{"id":3512,"date":"2017-03-02T16:02:12","date_gmt":"2017-03-02T14:02:12","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3512"},"modified":"2024-12-16T16:10:53","modified_gmt":"2024-12-16T14:10:53","slug":"liria-e-shprehjes-ne-province","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/liria-e-shprehjes-ne-province\/","title":{"rendered":"Liria e shprehjes n\u00eb provinc\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><span style=\"font-size: 16px;\">T\u00eb drejtat e homoseksual\u00ebve. Krimet e kryera nga shqiptar\u00ebt gjat\u00eb dhe pas luft\u00ebs. Thyerja e miteve fetare.<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Sot \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb relativisht e leht\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb shprehen lirsh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebto tema kontraverse dhe t\u00eb mos p\u00ebrballen me pasoja (p\u00ebrseris: relativisht).<\/p>\n<p>Por kjo leht\u00ebsi mbase vlen vet\u00ebm n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb mediat dhe n\u00eb institucionet q\u00eb ndodhen aty (psh. n\u00eb universitete, rrethe OJQ-sh, etj). P\u00ebr ata q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb kryeqend\u00ebr, m\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebn ndonj\u00eb trim\u00ebri t\u00eb madhe mbajtja e q\u00ebndrimeve q\u00eb jan\u00eb jokonvencionale p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb deri-diku edhe e natyrshme p\u00ebr nj\u00eb kryeqytet. Duke qen\u00eb &#8220;pika t\u00eb shkrirjes&#8221; s\u00eb pjes\u00ebve t\u00eb ndryshme t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, vatra t\u00eb elitave intelektuale, si dhe vende q\u00eb komunikojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb me bot\u00ebn e jashtme &#8211; kryeqytetet m\u00ebsohen m\u00eb shpejt\u00eb q\u00eb dallimet n\u00eb mendime t\u2019i shohin si gjendje normale, madje edhe t\u00eb d\u00ebshiruar.<\/p>\n<p>Grupet e njer\u00ebzve me q\u00ebndrime kontraverse aty fitojn\u00eb edhe at\u00eb q\u00eb quhet \u201csiguri n\u00eb num\u00ebr\u201d \u2013 apo ulje t\u00eb rrezikut p\u00ebr individ\u00ebt p\u00ebr t\u2019u shprehur mbi di\u00e7ka sepse rrezikun e marrin mbi supe edhe t\u00eb tjer?.<\/p>\n<p>Jo m\u00eb kot demokracia antike ka lindur n\u00eb polis dhe ajo moderne nisi me nj\u00eb revolucion n\u00eb Paris.<\/p>\n<p>Madje, n\u00eb Prishtin\u00eb tashm\u00eb shohim se frik\u00ebn p\u00ebr t\u2019i shprehur q\u00ebndrimet e tyre kan\u00eb filluar ta ndiejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb ata q\u00eb nxisin urrejtje dhe dhun\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb ideologjive reaksionare. Shprehja publike e ligj\u00ebrimit fashist \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka q\u00eb r\u00ebndom prodhon reagime nga qendrat kyresore t\u00eb form\u00ebsimit t\u00eb opinionit, apo edhe nga institucionet e rendit.<\/p>\n<p>Duket se t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb kryeqend\u00ebr dhe n\u00eb mediat &#8220;mainstream&#8221; e kemi arritur nj\u00ebfar\u00eb suksesi n\u00eb k\u00ebto (gati) tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vite t\u00eb liris\u00eb, duke i mbjellur disa pararoja t\u00eb demokracis\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kur vjen puna te kufizimi i fjal\u00ebs s\u00eb lir\u00eb publike, gjendja \u00ebsht\u00eb krejt tjet\u00ebr n\u00eb komunat m\u00eb t\u00eb vogla, ku ata q\u00eb jan\u00eb intelektualisht m\u00eb ambicioz jetojn\u00eb n\u00ebn trysni t\u00eb fort\u00eb nga mjedisi konservator, e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb shpesh vet\u00ebcensurohen.<\/p>\n<p>Nuk ka dyshim se edhe Prishtina mbetet shum\u00eb provinciale n\u00eb mend\u00ebsi dhe n\u00eb menyr\u00ebn se si funksionon kulturalisht (sidomos kur krahasohet me qendrat metropolitane europiane). Por n\u00eb komunat e vogla mbetet shum\u00eb her\u00eb m\u00eb i fort\u00eb presioni mbyt\u00ebs i konformizmit \u2013 ajo tirania e shumic\u00ebs q\u00eb sundon p\u00ebrmes kultur\u00ebs s\u00eb disciplinimit komunitar.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kultur\u00eb ku \u00e7dokush \u2013 prej komshiut e deri te kush\u00ebriri m\u00eb i larg\u00ebt \u2013 ndihen t\u00eb lir\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjykuar dhe qortuar p\u00ebr pun\u00ebt q\u00eb duhej t\u00eb ishin tuajat, e p\u00ebr t\u2019u munduar p\u00ebr t\u00eb t\u00eb \u00e7uar n\u00eb \u201crrug\u00eb t\u00eb drejt\u00eb\u201d. Ashtu si\u00e7 k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb e kupton zakoni, i cili shpesh \u00ebsht\u00eb parak, patriarkal, misogjen, anti-intelektual, etj.<\/p>\n<p>Nuk jetojm\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e gjuetis\u00eb ndaj shtrigave dhe varjes s\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve. Por n\u00eb shum\u00eb mjedise n\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eblloj si n\u00eb shum\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb mbyllura t\u00eb Europ\u00ebs q\u00eb po votojn\u00eb p\u00ebr fashist\u00eb, akoma gjallon i njejti impuls q\u00eb individin e lir\u00eb e sheh si k\u00ebrc\u00ebnim. Mjedise ku individi ekziston n\u00eb funksion t\u00eb zakoneve t\u00eb komunitetit dhe jo e kund\u00ebrta.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb t\u00eb gjykimit kolektiv ndaj \u201cdeles q\u00eb largohet prej kopes\u00eb\u201d, nuk \u00ebsht\u00eb e \u00e7uditshme q\u00eb dikush e merr guximin p\u00ebr ta sulmuar &#8220;delen devijante\u201d edhe fizikisht, si form\u00eb e marrjes s\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb duar.<\/p>\n<p>Jav\u00ebs q\u00eb shkoi kjo i ndodhi edhe shkrimtarit Azem Deliu nga Skenderaj, sulmin ndaj t\u00eb cilit, si\u00e7 u tha, e b\u00ebn\u00eb disa individ\u00eb me pik\u00ebpamje ekstremiste fetare, si reagim ndaj disa q\u00ebndrimeve publike t\u00eb Deliut p\u00ebr profetin Muhamed.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb shkrimtari Deliu hasi n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb gjer\u00eb dhe t\u00eb merituar publike nga kryeqendra, nuk munguan edhe z\u00ebra me autoritet publik q\u00eb e p\u00ebrbuz\u00ebn at\u00eb si nj\u00eb njeri q\u00eb thjesht po k\u00ebrkonte v\u00ebmendje.<\/p>\n<p>N\u00eb media sociale madje kishte edhe nga ata q\u00eb b\u00ebnin barazim moral mes dhun\u00ebs fizike t\u00eb p\u00ebsuar prej tij dhe \u201cdhun\u00ebs psikike\u201d q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb shkaktuar fjal\u00ebt e tij p\u00ebr besimtar\u00ebt. Logjik\u00eb kjo e ngjashme me ata q\u00eb e arsyetojn\u00eb p\u00ebrdhunimin e grave me argumentin se ato \u201cprovokojn\u00eb\u201d me pamjen e tyre.<\/p>\n<p>Pa dashur q\u00eb t\u00eb futem n\u00eb p\u00ebrmbajtjen dhe sakt\u00ebsin\u00eb e deklaratave t\u00eb Deliut &#8211; mua m\u00eb mjaftoi thjesht natyra dhe toni jo-urrejt\u00ebs i mendimeve t\u00eb tija \u201cskandaloze\u201d, q\u00eb kritikat ndaj tij t\u00eb m\u00eb dukeshin n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb paarsyeshme, dhe n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb keq t\u00eb poshtra.<\/p>\n<p>Sikur nuk mjafton fakti se jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend ku sundon fryma e anti-intelektualizmit &#8211; ku t\u00eb rinj t\u00eb talentuar p\u00ebrballen gjithandej me fraza si \u201cshkolla nuk t\u00eb b\u00ebn njeri\u201d apo \u201cmos lexo libra se tranohesh\u201d. Ku m\u00ebsuesit dhe prind\u00ebrit e shtypin mendimin kritik dhe nuk nxisin debate p\u00ebr tabu.<\/p>\n<p>Tani m\u00eb t\u00eb brisht\u00ebve prej t\u00eb rinjve tan\u00eb &#8211; atyre me ambicie intelektuale q\u00eb duan t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb debate publike, por q\u00eb vendosin t\u00eb jetojn\u00eb si dele t\u00eb zeza n\u00eb komunitete t\u00eb vogla &#8211; u duhet t\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb edhe moralizime dekurajuese nga \u201cqendra e p\u00ebrndritur\u201d se si duhet t\u00eb sillen dhe se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e dobishme t\u00eb thuhet dhe \u00e7far\u00eb jo.<\/p>\n<p>Liria e shprehjes duhet t\u00eb mbrohet dhe motivet e njer\u00ebzve si Deliu nuk duhet t\u00eb gjykohen pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb kontekstit t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb lokal dhe dhun\u00ebs fizike. Duhet t\u00eb mbrohet p\u00ebr shkak t\u00eb nevoj\u00ebs p\u00ebr t\u2019u dal\u00eb n\u00eb krah Azem Delive t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen do k\u00ebrkojn\u00eb kurajo p\u00ebr t\u2019u shprehur ndryshe prej shumic\u00ebs n\u00eb mjediset ku jetojn\u00eb, e t\u00eb cil\u00ebt do ta din\u00eb se ka kush u del n\u00eb krah.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto mjedise sot nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb jesh anti-qeveritar mbi baz\u00ebn e diskurseve t\u00eb pranuara gj\u00ebr\u00ebsisht si ato nacionaliste apo fetare. Thirrja n\u00eb ide nacionaliste apo fetariste \u00ebsht\u00eb akti m\u00eb konformist i mundsh\u00ebm, sepse buron n\u00eb tradit\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto mjedise \u00ebsht\u00eb thjesht shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u2019i sfidosh normat thell\u00ebsisht t\u00eb ngujuara shoq\u00ebrore, si ato t\u00eb lidhura me patrarkalizmin, mitet fetare, nacionalizmin folklorik, etj.<\/p>\n<p>N\u00eb provinc\u00eb anti-konformiz\u00ebm sot \u00ebsht\u00eb q\u00eb ta k\u00ebrkosh nj\u00ebfar\u00eb lirie e cila n\u00eb kryeqend\u00ebr ka filluar t\u00eb merret si e mir\u00ebqen\u00eb. Ta k\u00ebrkosh lirin\u00eb individuale.<\/p>\n<p>E kryeqendra k\u00ebt\u00eb nuk guxon ta harroj\u00eb, sepse liria n\u00eb Prishtin\u00eb \u00ebsht\u00eb e mang\u00ebt pa lirin\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb drejtat e homoseksual\u00ebve. Krimet e kryera nga shqiptar\u00ebt gjat\u00eb dhe pas luft\u00ebs. Thyerja e miteve fetare. Sot \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb relativisht e leht\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb shprehen lirsh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebto tema kontraverse dhe t\u00eb mos p\u00ebrballen me pasoja (p\u00ebrseris: relativisht). Por kjo leht\u00ebsi mbase vlen vet\u00ebm n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb mediat dhe n\u00eb institucionet q\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":438,"featured_media":11082,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[972,2045],"ppma_author":[985],"class_list":["post-3512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosove","tag-liria-e-shprehjes"],"authors":[{"term_id":985,"user_id":438,"is_guest":0,"slug":"agon-maliqi","display_name":"Agon Maliqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Maliqi","first_name":"Agon","description":"Agon Maliqi \u00ebsht\u00eb studiues, analist dhe aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile nga Prishtina, me banim n\u00eb Tiran\u00eb. Prej disa vitesh ai punon si k\u00ebshill\u00ebtar dhe studies i pavarur i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb siguris\u00eb, paqes dhe demokracis\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor p\u00ebr nj\u00eb mori institutesh, organizatash dhe mediash vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00eb\u00ebtare. Si aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr thuajse 20 vite, zt. Maliqi mes tjerash ka qen\u00eb bashk\u00ebthemelues dhe drejtues per disa vite i platform\u00ebs sbunker. N\u00eb vitin 2019 ai q\u00ebndroi p\u00ebr gjysm\u00eb viti n\u00eb Uashington D.C si p\u00ebrfitues i Reagan-Fascell Democracy Fello\u00ebship n\u00eb Fondin Komb\u00ebtar t\u00eb Demokracis\u00eb (NED) n\u00eb SHBA. Sot ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Grupit Strategjik p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor t\u00eb Fondacionit Heinrich B\u00f6ll (HBS) me baz\u00eb n\u00eb Berlin; pjes\u00eb e Task Forc\u00ebs rajonale t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor t\u00eb Institutit Republikan Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (IRI) dhe an\u00ebtar i Koalicionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Rip\u00ebrt\u00ebritje Demokratike (ICDR) t\u00eb Forumit 2000 n\u00eb Prag\u00eb. Zt. Maliqi ka mbaruar studimet master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Duke University (SHBA) dhe ato bachelor p\u00ebr shkenca politike dhe marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Bullgari."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/438"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3512"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11172,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3512\/revisions\/11172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3512"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}