{"id":2789,"date":"2017-03-27T17:21:53","date_gmt":"2017-03-27T15:21:53","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2789"},"modified":"2024-12-16T17:25:38","modified_gmt":"2024-12-16T15:25:38","slug":"gruaja-si-parandaluese-te-ekstremizmit-te-dhunshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/gruaja-si-parandaluese-te-ekstremizmit-te-dhunshem\/","title":{"rendered":"Gruaja si parandaluese t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm"},"content":{"rendered":"<p>Roli i gruas n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr terrorizmit dhe n\u00eb parandalim t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dilem\u00eb q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por edhe n\u00eb vende tjera. Ideja e p\u00ebrfshirj\u00ebs s\u00eb perspektiv\u00ebs gjinore n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb,\u00a0 n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb mjaft e re. Psh. Kombet e Bashkuara e kan\u00eb miratuar Rezolut\u00ebn 1325 mbi Grat\u00eb, Paqen dhe Sigurin\u00eb n\u00eb vitin 2000. Kjo rezolut\u00eb e thekson rolin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb grave n\u00eb nd\u00ebrtim t\u00eb paqes dhe siguris\u00eb si dhe ju b\u00ebn thirrje shteteve anemban\u00eb bot\u00ebs t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb grat\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me burrat n\u00eb procese vendim-marr\u00ebs\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e shoq\u00ebrive demokratike dhe paq\u00ebsore. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, ka qarqe q\u00eb dekurajojn\u00eb p\u00ebrfshirjen e gruas n\u00eb institucione t\u00eb siguris\u00eb dhe n\u00eb nd\u00ebrtim t\u00eb paqes.<\/p>\n<p>Dilema se a duhet t\u2019i p\u00ebrfshijm\u00eb grat\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb e paq\u00ebndrueshme dhe diskriminuese, kjo p\u00ebr disa arsye. Fillimisht, duke par\u00eb q\u00eb grat\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse aktive n\u00eb ekstremiz\u00ebm t\u00eb dhunsh\u00ebm si rekrutuese dhe p\u00ebrhap\u00ebse t\u00eb ideologjive t\u00eb ndryshm\u00eb t\u00eb dhunshme, \u00ebsht\u00eb esenciale q\u00eb perspektiva gjinore t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb hartimin e programeve t\u00eb parandalimit dhe de-radikalizimit. Grat\u00eb duhet t\u00eb trajtohen si t\u00eb barabarta me burrat edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, meq\u00eb vler\u00ebsimi q\u00eb grat\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm viktima t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb i gabuar.\u00a0 Historikisht, grat\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb organizata ekstremiste t\u00eb dhunshme. Nj\u00eb nd\u00ebr rastat e para t\u00eb studiuara \u00ebsht\u00eb edhe rasti i Ilse Schwipper, nj\u00eb grua gjermane q\u00eb n\u00eb vitet 1970 vendosi t\u2019i bashkohet l\u00ebvizjes anarkiste t\u00eb dhunshme \u201c2 Qershori\u201d (2 June Movement) n\u00eb Gjermanin\u00eb Per\u00ebndimore. Pas intervistave t\u00eb shumta, Schwipper tregon q\u00eb traumat dhe tragjedit\u00eb personale q\u00eb i ka p\u00ebrjetuar kan\u00eb luajtur nj\u00eb rol t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb procesin e radikalizimit t\u00eb saj. Ajo vendosi t\u2019i bashkohej l\u00ebvizjes anarkiste pas humbjes s\u00eb vajz\u00ebs s\u00eb saj.<\/p>\n<p>Ngjajsh\u00ebm, Beate Zschaper \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grua tjet\u00ebr q\u00eb n\u00eb t\u00eb 20tat vendosi t\u2019i bashkohet organizat\u00ebs ekstremiste t\u00eb dhjatht\u00eb \u201cthe Zwickau Cell\u201d, duke kryer sulme e vrasje ndaj imigrant\u00ebve, policis\u00eb dhe disa raste t\u00eb shp\u00ebrthimeve dhe vjedhjeve. Mund t\u00eb ngriten paralele t\u00eb ngjashme nd\u00ebrmjet k\u00ebtij rasti dhe Schwipper meq\u00eb t\u00eb dyja grat\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar trauma qysh n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re. Prandaj, e kaluara traumatike dhe problemet me personalitetin si nj\u00eb faktor ky\u00e7 drejt radikalizmit, nuk vlen vet\u00ebm p\u00ebr burrat por njejt\u00eb edhe p\u00ebr grat\u00eb. K\u00ebto dy gra jan\u00eb vet\u00ebm disa shembuj nga t\u00eb shumtat raste n\u00eb t\u00eb cilat grat\u00eb kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive n\u00eb organizata ekstremiste t\u00eb dhunshme. Ajo cfar\u00eb dallon nga burrat shpeshher\u00eb jan\u00eb p\u00ebrvojat personale si gra n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb caktuara q\u00eb i shtyejn\u00eb k\u00ebto gra drejt k\u00ebtyre organizatave.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, nj\u00eb perspektiv\u00eb gjinore q\u00eb i targeton grat\u00eb dhe p\u00ebrvojat e tyre n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e nevojshme n\u00eb programe t\u00eb parandalimit dhe risocializimit. \u00a0Si p\u00ebrkthehet kjo n\u00eb praktik\u00eb? Grat\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb Kosovare p\u00ebrballen me probleme t\u00eb shumta, duke filluar nga qasja n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Statistikat e fundit tregojn\u00eb q\u00eb vet\u00ebm 13% e grave n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb aktive n\u00eb tregun e pun\u00ebs dhe pjesa tjet\u00ebr jo. Nj\u00eb hap i mir\u00eb drejt parandalimit t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb krijimi i mund\u00ebsive t\u00eb barabarta p\u00ebr qasje n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Kjo duhet t\u00eb b\u00ebhet paralelisht me promovimin e t\u00eb drejt\u00ebs n\u00eb pron\u00eb, meq\u00eb konsideroj q\u00eb pavar\u00ebsia ekonomike \u00ebsht\u00eb parakusht p\u00ebr emancipimin e gruas n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Intervistat e QKSS me grat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb konfliktet e Siris\u00eb dhe Irakut dhe potencialisht pjes\u00ebmarr\u00ebse t\u00eb organizatave ekstremiste t\u00eb dhunshme, tregojn\u00eb q\u00eb asnj\u00ebra nga k\u00ebto gra nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuara e as q\u00eb flitet p\u00ebr pron\u00eb n\u00eb emrin e tyre.<\/p>\n<p>Nj\u00eb hap tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet \u00ebsht\u00eb t\u00eb fuqizohet roli i gruas n\u00eb komunitetin ku ajo jeton, dhe jo vet\u00ebm si n\u00ebn\u00eb. N\u00eb Afrik\u00ebn e Veriut, p\u00ebr shembull, ka nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb iniciativave t\u00eb sukseshme t\u00eb marra nga grat\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb luftimit t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm. Soad Begdouri Elkhammal ka krijuar Asociacionin Maroken t\u00eb Viktimave t\u00eb Ekstremizmit pasi q\u00eb ka humbur burrin dhe djalin e saj n\u00eb sulme vetvras\u00ebse n\u00eb 2013. Ajo ka nisur nj\u00eb kampanj\u00eb t\u00eb fuqishme kund\u00ebr ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm n\u00eb shkolla, duke p\u00ebrdorur aft\u00ebsit\u00eb e saj si m\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb ngritur vet\u00ebdijen kund\u00ebr ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm tek te rinjt\u00eb dhe grat\u00eb tjera.\u00a0 N\u00eb Pakistan, Shazia Khan, nj\u00eb viktim\u00eb e terrorizmit nga komuniteti Hazara, b\u00ebn t\u00eb pamundur\u00ebn t\u00eb plot\u00ebsoj\u00eb k\u00ebrkesat e komunitetit t\u00eb saj. P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb shumta, Shazia ka filluar t\u00eb fotografoj\u00eb trupat e viktimave t\u00eb terrorizmit duke ua leht\u00ebsuar familjeve t\u00eb ndryshme identifikimin e trupave t\u00eb familjar\u00ebve t\u00eb tyre. Ajo punon \u00e7do dit\u00eb q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb komunitet i cili do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrballet me probleme t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>Di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb perspektiv\u00eb gjinore n\u00eb programe t\u00eb tilla, \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijohet nj\u00eb kanal koordinimi dhe komunikimi i ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb do t\u00eb mund t\u2019i p\u00ebrfshij\u00eb grat\u00eb edhe n\u00eb zonat m\u00eb rurale t\u00eb Kosov\u00ebs. P\u00ebr cfar\u00eb e kam fjal\u00ebn k\u00ebtu? Gjat\u00eb pun\u00ebs ton\u00eb n\u00eb terren, shpeshher\u00eb jemi njoftuar nga grat\u00eb \u2013 n\u00ebna t\u00eb personave q\u00eb kan\u00eb shkuar n\u00eb konfliktin e Siris\u00eb dhe Irakut, q\u00eb ato edhe pse i kan\u00eb par\u00eb shenjat e para t\u00eb radikalizmit tek f\u00ebmij\u00ebt e tyre nuk kan\u00eb dit\u00eb se ku t\u2019i adresojn\u00eb shqet\u00ebsimet e tyre. Ajo \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijohet nj\u00eb kanal\/hap\u00ebsir\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb ku n\u00ebnat mund t\u00eb paraqesin shqet\u00ebsimet e tyre n\u00eb lidhje me rrezikun potencial nga grupet ekstremiste. \u201cMothers Schools\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb suksesh\u00ebm n\u00eb bot\u00eb, si iniciativ\u00eb e cila ka krijuar hap\u00ebsira t\u00eb sigurta p\u00ebr n\u00ebnat t\u00eb prekura nga ekstremizmi i dhunsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Procesi i parandalimit t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb proces i gjat\u00eb, i cili k\u00ebrkon mjaft durim meq\u00eb t\u00eb arriturat nuk jan\u00eb t\u00eb menj\u00ebhershme. Mir\u00ebpo, zgjidhja afatgjat\u00eb \u00ebsht\u00eb e sheh si ky\u00e7e rolin e barabart\u00eb t\u00eb gratve n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces. Problemi duhet par\u00eb n\u00eb aspekt t\u00eb pabarazis\u00eb gjinore e jo t\u00eb kufizohet vet\u00ebm n\u00eb angazhimin e grave n\u00eb programe q\u00eb lidhen direkt me ekstremizmin e dhunsh\u00ebm.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roli i gruas n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr terrorizmit dhe n\u00eb parandalim t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dilem\u00eb q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por edhe n\u00eb vende tjera. Ideja e p\u00ebrfshirj\u00ebs s\u00eb perspektiv\u00ebs gjinore n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb,\u00a0 n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb mjaft e re. Psh. Kombet e Bashkuara e kan\u00eb miratuar Rezolut\u00ebn 1325 mbi Grat\u00eb, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":182,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[211],"class_list":["post-2789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":211,"user_id":182,"is_guest":0,"slug":"rudine-jakupi","display_name":"Rudin\u00eb Jakupi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-8.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-8.jpg"},"user_url":"","last_name":"Jakupi","first_name":"Rudin\u00eb","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/182"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2789"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2790,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789\/revisions\/2790"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2789"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}