{"id":3555,"date":"2016-12-24T15:44:04","date_gmt":"2016-12-24T13:44:04","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3555"},"modified":"2024-12-12T15:56:32","modified_gmt":"2024-12-12T13:56:32","slug":"njeriu-i-indinjuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/njeriu-i-indinjuar\/","title":{"rendered":"Njeriu i indinjuar"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb zhg\u00ebnjimi i njeriut, i shprehur si art. Ajo na jep mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb \u00e7lirohemi nga komplekset. Ajo nuk na l\u00eb t\u00eb na mbuloj\u00eb pluhuri i harres\u00ebs, prandaj, \u00ebsht\u00eb klithja kund\u00ebr harres\u00ebs. Let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb e sotmja e cila rr\u00ebfen p\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrmen, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn jemi brengosur dje. Ajo insiston rr\u00ebfimin, n\u00eb estetik\u00ebn e rr\u00ebfimit, n\u00eb makthin e tij. Let\u00ebrsia p\u00ebrshkon skutave t\u00eb err\u00ebta t\u00eb nd\u00ebrgjegjes njer\u00ebzore, t\u00eb brisht\u00ebsis\u00eb, t\u00eb zemrimit, dashuris\u00eb, fajit etj. Pra, nd\u00ebrgjegjja e njeriut \u00ebsht\u00eb p\u00ebrher\u00eb n\u00eb ankth dhe let\u00ebrsia insiston t\u00eb jet\u00eb skriba e k\u00ebtij ankthi. Nj\u00eb form\u00eb t\u00eb re, nj\u00eb zhbirim t\u00eb till\u00eb e b\u00ebn edhe regjisori James Schamus n\u00eb filmi\u00a0<em>Indignation<\/em>, q\u00eb \u00ebsht\u00eb i bazuar n\u00eb librin me po t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr t\u00eb shkrimtarit amerikan Philip Roth (ky roman \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe me titullin:\u00a0<em>Inati<\/em>). Regjisori James Schamus n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa t\u00eb thell\u00eb po aq estetike e shtrin n\u00eb shiritin filmik\u00a0<em>indinjat\u00eb<\/em>n e Roth-it. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr mendoj se Schamus duke e ekranizuar librin e Roth-it, ai do t\u00eb krijoj\u00eb po ashtu di\u00e7a q\u00eb gjithsesi do t\u2019mbart\u00eb me vete nj\u00eb origjinalitet.<\/p>\n<p>Ishin vitet e \u201950-ta, ku shoq\u00ebria amerikane po kalonte nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb thell\u00eb. I riu Marcus Messner, \u00ebsht\u00eb biri i nj\u00eb kasapi hebre. Ai \u00ebsht\u00eb i rritur n\u00eb nj\u00eb familje me rregulla strikte. Gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb n\u00ebn kontroll&#8230;, sidomos Marcus-i. Nga frika se do ta humb\u00eb, babai i tij gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs Marcus-in e mban n\u00ebn survejim. Nj\u00eb kontroll kaq i rrept\u00eb djaloshin e irriton. Pasi q\u00eb lufta kishte filluar dhe k\u00ebrkoheshin q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb angazhoheshin n\u00eb t\u00eb, \u2018kasapi\u2019 vendos q\u00eb Marcus-in ta d\u00ebrgoj\u00eb n\u00eb universitet. Meqen\u00ebse ishin nj\u00eb familje hebreje, vendosin q\u00eb djalin ta regjistrojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb universitet ku rregullat jan\u00eb shum\u00eb rigoroze. Q\u00eb n\u00eb fillim Marcus-i shpejt do t\u00eb ballafaqohet me pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb kulturore dhe shtypjen seksuale. Me t\u00eb mb\u00ebrritur n\u00eb dhom\u00ebn ku i ishte caktuar paraprakisht, Marcus-i gjen edhe dy student\u00eb, po ashtu hebrenj (jo rast\u00ebsisht), me t\u00eb cil\u00ebt nuk gjen mir\u00ebkuptim dhe shum\u00eb shpejt detyrohet q\u00eb ta gjej\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb tjet\u00ebr. Q\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb e kupton se duhet t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb faltore p\u00ebr ta d\u00ebgjuar fjalimin e Dekanit, gj\u00eb e cila e habit. Madje nga koleg\u00ebt e tij i b\u00ebhet me dije se pjes\u00ebmarrja n\u00eb k\u00ebt\u00eb ngjarje \u00ebsht\u00eb kushti p\u00ebr t\u00eb diplomuar. Mir\u00ebpo, si karakter i ndrojtur q\u00eb ishte, Marcus-i nuk pranon t\u2019i n\u00ebnshtrohet nj\u00eb forme t\u00eb till\u00eb. Studimi i pand\u00ebrprer\u00eb e b\u00ebn sa kok\u00ebfort\u00eb po aq edhe rebel. Edhe pse \u00ebsht\u00eb nga nj\u00eb familje hebreje, e p\u00ebrkushtuar ndaj hyjnores, i riu Messner \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ateist i vet\u00ebshpallur. Ateizmin e tij, Marcus-i e mb\u00ebshtet n\u00eb teorin\u00eb e Bertrand Russell, pik\u00ebrisht tek eseja i tij,\u00a0<em>Pse un\u00eb nuk jam nj\u00eb i krishter\u00eb? \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Mbase nj\u00eb nd\u00ebr skenat m\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb film \u00ebsht\u00eb debati me dekanin e kolegjit, Dean Caudwell, i cili k\u00ebrkonte nga Marcus-i q\u00eb t\u2019i ndjek\u00eb lutjet e m\u00ebngjesit. Mir\u00ebpo, si ateist q\u00eb ishte, Marcus-i kund\u00ebrshton fuqish\u00ebm pjes\u00ebmarrjen e tij n\u00eb sh\u00ebrbes\u00ebn e kapel\u00ebs. P\u00ebr Dekanin edhe p\u00ebrkund\u00ebr se Marcus-i \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyeshmit n\u00eb m\u00ebsime dhe po ashtu i sjellsh\u00ebm, k\u00ebto nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb ndonj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi, karshi faktit q\u00eb Marcus-i nuk i ndjek ritet fetare q\u00eb i k\u00ebrkon kolegji i Dekanit. Debati tensionohet kur Dekani insiston t\u00eb \u2018dij\u00eb\u2019 se p\u00ebr \u00e7\u2019arsye Marcus-i nuk e praktikon fen\u00eb dhe p\u00ebrgjigjja e k\u00ebtij t\u00eb fundit pa asnj\u00eb hamend\u00ebsim \u00ebsht\u00eb: &#8230;<em>sepse nuk kam preferenca q\u00eb ta praktikoj asnj\u00eb besim<\/em>. Mbase n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb Dekani si me nj\u00eb dashamir\u00ebsi prej Jezusit (sic), k\u00ebrkon ta dij\u00eb se kujt i lutet Marcus-i, prej nga e merr ai ushqimin shpirt\u00ebror. Pra, Dekani d\u00ebshiron t\u00eb dij\u00eb se ku mb\u00ebshtetet i riu Marcus? Ku e gjen ai ushqimin shpirt\u00ebror? Sepse ta kemi t\u00eb qart\u00eb, pushteti, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast shkolla, \u00e7doher\u00eb brengoset p\u00ebr ne. Ajo brengosje n\u00ebse kemi deficite n\u00eb melmesat p\u00ebr ta ushqyer shpirtin?! Si\u00e7 shprehet Foucault se:\u00a0<em>Shkolla ka funksione sociale t\u00eb nj\u00ebjta si burgjet dhe institucioneve mendore q\u00eb sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar, klasifikuar, kontrolluar dhe rregulluar njer\u00ebzit<\/em>. Pra, shkolla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga levat p\u00ebr mir\u00ebmbajtjen e pushtetit. Dekanin e shqet\u00ebson fakti, pra jasht\u00eb mase e shqet\u00ebson \u2018izolimi\u2019 i Marcus-it dhe ai \u00ebsht\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs q\u00eb at\u00eb ta socializoj\u00eb, d.m.th., ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb d\u00ebgjuesh\u00ebm&#8230;, pse jo edhe t\u00eb besoj\u00eb. Mir\u00ebpo, pozicionet argumentative t\u00eb Marcus-it nuk jan\u00eb vegime t\u00eb nj\u00eb aventurieri. Argumentet e tij jan\u00eb shpirti i karakterit t\u00eb tij, jan\u00eb bota e tij&#8230;, jan\u00eb vet\u00eb ai.<\/p>\n<p>Po ashtu, filmi trajton edhe marr\u00ebdh\u00ebnien e Marcus-it me Olivia Hutton, ndaj s\u00eb cil\u00ebs ushqen sa nj\u00eb dashuri t\u00eb fuqishme, po aq edhe nj\u00eb pasiguri t\u00eb madhe. Dashuri, sepse ishte hera e par\u00eb q\u00eb po krijonte marr\u00ebdh\u00ebnie me nj\u00eb vajz\u00eb, dhe pasiguri, sepse n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ndihej i vetmuar n\u00eb kolegj dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr sjelljet e Olivias e friksonin se do ta humbiste. Duke marr\u00eb parasysh se Marcus-i kishte dashuruar vet\u00ebm nj\u00ebher\u00eb dhe ajo ishte Olivia, raporti i tij me at\u00eb u b\u00eb shum\u00eb sensitiv. Marcus-i \u00e7doher\u00eb ka nj\u00eb ndjenj\u00eb se Olivia nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm e dashura e tij. Ai mendon se ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e p\u00ebrdal\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ky \u00ebsht\u00eb dashuruar marr\u00ebzisht. Bile ndodh shpesh n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb till\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohen ngrehina imagjinare, vet\u00ebm dhe vet\u00ebm se n\u00eb nj\u00eb rast na \u00ebsht\u00eb krijuar nj\u00eb p\u00ebrshtypje negative. Dhe \u00e7udit\u00ebrisht ky moment sa i \u00e7uditsh\u00ebm, po aq paradoksal e p\u00ebrshkon pastaj t\u00ebr\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e caktuar. Kur Marcus-i i k\u00ebrkon Olivias q\u00eb t\u00eb rr\u00ebfej\u00eb p\u00ebr babain e saj, ajo acarohet p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb. Nj\u00eb acarim i till\u00eb i saj l\u00eb t\u00eb kuptohet se i k\u00ebrkohet t\u00eb rr\u00ebfej\u00eb p\u00ebr pozicionin incestual. K\u00ebt\u00eb Marcus-i e n\u00ebnkupton, bile-bile edhe duart e prera n\u00eb ky\u00e7 q\u00eb transmetojn\u00eb nj\u00eb tentim vrasjeje n\u00eb t\u00eb kaluar e mir\u00ebkupton. Por, e \u00ebma e Marcus-it i kupton ndryshe. T\u00eb prera n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb asaj i kujtojn\u00eb nj\u00eb veprim t\u00eb lig, e q\u00eb mbrapa k\u00ebtij veprimi fshihet nj\u00eb ngjarje e ndyr\u00eb. Kaq \u00ebsht\u00eb horizonti i s\u00eb \u00ebm\u00ebs, sepse kaq ishte dhe \u00ebsht\u00eb horizonti i t\u00eb kuptuarit edhe i shoq\u00ebris\u00eb. Nuk ka lidhje sesi dhe \u00e7far\u00eb drame t\u00eb ka ngjar\u00eb ty. Ajo q\u00eb ka lidhje jan\u00eb filtrat e shoq\u00ebris\u00eb sesi e nxjerrin k\u00ebt\u00eb. P\u00ebrshtypja e shoq\u00ebris\u00eb b\u00ebh\u00ebt gjykimi p\u00ebr ty. Rregulli q\u00eb ajo ka nd\u00ebrtuar b\u00ebhet burgu yt, vdekja jote. Pasi q\u00eb e \u00ebma i k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb ndahet nga Olivia, ose n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e ajo do t\u00eb divorcohej nga babai i tij. Marcus pothuajse e humb vullnetin p\u00ebr t\u00eb jetuar.<\/p>\n<p>I gjendur n\u00eb situata paradoksale, p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie e cila p\u00ebr hir t\u00eb mosprishjes s\u00eb rregullave, shkat\u00ebrron \u00e7do marr\u00ebdh\u00ebnie individuale. I p\u00ebrballur me mediokrritetin t\u00eb veshur me pushtet, Marcus-i vendos q\u00eb t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb luft\u00eb. Ai nuk d\u00ebshiron t\u00eb shkoj\u00eb t\u00eb luftoj\u00eb, sepse ai nuk e kishte zgjedhur k\u00ebt\u00eb, \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebria me idiot\u00ebsit\u00eb e saj q\u00eb e vendos n\u00eb nj\u00eb pozicion t\u00eb till\u00eb. Prandaj, lufta p\u00ebr t\u00eb nuk ishte n\u00eb Kore (atje edhe ku zhvillohej realisht), sepse atje nuk ishin armiqt\u00eb e tij, madje as k\u00ebtu nuk kishte (n\u00eb kolegj) nuk kishte armiq, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nuk kishte armiq fare. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ai nuk shkoi n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb. Ai vendos t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb luft\u00eb q\u00eb t\u00eb vdiste, pasi q\u00eb rrethi ku jetonte tanim\u00eb e kishte vrar\u00eb. \u00c7kuptimsimi i ekzistenc\u00ebs s\u00eb tij e b\u00ebn t\u00eb pakuptimt\u00eb jetes\u00ebn, andaj dhe duhej dh\u00ebn\u00eb fund.<\/p>\n<p>Filmi Indignation na tregon fuqin\u00eb q\u00eb mbart me vete let\u00ebrsia. Ashtu sikur filmi ka fuqin\u00eb e imazhit, let\u00ebrsia ka fuqin\u00eb e rr\u00ebfimit. Mbase, pothuajse askush tjet\u00ebr si let\u00ebrsia nuk ka ditur q\u00eb t\u2019i jap\u00eb aq shum\u00eb form\u00eb shpirtit njer\u00ebzor. Madje, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb kur T. S. Eliot thoshte se:\u00a0<em>Q\u00ebllimi i let\u00ebrsis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb ta kthej\u00eb gjakun n\u00eb ngjyr\u00eb.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb zhg\u00ebnjimi i njeriut, i shprehur si art. Ajo na jep mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb \u00e7lirohemi nga komplekset. Ajo nuk na l\u00eb t\u00eb na mbuloj\u00eb pluhuri i harres\u00ebs, prandaj, \u00ebsht\u00eb klithja kund\u00ebr harres\u00ebs. Let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb e sotmja e cila rr\u00ebfen p\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrmen, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn jemi brengosur dje. Ajo insiston rr\u00ebfimin, n\u00eb estetik\u00ebn e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":10988,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[2026],"ppma_author":[733],"class_list":["post-3555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-filmi-indignation"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3555"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10990,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3555\/revisions\/10990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3555"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}