{"id":2776,"date":"2017-09-28T17:28:01","date_gmt":"2017-09-28T15:28:01","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2776"},"modified":"2024-12-16T17:30:53","modified_gmt":"2024-12-16T15:30:53","slug":"dialogu-i-ri-me-probleme-te-vjetra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/dialogu-i-ri-me-probleme-te-vjetra\/","title":{"rendered":"Dialogu i ri me probleme t\u00eb vjetra"},"content":{"rendered":"<p>Tre pal\u00eb n\u00eb dialog, q\u00eb t\u00eb tria me probleme fundamentale &#8211; at\u00eb t\u00eb (mos)njohjes s\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebs. Duket se (mos)njohja \u00ebsht\u00eb trend n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, duke buruar nga vet\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuesi i k\u00ebtij dialogu, pra Bashkimi Evropian (BE). Gati nj\u00eb dekad\u00eb pas fillimit t\u00eb dialogut, nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes vet\u00ebm Kosova nuk njihet si pal\u00eb e barabart\u00eb, dhe se Kosova dhe Serbia nuk shihen nga nj\u00eb priz\u00ebm i nj\u00ebjt\u00eb nga BE. P\u00ebrderisa BE-ja dhe Serbia funksionojn\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie solide bilaterale, marr\u00ebdh\u00ebnia me Kosov\u00ebn &#8211; edhe ashtu e brisht\u00eb &#8211; duhet t\u00eb kaloj\u00eb n\u00ebp\u00ebr faza t\u00eb shqyrtimit p\u00ebr t\u00eb gjetur konsensus mes shteteve t\u00eb BE-s\u00eb e p\u00ebr t\u00eb siguruar ruajtje t\u00eb neutralitetit.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr q\u00ebndron Serbia e cila hyri n\u00eb dialog &#8211; kinse p\u00ebr t\u00eb normalizuar marr\u00ebdh\u00ebniet e p\u00ebr t\u00eb njohur Kosov\u00ebn \u2013 pik\u00ebrisht duke protestuar njohjen e k\u00ebsaj t\u00eb fundit. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Serbia vazhdon t\u00eb mos e zbus\u00eb qasjen ndaj Kosov\u00ebs, madje \u00ebsht\u00eb ashp\u00ebrsuar edhe m\u00eb tej duke marr\u00eb zem\u00ebr nga dob\u00ebsimi i BE-s\u00eb, dhe nj\u00eb politike t\u00eb jashtme n\u00eb amulli t\u00eb ShBA-ve n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Dhe n\u00eb fund nj\u00eb Kosov\u00eb, e cila ende nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00ebse i njeh, apo nuk i njeh pal\u00ebt n\u00eb dialog. Gjithsesi, kjo gj\u00eb vendoset n\u00eb diskurs politik shpeshher\u00eb, gjoja p\u00ebr t\u00eb krijuar p\u00ebrshtypje q\u00eb dikujt i intereson n\u00ebse njihen nga Kosova apo jo.<\/p>\n<p><strong>Dialogu pa agjend\u00eb e as afat \u00a0\u201cku rafshim mos u vrafshim\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Timoni i dialogut u mor n\u00eb dor\u00eb nga BE, e cila ende n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb identitetit \u2013 sidomos \u00a0n\u00eb politik\u00ebn e jashtme \u2013 i hyri k\u00ebsaj pune m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb bindur veten q\u00eb \u00ebsht\u00eb faktor relevant n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, sesa p\u00ebr t\u00eb \u201cnormalizuar\u201d ndonj\u00eb gj\u00eb n\u00eb rajon. Megjithat\u00eb, super burokracia e stilit t\u00eb BE-s\u00eb u sigurua q\u00eb t\u00eb quhet leht\u00ebsues &#8211; p\u00ebrkthe m\u00eb pak p\u00ebrgjegj\u00ebsi sesa roli i negociatorit apo i nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit. Rol ky q\u00eb i siguroi se n\u00eb rast t\u00eb suksesit t\u00eb dialogut t\u00eb marr\u00eb meritat me pak p\u00ebrpjekje, kurse n\u00eb rast t\u00eb d\u00ebshtimit faji t\u00eb transferohet n\u00eb pal\u00ebt e dialogut.<\/p>\n<p>Dialogu pa agjend\u00eb e as koh\u00ebshtrirje, her\u00eb duke u quajtur teknik e her\u00eb politik sikur e ka konfuzuar pal\u00ebn kosovare. Kjo gjendje \u00ebsht\u00eb shkaku kryesor q\u00eb dialogu t\u00eb mos prodhoj\u00eb, por as t\u00eb mos fokusohet n\u00eb arritjen e normalizimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve n\u00eb mes t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. P\u00ebrkundrazi, mungesa e nj\u00eb strukture l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb p. sh. temave si tabelat e regjistrimit t\u00eb makinave t\u2019i jepet hap\u00ebsir\u00eb m\u00eb shum\u00eb se d\u00ebmeve t\u00eb luft\u00ebs e viktimave. Pala kosovare me shum\u00eb vullnet vendosi t\u00eb ndjek\u00eb udh\u00ebzimet e BE-s\u00eb, e BE e etur nga nevoja p\u00ebr stabilitet e siguri me kujdes i shkoi p\u00ebr shtat Serbis\u00eb dhe agjend\u00ebs s\u00eb saj integruese. Fundja, fuqia matet me potencial p\u00ebr destabilitet, treg pune, e fuqi ekonomike, t\u00eb gjitha k\u00ebto q\u00eb Kosova nuk i ka. Kjo i kontribuoi edhe m\u00eb tep\u00ebr pozicionit t\u00eb disfavorsh\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb leht\u00ebsuesi u sigurua q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrblej\u00eb t\u00eb dyja pal\u00ebt \u2013 me logjik\u00ebn e famshme t\u00eb karrot\u00ebs dhe t\u00eb shkopit. P\u00ebrderisa, ende nuk dihet qart\u00eb se sa kemi p\u00ebrparuar ecur n\u00ebp\u00ebr trajektoren e integrimit n\u00eb BE n\u00eb em\u00ebr t\u00eb dialogut, Serbia ka filluar procesin e negociatave p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, Kosova n\u00ebnshkroi Marr\u00ebveshjen p\u00ebr Stabilizim Asocim \u2013 me gjuh\u00eb diplomatike e neutralitet t\u00eb kuruar mir\u00eb. Megjithat\u00eb, ambienti i favorsh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebshtjellim t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs \u2013 alla BE \u2013 i dha mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb vet\u00ebshpalleshin fitues, k\u00ebshtu duke i k\u00ebnaqur egot e politikan\u00ebve patetik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt fshehin aferat pas nacionalizmit turbofolk. Pra, me t\u00eb ashtuquajturin \u201cambiguitet konstruktiv\u201d \u00e7do shkuarje n\u00eb Bruksel u shnd\u00ebrrua n\u00eb fitore t\u00eb madhe p\u00ebr pal\u00ebt e tjera.<\/p>\n<p>Sot, t\u00eb gjith\u00eb pajtohen q\u00eb procesi p\u00ebrve\u00e7 fotografive n\u00eb Bruksel ka rezultat t\u00eb limituar, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb kaluar nga normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve n\u00eb parandalim t\u00eb konfliktit. Krizat politike n\u00eb t\u00eb dy vendet kan\u00eb ndikuar edhe m\u00eb tej q\u00eb procesi t\u00eb zgjatet; e k\u00ebsaj situate i kontribuon edhe m\u00eb tej mosgatishm\u00ebria p\u00ebr t\u00eb implementuar ato marr\u00ebveshje q\u00eb jan\u00eb n\u00ebnshkruar \u2013 t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve n\u00ebn presion pa u lexuar fare \u2013 marr\u00ebveshje q\u00eb ende kan\u00eb mbetur n\u00eb rinegocim.<\/p>\n<p><strong>Riformatim: ndryshim ekipesh, temash apo nd\u00ebrhyrje e dor\u00ebs s\u00eb fort\u00eb t\u00eb ShBA-ve?<\/strong><\/p>\n<p>Se dialogu nuk ka ec\u00eb me ritmin e paramenduar pajtohet edhe vet\u00eb BE. Riformatimi \u00ebsht\u00eb tem\u00eb n\u00eb tavolin\u00eb q\u00eb nga n\u00ebnshkrimi i marr\u00ebveshjes historike \u2013 q\u00eb ve\u00e7 historike nuk ishte. Por, asnj\u00eb nuk na tregoi se \u00e7ka n\u00ebnkupton kjo, ndryshim ekipesh (q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7 riciklim i politikan\u00ebve t\u00eb konsumuar), ridefinim t\u00eb temave, konsensus t\u00eb brendsh\u00ebm me pseudo-dialog\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb e Serbi, apo ve\u00e7 ftes\u00eb p\u00ebr ShBA me e p\u00ebrfundu k\u00ebt\u00eb pun\u00eb me nj\u00eb takim.<\/p>\n<p>P\u00ebr Kosov\u00ebn, hapi i par\u00eb q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtimi i konsensusit politik dhe me transparenc\u00eb t\u00eb plot\u00eb, k\u00ebrkesa bajate e t\u00eb konsumuara, mir\u00ebpo t\u00eb domosdoshme p\u00ebr t\u00eb garantuar sukses. Mir\u00ebpo, me p\u00ebrb\u00ebrjen e Kuvendit e Qeveris\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, nuk do t\u00eb ket\u00eb konsensus as p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje minore e pak relevante, e le m\u00eb p\u00ebr dialogun q\u00eb ende mbetet nj\u00eb nga temat m\u00eb t\u00eb nxehta n\u00eb Kosov\u00eb. Dialogu me Serbin\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht marr\u00ebveshja p\u00ebr themelimin e asociacionit t\u00eb komunave m\u00eb shumic\u00eb serbe, mbetet nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e l\u00ebn\u00eb peng q\u00eb nga legjislatura e kaluar e p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ende ekzistojn\u00eb ndasi t\u00eb forta n\u00eb mes t\u00eb elitave politike n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Gjithashtu, duhet t\u00eb jet\u00eb e qart\u00eb se konsensus nuk n\u00ebnkupton q\u00eb k\u00ebto evente e takime t\u00eb b\u00ebhen ve\u00e7 p\u00ebr sy e faqe, por p\u00ebrfshirje aktive e t\u00eb gjith\u00eb segmenteve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb \u2013 jo ve\u00e7 t\u00eb opozit\u00ebs. Andaj, n\u00ebse Kosova do t\u00eb rikthehet n\u00eb Bruksel, b\u00ebn mir\u00eb t\u00eb kthehet e fort\u00eb, kjo mund t\u00eb jet\u00eb mund\u00ebsia e fundit p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund nj\u00eb procesi t\u00eb lodhsh\u00ebm q\u00eb po e mban peng n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Andaj, z\u00ebrat gjithmon\u00eb n\u00eb shtim jan\u00eb t\u00eb pajtimit p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfshirje pro-aktive t\u00eb ShBA-ve n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces. Ndoshta nj\u00eb ShBA m\u00eb e fort\u00eb, do ta balanconte fuqin\u00eb n\u00eb proces, apo do t\u2019i ndihmonte Kosov\u00ebs q\u00eb t\u00eb listoj\u00eb k\u00ebrkesat e saj. P\u00ebrfshirja e ShBA-ve pritet q\u00eb t\u00eb mbuloj\u00eb d\u00ebshtimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, p\u00ebrshpejtoj\u00eb procesin \u2013 sidomos ta d\u00ebrgoj\u00eb drejt p\u00ebrmbylljes s\u00eb k\u00ebtij procesi: v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundohet nga BE.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tre pal\u00eb n\u00eb dialog, q\u00eb t\u00eb tria me probleme fundamentale &#8211; at\u00eb t\u00eb (mos)njohjes s\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebs. Duket se (mos)njohja \u00ebsht\u00eb trend n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, duke buruar nga vet\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuesi i k\u00ebtij dialogu, pra Bashkimi Evropian (BE). Gati nj\u00eb dekad\u00eb pas fillimit t\u00eb dialogut, nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes vet\u00ebm Kosova nuk [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":251,"featured_media":10342,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[669,1236,664,12],"ppma_author":[1437],"class_list":["post-2776","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-dialogue","tag-kosove-serbi","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":1437,"user_id":251,"is_guest":0,"slug":"donika-emini","display_name":"Donika Emini","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/donika-28-e1772270353976.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/donika-28-e1772270353976.jpg"},"user_url":"","last_name":"Emini","first_name":"Donika","description":"Donika Emini (kandidate p\u00ebr doktoratur\u00eb n\u00eb Politik\u00eb dhe Marr\u00ebdh\u00ebnie Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin e Westminster, Lond\u00ebr) po drejton Platform\u00ebn CiviKos, nj\u00eb sekretariat q\u00eb mbledh 250 OSHC n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo mban nj\u00eb burs\u00eb nga Fondi i K\u00ebrkimit p\u00ebr Sfidat Globale (GCRF) dhe nj\u00eb diplom\u00eb master n\u00eb Politika Publike, e specializuar n\u00eb Menaxhimin Publik dhe Jo-fitimprur\u00ebs dhe Marr\u00ebdh\u00ebnie Nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Pas kthimit t\u00eb saj nga Gjermania n\u00eb Kosov\u00eb, znj. Emini ishte p\u00ebrfituese e Programit t\u00eb Zhvillimit Profesional t\u00eb t\u00eb Rinjve nga OSI - Think Tank, si pjes\u00eb e Qendr\u00ebs Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb, ku ajo punoi m\u00eb par\u00eb (2013-2016). P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ajo ishte nj\u00eb Bashk\u00ebpun\u00ebtore K\u00ebrkimore n\u00eb Institutin e BE-s\u00eb p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb (EUISS) n\u00eb Zyr\u00ebn Qendrore n\u00eb Paris - burs\u00eb e dh\u00ebn\u00eb nga Fondi Evropian p\u00ebr Ballkanin. M\u00eb par\u00eb, znj. Emini punoi me Sekretariatin e Transparency International n\u00eb Berlin, Institutin e Politikave Ballkanike (IPOL) dhe Konsullat\u00ebn e P\u00ebrgjithshme t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb New York."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/251"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2776"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2776\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2777,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2776\/revisions\/2777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2776"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}