{"id":3617,"date":"2016-12-29T17:04:41","date_gmt":"2016-12-29T15:04:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3617"},"modified":"2024-11-14T11:19:21","modified_gmt":"2024-11-14T09:19:21","slug":"lufta-kunder-korrupsionit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/lufta-kunder-korrupsionit\/","title":{"rendered":"Lufta kund\u00ebr korrupsionit"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n

Pjesa I<\/strong><\/p>\n

\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb korrupsioni<\/em><\/p>\n

N\u00eb fjal\u00ebn hyr\u00ebse t\u00eb tij, ish Kryeministri Britanez, David Cameron, n\u00eb nj\u00eb publikim me p\u00ebrmbledhje t\u00eb eseve kund\u00ebrkorrupsion, publikuar nga Zyra e Jashtme e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, jep k\u00ebt\u00eb p\u00ebrshkrim p\u00ebr korrupsionin:<\/p>\n

\u201cKorrupsioni \u00ebsht\u00eb kanceri n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb problemve t\u00eb bot\u00ebs sot. Korrupsioni shkat\u00ebrron vendet e pun\u00ebs dhe pengon zhvillimin, i kushton ekonomis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs miliarda dollar \u00e7do vit. I ngujon t\u00eb varf\u00ebrit n\u00eb varf\u00ebri p\u00ebrderisa qeverit\u00eb e korruptuara anemban\u00eb bot\u00ebs vjedhin buxhetin e shtetit dhe parandalojn\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit e devotsh\u00ebm q\u00eb punojn\u00eb me djers\u00eb dhe me ndershm\u00ebri t\u00eb fitojn\u00eb nga frytet e pun\u00ebs s\u00eb tyre. Korrupsioni vjedh investimet q\u00eb duhej t\u00eb shkonin n\u00eb shkolla dhe spitale p\u00ebrderisa t\u00eb korruptuarit u shmangen taksave q\u00eb duhet paguar.\u201d<\/p>\n

Cil\u00ebsimi i korrupsionit si kancer nga David Cameron \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb sa e sakt\u00eb po aq edhe e trisht\u00eb.\u00a0 Kanceri \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje e cila fillon kur qelizat jonormale (t\u00eb korruptuara) n\u00eb trupin e njeriut fillojn\u00eb t\u00eb ndahen n\u00eb form\u00eb t\u00eb pakontrolluar dhe shp\u00ebrndahen n\u00eb organe tjera duke i bllokuar dhe pamund\u00ebsuar funksionimin normal t\u00eb trupit duke shkaktuar edhe vdekjen.<\/p>\n

Ekziston nj\u00eb analogji mes korrupsionit dhe kancerit n\u00eb kuptimin q\u00eb korrupsioni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sjellje jasht\u00eb normave t\u00eb pritura shoq\u00ebrore dhe \u00e7rregullon funksionimin e shtetit duke shkaktuar d\u00ebm ndaj buxhetit dhe ekonomis\u00eb, duke shkelur ligjet dhe rregullat, duke minuar besimin n\u00eb institucione, duke d\u00ebmtuar zhvillimin dhe progresin e shoq\u00ebris\u00eb dhe duke p\u00ebrhapur nj\u00eb kultur\u00eb shoq\u00ebrore e cila n\u00eb vend t\u00eb mbrotjes dhe p\u00ebrparimit, shkel dhe mashtron rregullat dhe ligjet n\u00eb d\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Duke qen\u00eb organizata lidere n\u00eb fush\u00ebn e kund\u00ebrkorrupsionit, Transparency International (TI) ka nj\u00eb p\u00ebrkufizim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr korrupsionin. TI ka p\u00ebrkufizu korrupsionin si keqp\u00ebrdorim i pushtetit p\u00ebr p\u00ebrfitime personale dhe e ka ndar\u00eb n\u00eb tri nivele, n\u00eb korrupsion t\u00eb madh, t\u00eb vog\u00ebl dhe politik. Korrupsioni i madh i referohet keqp\u00ebrdorimit t\u00eb pozit\u00ebs zyrtare nga niveli i lart\u00eb i pushtetit p\u00ebr p\u00ebrfitim t\u00eb disave n\u00eb d\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. K\u00ebtu hyjn\u00eb p\u00ebrfitimet q\u00eb vijn\u00eb nga tender\u00ebt n\u00eb prokurim publik, shitja e aseteve shtet\u00ebrore, shfryt\u00ebzimi i burimeve natyrore dhe p\u00ebrfitimet nga kontratat publike. Korrupsion i vog\u00ebl i referohet keqp\u00ebrdorimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb pozit\u00ebs zyrtare nga zyrtar\u00eb t\u00eb nivelit t\u00eb mes\u00ebm dhe t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb pushtetit n\u00eb nd\u00ebrveprimin e tyre me qytetar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb qasjen e tyre n\u00eb sh\u00ebrbime publike sikurse shkolla, spitale, polici dhe gjykata u k\u00ebrkohet t\u00eb paguajn\u00eb mito n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb sh\u00ebrbimit. Korrupsioni politik \u00ebsht\u00eb manipulim i politikave, institucioneve i rregullave dhe procedurave n\u00eb ndarjen e t\u00eb mirave publike dhe t\u00eb financave nga vendimmarr\u00ebsit, t\u00eb cil\u00ebt shfryt\u00ebzojn\u00eb pozit\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar pushtet, pasuri dhe status shoq\u00ebror.<\/p>\n

Korrupsioni mes percepcionit dhe realitetit n\u00eb Kosov\u00eb<\/strong><\/p>\n

P\u00ebrshkrimi nga David Cameron dhe Transparency International i korrupsionit nuk \u00ebsht\u00eb i panjohur p\u00ebr kosovar\u00ebt. Ne si shoq\u00ebri e ndjejm\u00eb n\u00eb palc\u00eb \u00e7mimin e korrupsionit dhe stigm\u00ebn q\u00eb vjen nga ai.<\/p>\n

Pothuajse t\u00eb gjitha organizatat vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe L\u00ebvizjen FOL, korrupsionin e nxjerrin si problemin e dyt\u00eb pas papun\u00ebsis\u00eb. Edhe pse qeveria vazhdimisht mohon prezenc\u00ebn e madhe t\u00eb korrupsionit duke e konsideruar m\u00eb shum\u00eb si perceptim\u00a0dhe prani fiktive, skandale t\u00eb shumta kan\u00eb demantuar qeverin\u00eb duke shp\u00ebrfaqur pranin\u00eb e tij.<\/p>\n

Korrupsioni n\u00eb Kosov\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb perceptim, nuk \u00ebsht\u00eb fjal\u00eb n\u00eb aj\u00ebr apo vrim\u00eb n\u00eb uj\u00eb si\u00e7 pretendon pushteti, \u00ebsht\u00eb prezent n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet e pushtetit dhe vazhdon t\u00eb bllokoj\u00eb progresin e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Natyrisht se shpjegimet (lexo: arsyetimet) jan\u00eb t\u00eb shumta dhe se disa nga to mund t\u00eb diskutohen dhe adresohen, sikurse tranzicioni nga nj\u00eb vend me institucione paralele me institucione t\u00eb veta dhe t\u00eb pavarura; brisht\u00ebsia e k\u00ebtyre institucioneve \u201ct\u00eb pavarura\u201d dhe mungesa a balancit dhe kontrollit; mungesa e p\u00ebrvoj\u00ebs, profesionalizmit dhe integritetit t\u00eb zyrtar\u00ebve shtet\u00ebror; mungesa e kapacitetit shtet\u00ebror p\u00ebr t\u00eb ofruar sh\u00ebrbime t\u00eb shpejta dhe profesionale; nj\u00eb kultur\u00eb shoq\u00ebrore me familje t\u00eb m\u00ebdha dhe lidhje t\u00eb thella q\u00eb favorizon nepotizmin dhe nj\u00eb munges\u00eb e kultur\u00ebs p\u00ebr t\u00eb konsideruar shtetin si pjes\u00eb t\u00eb familjes q\u00eb duhet dh\u00ebn\u00eb dhe mbrojtur dhe jo si t\u00eb huaj nga i cili duhet t\u00eb merret dhe shfryt\u00ebzohet.<\/p>\n

T\u00eb gjitha k\u00ebto konstatime mund edhe t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb, por ky nuk mund t\u00eb jet\u00eb diskursi jon\u00eb i diskutimit n\u00ebse ne jemi t\u00eb vendosur p\u00ebr t\u00eb luftuar k\u00ebt\u00eb fenomen. \u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht ky diskurs q\u00eb p\u00ebrdoret dhe keqp\u00ebrdoret nga pushteti dhe nj\u00eb mas\u00eb e caktuar e individ\u00ebve q\u00eb po i b\u00ebjn\u00eb sh\u00ebrbim pushtetit p\u00ebr t\u00eb arsyetuar veprat e sh\u00ebmtuara korruptive dhe p\u00ebr t\u00eb na ngujuar n\u00eb nj\u00eb tranzicion t\u00eb pafund.<\/p>\n

Tranzicioni, mungesa e p\u00ebrvoj\u00ebs, mungesa e dijes dhe e kapaciteteve nuk arsyetojn\u00eb munges\u00ebn e integritetit, munges\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr veprime konkrete.<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb argumentohet se nj\u00eb qytetar i r\u00ebndomt\u00eb nuk e kupton se cila vep\u00ebr \u00ebsht\u00eb korruptive. Kur polici ndal qytetarin p\u00ebr nj\u00eb shkelje n\u00eb trafik \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb se \u00e7do tentim p\u00ebr t’i ikur nd\u00ebshkimit q\u00eb parasheh ligji dhe sjellja p\u00ebr t’i dh\u00ebn\u00eb ryshfet policit n\u00eb detyr\u00eb \u00ebsht\u00eb sjellje korruptive, sikurse polici i cili pranon q\u00eb t\u00eb marr\u00eb rryshfet n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb shkeljes s\u00eb ligjit nga ana e tij.<\/p>\n

N\u00eb fakt, imazhi i shtetit dhe integritetit i zyrtar\u00ebve shtet\u00ebror fillon me policin i cili \u00ebsht\u00eb autoriteti me t\u00eb cilin qytetar\u00ebt ndeshen m\u00eb s\u00eb shpeshti.<\/p>\n

E nj\u00ebjta ndodh\u00eb edhe n\u00eb nivele t\u00eb larta t\u00eb pushtetit. \u00cbsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb argumentohet se politikani i cili p\u00ebrdor\u00eb pushtetin e tij p\u00ebr t\u00eb investuar n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb caktuar ku do t\u00eb p\u00ebrfitonin bizneset e lidhur me t\u00eb dhe ai vet; ku zyrtar\u00ebt e prokurimit p\u00ebrcaktojn\u00eb kritere q\u00eb qartazi favorizojne nj\u00eb kompani t\u00eb caktuar dhe ku autoritetet e pavarura kontrolluese vendosin t\u00eb heshtin, t\u00eb mendohet se kjo \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi dhe se ata nuk jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se k\u00ebto sjellje jan\u00eb korruptive. Apo t\u00eb argumentojm\u00eb se bizenset t\u00eb cilat korruptojn\u00eb zyrtar\u00ebt shtet\u00ebror\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb tendereve nuk jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se kjo \u00ebsht\u00eb sjellje korruptive.<\/p>\n

Kur n\u00eb parlament votohet nj\u00eb ligji i cili haptazi i mund\u00ebson nj\u00eb grupi t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga nj\u00eb proces i shitjes s\u00eb pasurive shtet\u00ebrore; kur favorizon nj\u00eb grup t\u00eb caktuar t\u00eb kompanive apo kur qartazi fuqizon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb shumic\u00ebs, ne e kuptojm\u00eb se kjo nuk ndodh\u00eb rast\u00ebsisht, por p\u00ebr shkak se p\u00ebrfaq\u00ebsuesit tan\u00eb mbrojn\u00eb interesat e tyre n\u00eb vend t\u00eb mbrojtjes s\u00eb interesit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Kur nj\u00eb inspektor i tatimit e kusht\u00ebzon biznesin me qasjen \u2018m\u00eb paguaj mua ose taksat\u2019 kjo nuk ndodh\u00eb rast\u00ebsisht. N\u00eb fakt prezenca e madhe e evazionit fiskal dhe ekonomis\u00eb informale i faturohet politikan\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt duke favorizuar biznese t\u00eb lidhura me ta p\u00ebr t’u pasuruar shpejt dhe shum\u00eb, kan\u00eb pun\u00ebsuar inspektor\u00eb tatimor\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos b\u00ebr\u00eb pun\u00ebn e tyre. Ne e dim\u00eb se sa her\u00eb\u00a0q\u00eb bizneset nuk deklarojn\u00eb t\u00eb hyrat e tyre d\u00ebmtohet konkurenca e lir\u00eb dhe bizneset e ndershme, dhe e dim\u00eb se paret e taksave q\u00eb duhet t\u00eb shkonin n\u00eb shkolla e spitale, shkojn\u00eb n\u00eb xhepat e zyrtar\u00ebve t\u00eb korruptuar.<\/p>\n

Qasja \u2018m\u00eb paguaj mua ose taksat\u2019 nuk ndihmon vet\u00ebm pasurimin e zyrtar\u00ebve shtet\u00ebror\u00eb dhe rrjetit t\u00eb tyre kriminal. Kjo qasje d\u00ebmton konkurrenc\u00ebn dhe dekurajon bizneset e ndershme t\u00eb cilat paguajn\u00eb faturat e tyre \u00e7do muaj dhe japin kontributin p\u00ebr zhvillimin e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

K\u00ebto sjellje jan\u00eb qartazi korruptive dhe nuk jan\u00eb perceptim, dhe ata t\u00eb cil\u00ebt angazhohen p\u00ebr t’i shitur tek qytetar\u00ebt si perceptim\u00a0jan\u00eb duke i b\u00ebr\u00eb sh\u00ebrbim (lip-service) korrupsionit.<\/p>\n

Qytetar\u00ebt e kuptojn\u00eb se sh\u00ebrbimet publike jan\u00eb t\u00eb garantuara me ligj dhe nuk duhet paguar m\u00eb shum\u00eb se sa k\u00ebrkon ligji, por kur zyrtar\u00eb publik p\u00ebrdorin ligjin si mjet p\u00ebr t\u00eb kusht\u00ebzuar kryerjen e nj\u00eb sh\u00ebrbimi, p\u00ebr t\u00eb vonuar sh\u00ebrbimet apo p\u00ebr t\u00eb penguar qasjen n\u00eb to me p\u00ebrfitim personal, kjo ndikon n\u00eb krijimin e nj\u00eb kulture korruptive tek qytetar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt fillojn\u00eb t\u00eb besojn\u00eb se sh\u00ebrbimet e shpejta kryhen vet\u00ebm n\u00ebse korrupton nj\u00eb zyrtar; se leja p\u00ebr nd\u00ebrtim merret duke korruptuar; se leja p\u00ebr t\u00eb eksportuar apo importuar nj\u00eb produkt merret duke kurruptuar; se mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb fituar nj\u00eb tender krijohet duke korruptuar; se diploma merret duke korruptuar; se leja p\u00ebr t\u00eb filluar nj\u00eb biznes, p\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb fabrik\u00eb apo p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb minerale, p\u00ebr t\u00eb i p\u00ebrpunuar e shitur ato b\u00ebhet duke korruptuar.<\/p>\n

K\u00ebto sjellje ndikojn\u00eb direkt n\u00eb krijimin e nj\u00eb kulture korruptive n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n

Pjesa II<\/strong><\/p>\n

Korrupsioni \u2018para dhe pas luft\u00ebs\u2019
\nPartit\u00eb politike si gatuese t\u00eb korrupsionit \u00a0<\/em><\/p>\n

Un\u00eb sfidoj ata t\u00eb cil\u00ebt thon\u00eb se korrupsioni \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb. Un\u00eb jam lindur n\u00eb 80-tat dhe deri n\u00eb vitin 2000 un\u00eb as q\u00eb kisha d\u00ebgjuar p\u00ebr korrupsionin. Kjo fjal\u00eb thjesht\u00eb nuk ekzistonte n\u00eb fjalorin e familjes dhe shoq\u00ebris\u00eb. Madje, mendoj se shoq\u00ebria me t\u00eb drejt\u00eb b\u00ebn\u00a0nj\u00eb ndarje t\u00eb \u2018para dhe pas luft\u00ebs\u2019 si dy epoka p\u00ebr prezenc\u00ebn e shum\u00eb dukurive dhe fenomeneve n\u00eb shoq\u00ebri, e m\u00eb s\u00eb shumti kjo vlen sa i p\u00ebrket korrupsionit.<\/p>\n

N\u00eb munges\u00eb t\u00eb pushtetit, mund\u00ebsia e keqp\u00ebrdorimit me t\u00eb \u00ebsht\u00eb e pamundur. Kur n\u00eb vitin 2001, \u2018pas luft\u00ebs\u2019, filluam t\u00eb marrim pushtet nuk vonoi shum\u00eb q\u00eb korrupsioni t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e fjalorit.<\/p>\n

S\u00eb pari filluan me procesin zgjedhor (vjedhja e votave), pastaj vazhduan me pun\u00ebsimet partiake, me vjedhjen nga tenderet, me privatizimin, me pronat, tokat bujq\u00ebsore e deri n\u00eb aprovimin e ligjeve t\u00eb cilat shkruheshin p\u00ebr t\u00eb pasuruar dhe mbrojtur nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb caktuar t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Qytetar\u00ebt ishin v\u00ebzhgues n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces t\u00eb instalimit t\u00eb korrupsionit n\u00eb sistem.<\/p>\n

Deri n\u00eb vitin 2001 qytetar\u00ebt nuk e asocionin korrupsionin me partit\u00eb politike dhe me lider\u00ebt. D\u00ebshmi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ishin zgjedhjet e p\u00ebrgjithshme ku pothuasje t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kishin t\u00eb drejt\u00eb vote dhe ishin t\u00eb regjistruar, votuan.<\/p>\n

Por, kur nga zgjedhjet, lider\u00ebt e partive politike dhe njer\u00ebzit e lidhur me ta filluan t\u00eb pasuroheshin papritmas dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashpjegueshme, korrupsioni filloj t\u00eb p\u00ebrdorej si shpjegim. Qytetar\u00ebt ishin d\u00ebshmitar\u00eb se si kojshia i tyre q\u00eb vidhte votat p\u00ebr partin\u00eb, papritmas b\u00ebri sht\u00ebpi t\u00eb mir\u00eb, makin\u00eb t\u00eb mir\u00eb, pun\u00ebsoi vajzat dhe djemt\u00eb e tij, hallat e tezet dhe k\u00ebdo q\u00eb e njihte, derisa ai vazhdonte t\u00eb jetonte n\u00eb varf\u00ebri.<\/p>\n

T\u00eb gjitha k\u00ebto keqp\u00ebrdorime dhe shp\u00ebrdorime b\u00ebheshin nga ata q\u00eb kishin pushtet dhe natyrsh\u00ebm qytetar\u00ebt filluan t\u00eb asocionin korrupsionin me partit\u00eb politike dhe politikan\u00ebt.<\/p>\n

Pasurimi i shpejt\u00eb i disa politikan\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb lidhur me ta p\u00ebrderisa qytetar\u00ebt u ngujuan n\u00eb varf\u00ebri filloi t\u00eb reflektohet n\u00eb zgjedhjet q\u00eb do t\u00eb pasonin deri n\u00eb vitin 2014, ku ndarja mes qytetar\u00ebve t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb dhe atyre q\u00eb ishin pjes\u00eb e strukturave t\u00eb partive politike u rrit, nj\u00ebjt\u00eb sikurse u rrit edhe hendeku mes atyre q\u00eb u b\u00ebn\u00a0shum\u00eb t\u00eb pasur dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb mbeti n\u00eb varf\u00ebri.<\/p>\n

Natyrisht se nj\u00eb hipotez\u00eb e till\u00eb duhet t\u00eb testohet dhe t\u00eb mb\u00ebshtetet me m\u00eb shum\u00eb fakte. Arsyet p\u00ebr pjes\u00ebmarrje t\u00eb lart\u00eb n\u00eb zgjedhje menj\u00ebher\u00eb \u2018pas luft\u00ebs\u2019 dhe r\u00ebnia e interesimit n\u00eb vazhdim\u00ebsi kan\u00eb shum\u00eb shpjegime tjera, por korrupsioni \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt kryesor\u00eb sepse ai shkat\u00ebrroi besimin n\u00eb parti politike, n\u00eb lider\u00eb dhe n\u00eb shtet si krijes\u00eb q\u00eb i trajton dhe punon p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb nj\u00ebjt\u00eb.<\/p>\n

Partit\u00eb politike kishin mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb \u2018pas luft\u00ebs\u2019 t\u00eb sh\u00ebrbenin si agjent\u00eb kryesor t\u00eb ndryshimit, duke vazhduar n\u00eb koh\u00eb paqe betejen q\u00eb kishin nisur n\u00eb luft\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb sh\u00ebrbimit si agjent t\u00eb ndryshimit dhe zhvillimit, partit\u00eb politike u ktheyn n\u00eb mjete p\u00ebr t\u00eb kontrollu territor, p\u00ebr t\u00eb pasuruar an\u00ebtar\u00ebt e tyre dhe p\u00ebr t\u00eb rrit\u00eb pushtetin dhe ndikimin e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb tyre pafund\u00ebsisht.<\/p>\n

Pothuasje \u00e7do biznes i suksessh\u00ebm, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ose nj\u00eb tjet\u00ebr, sot \u00ebsht\u00eb i lidhur me politikan\u00eb. Kompanit\u00eb q\u00eb importojn\u00eb naft\u00ebn n\u00eb t\u00eb bardh\u00eb e n\u00eb t\u00eb zez\u00eb e q\u00eb shesin zejtin p\u00ebr naft\u00eb, ato q\u00eb importojn\u00eb miellin, q\u00eb importojn\u00eb barr\u00ebra, ato q\u00eb importojn\u00eb cigare dhe alkool, ato q\u00eb importojn\u00eb material nd\u00ebrtimor e ato q\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nd\u00ebrtesa t\u00eb larta e ato q\u00eb vendosin haraq ndaj diaspor\u00ebs, jan\u00eb t\u00eb lidhura me politikan\u00eb. Madje edhe kompanit\u00eb q\u00eb b\u00ebjn\u00eb kontraband\u00eb me drog\u00eb dhe me gjith\u00e7ka tjet\u00ebr u lidh\u00ebn me politikan\u00eb t\u00eb korruptuar q\u00eb pas vetes kishin polic\u00eb, doganier\u00eb, inspektor\u00eb dhe zyrtar\u00eb shtet\u00ebror t\u00eb korruptuar deri n\u00eb palc\u00eb q\u00eb shtetin e konsideruan si pla\u00e7k\u00eb.<\/p>\n

Me t\u00eb drejt\u00eb, korrupsioni m\u00eb shum\u00eb se kujtdo tjet\u00ebr n\u00eb Kosov\u00eb, duhet t’i faturohet partive politike, lider\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb lidhur me ta t\u00eb cil\u00ebt partin\u00eb politike e kan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb makin\u00eb zhvat\u00ebse jo vet\u00ebm p\u00ebr t’u pasuruar, por edhe p\u00ebr t\u00eb krijuar dhe ushqyer nj\u00eb rrjet kriminal n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb cil\u00ebt udh\u00ebheqin institucionet m\u00eb t\u00eb larta dhe bizneset m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Nj\u00eb sistem i till\u00eb i funksionimit t\u00eb shtetit n\u00eb itali do t\u00eb quhej MAFIA, por ne kemi frik\u00eb t\u00eb pranojm\u00eb k\u00ebt\u00eb cil\u00ebsim.<\/p>\n

Pasojat e korrupsionit<\/strong><\/p>\n

Nj\u00eb nd\u00ebr pasojat direkte t\u00eb korrupsionit \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnimi i besimit t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb institucione. Kjo \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme sepse ndikon direkt n\u00eb moszhvillimin dhe progresin e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Korrupsioni krijon nj\u00eb antipati tek qytetar\u00ebt se ata mund t\u00eb ndryshojn\u00eb gj\u00ebrat dhe se ndjehen t\u00eb pavlefsh\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n

Ka disa forma se si v\u00ebrhet antipatia shoq\u00ebrore e shkaktuar nga korrupsioni. S\u00eb pari ajo reflektohet n\u00eb nivelin e pjes\u00ebmarrjes n\u00eb zgjedhje. Kur shoq\u00ebria kupton, sikurse ka ndodh\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, q\u00eb elita politike \u00ebsht\u00eb e korruptuar; se premtimet elektorale jan\u00eb t\u00eb rrejshme dhe se \u00e7far\u00ebdo zgjedhje q\u00eb ata b\u00ebjn\u00eb nuk do t\u00eb ndryshoj\u00eb jet\u00ebn e tyre, ata thjesht\u00eb dor\u00ebzohen. Kur qytetari i jep vet\u00ebs kurajo dhe i var shpresat tek lider\u00eb q\u00eb e zhg\u00ebnjejn\u00eb vit pas viti e zgjedhje pas zgjedhjesh, at\u00ebher\u00eb ai ndalon s\u00eb shpresuari.<\/p>\n

S\u00eb dyti, ajo reflektohet tek protestat. Protestat jan\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb shpreh paknaq\u00ebsin\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb inicuar ndryshime shoq\u00ebrore kur qytetar\u00ebt v\u00ebrejn\u00eb se drejtimi politik nuk p\u00ebrkon me vullnetin e tyre. Qytetar\u00ebt kan\u00eb protestuar p\u00ebr shum\u00eb q\u00ebshtje n\u00eb Kosov\u00eb, por protestat nuk kan\u00eb rezultuar me zgjidhje. S\u00eb pari sepse protesta \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur shpesh p\u00ebr q\u00ebllime politike, s\u00eb dyti sepse sistemi nuk ka regaur ndaj protestave. Rrjedhimisht, qytetar\u00ebt, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe kan\u00eb hequr\u00a0dor\u00eb nga protesta si mjet p\u00ebr t\u00eb luftuar sistemin dhe p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb ndryshime.<\/p>\n

Korrupsioni d\u00ebmton besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb parti politike, q\u00eb d\u00ebmton edhe besimin n\u00eb zgjedhje t\u00eb ndershme dhe t\u00eb lira. Mosbesimi n\u00eb parti politike b\u00ebn\u00a0q\u00eb t\u00eb t\u00eb rritet mosbesimi ndaj kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe qeveris\u00eb. Kjo b\u00ebn\u00a0q\u00eb deputet\u00ebt t\u00eb shihen si zgjatim i partive dhe jo si p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb qytetar\u00ebve, kurse qeverin\u00eb ta shohin si aparat p\u00ebr realizimin e interesave t\u00eb partis\u00eb dhe jo n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve<\/p>\n

Korrupsioni d\u00ebmton besimin n\u00eb drejt\u00ebsi. Gjyq\u00ebsori \u00ebsht\u00eb shpresa e vetme p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb vendi demokratik, por kur gjyqtar\u00eb dhe prokuror\u00eb zgjedhen apo i n\u00ebnshtrohen qeveris\u00eb dhe politikan\u00ebve; kur prokuror\u00ebt fillojn\u00eb hetime ndaj kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb t\u00eb pushtetit; apo kur refuzojn\u00eb t\u00eb nisin hetime, p\u00ebrkund\u00ebr provave dhe fakteve t\u00eb mjaftueshme, sepse do t\u00eb mund t\u00eb burgosin politikan\u00eb dhe njer\u00ebz t\u00eb lidhur me ta q\u00eb ushqejn\u00eb biznesin e p\u00ebrbashk\u00ebt; apo kur gjyqtar\u00ebt e z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb d\u00ebnimin me nj\u00eb favor, \u00a0kjo humb shpres\u00ebn dhe besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb drejt\u00ebsi.<\/p>\n

Pjesa III<\/strong><\/p>\n

Nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt pro dhe kund\u00ebr korrupsionit<\/em><\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb antipati shoq\u00ebrore kan\u00eb ndihmuar jo pak edhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt. Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Mbret\u00ebria e Bashkuar, BE-ja dhe ambasador\u00ebt e huaj n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n

Kur ata flasin, qytetar\u00ebt d\u00ebgjojn\u00eb.<\/p>\n

Por q\u00ebndrimi i tyre nuk ka qen\u00eb koherent me qytetar\u00ebt. Ka shum\u00eb raste kur edhe vet\u00eb zyrtar\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u00ebjan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb afera korruptive p\u00ebr t’u pasuruar shpejt n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb varf\u00ebr dhe t\u00eb pazhvilluar.<\/p>\n

Qytetar\u00ebt nuk ndjejn\u00eb dashuri p\u00ebr korrupsionin, p\u00ebr lider\u00ebt e korruptuar, p\u00ebr partit\u00eb kriminale dhe t\u00eb korruptuara, por kur p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrkrahin hapur udh\u00ebheq\u00ebs politik\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr krijimin e nj\u00eb sistemi korruptiv dhe kriminal, qytetar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetur p\u00ebr muri.<\/p>\n

Shprehjet si: \u2018p’e don Amerika\u2019 \u2018p’e don Anglia\u2019 \u2018p’e don BE-ja\u2019 dhe \u2018hajt se sa t\u2019i ka amerikant p\u00ebrmas kurr\u00eb s\u2019kan\u00eb m’u hjek\u00eb\u2019 nuk jan\u00eb shprehje simpatie, por vijn\u00eb nga zemra e l\u00ebnduar\u00a0e qytetarit i cili e ndjen vet\u00ebn t\u00eb pafuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb luftuar jo vet\u00ebm p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur por edhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt me veprimet e tyre mbrojn\u00eb nj\u00eb elit\u00eb\u00a0t\u00eb korruptuar.<\/p>\n

S\u00eb fundmi \u2018nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt\u2019 e kan\u00eb nd\u00ebrruar qasjen. Tani ata d\u00ebgjohen t\u00eb p\u00ebrmendin m\u00eb shpesh korrupsionin dhe p\u00ebr\u00e7mimin p\u00ebr lider\u00eb t\u00eb korruptuar dhe shprehin habi se si ne (qytetar\u00ebt) nuk protestojm\u00eb kund\u00ebr korrupsionit dhe lider\u00ebve t\u00eb korruptuar dhe k\u00ebrkojn\u00eb nga ne mir\u00ebkuptim kur ata takojn\u00eb lider\u00ebt shtet\u00ebror, sepse jan\u00eb t\u00eb zgjedhurit tan\u00eb.<\/p>\n

Ndoshta edhe kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, ne kemi \u2018zgjedhur\u2019 lider\u00eb t\u00eb korruptuar p\u00ebr t\u00eb na p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga \u2018mosdija\u2019. Por nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb na bindin se kur ata dalin n\u00eb drek\u00eb me nj\u00eb lider t\u00eb korruptuar po e b\u00ebn\u00a0k\u00ebt\u00eb nga zori dhe protokolli; apo kur nj\u00eb ambasador shkruan n\u00eb Twitter kund\u00ebr protest\u00ebs, kund\u00ebr opozit\u00ebs e kund\u00ebr qytetar\u00ebve, se po e b\u00ebn\u00a0k\u00ebt\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qytetarit dhe vendit. Kur nj\u00eb ambassador merr pjes\u00eb n\u00eb \u00e7do event festiv e dekorativ me lider\u00eb dhe ulet p\u00ebrkrah tyre, ai i jep atyre legjitimitet karshi qytetar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb bindur se \u2018sa t\u2019i ka amerikant p\u00ebrmas kurr\u00eb s’kan\u00eb m’u hjek\u00eb\u2019.<\/p>\n

Ambasador\u00ebt jan\u00eb diplomat\u00eb. Ata din\u00eb se si d\u00ebrgohet nj\u00eb mesazh p\u00ebrkrahje dhe si d\u00ebrgohet nj\u00eb mesazh kund\u00ebrshtimi. Ata munden leth\u00eb t\u00eb bojkotojn\u00eb lider\u00eb t\u00eb partive p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt populli nuk ndjen dashuri, kjo do t\u00eb mjaftonte p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar nj\u00eb mesazh tek qytetar\u00ebt.<\/p>\n

Si t\u00eb luftohet korrupsioni<\/strong><\/p>\n

Korrupsioini nuk do t\u00eb luftohet p\u00ebr nj\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n

Partit\u00eb politike kan\u00eb shpenzuar 16 vjet p\u00ebr t\u00eb instaluar kultur\u00ebn e tyre korruptuese n\u00eb sistem dhe \u00ebsht\u00eb iluzion t\u00eb pretendojm\u00eb se korrupsioni do t\u00eb zhduket n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb vetme.<\/p>\n

N\u00eb nj\u00eb sistem ku zyrtar\u00ebt publik t\u00eb lidhur me politikan\u00eb negociojn\u00eb kriteret e nj\u00eb tenderi me bizneset e tyre, hapi i par\u00eb q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb hapja e sistemit dhe ngritjes s\u00eb transparenc\u00ebs.<\/p>\n

Rritja e transparenc\u00ebs n\u00eb prokurimin publik \u00ebsht\u00eb jetike p\u00ebr t\u00eb monitoruar taksat tona. Kjo duhet t\u00eb filloj\u00eb me prokurimin elektronik, me hapjen e kontratave dhe t\u00eb gjitha faturave q\u00eb paguhen nga taksat e qytetar\u00ebve e deri te publikimi tyre online ku t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt do t\u00eb mund t’i shohin.<\/p>\n

Duhet t\u00eb ekspozojm\u00eb ata q\u00eb keqp\u00ebrdorin paret nga taksat e qytetar\u00ebve duke i hapur buxhetet n\u00eb nivel qendror dhe lokal; duhet t\u00eb hapim prokurimin publik dhe procedurat e tenderimit duke ekspozuar kompanit\u00eb p\u00ebrfituese, numrin dhe shum\u00ebn e kontratave q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb dhe t\u00eb dim\u00eb pronar\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb kompanive duke larguar ligjet q\u00eb fshehin aksionar\u00ebt e lidhur me politikan\u00eb.<\/p>\n

Pastaj duhet t\u00eb dim\u00eb se si t\u00eb veprojm\u00eb me korrupsionin q\u00eb ekspozohet. Kjo n\u00ebnkupton q\u00eb t\u00eb sjellim ata q\u00eb keqp\u00ebrdorin pushtetin para drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n

Leht\u00eb t\u00eb thuhet, a po?<\/p>\n

N\u00ebse jemi v\u00ebrtet\u00eb serioz n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit at\u00ebher\u00eb nuk ka zyrtar q\u00eb nuk mund t\u00eb burgoset, qoft\u00eb ai president i vendit apo qytetar i thjesht\u00eb, por q\u00eb kjo t\u00eb ndodh\u00eb, rregullat e loj\u00ebs duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Nuk mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb lloj t\u00eb rregullave p\u00ebr qytetar\u00ebt e thjesht\u00eb dhe nj\u00eb lloj tjet\u00ebr p\u00ebr zyrtar\u00ebt e lart\u00eb.<\/p>\n

Duhet t\u00eb fillojm\u00eb me ligjet. Ligjet duhet t\u00eb ndryshojn\u00eb, sidomos ato q\u00eb rrisin transparenc\u00ebn p\u00ebr shpenzimet publike dhe q\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb \u00e7do person t\u00eb justifikoj\u00eb pasurin\u00eb e krijuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme para prokurorit.<\/p>\n

Dhe ka vende ku ne duhet t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb. N\u00eb Singapor, i cili ka pasur nj\u00eb problem t\u00eb madh me korrupsionin, n\u00eb vend se prokuror\u00ebt t\u00eb provojn\u00eb fajsin\u00eb e t\u00eb korruptuarve, ata kan\u00eb bartur barr\u00ebn e prov\u00ebs tek t\u00eb akuzuarit duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb akuzuarit t\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb se si ata kan\u00eb fituar pasurin\u00eb e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme, qoft\u00eb edhe jasht\u00eb Singaporit.<\/p>\n

Nj\u00eb ligj i till\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb do t\u00eb mund\u00ebsonte q\u00eb t\u00eb hetonim t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb u pasuruan shum\u00eb dhe shpejt. Politikan\u00eb, biznesmen\u00eb q\u00eb nga qytetar\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb\u00a0u b\u00ebn\u00a0milioner\u00eb brenda nat\u00ebs, duhet t\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb para prokuror\u00ebve se si ae\u00a0krijuan k\u00ebt\u00eb pasuri n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kaq t\u00eb shkurt\u00ebr derisa qytetar\u00ebt e\u00a0tjer\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb mbet\u00ebn n\u00eb varf\u00ebri.<\/p>\n

Pasuria e fituar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb korruptive dhe t\u00eb jasht\u00ebligjshme duhet t’iu kthehet qytetar\u00ebve.<\/p>\n

Veprime si k\u00ebto, ku ata q\u00eb u pasuruan shpejt\u00eb, shum\u00eb e paligjsh\u00ebm marrin d\u00ebnimet e merituara dhe p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb burg, kthejn\u00eb besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb institucione dhe rritet besnik\u00ebria p\u00ebr shtetin.<\/p>\n

Nd\u00ebshkimi i inspektor\u00ebve tatimor\u00eb, nd\u00ebrtimor\u00eb, e sanitar\u00eb t\u00eb korruptuar do t\u00eb b\u00ebj\u00eb q\u00eb t\u00eb rritet p\u00ebrgjegj\u00ebsia dhe integriteti n\u00eb pun\u00eb; nd\u00ebshkimi i policit i cili k\u00ebrkon ryshfet n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit b\u00ebn\u00a0q\u00eb t\u00eb rritet p\u00ebrgjegj\u00ebsia dhe integriteti i policit. E nj\u00ebjta ndodh\u00eb edhe n\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb t\u00eb pushtetit. Nd\u00ebshkimi i lider\u00ebve partiak\u00eb dhe politikan\u00ebve t\u00eb korruptuar, zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb shtet\u00ebror dhe i bizneseve t\u00eb lidhur me ta do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb distancimin e qytetar\u00ebve me k\u00ebt\u00eb rrjet korruptiv dhe kriminal duke e hapur shoq\u00ebrin\u00eb q\u00eb t\u00eb frymoj\u00eb lirsh\u00ebm.<\/p>\n

Qytetar\u00ebt duan t\u00eb asociohen me sundimin e ligjit, me pun\u00ebn e ndershme dhe me integritet, duan t\u00eb ndjehen krenar\u00eb me biznesin e tyre dhe p\u00ebr taksat q\u00eb paguajn\u00eb nga djersa e pun\u00ebs s\u00eb tyre; ata duan t\u00eb ndjehen t\u00eb sigurt\u00eb p\u00ebr familjen q\u00eb rrisin n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend; \u00a0duan t\u00eb ndjejn\u00eb dashuri p\u00ebr vendin dhe t\u00eb jen\u00eb krenar p\u00ebr shtetin.<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb koha q\u00eb t’u\u00a0japim qytetar\u00ebve at\u00eb q\u00eb meritojn\u00eb.<\/p>\n

__________<\/p>\n

Autori \u00ebsht\u00eb zv. Drejtor dhe Menaxher i Programeve n\u00eb L\u00ebvizjen\u00a0FOL<\/em><\/p>\n

Shkrimi \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e projektit t\u00eb Qendr\u00ebs p\u00ebr Edukim dhe Antikorrupsion n\u00eb L\u00ebvizjen FOL. P\u00ebrmbajtja e shkrimit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e autorit dhe nuk i paraqet q\u00ebndrimet e L\u00ebvizjes FOL.<\/em><\/p>\n

___________<\/p>\n

M\u00eb shum\u00eb nga tema kund\u00ebr korrupsionit:<\/p>\n

Agon Maliqi:\u00a0Korrupsioni, perceptimi dhe MCC<\/a><\/p>\n

Dita Dobranja –\u00a0Korrupsioni, ky p\u00ebrbind\u00ebsh yn\u00eb n\u00ebn shtrat<\/a><\/p>\n

Armend Mazreku –\u00a0Korrupsioni nuk \u00ebsht\u00eb problem!<\/a><\/p>\n

\n
\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pjesa I \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb korrupsioni N\u00eb fjal\u00ebn hyr\u00ebse t\u00eb tij, ish Kryeministri Britanez, David Cameron, n\u00eb nj\u00eb publikim me p\u00ebrmbledhje t\u00eb eseve kund\u00ebrkorrupsion, publikuar nga Zyra e Jashtme e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, jep k\u00ebt\u00eb p\u00ebrshkrim p\u00ebr korrupsionin: \u201cKorrupsioni \u00ebsht\u00eb kanceri n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb problemve t\u00eb bot\u00ebs sot. Korrupsioni shkat\u00ebrron vendet e pun\u00ebs dhe pengon zhvillimin, […]<\/p>","protected":false},"author":122,"featured_media":10257,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[664],"ppma_author":[147],"class_list":["post-3617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":147,"user_id":122,"is_guest":0,"slug":"jeton-zulfaj","display_name":"Jeton Zulfaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-13-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-13-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zulfaj","first_name":"Jeton","description":"Autori \u00ebsht\u00eb ish-k\u00ebshilltar politik dhe p\u00ebr \u00c7\u00ebshtje Evropiane i ish-kryeministrit t\u00eb Kosov\u00ebs, Albin Kurti."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/122"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3617"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10258,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3617\/revisions\/10258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3617"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}