{"id":3334,"date":"2016-11-21T14:55:45","date_gmt":"2016-11-21T12:55:45","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3334"},"modified":"2024-12-16T15:00:07","modified_gmt":"2024-12-16T13:00:07","slug":"antibiotiket-po-luftojne-per-jete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/antibiotiket-po-luftojne-per-jete\/","title":{"rendered":"Antibiotik\u00ebt po luftojn\u00eb p\u00ebr jet\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Rezistenca ndaj antibiotik\u00ebve po vazhdon t\u00eb rritet n\u00eb Europ\u00eb. K\u00ebshtu konstatoi n\u00eb nj\u00eb raport Instituti europian ECDC, i cili merret me kontrollin e s\u00ebmundjeve.<\/p>\n<p>Rezistenca,\u00a0madje, nuk \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb ve\u00e7 ndaj antibiotik\u00ebve t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb, por edhe ndaj atyre antibiotik\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrshkruhen pacient\u00ebve vet\u00ebm n\u00eb raste kur asnj\u00eb antibiotik tjet\u00ebr nuk ndihmon, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb antibiotiku Colistin.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i Colistinit \u00ebsht\u00eb dyfishuar n\u00eb Europ\u00eb mes viteve\u00a02010 dhe 2014.<\/p>\n<p>Ajo \u00e7ka zgjon shqet\u00ebsimin ma t\u00eb madh, pra ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb seriozja, \u00ebsht\u00eb se preparati i fundit q\u00eb kemi n\u00eb dispozicion, at\u00ebher\u00eb kur asgj\u00eb tjet\u00ebr nuk ndihmon kund\u00ebr baktereve, preparati i cili ka qen\u00eb i vetmi q\u00eb ka funksionuar, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i pamposhtur. Kjo,\u00a0meq\u00eb bakteret kan\u00eb filluar t\u00eb tregojn\u00eb rezistenc\u00eb edhe ndaj tij. K\u00ebt\u00eb shqet\u00ebsim e ka shprehur s\u00eb fundmi edhe Malin Grape, shefe n\u00eb Institutin Sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb Suedis\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb rezistenca ndaj antibiotik\u00ebve i detyron mjek\u00ebt t\u00eb p\u00ebrshkruajn\u00eb \u00e7do her\u00eb e ma shum\u00eb antibiotikun ma t\u00eb fort\u00eb q\u00eb kan\u00eb n\u00eb dispozicion, nj\u00ebkoh\u00ebsisht rritet edhe rezistenca ndaj tij. Shum\u00eb shpejt,\u00a0mjek\u00ebt do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pafuqish\u00ebm n\u00eb luftimin e infeksioneve me baktere.<\/p>\n<p>P\u00ebrhapja e rezistenc\u00ebs n\u00eb antibiotik\u00eb n\u00eb Europ\u00eb \u00ebsht\u00eb e ndryshueshme. M\u00eb s\u00eb keqi q\u00ebndrojn\u00eb shtetet e Europ\u00ebs jugore dhe asaj lindore ku p\u00ebrshkrimi i antibiotik\u00ebve ka qen\u00eb i pakontrolluar. N\u00eb vendet e Europ\u00ebs veriore, p\u00ebrshkrimi i antibiotik\u00ebve ka qen\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl dhe si rezultat, edhe rezistenca e baktereve \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>N\u00eb Suedi, vend ku edhe ashtu shum\u00eb pak \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdor\u00eb antibiotiku, gjat\u00eb 3-4 viteve t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar p\u00ebrdorimi i antibiotik\u00ebve me 9%.<\/p>\n<p>Si \u00ebsht\u00eb gjendja n\u00eb Kosov\u00eb nuk e di, por duke ditur q\u00eb ende secili mund t\u00eb blej\u00eb antibiotik\u00eb pa p\u00ebrshkrim t\u00eb mjekut,\u00a0vet\u00ebm mund\u00a0ta imagjinoj.<\/p>\n<p><strong>Si t\u00eb veprojm\u00eb me s\u00ebmundjet?<\/strong><\/p>\n<p>Tani gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit eksplodon p\u00ebrhapja e s\u00ebmundjeve virale, si\u00e7 jan\u00eb gripi apo influenca. Ekziston nj\u00eb mit se viruset &#8220;ndihen mir\u00eb&#8221; n\u00eb temperatura t\u00eb ul\u00ebta, dhe p\u00ebr at\u00eb arsye ne s\u00ebmuhemi m\u00eb tep\u00ebr gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb krejt e kund\u00ebrt. Ne s\u00ebmuhemi dhe bartim virusin tek nj\u00ebri tjetri gjat\u00eb koh\u00ebs kur moti \u00ebsht\u00eb i ftoht\u00eb p\u00ebr arsye se jetojm\u00eb m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb vende t\u00eb mbyllura, pra shum\u00eb njer\u00ebz,\u00a0bashk\u00eb, n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb vogla. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb sa m\u00eb shpesh t\u00eb hapen dritaret n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ajri i past\u00ebr t\u00eb hyj\u00eb brenda dhe ai i kontaminuar me virus te dal\u00eb jasht\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse keni pak temperatur\u00eb, mos pranoni t\u00eb merrni antibiotik edhe n\u00ebse ndonj\u00eb mjek iu rekomandon. Lejoni trupin ta mund bakterin vet. Edhe ashtu ngritja e temperatur\u00ebs s\u00eb trupit gjat\u00eb infeksioneve \u00ebsht\u00eb mekanizmi ma i mir\u00eb mbrojt\u00ebs q\u00eb trupi ka krijuar gjat\u00eb procesit t\u00eb evoluimit ton\u00eb. Kur kemi temperatur\u00eb, truri yn\u00eb e ngrit\u00eb temperatur\u00ebn p\u00ebr ta mbrojtur trupin ton\u00eb nga trupa t\u00eb huaj si\u00e7 jan\u00eb bakteret dhe viruset, apo p\u00ebr ta aktivizuar sistemin ton\u00eb imun. Kur t\u00eb rritet temperatura e trupit ton\u00eb, ne zakonisht ndjejm\u00eb ftohje t\u00eb madhe dhe dridhje t\u00eb trupit. Trupi e ngrit\u00eb temperatur\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmes metabolizmit apo pun\u00ebs s\u00eb muskujve (dridhjet q\u00eb na kaplojn\u00eb).<\/p>\n<p>Kur trupi t\u00eb arrin temperatur\u00ebn e &#8220;d\u00ebshirueshme&#8221;, at\u00ebher\u00eb m\u00eb nuk ndjejm\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb dhe as nuk dridhemi. N\u00eb momentin kur temperatura e trupit fillon t\u00eb bije, i s\u00ebmuri fillon t\u00eb djersitet dhe kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra e trupit t\u00eb shkarkoj\u00eb energjin\u00eb e tep\u00ebrt dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e zbret temperatur\u00ebn. Temperatura e trupit nuk ngritet vet\u00ebm kur ne atakohemi nga virus\u00eb e baktere. Neve na rritet temperatura edhe kur kemi apetit t\u00eb dob\u00ebt, kur ndihemi keq, kur kemi dhimbje koke, por edhe kur kemi aktivitete t\u00eb m\u00ebdha fizike.<\/p>\n<p>Temperatura e ngritur nuk \u00ebsht\u00eb gjendje patologjike n\u00eb vete. \u00cbsht\u00eb simptom\u00eb apo shenj\u00eb se mbrojtja e imunitetit \u00ebsht\u00eb aktive. Temperatura e ngritur, p\u00ebrderisa nuk \u00ebsht\u00eb mbi 41 grad\u00eb celsius, nuk paraqet rrezik apo d\u00ebm dhe n\u00eb parim, nuk ish dasht\u00eb t\u00eb trajtohet. Shum\u00eb shkenc\u00ebtar\u00eb jan\u00eb t\u00eb pajtimit se temperatura fare nuk duhet t\u00eb trajtohet, pasi q\u00eb ajo n\u00eb vete e p\u00ebrmbush\u00eb funksionin e aktivizimit t\u00eb mekanizmit mbrojt\u00ebs t\u00eb trupit ton\u00eb, pra t\u00eb sistemit imunitar.<\/p>\n<p>T\u00eb jemi t\u00eb qart\u00eb, shpeshher\u00eb,\u00a0po sa t\u00eb marrim antipiretik, pra preparate q\u00eb e ulin temperatur\u00ebn, ne v\u00ebrejm\u00eb se simptomat e s\u00ebmundjes &#8211;\u00a0dhimbje e krejt trupit, plog\u00ebshtia, dhimbja e eshtrave dhe muskujve &#8211;\u00a0na zvog\u00eblohen. Kjo nuk ndodh\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb efektit t\u00eb preparateve antipiretik\u00eb, por sepse zakonisht n\u00eb preparate antipiretike ka edhe substanca analgjetike (kund\u00ebr dhimbjes), dhe substanca antiinflamatorike.<\/p>\n<p><strong>Llojet e temperaturave<\/strong><\/p>\n<p>Ngritja e temperatur\u00ebs s\u00eb trupit, variacionet m\u00ebngjes &#8211; mbr\u00ebmje, dit\u00eb \u2013 nat\u00eb, jan\u00eb ndihmes\u00eb e madhe e mjekut p\u00ebr diagnostikim dhe p\u00ebr trajtim t\u00eb infeksionit. P.sh. infeksionet n\u00eb gjak manifestohen me nj\u00eb rritje 1-2 grad\u00eb (temp.\u00a0normale 36.5 grad\u00eb celsius) dhe me variacione n\u00eb ngritje m\u00ebngjes &#8211; mbr\u00ebmje.<\/p>\n<p>\u00c7do ngritje e temperatur\u00ebs tek foshnjat dhe f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl duhet q\u00eb t\u00eb kontaktohet mjeku, posa\u00e7\u00ebrisht kur foshnja apo f\u00ebmij\u00ebt refuzojn\u00eb t\u00eb konsumojn\u00eb uj\u00eb apo l\u00ebngje. Konsumimi i l\u00ebngjeve \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e mir\u00eb q\u00eb t\u00eb i ndihmoj\u00eb organizmit n\u00eb luftimin e shkaktar\u00ebve t\u00eb ngritjes s\u00eb temperatur\u00ebs trupore, edhe kur ngritja b\u00ebhet si rezultat i aktiviteteve fizike si\u00e7 \u00ebsht\u00eb vrapimi, apo sporte tjera.<\/p>\n<p><strong>Lufta ndaj rezistenc\u00ebs ndaj\u00a0antibiotik\u00ebve i p\u00ebrket secilit<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq, ne nuk marrim antibiotik vet\u00ebm n\u00eb form\u00eb barnash kur p\u00ebrshkruhen nga mjeku, por edhe gjat\u00eb marrjes s\u00eb ushqimit, i cili nga industria ushqimore shpesh &#8220;injektohet&#8221; me antibiotik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i zgjatet afati i p\u00ebrdorimit.<\/p>\n<p>Ka disa vite q\u00ebAcinetobacter Baumanni, nj\u00eb baktere e cila nuk reagon n\u00eb antibiotik, \u00ebsht\u00eb duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebrdin\u00eb n\u00ebp\u00ebr Europ\u00eb. Pothuajse \u00e7do klinik\u00eb intensive ka sot pacient\u00eb te infektuar me k\u00ebt\u00eb bakter. Krejt si rezultat i asaj se bakteri n\u00eb fjal\u00eb ka krijuar rezistenc\u00eb n\u00eb antibiotik. Rreth 25,000 njer\u00ebz po vdesin \u00e7do vit n\u00eb Europ\u00eb si rezultat i infektimeve me baktere t\u00eb cilat kan\u00eb krijuar rezistenc\u00eb n\u00eb antibiotik\u00eb.<\/p>\n<p>Shpresat se do t\u00eb zhvillohen antibiotik\u00eb ma t\u00eb fuqish\u00ebm ekzistojn\u00eb por, do t\u00eb marr\u00eb shum\u00eb koh\u00eb deri sa t\u00eb dalin n\u00eb treg. Masa e par\u00eb q\u00eb ne duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrim \u00ebsht\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijesohemi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problematik\u00eb.<\/p>\n<p>Zhvillimi i rezistenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues dhe \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi jetike q\u00eb njohurit\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problematik\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapen sa m\u00eb shum\u00eb. Kjo luft\u00eb na p\u00ebrket t\u00eb gjith\u00ebve. Antibiotik\u00ebt le t\u00eb p\u00ebrdoren vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur t\u00eb jet\u00eb e domosdoshme.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rezistenca ndaj antibiotik\u00ebve po vazhdon t\u00eb rritet n\u00eb Europ\u00eb. K\u00ebshtu konstatoi n\u00eb nj\u00eb raport Instituti europian ECDC, i cili merret me kontrollin e s\u00ebmundjeve. Rezistenca,\u00a0madje, nuk \u00ebsht\u00eb rrit\u00eb ve\u00e7 ndaj antibiotik\u00ebve t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb, por edhe ndaj atyre antibiotik\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrshkruhen pacient\u00ebve vet\u00ebm n\u00eb raste kur asnj\u00eb antibiotik tjet\u00ebr nuk ndihmon, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb antibiotiku [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":183,"featured_media":11162,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2056,1668,11],"ppma_author":[212],"class_list":["post-3334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-antibiotiket","tag-evropa","tag-kosova"],"authors":[{"term_id":212,"user_id":183,"is_guest":0,"slug":"rushit-arifi","display_name":"Rushit Arifi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-8-5.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-8-5.jpg"},"user_url":"","last_name":"Arifi","first_name":"Rushit","description":"Rushit Arifi \u00ebsht\u00eb specialist i t\u00eb pamurit t\u00eb d\u00ebmtuar (low vision). Me origjin\u00eb nga Rumanishta e Kosov\u00ebs, q\u00eb nga viti 1993 Rushiti e ushtron profesionin e tij n\u00eb Suedi. Qytetar aktiv n\u00eb t\u00eb dy vendet, ai \u00ebsht\u00eb i pasionuar pas shkenc\u00ebs, arsyes dhe politik\u00ebs. Rushiti po ashtu \u00ebsht\u00eb ateist aktiv. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/183"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3334"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11163,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3334\/revisions\/11163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3334"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}