{"id":3465,"date":"2018-05-03T15:36:14","date_gmt":"2018-05-03T13:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3465"},"modified":"2025-01-16T15:39:29","modified_gmt":"2025-01-16T13:39:29","slug":"ekonomia-qarkore-utopi-apo-realitet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/ekonomia-qarkore-utopi-apo-realitet\/","title":{"rendered":"Ekonomia Qarkore: Utopi apo Realitet?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<p>?P\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse shkojm\u00eb drejt qarkores?, ky \u00ebsht\u00eb fundi i loj\u00ebs p\u00ebr planetin; fundi i loj\u00ebs p\u00ebr civilizimin.? K\u00ebto jan\u00eb fjal\u00ebt hyr\u00ebse t\u00eb dokumentarit<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>T\u00eb b\u00ebhesh\u00a0<em>qarkor<\/em>\u00a0 k\u00ebrkon ndryshime radikale. Posa\u00e7\u00ebrisht, k\u00ebrkon ndryshimin\u00a0nga ekonomia lineare e stilit \u201cmerre-mbaroje-hudhe\u201d, n\u00eb ekonomin\u00eb qarkore t\u00eb stilit \u201chuazoje-p\u00ebrdore-ktheje\u201d (apo ndonj\u00ebher\u00eb edhe e njohur si\u00a0<em>zero-mbeturin\u00eb<\/em>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.goingzero.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[2]<\/a>\u00a0or\u00a0<em>ekonomia nga djepi-n\u00eb-djep<\/em>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.c2ccertified.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[3]<\/a>).<\/p>\n<p>Ekonomia qarkore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr modelet m\u00eb inovative t\u00eb biznesit si dhe model kryesor drejt rrug\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij ndryshimi radikal, q\u00eb \u00ebsht\u00eb tejet i duhur n\u00ebse duam t\u00eb ndalojm\u00eb \u201cshterrjen\u201d e burimeve natyrore, si dhe d\u00ebmet e pakthyeshme n\u00eb\u00a0biodiversitet. Ky dokumentar e shpjegon procesin n\u00ebp\u00ebrmes pes\u00eb pikave strategjike &#8211; ky\u00e7e\u00a0p\u00ebr t\u00eb realizuar ekonomin\u00eb\u00a0qarkore, si\u00e7 jan\u00eb:\u00a0<em>zvog\u00eblo, rip\u00ebrdor, riciklo, riparo dhe rizbulo<\/em>\u00a0\u2013 duke i p\u00ebrfshir\u00eb disa shembuj inspirues dhe inovativ nga Europa, Amerika Latine dhe Afrika.<\/p>\n<p><strong>Zvog\u00eblo:<\/strong>\u00a0Kjo strategji p\u00ebrdoret nga\u00a0<em>Interface<\/em>\u00a0\u2013 nj\u00eb kompani e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, me cakun e tyre ambicioz t\u00eb arritjes s\u00eb \u2018Misionit Zero\u00a0<a href=\"http:\/\/www.interface.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[4]<\/a>\u2019. Ata planifikojn\u00eb t\u2019i eliminojn\u00eb efektet negative n\u00eb mjedis para vitit 2020. Sidomos zvog\u00eblimin e var\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb materialet t\u00eb pakthyeshme n\u00eb p\u00ebrdorim.<\/p>\n<p><strong>Rip\u00ebrdore<\/strong>: K\u00ebt\u00eb strategji \u00ebsht\u00eb duke e ndjekur Barloworld\u00a0<a href=\"http:\/\/www.barloworld.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[5]<\/a>. Nj\u00eb nd\u00ebr konglomerat\u00ebt industrial t\u00eb Afrik\u00ebs s\u00eb Jugut, me nj\u00eb nd\u00ebr prodhuesit e pajisjeve \u2018Caterpillar\u2019, \u00a0t\u00eb cil\u00ebt rip\u00ebrdorin pjes\u00ebt e vjetra n\u00eb ndreqjen e pajisjeve Caterpillar, duke i kursyer konsumatorit 20%-60% t\u00eb \u00e7mimit.<\/p>\n<p><strong>Riparo:<\/strong>\u00a0Kjo strategji demonstrohet nga kompania Biogen n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, e cila prodhon energji dhe fertilizues organik nga mbeturinat ushqimore t\u00eb amvis\u00ebris\u00eb apo restoraneve, si dhe kompania italiane Novamont, inovator\u00eb t\u00eb plastik\u00ebs biologjike, e cila nd\u00ebr t\u00eb tjerash prodhon kapsula biologjike t\u00eb kafes Lavazza.<\/p>\n<p><strong>Ri-zbulo:<\/strong>\u00a0Kjo strategji p\u00ebrdoret nga kompania REDISA, me projektet e tyre me riciklimin e gomave t\u00eb vjetra, dhe pun\u00ebsimin e nd\u00ebrmarr\u00ebsve fillestar t\u00eb cil\u00ebt i kthejn\u00eb k\u00ebto goma n\u00eb produkte inovative, duke filluar prej krijimit t\u00eb materialeve t\u00eb shtrirjes s\u00eb rrug\u00ebs dhe sip\u00ebrfaqeve sportive, deri n\u00eb plastik\u00eb dhe derivate djeg\u00ebse. Edhe pse ky projekt nuk ekziston tani, mbetet nj\u00eb nd\u00ebr shembujt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb q\u00eb kemi has\u00eb gjat\u00eb realizimit dokumentarit.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto strategji shihen edhe p\u00ebrmes disa shembujve t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb kryeqytetin e Ekuadorit \u2013 Quito &#8211; p\u00ebrmes inovacionit, duke filluar nga rip\u00ebrdorimi i \u2018tetrapakut\u2019 e deri te prodhimtaria e veturave, fermave t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe eko-turizmit n\u00eb pyjet tropikale t\u00eb Ekuadorit.<\/p>\n<p>Dokumentari gjithashtu jep nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb zgjidhjeve inovative ndaj sfidave globale, t\u00eb p\u00ebrkrahura nga ekspert\u00ebt bot\u00ebror\u00eb si Prof. Dr. Wayne Visser nga Antwerp Management School dhe themeluesi i Kaleidoscope Futures Lab; Mike Berry, krijues i Planit A t\u00eb kompanis\u00eb Marks and Spencer; Christopher Davis nga Body Shop si dhe institucionet profesionale dhe akademike si World Economic Forum, Universiteti i Cambridge dhe Harvard. P\u00ebrvec k\u00ebsaj, dokumentari \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me fituesin e \u00e7mimeve \u2018Emi\u2019 dhe \u2018Telly Award\u2019 &#8211; regjisorin Graham Sheldon \u2013 si dhe me autorin e \u2018tripple bottom line\u2019 John Elkington, i cili thot\u00eb n\u00eb dokumentar se \u201cn\u00ebse vazhdojm\u00eb me ekonomi lineare, do ta p\u00ebrdori termin teknik, at\u2019her\u00eb jemi totalisht t\u00eb shk******\u201d!<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, mesazhi kryesor i dokumentarit \u2018Closing the Loop\u2019 q\u00ebndron tek kalimi n\u00eb ekonomi qarkore, i cili model jo vet\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb i duhur dhe urgjent, por \u00ebsht\u00eb edhe i mundsh\u00ebm! Ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse motivohemi nga pioner\u00ebt t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb film. E ardhmja me\u00a0 modele t\u00eb reja t\u00eb bizneseve, inovacionit dhe prodhimtaris\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e ardhme e cila i p\u00ebrshin konsumator\u00ebt n\u00eb zgjidhjen e problemeve t\u00eb cilat e d\u00ebmtojn\u00eb jet\u00ebn \u2013 planetin ton\u00eb. Me teknologjin\u00eb e dit\u00ebs s\u00eb sotme \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jemi pesimist dhe ky revulucion i industris\u00eb me ekonomin\u00eb qarkore nuk \u00ebsht\u00eb \u2018utopi\u2019, \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb po ndodh\u00eb mu tani.<\/p>\n<p>Me eksperienc\u00eb shum\u00eb vje\u00e7are dhe bot\u00ebrore, mendojm\u00eb dhe jemi t\u00eb bindur se jemi n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij transformimi madhor. Koha e demonizimit t\u00eb bizneseve dhe kompanive private duhet t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb me fillimin e k\u00ebtij revolucioni, por edhe t\u00eb sjell\u00eb fundin e bizneseve t\u00eb cilat e sjellin shkat\u00ebrrimin e rrethit ku jetojm\u00eb! Ne, me k\u00ebt\u00eb mesazh i b\u00ebjm\u00eb thirrje kompanive t\u00eb cilat i hapin dyert inovacionit dhe trendeve t\u00eb ekonomis\u00eb inovative \u2013 si\u00e7 \u00ebsht\u00eb modeli qarkor, q\u00eb t\u2018i integrojn\u00eb k\u00ebto praktika n\u00eb prodhimtarin\u00eb e tyre. Kjo jo vet\u00eb q\u00eb\u00a0do t&#8217;i\u00a0vendoste\u00a0n\u00eb nj\u00eb hap me trendet bot\u00ebrore, por gjithashtu\u00a0do t\u00eb p\u00ebrfitonin financiarisht nga kursimi n\u00eb material dhe energji, dhe paralelisht do ta p\u00ebrmir\u00ebsonin jet\u00ebn dhe kushtet e shoq\u00ebris\u00eb kosovare &#8211; pa d\u00ebme n\u00eb biodiversitetit dhe ambient.<\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb transformimit, i cili vjen nga lider\u00ebt dhe inovator\u00ebt e rinj t\u00eb vendit. Puna jon\u00eb, jo vet\u00ebm krahas ekspert\u00ebve global, mir\u00ebpo edhe krahas lider\u00ebve t\u00eb rinj n\u00eb Kosov\u00eb, si programi \u2018Kosovo Changemakers\u2019 i realizuar me \u2018Into the Park\u2019, dhe \u2018Social Enterprise Kosova\u2019 (n\u00eb zhvillim), e q\u00eb shpresojm\u00eb t\u00eb jen\u00eb motivues, shpjegojn\u00eb se, zgjidhja e problemeve shoq\u00ebrore nganj\u00ebher\u00eb vjen nga ata persona nga t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb s\u00eb paku pritet.<\/p>\n<p>____________<\/p>\n<p>[1] Closing the Loop Film \u2013\u00a0<a href=\"http:\/\/www.closingtheloopfilm.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">www.closingtheloopfilm.com<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>?P\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse shkojm\u00eb drejt qarkores?, ky \u00ebsht\u00eb fundi i loj\u00ebs p\u00ebr planetin; fundi i loj\u00ebs p\u00ebr civilizimin.? K\u00ebto jan\u00eb fjal\u00ebt hyr\u00ebse t\u00eb dokumentarit T\u00eb b\u00ebhesh\u00a0qarkor\u00a0 k\u00ebrkon ndryshime radikale. Posa\u00e7\u00ebrisht, k\u00ebrkon ndryshimin\u00a0nga ekonomia lineare e stilit \u201cmerre-mbaroje-hudhe\u201d, n\u00eb ekonomin\u00eb qarkore t\u00eb stilit \u201chuazoje-p\u00ebrdore-ktheje\u201d (apo ndonj\u00ebher\u00eb edhe e njohur si\u00a0zero-mbeturin\u00eb\u00a0[2]\u00a0apo\u00a0ekonomia nga djepi-n\u00eb-djep\u00a0[3]). Ekonomia qarkore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":241,"featured_media":12162,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1366,2373,1874],"ppma_author":[245],"class_list":["post-3465","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-ekonomia","tag-filmi-closing-the-loop","tag-utopia"],"authors":[{"term_id":245,"user_id":241,"is_guest":0,"slug":"indira-kartallozi","display_name":"Indira Kartallozi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-26-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-26-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Kartallozi","first_name":"Indira","description":"Indira Kartallozi \u00ebsht\u00eb drejtuese e Kaleidoscopes Future Lab."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3465"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3465\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12163,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3465\/revisions\/12163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3465"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}