{"id":3523,"date":"2017-03-24T14:32:39","date_gmt":"2017-03-24T12:32:39","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3523"},"modified":"2025-01-17T14:33:52","modified_gmt":"2025-01-17T12:33:52","slug":"model-per-remitencat-si-investim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/model-per-remitencat-si-investim\/","title":{"rendered":"Model p\u00ebr remitencat si investim"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Remitencat q\u00eb vijne nga shtetasit e Kosov\u00ebs q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb shtetit si ndihm\u00eb financiare jan\u00eb n\u00eb mes 400 dhe 500 milion\u00eb euro \u00e7do vit [<a href=\"http:\/\/paa2015.princeton.edu\/uploads\/150522\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">1<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/hdr.undp.org\/sites\/default\/files\/khdr2014english.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">2<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.ks.undp.org\/content\/dam\/kosovo\/docs\/Remitances\/KRS2012_English_858929.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">3<\/a>]. K\u00ebto remitenca p\u00ebrdoren nga 22% t\u00eb populates, q\u00eb k\u00ebt\u00eb ndihm\u00eb financiare e p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb mbuluar nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e shpenzimeve mujore.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.cia.gov\/library\/publications\/the-world-factbook\/geos\/kv.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Me nj\u00eb papun\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgjithshme prej 31% dhe 60% n\u00eb mes t\u00eb rinj\u00ebve<\/a>, k\u00ebto remitenca n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve shkojn\u00eb tek antar\u00ebt e familjes t\u00eb cil\u00ebt nuk kan\u00eb burim tjeter t\u00eb t\u00eb ardhurave.<\/p>\n<p>Pasi q\u00eb k\u00ebto para t\u00eb arrijn\u00eb n\u00eb xhepat e familjar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb shumica absolute e tyre p\u00ebrdoret p\u00ebr konsum. Familja i shpenzon k\u00ebto t\u00eb holla n\u00eb gj\u00ebra ushqimore, veshmbathje, qira dhe transport. P\u00ebrderisa k\u00ebto t\u00eb hyra e ngrisin mir\u00ebqenjen n\u00eb vendin ton\u00eb kjo ndodh\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrkoh\u00ebsisht, pasi q\u00eb shumica e parave p\u00ebr konsum kalojn\u00eb tek importuesit q\u00eb kryesisht jan\u00eb nga vendet fqinje, kurse nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl e tyre mbetet me nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit vendor.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb thuhet q\u00eb ndihma e diaspor\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb e qendrueshme, n\u00eb kuptimin q\u00eb nuk gjeneron t\u00eb ardhura t\u00eb vazhdueshme dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte shkakton varshm\u00ebri tek familjet n\u00eb vendin ton\u00eb. Kur familjari q\u00eb punon jasht vendit nuk mund t\u00eb punoj\u00eb m\u00eb, at\u00ebher\u00eb remitencat dhe aft\u00ebsit\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb mbajtur familjen zvog\u00eblohen. N\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb tashm\u00eb kemi gjenerat\u00ebn e re t\u00eb bashkatdhetar\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb lidhur me vendin e prejardhjes, s\u00eb paku jo n\u00eb at\u00eb nivel si\u00e7 ishin prind\u00ebrit e tyre.<\/p>\n<p>Situata e krijuar tregon se p\u00ebr t\u00eb vazhduar ky shk\u00ebmbim ekonomik duhet t\u00eb krijohet nj\u00eb model zhvillimor i q\u00ebndruesh\u00ebm me q\u00ebllime afatgjate. P\u00ebr ta kuptuar m\u00eb mir\u00eb modelin ekonomik q\u00eb po e prezentoj duhet t\u2019i kuptojm\u00eb akter\u00ebt kryesor.<\/p>\n<p>Kemi m\u00ebrgimtarin i cili punon n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb Evrop\u00ebs per\u00ebndimore ose n\u00eb Amerik\u00eb. D\u00ebshira e tij \u00ebsht\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb lidhjet me vendlindjen, po edhe t\u2019i ndihmoj\u00eb familjes s\u00eb tij q\u00eb t\u2019i mbuloj\u00eb nevojat e tyre p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb stabile.<\/p>\n<p>Familja e m\u00ebrgimtarit \u00ebsht\u00eb aktori tjet\u00ebr &#8211; pjes\u00ebrisht t\u00eb papun\u00eb k\u00ebta varen nga t\u00eb ardhurat nga jasht\u00eb p\u00ebr t\u2019i paguar faturat kryesore t\u00eb jetes\u00ebs. K\u00ebta duan q\u00eb t\u00eb ken\u00eb t\u00eb ardhura p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb dinjitetshme.<\/p>\n<p>Qeveria n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast d\u00ebshiron q\u00eb remitencat t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb vin\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht deshiron q\u00eb ta zhvilloj\u00eb ekonomin\u00eb.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/March\/24\/auto_modeli11490347225.png\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Figura 1: Diagrami i p\u00ebrfituesve<\/em><\/p>\n<p>Nj\u00eb bord i drejtor\u00ebve i konsoliduar me pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb biznesit, qeveris\u00eb dhe institucioneve tjera do t\u00eb krijonte nj\u00eb grup k\u00ebrkimor i cili do t\u00eb identifikonte sektor\u00ebt ky\u00e7 t\u00eb ekonomis\u00eb ku ne kemi m\u00eb shum\u00eb avantazh se vendet tjera. Ky grup do t\u00eb definonte produkte, ose t\u00eb l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb par\u00eb ose produkte dhe sh\u00ebrbime t\u00eb kompletuara. Do t\u00eb hapte aplikimin p\u00ebr biznes plane t\u00eb cilat do t\u00eb vler\u00ebsoheshin nga ekspert\u00eb dhe nga investitor\u00ebt. Pastaj do t\u00eb projektonte se sa investim duhet p\u00ebr t\u2019i v\u00ebn\u00eb ne jet\u00eb k\u00ebto ide edhe do t\u00eb krijonte nj\u00eb skem\u00eb parashikuese p\u00ebr kthimet q\u00eb do t\u2019i kishte ky investitor. N\u00eb shum\u00eb raste, k\u00ebto kthime nuk do t\u00eb ishin t\u00eb m\u00ebdha. Ideja e bizneseve t\u00eb nisura nga ky fond do t\u00eb jet\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebria afatgjate n\u00eb koh\u00eb prej 5 deri 10 viteve minimum. Q\u00ebllimi kryesor \u00ebsht\u00eb q\u00eb k\u00ebto biznese t\u00eb mbijetojn\u00eb e t\u00eb mos bankrotojn\u00eb, duke krijuar vende t\u00eb pun\u00ebs. Shembull mund t\u00eb jet\u00eb mbjellja e mjedr\u00ebs, hapja e fabrikave t\u00eb k\u00ebpurdhave, prodhimi i mobileve, etj. Biznese me rrezik mesatar dhe me model t\u00eb provuar m\u00eb her\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb, ku avantazhi n\u00eb mes kushteve n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Evrop\u00eb \u00ebsht\u00eb evident.<\/p>\n<p>Ky grup do t\u00eb krijonte shum\u00eb biznese dhe kompani, ku disapor\u00ebs do t\u2019i ofrohej investimi i drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb biznes ide. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb do t\u00eb krijohen nj\u00eb lloj i kooperativave, q\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb famshme n\u00eb Kanad\u00eb:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.cooperativedifference.coop\/co-operatives-in-canada\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00ebnt\u00eb mij\u00eb sosh<\/a>, dhe rreth\u00a0<a href=\"http:\/\/community-wealth.org\/strategies\/panel\/coops\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tridhjet\u00eb mij\u00eb n\u00eb ShBA.<\/a><\/p>\n<p>Disa nga investitor\u00ebt e m\u00ebdhenj nga diaspora do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb bord t\u00eb drejtor\u00ebve ku mirren t\u00eb gjitha vendimet, ose mund ta delegojn\u00eb k\u00ebt\u00eb rol. Pasi q\u00eb m\u00ebrgimtar\u00ebt do t\u00eb investonin t\u00eb ardhurat e tyre q\u00eb i d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb k\u00ebto kompani t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, at\u00ebhere n\u00eb baz\u00eb t\u00eb shum\u00ebs s\u00eb investuar, e cila mund t\u00eb jet\u00eb ose menj\u00ebher\u00eb ose me k\u00ebste, do t\u00eb mund t\u00eb pun\u00ebsojn\u00eb familjar\u00ebt e tyre n\u00eb bizneset e reja.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb bashkatdhetar\u00ebt n\u00eb vend se t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb para direkt n\u00eb sht\u00ebpi, investojn\u00eb n\u00eb kompani dhe pastaj kompania pun\u00ebson familjar\u00ebt e m\u00ebrgimtarit. Pas disa viteve shumica e kompanive i marrin k\u00ebmb\u00ebt vet dhe nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb investime. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fiton shteti duke ulur nivelin e lart\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb dhe duke rritur t\u00eb ardhurat p\u00ebrmes taksave. Ky investim direkt \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i favorsh\u00ebm sepse njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb investuar e njohin ambientin dhe kultur\u00ebn, duke ju dh\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb avantazh sesa investitor\u00ebt e huaj t\u00eb cil\u00ebt hasin n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebrfituese \u00ebsht\u00eb edhe familja e m\u00ebrgimtarit e cila p\u00ebrfiton pun\u00ebsim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb duke rritur mobilitetin, duke aktivizuar individ\u00ebt dhe duke ju dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb fitojn\u00eb t\u00eb ardhurat e veta vet. N\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb, m\u00ebrgimtari p\u00ebrfiton duke u lidhur me vendlindjen, duke ndihmuar famljen dhe duke ngritur kapacitetin e vet personal.<\/p>\n<p>______<\/p>\n<p><em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb kontribut ndaj projektit TLP Citizens Corps.\u00a0V\u00ebshtrimet dhe opinionet e shprehura n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull i takojn\u00eb autor\u00ebve dhe nuk i reflektojm\u00eb medoemos politikat dhe q\u00ebndrimet zyrtare t\u00eb TLP Citizens Corps. Supozimet e b\u00ebra brenda analiz\u00ebs gjithashtu nuk reflektojn\u00eb q\u00ebndrimin e cilitdo entitet qeveritar.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Remitencat q\u00eb vijne nga shtetasit e Kosov\u00ebs q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb shtetit si ndihm\u00eb financiare jan\u00eb n\u00eb mes 400 dhe 500 milion\u00eb euro \u00e7do vit [1,\u00a02,\u00a03]. K\u00ebto remitenca p\u00ebrdoren nga 22% t\u00eb populates, q\u00eb k\u00ebt\u00eb ndihm\u00eb financiare e p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb mbuluar nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e shpenzimeve mujore.\u00a0Me nj\u00eb papun\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgjithshme prej 31% dhe 60% [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":250,"featured_media":12213,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[2417,2416],"ppma_author":[2376],"class_list":["post-3523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-investimi","tag-remitenca"],"authors":[{"term_id":2376,"user_id":250,"is_guest":0,"slug":"dite-gashi","display_name":"Dite Gashi","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ec1a0076cb2ee16fcd0b3a64419502364a87941aa9628754958c8cd98646bf9a?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Dite","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/250"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3523"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12279,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3523\/revisions\/12279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3523"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}