{"id":3414,"date":"2016-12-19T12:14:19","date_gmt":"2016-12-19T10:14:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3414"},"modified":"2025-01-15T12:15:47","modified_gmt":"2025-01-15T10:15:47","slug":"korrupsioni-ky-perbindesh-i-yni-nen-shtrat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/korrupsioni-ky-perbindesh-i-yni-nen-shtrat\/","title":{"rendered":"Korrupsioni &#8211; ky p\u00ebrbind\u00ebsh i yni n\u00ebn shtrat"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Qe nj\u00eb ide p\u00ebr nj\u00eb loj\u00eb t\u00eb tmerrshme t\u00eb pijes: mblidhuni me shoq\u00ebri pran\u00eb televizorit, duke filluar nga ora 18.30, deri n\u00eb or\u00ebn 20.30, shikoni t\u00eb gjitha lajmet e kanaleve kosovare me rend. Sa her\u00eb q\u00eb n\u00eb lajme p\u00ebrmendet fjala\u00a0<em>korrupsion<\/em>, pini. N\u00eb momentin kur p\u00ebrfundojn\u00eb lajmet n\u00eb 20.30, do t\u00eb jeni relativisht t\u00eb pit\u00eb \u2013 n\u00eb cil\u00ebndo dit\u00eb.<\/p>\n<p>Korrupsioni \u00ebsht\u00eb tem\u00eb qendrore n\u00eb Kosov\u00eb. Dhe me t\u00eb drejt\u00eb. Sidoqoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb e till\u00eb jo p\u00ebr shkak t\u00eb karakterit omniprezent n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, po p\u00ebr shkak t\u00eb karakterit kusht\u00ebzues t\u00eb cilin i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr ne. Nga institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim, nga donator\u00ebt p\u00ebr arritje t\u00eb marr\u00ebveshjeve t\u00eb bashk\u00ebpunimit dhe sigurimin e donacioneve. Mir\u00ebpo, fatkeq\u00ebsisht, rrall\u00eb ose kurr\u00eb nga vet\u00eb ne qytetar\u00ebt si kusht\u00ebzim i zgjedhjeve dhe rizgjedhjeve.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb vit, korrupsioni ka marr\u00eb p\u00ebrmasa diskutuese m\u00eb t\u00eb dukshme, sidomos kur luftimi i korrupsionit u b\u00eb parakusht p\u00ebr liberalizimin e shum\u00ebpremtuar t\u00eb vizave nga Bashkimit Evropian. Luftimi i korrupsionit si term, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb konkret ose leht\u00eb i matsh\u00ebm, ai po ashtu l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr interpretim, e si i till\u00eb, l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb t\u00eb pretendohet se i \u00ebsht\u00eb shpallur luft\u00eb korrupsionit, kur kjo nuk \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht e v\u00ebrtet\u00eb. Kjo e b\u00ebn shum\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb b\u00ebhen premtime, t\u00eb cilat nuk mbahen, por gjithnj\u00eb t\u00eb shtiremi, se ne si shoq\u00ebri jemi duke marr\u00eb masa drejt \u00e7rr\u00ebnjosjes s\u00eb nj\u00eb dukurie e cila jo vet\u00ebm na ka paralizuar n\u00eb zhvillim ekonomik, por edhe n\u00eb p\u00ebrparim shoq\u00ebror.<\/p>\n<p>Kosova mbetet getoja e Evrop\u00ebs, tash kur edhe Ukraina e Gjeorgjia kan\u00eb marr\u00eb drit\u00ebn e gjelb\u00ebr p\u00ebr liberalizim. Kushtet tona kryesore mbesin luftimi i korrupsionit, dhe demarkacioni. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn nuk mund t\u00eb flas, por korrupsionin nuk jemi duke e luftuar. Korrupsioni nuk \u00ebsht\u00eb duke u luftuar kur procedura e prodhimit t\u00eb pasaportave biometrike, q\u00eb jan\u00eb parakusht p\u00ebr liberalizim, \u00ebsht\u00eb skandal korrupsioni, e kur si rezultat i mosliberalizimit ka kanale alternative p\u00ebr marrjen e vizave, p\u00ebr ve\u00e7 3500 euro. Nuk jemi duke e luftuar korrupsionin, jo vet\u00ebm pse k\u00ebto gj\u00ebra ndodhin, po sepse ne si shtet e shoq\u00ebri kurr\u00eb nuk mb\u00ebrrijm\u00eb me i d\u00ebnu e me i \u00e7rr\u00ebnjos\u00eb dukurit\u00eb e tilla, por b\u00ebhemi pjes\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 l\u00ebvizjes s\u00eb lir\u00eb dhe trajtimit njer\u00ebzor nga BE-ja, korrupsioni, dhe luftimi i tij ishte edhe nj\u00eb nd\u00ebr n\u00ebnkushtet q\u00eb Koorporata e Sfidave t\u00eb Mij\u00ebvje\u00e7arit (MCC) i parashtroi p\u00ebr Kosov\u00ebn, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mbajm\u00eb statusin n\u00eb programin \u2018Compact.\u2019 T\u00eb qenit pjes\u00eb e k\u00ebtij programi, sipas udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb MCC, p\u00ebr Kosov\u00ebn do t\u00eb p\u00ebrkthehej n\u00eb 100-500 milion dollar\u00eb. Jav\u00ebn q\u00eb kemi l\u00ebn\u00eb pas, MCC e degradoi Kosov\u00ebn n\u00eb programin \u2018Threshold,\u2019 ku p\u00ebrfitimet mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ngjashme me t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, rreth 13 milion dollar\u00eb, edhe pse MCC Kosova shpresojn\u00eb p\u00ebr program t\u00eb ngjash\u00ebm me disa shtete tjera, ku p\u00ebrfitimet kan\u00eb arritur rreth 70 milion dollar\u00eb. Kosova nuk arriti t\u00eb bind\u00eb MCC-n\u00eb se jemi duke e luftuar korrupsionin. Dhe nuk jemi. Jo kur n\u00eb investime kapitale jepen kontrata p\u00ebr nd\u00ebrtime e p\u00ebr t\u00eb shtruar rrug\u00ebt me formul\u00ebn: gjysm\u00eb \u00e7imento, gjysm\u00eb beton, e gjysma e krejt kontrat\u00ebs n\u00eb xhepin t\u00ebnd.<\/p>\n<p>Gjithashtu nuk i kemi shpallur luft\u00eb korrupsionit, n\u00ebse kur t\u00eb ndal\u00eb policia pasi q\u00eb i ke shkelur t\u00eb gjitha rregullat e komunikacionit, i dor\u00ebzon dokumentet me nj\u00eb 10 euro n\u00eb mes t\u00eb tyre dhe polici t\u00eb l\u00eb t\u00eb vazhdosh tutje. As nuk i kemi shpallur luft\u00eb korrupsionit n\u00ebse n\u00eb nj\u00eb drejtim n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs shpallet konkursi p\u00ebr 50 student\u00eb, e n\u00eb fillim t\u00eb semestrit jan\u00eb pranuar 75. As nuk i kemi shpall\u00eb luft\u00eb korrupsionit n\u00ebse\u00a0<em>\u201ce njoh njonin qe e njeh njonin qe p\u00ebr pak pare ma kry\u2019n k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.\u201d<\/em>\u00a0Jo vet\u00ebm q\u00eb nuk i kemi shpallur luft\u00eb korrupsionit, po e kemi pranuar si vaj motori p\u00ebr makin\u00ebn e quajtur shoq\u00ebri kosovare. Ka ekonomist\u00eb t\u00eb cil\u00ebt besojn\u00eb q\u00eb n\u00eb shtete ku burokracia \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb dhe shteti \u00ebsht\u00eb joeficient, korrupsioni n\u00eb fakt p\u00ebrmir\u00ebson eficienc\u00ebn dhe si rezultat ndikon pozitivisht n\u00eb zhvillimin ekonomik. Kjo konsiderohet e v\u00ebrtet\u00eb posa\u00e7\u00ebrisht kur sektori privat e ka t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb funksionimin prej k\u00ebrkesave dhe burokracis\u00eb s\u00eb tepruar shtet\u00ebrore. N\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eb argument i till\u00eb \u00ebsht\u00eb pak i tejzgjatuar, duke qen\u00eb q\u00eb korrupsioni nuk luan vet\u00ebm rolin e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb eficienc\u00ebs n\u00eb ekonomi. Korrupsioni, specifikisht gjuha korruptive \u00ebsht\u00eb art n\u00eb vete, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb elaboruar\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/teh\/67652\/iluzionet-zaptuekracia-dhe-lista-e-akp-se\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu<\/a>\u00a0m\u00eb her\u00ebt. Dhe \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb integrale e nj\u00eb shoq\u00ebrie, n\u00ebse korrupsioni \u00ebsht\u00eb i pranuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u00c7ka \u00ebsht\u00eb ende m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb matja e korrupsionit dhe e luft\u00ebs ndaj tij. Korrupsioni zakonisht matet me perceptim, dhe p\u00ebrdoren indikator\u00ebt e Transparency International e Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar nivelin e perceptimit t\u00eb korrupsionit n\u00eb nj\u00eb vend. Vet\u00a0nuk jam adhuruese e matjes s\u00eb \u00e7far\u00ebdo dukurie me an\u00eb t\u00eb perceptimit, duke qen\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb bazuar pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb, perceptimin. Mir\u00ebpo, n\u00eb ato vende ku korrupsioni \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb, ashtu si buka, jogurti, e qebapat, perceptimi \u00ebsht\u00eb m\u00eb af\u00ebr realitetit se \u00e7\u2019mund t\u00eb mendojm\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Indeksit t\u00eb Perceptimit t\u00eb Korrupsionit\u00a0t\u00eb Transparency International, Kosova renditet e 103-ta nga 168 vende t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb k\u00ebt\u00eb indeks. Nj\u00eb rangim i till\u00eb, qoft\u00eb edhe me margjin\u00eb t\u00eb gabimit prej 10%, e shfaq Kosov\u00ebn si vend ku niveli i korrupsionit \u00ebsht\u00eb brengos\u00ebs. Dhe ky nivel brengos\u00ebs i shtyn institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb na kusht\u00ebzojn\u00eb me luftim t\u00eb korrupsionit. Ky nivel brengos\u00ebs, po ashtu, e shtyn edhe shoq\u00ebrin\u00eb civile t\u00eb reagojn\u00eb. Po fakti q\u00eb Kosova konsiderohet si vend me korrupsion t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb problemi, e jo fakti q\u00eb reagohet rreth k\u00ebsaj.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00ebse matja e korrupsionit me perceptim t\u00eb qytetar\u00ebve nuk \u00ebsht\u00eb mjaftuesh\u00ebm e besueshme, vet\u00eb shoq\u00ebria civile n\u00eb Kosov\u00eb ka prodhuar raporte e analiza t\u00eb cilat p\u00ebrdorin metodologji e pyetje alternative p\u00ebr t\u00eb matur korrupsionin n\u00eb Kosov\u00eb. Instituti Riinvest, n\u00eb shtator ka publikuar\u00a0<a href=\"http:\/\/riinvestinstitute.org\/publikimet\/pdf\/Vleresimi_i_korrupsionit_ne_Kosove1473774919.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Vler\u00ebsimin e Korrupsionit n\u00eb Kosov\u00eb<\/a>, raport ky i cili p\u00ebrve\u00e7 perceptimit gjithashtu ka matur edhe pranueshm\u00ebrin\u00eb e korrupsionit n\u00eb shoq\u00ebri n\u00eb baz\u00eb t\u00eb q\u00ebndrimeve ndaj korrupsionit, dhe p\u00ebrfshirjen n\u00eb korrupsion. K\u00ebshtu, n\u00ebse perceptimi i korrupsionit nuk \u00ebsht\u00eb mjaftuesh\u00ebm i besuesh\u00ebm t\u00eb na bind\u00eb, le t\u2019i referohemi k\u00ebtyre tjerave.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2016, rreth 22% t\u00eb t\u00eb anketuarve kan\u00eb deklaruar se kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rryshfet, p\u00ebr dallim nga rreth 20% n\u00eb vitin 2015. Po ashtu, mbi 27% t\u00eb t\u00eb anketuarve u \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar rryshfet n\u00eb 2016, ndryshe nga mbi 23% n\u00eb vitin 2015. E p\u00ebrfshirja n\u00eb korrupsion n\u00ebp\u00ebrmes rryshfetit \u00ebsht\u00eb kryesisht si rezultat i presionit p\u00ebr di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb, ku rreth 19% e popullsis\u00eb kan\u00eb deklaruar q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rryshfet me presion p\u00ebr korrupsion, p\u00ebr dallim prej 3% t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb pa presion po me vet\u00ebd\u00ebshir\u00eb. Korrupsioni ka marr\u00eb forma t\u00eb ndryshme, t\u00eb holla, dhurata, apo favore p\u00ebr zyrtar\u00ebt publik, ku kjo e para prin me 14%. Pjes\u00ebmarrja n\u00eb korrupsion, qoft\u00eb me ose pa presion, e b\u00ebn at\u00eb edhe t\u00eb pranuesh\u00ebm. N\u00eb Kosov\u00eb, prej vitit 2014, kur ishte 42%, pranueshm\u00ebria e korrupsionit ka sh\u00ebnuar ngritje, n\u00eb 48%. Nga vendet n\u00eb rajon, Maqedonia ka nivel t\u00eb ngjash\u00ebm t\u00eb pranueshm\u00ebris\u00eb, me 47%, dhe vet\u00ebm Shqip\u00ebria ka nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, me 54%. Niveli i korrupsioni nuk qenka i t\u00ebri p\u00ebrceptim. E perceptimi yn\u00eb q\u00eb korrupsioni qenka problem nuk \u00ebsht\u00eb i t\u00ebri gabim.<\/p>\n<p>Korrupsioni, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm i perceptuar \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb prezent, e \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb brengos\u00ebse, korrupsioni n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb i pranuesh\u00ebm nga gati gjysma e popullsis\u00eb. Korrupsioni nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrbind\u00ebsh n\u00ebn shtratin ton\u00eb shoq\u00ebror, t\u00eb cilin prind\u00ebrit na thon\u00eb ta injorojm\u00eb sepse \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm pjes\u00eb e imagjinat\u00ebs ton\u00eb, korrupsioni vazhdon t\u00eb mbetet, m\u00eb shum\u00eb se kusht prej akter\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, penges\u00eb e cila\u00a0po na ndal\u00eb s\u00eb realizuari potencialet e planet tona si shoq\u00ebri.<\/p>\n<p>_______<\/p>\n<p><em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb kontribut ndaj projektit TLP Citizens Corps.<\/em><\/p>\n<p><em>V\u00ebshtrimet dhe opinionet e shprehura n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull i takojn\u00eb autor\u00ebve dhe nuk i\u00a0reflektojm\u00eb medoemos politikat dhe q\u00ebndrimet zyrtare t\u00eb TLP Citizens Corps. Supozimet e b\u00ebra brenda analiz\u00ebs gjithashtu nuk reflektojn\u00eb q\u00ebndrimin e cilitdo entitet qeveritar.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qe nj\u00eb ide p\u00ebr nj\u00eb loj\u00eb t\u00eb tmerrshme t\u00eb pijes: mblidhuni me shoq\u00ebri pran\u00eb televizorit, duke filluar nga ora 18.30, deri n\u00eb or\u00ebn 20.30, shikoni t\u00eb gjitha lajmet e kanaleve kosovare me rend. Sa her\u00eb q\u00eb n\u00eb lajme p\u00ebrmendet fjala\u00a0korrupsion, pini. N\u00eb momentin kur p\u00ebrfundojn\u00eb lajmet n\u00eb 20.30, do t\u00eb jeni relativisht t\u00eb pit\u00eb \u2013 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":249,"featured_media":12032,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2019,972],"ppma_author":[2031],"class_list":["post-3414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-korrupsioni","tag-kosove"],"authors":[{"term_id":2031,"user_id":249,"is_guest":0,"slug":"dita-dobranja","display_name":"Dita Dobranja","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/dita-dobranja-e1734014066516.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/dita-dobranja-e1734014066516.jpg"},"user_url":"","last_name":"Dobranja","first_name":"Dita","description":"Dita Dobranja \u00ebsht\u00eb ekonomiste e fokusuar n\u00eb ekonomin\u00eb e tregut t\u00eb pun\u00ebs, ekonomin\u00eb gjinore dhe tregtin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ajo i ka kryer studimet masters n\u00eb deg\u00ebn e ekonomis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Uashington DC. Dita punon si ekonomiste n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme. Aktualisht ligj\u00ebron n\u00eb RIT Kosovo dhe \u00ebsht\u00eb autore n\u00eb platform\u00ebn \u201cExploring Economics\u201d (Eksplorimi i Ekonomis\u00eb)."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/249"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3414"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12033,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414\/revisions\/12033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3414"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}