{"id":3660,"date":"2017-08-28T15:06:47","date_gmt":"2017-08-28T13:06:47","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3660"},"modified":"2024-10-21T15:09:02","modified_gmt":"2024-10-21T13:09:02","slug":"te-kuptuarit-e-integrimit-te-serbeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/te-kuptuarit-e-integrimit-te-serbeve\/","title":{"rendered":"T\u00eb kuptuarit e integrimit t\u00eb serb\u00ebve"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Integrimi i komunitetit serb nuk duhet par\u00eb si nj\u00eb detyrim i jasht\u00ebm ose nj\u00eb imponim q\u00eb duhet p\u00ebrmbushur me zor. Jo, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb kjo t\u00eb b\u00ebhet vullnetsh\u00ebm \u2013 sepse komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar nuk do t\u00eb jet\u00eb k\u00ebtu p\u00ebrjet\u00ebsisht \u2013 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos konservohet n\u00eb skutat e mendjes s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb kurrfar\u00eb potence p\u00ebr diskriminim.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p>Shoq\u00ebria kosovare nuk \u00ebsht\u00eb raciste. Ajo po e g\u00ebnjen veten. Ajo nuk ka asgj\u00eb kund\u00ebr integrimit t\u00eb serb\u00ebve, procesit t\u00eb kthimit, apo nj\u00eb bashk\u00ebjetese normale nd\u00ebretnike. Sidoqoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb e shtr\u00ebnguar me u sill\u00eb tjet\u00ebrqysh. E shtr\u00ebnguar nga virtualiteti q\u00eb ka prodhu, dhe nga vetja n\u00eb relacion me tjetrin. \u00cbsht\u00eb raciz\u00ebm fals.<\/p>\n<p>**<\/p>\n<p>Ve\u00e7orit\u00eb e rrethan\u00ebs epistemike t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare mund t\u00eb njihen vet\u00ebm duke rr\u00ebmuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e saj. Mbi k\u00ebt\u00eb kuptim, kanuni ndjell shum\u00eb kurreshtje. Nuk duhet shum\u00eb imagjinat\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptu q\u00eb ky set normash q\u00eb e p\u00ebrthekonte jet\u00ebn e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb t\u00ebr\u00eb, sot \u00ebsht\u00eb i fij\u00ebzuar brenda skem\u00ebs s\u00eb kuptimeve, mendimeve, prodhimit e vlerave t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Kanuni e organizonte shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb ngurt\u00eb e t\u00eb ngusht\u00eb familjare. Normat e tij t\u00eb rrepta e pamund\u00ebsonin hapjen kulturore dhe mendimin e vlerave. K\u00ebsisoj, shoq\u00ebria shqiptare mbeti mjaft shterpe dhe e pavirtualizuar. E vetmja dromc\u00eb virtualiteti v\u00ebrehet n\u00eb konceptimin e mikut, i cili e merrte rolin e shokut t\u00eb sot\u00ebm t\u00eb Facebook-ut. P\u00ebrmes tij, familja prit\u00ebse kishte mund\u00ebsi me dal\u00eb p\u00ebrtej realitetit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm, dhe me u virtualizu. Kjo d\u00ebftohet n\u00eb pik\u00ebn 603, ku thuhet se \u201c<em>Miku nuk mund t\u00eb hij\u00eb n\u00eb shpi, pa ba za n\u2019oborr<\/em>\u201d. Kjo ndales\u00eb i mund\u00ebsonte familjes t\u00eb kishte koh\u00eb q\u00eb t\u00eb organizonte shfaqjen e saj para mikut. T\u00eb mbulonte intimitetin e saj. Se miku kishte rol virtualizues, e tregon edhe pika 616 ku thuhet se \u2018<em>Mikut i l\u00ebshohet kryet e vendit<\/em>\u201d \u2013 e nd\u00ebr arsyet q\u00eb p\u00ebrmenden n\u00eb pikat e m\u00ebposhtme, \u00ebsht\u00eb se ai duhet t\u00eb jet\u00eb i rroksh\u00ebm p\u00ebr shikimin e prit\u00ebsve, por edhe shikues i shfaqjes.<\/p>\n<p>Ky virtualizim i rrem\u00eb, pa fijen e spontanitetin, v\u00ebrehet qart\u00eb edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Shoq\u00ebria e sotme kosovare nuk mund t\u00eb njihet p\u00ebrmes televizorit, radios, gazetave apo Facebook-ut. Ajo vazhdon ta ket\u00eb prirjen kanunore p\u00ebr falsifikimin e virtualitetit. Hap\u00ebsira digjitale nuk i duhet p\u00ebr me shpreh\u00eb veten, por p\u00ebr me nd\u00ebrtu nj\u00eb mask\u00eb t\u00eb rrem\u00eb, q\u00eb ia mbulon fytyr\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb. Ky falsifikim i virtualitetit, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht manipulim imazhi, mask\u00eb, apo ndryshim i pamjes. Jo, \u00ebsht\u00eb me jetu brenda nj\u00eb mashtrimi m\u00eb kompleks kur vendosesh brenda hap\u00ebsir\u00ebs publike. Kur je i duksh\u00ebm. Njer\u00ebzit bile mund t\u00eb mos jen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se jan\u00eb hipokrit\u00eb. Ta z\u00ebm\u00eb, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e moralit. N\u00eb nj\u00eb an\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb korrupsion, t\u00eb ket\u00eb kritere e profesionaliz\u00ebm \u2013 n\u00eb syt\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve. Por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, at\u00eb t\u00eb padukshm\u00ebn, jan\u00eb krejt t\u00eb pakualifikuar, jomeritor\u00eb p\u00ebr gjith\u00e7ka, dhe shum\u00eb kollaj t\u00eb korruptuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Kjo sjellje ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb t\u00eb mos e njoh\u00eb\u00a0veten. Bile, t\u00eb mos ket\u00eb as interesin m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl q\u00eb t\u00eb merret me ve\u00e7orit\u00eb e saj. Brenda asaj mosnjohjeje, ajo ngutet me saju bindje t\u00eb rreme. Dhe p\u00ebrmes tyre, me kriju virtualitete t\u00eb \u00e7uditshme, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ta z\u00ebm\u00eb, nacionalizmi kuq e zi, i kopjuar nga pika e par\u00eb e deri n\u00eb at\u00eb t\u00eb fundit nga nacionalizmi serb. Historiografia shqiptare e ka prodhu ligj\u00ebrimin p\u00ebr autoktonitetin ton\u00eb, p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb, p\u00ebr rilindjen, mandej edhe qasjen humane e viktimizuese \u2013 dhe t\u00eb gjitha si kopje nga historiografia serbe.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb procesi i kombformimit t\u00eb b\u00ebhet si duhet, shqiptari i Kosov\u00ebs duhet q\u00eb sa m\u00eb par\u00eb t\u00eb ndahet nga iluzionet q\u00eb i ka kriju. Duhet me u nda nga ajo shfaqje q\u00eb ia jep tjetrit, dhe t\u00eb sillet \u00e7lirsh\u00ebm, spontanisht, duke i kuptu m\u00eb mir\u00eb sjelljet e tij. Shqiptari i Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb racist. As ndaj serbit, as ndaj maqedonit, e as ndaj askujt. N\u00ebse e shpreh racizmin, kjo ndodh sepse i duhet q\u00eb ta mbuloj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e tij, t\u00eb virtualizoj\u00eb sjelljen, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, t\u00eb kopjoj\u00eb maqedonin e serbin. E vetmja form\u00eb racizmi q\u00eb haset n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, p\u00ebrtej k\u00ebtyre figurave imagjinare q\u00eb i sajon p\u00ebr veten, \u00ebsht\u00eb ai i internalizuari. Raciz\u00ebm ndaj kultur\u00ebs e shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb i p\u00ebrket.<\/p>\n<p>\u00c7do dit\u00eb, \u00e7dokund, mund t\u00eb has\u00ebsh shqiptar\u00eb q\u00eb n\u00eb llafe private, nuk ngurrojn\u00eb t\u00eb shprehin bindjen e tyre se shqiptar\u00ebt jan\u00eb budall\u00eb, t\u00eb posht\u00ebr, t\u00eb k\u00ebqinj, t\u00eb dob\u00ebt, etj. etj.. Raciz\u00ebm t\u00eb internalizuar kishin edhe boshnjak\u00ebt n\u00eb foret e tyre t\u00eb \u00e7uditshme t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs, ose edhe afrikanoamerikan\u00ebt.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.post-gazette.com\/lifestyle\/2006\/12\/26\/Documentary-studies-renew-debate-about-skin-color-s-impact\/stories\/200612260092\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">N\u00eb nj\u00eb eksperiment n\u00eb disa shkolla n\u00eb Amerik\u00eb,\u00a0<\/a>f\u00ebmij\u00ebt afrikanoamerikan\u00eb ishin detyruar t\u00eb zgjidhnin mes dy kukullave: t\u00eb bardh\u00ebs dhe t\u00eb zez\u00ebs. T\u00eb gjith\u00eb e kishin zgjedhur kukull\u00ebn e bardh\u00eb. T\u00eb zez\u00ebn, q\u00eb ishte ngjyra e tyre e l\u00ebkur\u00ebs, e lidhnin me \u2018t\u00eb sh\u00ebmtuar\u00ebn\u2019 e \u2018t\u00eb keqen\u2019. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ilustrim, jo vet\u00ebm i racizmit t\u00eb internalizuar, por edhe i mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr bindje t\u00eb rreme publike. P\u00ebrmes imagjinat\u00ebs, nga ky tip racizmi, leht\u00eb mund t\u00eb kuptojm\u00eb sa i rrem\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb virtualiteti yn\u00eb. T\u00eb menduarit e vetes. Sjellja ndaj komunitetit serb n\u00eb Kosov\u00eb. Integrimi i tyre. I rrem\u00eb e fals.<\/p>\n<p>Shoq\u00ebria kosovare \u00ebsht\u00eb e kurthuar brenda k\u00ebtyre bindjeve t\u00eb rreme. Brenda nj\u00eb virtualiteti t\u00eb habitsh\u00ebm q\u00eb ia pamund\u00ebson me u lidh\u00eb me rrethan\u00ebn e tij konkrete, me realitetin dhe t\u00eb v\u00ebrtetat e tij t\u00eb nj\u00ebmendta.<\/p>\n<p>Po e p\u00ebrs\u00ebris: shqiptari i Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb racist. Por, ai shtr\u00ebngohet me aktru si i till\u00eb, shkaku i paragjykimeve q\u00eb ka p\u00ebr veten. Racizmi \u00ebsht\u00eb goxha objektiv. Ai ushqehet p\u00ebrmes faktesh. Dhe, ashtu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vrazhd\u00eb, i stivon ato p\u00ebr me i kriju do t\u00eb v\u00ebrteta intime. Dhe k\u00ebto fakte, asnj\u00ebher\u00eb nuk ishin n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb shqiptarit t\u00eb Kosov\u00ebs. As tash nuk jan\u00eb. Rezultatet e dob\u00ebta n\u00eb sport, artist\u00ebt e shkenc\u00ebtar\u00ebt e pakt, organizimi i dob\u00ebt i jet\u00ebs kulturore etj. etj. e shtyjn\u00eb t\u00eb mendoj\u00eb, n\u00eb skutat e nd\u00ebrdijes s\u00eb tij, se \u00ebsht\u00eb esencialisht inferior. Dhe kjo shprehje inferioriteti, e hasur n\u00eb momente intime mes miqsh, gjithnj\u00eb ka qen\u00eb befasuese p\u00ebr mua. Si ka mund\u00ebsi, n\u00eb realitet t\u00eb urrejm\u00eb kultur\u00ebn t\u00eb cil\u00ebs i p\u00ebrkasim, e nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00ebp\u00ebr dritare virtualiteti t\u00eb derdhim krenarin\u00eb e t\u00eb formulojm\u00eb nj\u00eb shprehje si \u201cO sa mir\u00eb me qen\u00eb shqiptar!\u201d? Epo, njeriu i zakont\u00eb ka mund\u00ebsi t\u00eb besoj n\u00eb pohime kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebse.<\/p>\n<p>Ky falsifikim i bindjeve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb i ka d\u00ebmtu themelet e kombit ton\u00eb. Si pjes\u00eb e kombformimit t\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb n\u00eb fillim ishte \u00e7\u00ebshtja e integrimit t\u00eb komunitetit serb. N\u00eb realitet, shqiptari nuk ndjen kurrfar\u00eb urrejtje p\u00ebr serbin nga Kosova \u2013 dhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb njohjes s\u00eb k\u00ebtij realiteti, do t\u00eb duhej t\u00eb nd\u00ebrtohej nj\u00eb qasje racionale p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb fjal\u00eb. Shqiptari b\u00ebn biznes me serbin. E p\u00ebrsh\u00ebndet e e nderon. Miq\u00ebsohet me t\u00eb. Por, n\u00eb jet\u00ebn institucionale e n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn publike ku realiteti duhet me u mbulu si pasoj\u00eb e shikimit t\u00eb tjetrit, kalohet n\u00eb nj\u00eb kopjim t\u00eb asaj q\u00eb besohet se duhej t\u00eb ishte nj\u00eb sjellje e p\u00ebrshtatshme. Edhe n\u00ebse kjo sjellje p\u00ebrmban diskrimin racor.<\/p>\n<p>Integrimi i serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb mendu si nj\u00eb detyrim nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Epo jo, ne e dim\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e domosdoshme dhe e drejt\u00eb.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Integrimi i komunitetit serb nuk duhet par\u00eb si nj\u00eb detyrim i jasht\u00ebm ose nj\u00eb imponim q\u00eb duhet p\u00ebrmbushur me zor. Jo, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb kjo t\u00eb b\u00ebhet vullnetsh\u00ebm \u2013 sepse komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar nuk do t\u00eb jet\u00eb k\u00ebtu p\u00ebrjet\u00ebsisht \u2013 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos konservohet n\u00eb skutat e mendjes s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb kurrfar\u00eb potence [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":120,"featured_media":8843,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1474,1473,998],"ppma_author":[145],"class_list":["post-3660","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-integrimi","tag-komuniteti-serb","tag-politike"],"authors":[{"term_id":145,"user_id":120,"is_guest":0,"slug":"jetlir-buja","display_name":"Jetlir Buja","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/jetlir-1-e1729514487600.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/jetlir-1-e1729514487600.jpg"},"user_url":"","last_name":"Buja","first_name":"Jetlir","description":"Jetlir Buja \u00ebsht\u00eb gazetar, p\u00ebrkthyes dhe studiues i filozofis\u00eb per\u00ebndimore. S\u00eb fundmi ai \u00ebsht\u00eb angazhuar si kryeredaktor n\u00eb gazet\u00ebn Nacionale, nd\u00ebrsa m\u00eb her\u00ebt ka punuar n\u00eb kapacitete t\u00eb ndryshme n\u00eb media si Periskopi, New Perspektiva, Organizata Cohu\/Preportr etj."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/120"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3660"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8844,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3660\/revisions\/8844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3660"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}