{"id":3377,"date":"2018-03-05T12:08:12","date_gmt":"2018-03-05T10:08:12","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3377"},"modified":"2024-10-18T11:40:28","modified_gmt":"2024-10-18T09:40:28","slug":"ne-kerkim-te-psikologeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/ne-kerkim-te-psikologeve\/","title":{"rendered":"N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb psikolog\u00ebve"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb psikolog\u00ebve<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Abraham Maslow ka th\u00ebn\u00eb q\u00eb\u00a0n\u00ebse synon t\u00eb arrish m\u00eb pak se q\u00eb ke potencial, do t\u00eb jesh e palumtur gjith\u00eb jet\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb vendin ton\u00eb hasim n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madh t\u00eb ekonomist\u00ebve e jurist\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt e mbajn\u00eb vet\u00ebm titullin mir\u00ebpo nuk e ushtrojn\u00eb profesionin. Po q\u00eb se do t\u2019i pyesnim shum\u00eb nga ta se \u00e7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebnin n\u00eb qoft\u00eb se parat\u00eb nuk do t\u00eb ishin problem, sigurisht se do t\u00eb zgjedhin profesione tjera nga dy fushat e lartp\u00ebrmendura.<\/p>\n<p>E n\u00eb k\u00ebt\u00eb rreth, b\u00ebj pjes\u00eb edhe un\u00eb.<\/p>\n<p>Un\u00eb jam juriste e diplomuar; punoj n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb juridike, dhe kam fituar burs\u00eb p\u00ebr studime ligjore nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Washington D.C. \u2013 studime t\u00eb cilat i kam p\u00ebrfunduar me sukses.<\/p>\n<p>Si shum\u00eb t\u00eb rinj, k\u00ebt\u00eb drejtim e kam zgjedhur p\u00ebr shkak t\u00eb mund\u00ebsive dhe \u201crehatis\u00eb\u201d financiare q\u00eb ky profesion mund t\u00eb ofroj\u00eb. E po q\u00eb se do t\u00eb m\u00eb shtrohej mua pyetja e m\u00ebsip\u00ebrme, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb zgjedhja profesionin e psikologes.<\/p>\n<p>Meq\u00eb vend p\u00ebr psikolog\u00eb n\u00eb tregun e pun\u00ebs, n\u00eb vendin ton\u00eb fatkeq\u00ebsisht nuk ka, studimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb i kam filluar vet\u00ebm q\u00eb ta shuaj \u201curin\u00eb\u201d personale p\u00ebr njohuri m\u00eb t\u00eb thella karshi dinamikave t\u00eb sjelljes dhe mendimeve njer\u00ebzore, p\u00ebr t\u00eb kuptuar pse-n\u00eb q\u00eb fshihet pas gjith\u00eb vendimeve, emocioneve dhe modeleve t\u00eb sjelljes tek njer\u00ebzit. Kjo uri nd\u00ebrkoh\u00eb u transformua n\u00eb nj\u00eb thirrje t\u00eb brendshme p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb mund t\u00eb kontribuoja n\u00eb mir\u00ebqenien e t\u00eb tjer\u00ebve, por edhe t\u00eb p\u00ebmbushja vetveten.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb \u201cthirrje\u201d kur e ndaj me t\u00eb tjer\u00ebt, me t\u00eb drejt\u00eb has n\u00eb shum\u00eb kund\u00ebrshtime e skepticiz\u00ebm. Mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve se, \u201cnuk ka pun\u00eb si psikologe\u201d, \u201cte na njer\u00ebzit nuk shkojn\u00eb te psikologu se nuk e kena k\u00ebt\u00eb kultur\u00eb\u201d, e \u201cnuk ki pare aty\u201d, jan\u00eb demoralizuese. Demoralizimi theksohet sidomos kur k\u00ebto opinione takohen edhe me realitetin faktik \u2013 jo t\u00eb gjitha shkollat kan\u00eb psikolog\u00eb; jo t\u00eb gjitha vendet e pun\u00ebs, organizatat, kan\u00eb t\u00eb angazhuar psikolog\u00eb p\u00ebr sigurimin e sh\u00ebndetit mendor t\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuarve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta ndryshuar k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, organet ligjv\u00ebn\u00ebse kan\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Ato mund t\u00eb kontribojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e gjendjes aktuale duke e ndryshuar ligjin aktual p\u00ebr Arsimin Parauniversitar n\u00eb Republik\u00ebn e Kosov\u00ebs Nr. 04\/L-032, ligj ky q\u00eb thekson r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb dhe nevoj\u00ebn e psikolog\u00ebve n\u00eb institucione shkollore, duke i shtuar mekanizma tjer\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ligji t\u00eb jet\u00eb i zbatuesh\u00ebm dhe q\u00eb t\u00eb obligoj\u00eb \u00e7do institucion shkollor &#8211; dhe sh\u00ebrbyes\u00a0&#8211; t\u00eb ket\u00eb t\u00eb angazhuar nj\u00eb psikolog.<\/p>\n<p>Veprimi i till\u00eb do t\u00eb mbulonte dy aspekte frytdh\u00ebn\u00ebse nga t\u00eb cilat do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitonim t\u00eb gjith\u00eb:<\/p>\n<p><strong>&#8211; T\u00eb diplomuarit e psikologjis\u00eb do t\u00eb pun\u00ebsoheshin.<\/strong><\/p>\n<p>Ata student\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb shkolluar n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, do ta din\u00eb se diploma nuk do t\u2019u mbledh\u00eb pluhur. Do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje q\u00eb njohurin\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e kan\u00eb marr\u00eb, ta praktikojn\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00eb institucione t\u00eb ndryshme. E m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja n\u00eb rrafshin personal \u2013 do t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi ta b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb normale, fal\u00eb t\u00eb ardhurave q\u00eb do t\u2019i ken\u00eb. K\u00ebta gjithashtu do t\u00eb ndihen t\u00eb p\u00ebrmbushur q\u00eb po e b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e duan thell\u00ebsisht. Si pasoj\u00eb, edhe do t\u00eb ken\u00eb rezultate t\u00eb larta, n\u00eb krahasim me alternativ\u00ebn tjet\u00ebr ku iu duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nuk e duan dhe jan\u00eb n\u00eb rrezik t\u00eb d\u00ebmtimit t\u00eb sh\u00ebndetit t\u00eb tyre mendor e fizik, si pasoj\u00eb e gjenerimit t\u00eb ndjenjave negative dhe stresit t\u00eb akumuluar.<\/p>\n<p><strong>&#8211;\u00a0 Sh\u00ebndeti mendor i qytetar\u00ebve do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohej.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb lajme vazhdimisht shohim se si f\u00ebmij\u00eb t\u00eb cikleve t\u00eb ndryshme shkollore hyjn\u00eb n\u00eb konflikte me nj\u00ebri-tjetrin me pasoja shpesh her\u00eb fatale. K\u00ebto sjellje do t\u00eb mund t\u00eb evitoheshin duksh\u00ebm po qe se nx\u00ebn\u00ebsit me probleme n\u00eb sjellje apo m\u00ebsime do t\u00eb mund t\u00eb k\u00ebshilloheshin me psikologun e shkoll\u00ebs.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht, k\u00ebto konflikte nuk do t\u00eb pak\u00ebsohen p\u00ebrderisa shkollat e vendit ton\u00eb, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb vitit 2014, kan\u00eb pun\u00ebsuar vet\u00ebm 63 psikolog\u00eb dhe pedagog\u00eb n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 700 institucione arsimore n\u00eb nivelin fillor, t\u00eb mes\u00ebm t\u00eb ul\u00ebt dhe at\u00eb mes\u00ebm.<\/p>\n<p>Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se psikolog\u00ebt e shkollave do t\u00eb mund t\u00eb krijonin programe ku nx\u00ebn\u00ebsve do t\u2019iu m\u00ebsohej nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb tjet\u00ebr mjaft praktike: si t\u00eb jemi t\u00eb lumtur. Shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb problematik\u00eb kan\u00eb histori problematike ku dashuria, p\u00ebrkujdesja, v\u00ebmendja dhe ngroht\u00ebsia jan\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me neglizhim, abuzim ose rrept\u00ebsi. Burimi i sjelljeve konfliktuoze t\u00eb atyre f\u00ebmij\u00ebve, vjen si pasoj\u00eb e mosnjohjes s\u00eb vetvetes \u2013 kush jan\u00eb ata n\u00eb brend\u00ebsi, \u00e7far\u00eb i b\u00ebn t\u00eb qeshin dhe t\u00eb lumtur, pastaj paaft\u00ebsia p\u00ebr identifikimin e emocioneve dhe shprehjen e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme \u2013 t\u00eb gjitha k\u00ebto t\u00eb cilat mund t\u00eb m\u00ebsohen bashk\u00ebrisht me psikologun e shkoll\u00ebs.<\/p>\n<p>Ngjash\u00ebm psikolog\u00ebt do t\u00eb mund t\u00eb sh\u00ebrbenin n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e sh\u00ebndetit mendor n\u00eb vende t\u00eb pun\u00ebs. Nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e stresit vjen nga puna dhe ngarkesat q\u00eb e p\u00ebrcjellin at\u00eb. K\u00ebto probleme e ndikojn\u00eb negativisht efikasitetin e pun\u00ebtor\u00ebve dhe pastaj edhe produktivitetin e institucionieve p\u00ebrkat\u00ebse. Psikolog\u00ebt e pun\u00ebsuar pran\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb fundit jan\u00eb me interes p\u00ebr k\u00ebta t\u00eb fundit, \u00a0meq\u00eb inkurajojn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb motivuar dhe me stres minimal.<\/p>\n<p>Jam e vet\u00ebdijshme q\u00eb opsionet e m\u00ebsip\u00ebrme mund t\u00eb ting\u00ebllojn\u00eb t\u00eb paarritshme. Megjithat\u00eb ndjej se \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e dobishme gjetja e nj\u00eb zgjidhjeje konkrete p\u00ebr shkak se flasim p\u00ebr nj\u00eb problematik\u00eb q\u00eb e godet zhvillimin e profesionist\u00ebve, t\u00eb ardhmen e gjeneratave tjera, dhe sh\u00ebndetin e nj\u00eb popullate t\u00eb t\u00ebr\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto kan\u00eb efekt domino edhe n\u00eb shum\u00eb sfera tjera t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>William James ka th\u00ebn\u00eb se fakti q\u00eb qeniet njer\u00ebzore mund t\u00eb ndryshojn\u00eb jet\u00ebn e tyre duke ndryshuar t\u00eb menduarit, \u00ebsht\u00eb zbulimi m\u00eb i madh. Kjo th\u00ebnie e thekson akoma m\u00eb tep\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ndryshimit t\u00eb qasjes karshi psikologjis\u00eb dhe psikolog\u00ebve. Po qe se k\u00ebtyre t\u00eb fundit do t\u2019u ofrohej hap\u00ebsira p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb ndryshime, at\u00ebher\u00eb edhe qytetar\u00ebt e tjer\u00eb do t\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe me m\u00eb shum\u00eb sukses.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb psikolog\u00ebve Abraham Maslow ka th\u00ebn\u00eb q\u00eb\u00a0n\u00ebse synon t\u00eb arrish m\u00eb pak se q\u00eb ke potencial, do t\u00eb jesh e palumtur gjith\u00eb jet\u00ebn. N\u00eb vendin ton\u00eb hasim n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madh t\u00eb ekonomist\u00ebve e jurist\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt e mbajn\u00eb vet\u00ebm titullin mir\u00ebpo nuk e ushtrojn\u00eb profesionin. Po q\u00eb se do t\u2019i [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":145,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1177],"ppma_author":[173],"class_list":["post-3377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-psikologjia"],"authors":[{"term_id":173,"user_id":145,"is_guest":0,"slug":"linde-dobruna","display_name":"Lind\u00eb Dobruna","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/992b7937d1ae8aee7025d00b44e6239e34a1fd2b6ad5d38f072ee149891c4f77?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Dobruna","first_name":"Lind\u00eb","description":"Lind\u00eb Dobruna \u00ebsht\u00eb juriste e diplomuar dhe punon n\u00eb Avokatur\u00ebn Dobruna. Ka specializuar n\u00eb studime ligjore nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Washington DC, n\u00eb Universitetin Amerikan -- p\u00ebrkat\u00ebsisht Washington College of Law. Momentalisht \u00ebsht\u00eb absolvente n\u00eb Fakultetin e Psikologjis\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/145"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3377"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8645,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3377\/revisions\/8645"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3377"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}