>3<\/sup><\/p>\n<p>Duke qen\u00eb skajshm\u00ebrisht negative dhe t\u00eb paepura, k\u00ebto statistika na tregojn\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb rr\u00ebfimit pik\u00ebllues mbrapa boshatisjes s\u00eb vendeve t\u00eb Ballkanit. Pjesa e dyt\u00eb e rr\u00ebfimit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjja ndaj pyetjes, \u201cCili \u00ebsht\u00eb shkaku?\u201d \u00c7far\u00eb mund t\u00eb identifikohet si tipar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i rajonit \u00ebsht\u00eb mungesa e plot\u00eb e nj\u00eb vizioni p\u00ebr t\u00eb ardhmen ose nj\u00eb strategji p\u00ebr t\u00eb pasur standarde m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet e jet\u00ebs. Duke jetuar n\u00ebn sundimin e regjimeve tep\u00ebr t\u00eb korruptuara, t\u00eb cil\u00ebt bazohen n\u00eb parime shum\u00eb t\u00eb diskutueshme demokratike \u2013 n\u00eb mos fare demokratike n\u00eb disa raste<sup>4<\/sup>\u00a0\u2013 \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta paramendosh veten si an\u00ebtar produktiv i shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Shkaku i frustrimit i shprehur p\u00ebrmes rezistenc\u00ebs aktive apo apatis\u00eb nga rinia \u00ebsht\u00eb mungesa e nj\u00eb mburoj\u00eb ndaj ndikimeve t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb politik\u00ebs q\u00eb s\u2019k\u00ebrkon asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb ve\u00e7 bindje dhe sh\u00ebrbim p\u00ebr interesat e kast\u00ebs sunduese, menj\u00ebher\u00eb! N\u00eb at\u00eb rast, krejt \u00e7far\u00eb mund t\u00eb shpresosh n\u00eb afatin e shkurt\u00ebr jan\u00eb dromcat q\u00eb mbeten n\u00eb tryez\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, hap\u00ebsira publike (si dhe ajo private n\u00eb koh\u00ebn e fundit) mbeten t\u00eb mbyllura p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne n\u00eb shtegun e aktualizimit personal dhe kolektiv. Duke mos mundur ta gjejm\u00eb at\u00eb, e l\u00ebre m\u00eb nj\u00eb pun\u00eb adekuate, p\u00ebr t\u2019u avancuar, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn publike ose p\u00ebr t\u2019u ndier i vler\u00ebsuar dhe i respektuar, rinia ballkanase po e humb shpres\u00ebn p\u00ebr progres dhe besimin n\u00eb ndryshim. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e arsyeve p\u00ebrse t\u00eb rinjt\u00eb vazhdimisht po i bojkotojn\u00eb zgjedhjet dhe po votojn\u00eb me k\u00ebmb\u00eb. P\u00ebrderisa nuk ka ndonj\u00eb nd\u00ebrrim thelb\u00ebsor p\u00ebr pun\u00ebn dhe mundin q\u00eb vler\u00ebsohet, dhe p\u00ebrderisa cil\u00ebsia personale nuk b\u00ebhet virtyt, situata nuk do t\u00eb ndryshoj\u00eb. P\u00ebr shum\u00eb, si dhe p\u00ebr mua, situata ndryshoi kur lam\u00eb Ballkanin. Fatkeq\u00ebsisht, ne ende po i diskutojm\u00eb shkaqet dhe ndikimet \u2013 kurse zgjidhjet nuk shihen gj\u00ebkundi.<\/p>\n<p>[1] https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/documents\/4031688\/10361659\/KS-03-20-002-EN-N.pdf\/26f0dc16-4a08-2707-f8d5-8b1b84794169<\/p>\n<p>[2] http:\/\/rs.n1info.com\/Vesti\/a462779\/Dinic-Srbiju-godisnje-napusti-300-lekara-to-se-mora-spreciti.html<\/p>\n<p>[3] https:\/\/www.statista.com\/statistics\/812963\/youth-unemployment-rate-in-serbia\/<\/p>\n<p>[4] https:\/\/freedomhouse.org\/report\/freedom-world\/2020\/leaderless-struggle-democracy<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>N\u00eb muajt n\u00eb vijim, bashk\u00ebpunimi n\u00eb mes t\u00eb platformave online\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Remarker<\/a>\u00a0dhe Sbunker do t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb seri analizash q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim nxitjen e debatit t\u00eb hapur e kritik mbi situat\u00ebn aktuale n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Pas q\u00ebndrimeve t\u00eb fundit nga Franca, nj\u00eb nd\u00ebr shtetet an\u00ebtare me m\u00eb s\u00eb shumti ndikim n\u00eb BE, rajoni po p\u00ebrballet me nj\u00eb nd\u00ebr sfidat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb tri dekadave t\u00eb fundit, prej kur shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor filluan rrug\u00ebn e tyre t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, fillimisht duke kaluar n\u00ebp\u00ebr konflikte dhe pastaj n\u00eb procesin e demokratizimit dhe integrimit evropian.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi i\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Remarker<\/a>\u00a0dhe Sbunker \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb njohje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve aktuale n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, dhe rritjen e vet\u00ebdijes mbi proceset e integrimit evropian, at\u00eb t\u00eb demokratizimit dhe sundimit t\u00eb ligjit, si kushtet kryesore p\u00ebr arritjen e paqes afatgjat\u00eb dhe stabilitetit n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>Shkrimin n\u00eb gjuh\u00ebn serbe mund ta gjeni\u00a0<a href=\"https:\/\/remarker.media\/region-2020\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu<\/a>,\u00a0nd\u00ebrsa n\u00eb gjuh\u00ebn\u00a0angleze\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/rajoni-2020-bllogje-tematike\/90572\/toto-we-re-not-in-the-balkans-anymore-1\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sip\u00ebrfaqja e Liqenit Griffy vezullonte n\u00ebn diellin e vonsh\u00ebm dim\u00ebror. Dita ishte e po aq e k\u00ebndshme sa ato dit\u00ebt e ngrohta t\u00eb shkurtit kur s\u2019t\u00eb duhet fare xhaketa. Kishte r\u00ebn\u00eb shi t\u00eb djeshmen, toka ishte e but\u00eb nd\u00ebrsa cop\u00ebzat e hijes mbanin gjall\u00eb kujtimin e bor\u00ebs s\u00eb jav\u00ebs s\u00eb kaluar. Un\u00eb dhe gruaja ecnim [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":470,"featured_media":7714,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1189,1188],"ppma_author":[1191],"class_list":["post-2698","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-1189","tag-rajoni"],"authors":[{"term_id":1191,"user_id":470,"is_guest":0,"slug":"filip-mitricevic","display_name":"Filip Mitri\u00e7evi\u00e7","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/df192ec635108d8e9c724171a0bfb6cb5702ffdba28f2d973476a58ccad780f8?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Mitri\u00e7evi\u00e7","first_name":"Filip","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/470"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2698"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2699,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2698\/revisions\/2699"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2698"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}