{"id":3696,"date":"2017-10-03T14:07:05","date_gmt":"2017-10-03T12:07:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3696"},"modified":"2024-10-31T14:27:19","modified_gmt":"2024-10-31T12:27:19","slug":"vota-ne-zgjedhjet-lokale-per-kandidat-apo-per-parti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/vota-ne-zgjedhjet-lokale-per-kandidat-apo-per-parti\/","title":{"rendered":"Vota n\u00eb zgjedhjet lokale, p\u00ebr kandidat apo p\u00ebr parti?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Jemi n\u00eb koh\u00eb fushate t\u00eb zgjedhjeve lokale dhe dilema q\u00eb shfaqet \u00ebsht\u00eb se p\u00ebr k\u00eb t\u00eb votohet. Natyrisht k\u00ebt\u00eb dilem\u00eb nuk e kan\u00eb \u201cbesnik\u00ebt\u201d e partive politike. K\u00ebt\u00eb dilem\u00eb nuk e kan\u00eb as grupet e interesit t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me partit\u00eb politike. K\u00ebt\u00eb dilem\u00eb e kan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt q\u00eb nuk u p\u00ebrkasin k\u00ebtyre dy grupeve. N\u00eb vazhdim do t\u00eb p\u00ebrpiqem t\u00eb argumentoj se, bazuar n\u00eb ligjin p\u00ebr qeverisje lokale n\u00eb Kosov\u00eb, si dhe bazuar n\u00eb sjelljen e partive politike, p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb qeverisje t\u00eb mir\u00eb lokale shum\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb vet kandidati p\u00ebr kryetar komune sesa partia se nga ai vjen.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p>Me ligjin aktual mbi qeverisjen lokale n\u00eb Kosov\u00eb, pushteti lokal \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj \u201csistemi presidencial n\u00eb miniatur\u00eb\u201d. Kjo, jo vet\u00ebm sepse kryetari zgjedhet drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga populli dhe se ka kompetenca ekzekutive, por edhe sepse kryetarin nuk mund ta shkarkoj\u00eb kuvendi komunal. Sa p\u00ebr informat\u00eb, nj\u00eb nd\u00ebr dallimet ky\u00e7e nd\u00ebrmjet sistemit politik parlamentar dhe presidencial q\u00ebndron n\u00eb at\u00eb se kush e shkarkon ekzekutivin, parlamenti apo presidenti. Te sistemi presidencial, parlamenti nuk mund ta shkarkoj\u00eb ekzekutivin, e te sistemi parlamentar po.<\/p>\n<p>Prandaj, si\u00e7 tham\u00eb, n\u00eb Kosov\u00eb kryetari i komun\u00ebs zgjedhet drejtp\u00ebrdrejt nga populli, ka kompetenca ekzekutive dhe tham\u00eb se at\u00eb nuk mund ta shkarkoj\u00eb kuvendi komunal. Meqen\u00ebse s\u2019mund t\u00eb shkarkohet nga kuvendi, shkarkimi i tij nuk varet nga partit\u00eb politike p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb kuvendit. Sipas teoricienit gjerman Schmidt \u201cnj\u00eb nd\u00ebr dob\u00ebsit\u00eb e sistemeve parlamentare \u00ebsht\u00eb v\u00ebnia n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb e partis\u00eb, e cila mund t\u00eb degjeneroj\u00eb n\u00eb pushtetin e gjith\u00eb-pranish\u00ebm t\u00eb partive n\u00eb pushtet, n\u00eb nj\u00eb klik\u00eb meskine, n\u00eb nj\u00eb patronazh t\u00eb paturpsh\u00ebm, n\u00eb nj\u00eb financim t\u00eb harbuar partish, dhe n\u00eb korrupsion q\u00eb mbulohet nga partit\u00eb edhe pse kjo nuk \u00ebsht\u00eb e pashmangshme\u201d (Manfred Schmidt, Teorit\u00eb e demokracis\u00eb). Andaj, kryetari i komun\u00ebs s\u00eb bashku me ekipin e tij ekzekutiv t\u00eb zgjedhur prej tij, pavar\u00ebsisht raporteve zyrtare q\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb me kuvendin, me ligj \u00ebsht\u00eb imun nga kontrolli i partive n\u00eb kuvend. Si pasoj\u00eb pozitive e k\u00ebtij ligji, t\u00eb pakt\u00ebn pushteti lokal mund t\u00eb mbrohet nga dob\u00ebsit\u00eb q\u00eb sjell sistemi parlamentar p\u00ebrmes \u201cgjith\u00eb pranis\u00eb\u201d s\u00eb partis\u00eb n\u00eb ekzekutiv.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, po ta kemi parasysh faktin se partit\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb pushtetin e shohin vet\u00ebm si mund\u00ebsi p\u00ebr pla\u00e7k\u00eb (p\u00ebrmes tender\u00ebsh, pun\u00ebsim pa kritere ligjore, em\u00ebrim\/shkarkim drejtor shkollash, etj..), pamund\u00ebsia e shkarkimit t\u00eb kryetarit nga partit\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mbrojtje e fuqishme e pushtetit ekzekutiv nga vet partit\u00eb. Sa p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar pengesat q\u00eb partit\u00eb i shkaktojn\u00eb ekzekutivit komunal, si\u00e7 kuptohet nga mediat, t\u00eb gjitha rastet e qeverisjes s\u00eb mir\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb sporadike, dhe se vijn\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb meritave individuale, e jo p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrkrahjeve partiake p\u00ebr t\u00eb qeverisur mir\u00eb.<\/p>\n<p>Nga faktet e m\u00ebsip\u00ebrme mund t\u00eb konstatohet se, p\u00ebr interesa t\u00eb qytetar\u00ebve, m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb se cili \u00ebsht\u00eb kandidati sesa cila \u00ebsht\u00eb partia nga ai vjen. Madje, n\u00eb kushtet tona (se jo n\u00eb nj\u00eb ambient normal politik), as programet qeveris\u00ebse, n\u00ebse ve\u00e7 ato nj\u00ebmend ekzistojn\u00eb, nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sesa vet kryetari. Sepse, \u00ebsht\u00eb kryetari ai i cili mund t\u2019i zbatoj\u00eb ose jo ato programe. N\u00eb fund t\u00eb fundit, \u00e7far\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia ka nj\u00eb program i mir\u00eb n\u00ebse s\u2019do t\u00eb k\u00ebt\u00eb nj\u00eb kryetar q\u00eb mund ta zbatoj\u00eb at\u00eb?<\/p>\n<p>Andaj, hapi i par\u00eb drejt marrjes s\u00eb vendimit p\u00ebr t\u00eb votuar n\u00eb zgjedhjet p\u00ebr pushtetin lokal, \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsimi s\u00eb pari p\u00ebr kandidat\u00ebt e pastaj p\u00ebr partit\u00eb nga ata vijn\u00eb. Sepse:<\/p>\n<p>&#8211; kjo do t\u2019i privonte partit\u00eb (sidomos ato t\u00eb m\u00ebdha) nga komoditeti q\u00eb aktualisht kan\u00eb se \u00a0mund t\u00eb fitojn\u00eb me \u00e7far\u00ebdo kandidati vet\u00ebm pse kan\u00eb shtrirje partiake n\u00eb at\u00eb komun\u00eb;<br \/>\n&#8211; kjo do i detyronte t\u2019i em\u00ebrojn\u00eb kandidat\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, q\u00eb sigurisht nuk u mungojn\u00eb;<br \/>\n&#8211; kjo do t\u2019u jepte rastin edhe kandidat\u00ebve nga partit\u00eb e vogla pasi edhe ata mund t\u00eb ken\u00eb kandidat t\u00eb denj\u00eb; dhe<br \/>\n&#8211; kjo do t\u2019u shtonte shanset p\u00ebr fitore edhe kandidat\u00ebve t\u00eb pavarur.<\/p>\n<p>Argument shtes\u00eb n\u00eb favor t\u00eb votimit \u201cs\u00eb pari p\u00ebr kandidat\u201d, \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra sesi partit\u00eb i em\u00ebrojn\u00eb kandidat\u00eb n\u00ebp\u00ebr komuna. Partit\u00eb vet\u00ebm deklarativisht i respektojn\u00eb instancat partiake lokale, pasi em\u00ebrimet e kandidat\u00ebve b\u00ebhen kryesisht nga qendra. Por, nga Prishtina nuk mund t\u00eb dihet kurr\u00eb se cili \u00ebsht\u00eb kandidati m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr nj\u00eb komun\u00eb. Sepse, k\u00ebt\u00eb e din\u00eb m\u00eb s\u00eb miri instancat partiake lokale si dhe vet qytetar\u00ebt. Tjet\u00ebr shembull n\u00eb favor t\u00eb votimit \u201cs\u00eb pari p\u00ebr kandidat\u201d po e marrim rastin e nj\u00eb kryetari, i njohur n\u00eb opinion si modeli m\u00eb i suksessh\u00ebm i qeverisjes komunale, por q\u00eb \u00ebsht\u00eb i vetmi q\u00eb ka fituar si i pavarur. Pse u tregua i suksessh\u00ebm? Sepse, s\u2019ka pasur parti ta pengoj\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, si shembull m\u00eb eklatant n\u00eb disfavor t\u00eb votimit \u201cs\u00eb pari p\u00ebr parti\u201d, kemi pasur rastin e para 4 viteve kur nj\u00eb minist\u00ebr sapo ishte shkarkuar prej partis\u00eb s\u00eb tij p\u00ebr gjoja paaft\u00ebsi ekzekutive, e menj\u00ebher\u00eb pas pak dit\u00ebsh u promovua prej t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs parti si kandidat p\u00ebr kryetar komune.<\/p>\n<p>N\u00ebn kushte t\u00eb tilla t\u00eb keq-funksionimit t\u00eb partive tona politike, edhe pse infrastruktura dhe mb\u00ebshtetja partiake mund t\u2019u ndihmoj\u00eb shum\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb fushat\u00ebn, si me reklama e tubime m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, prap\u00eb se prap\u00eb kjo ndihmes\u00eb mbetet vet\u00ebm n\u00eb nivel propagandistik, sa p\u00ebr t\u2019i mbuluar dob\u00ebsit\u00eb e kandidat\u00ebve. \u00a0Kjo lloj ndihme propagandistike m\u00eb shum\u00eb i ngjason z\u00ebrit t\u00eb lart\u00eb tej mase t\u00eb muzik\u00ebs n\u00ebp\u00ebr dasmat tona, q\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim kryesor kan\u00eb t\u2019i fshehin dob\u00ebsit\u00eb e z\u00ebrit t\u00eb k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve sesa t\u00eb nxjerrin n\u00eb pah kualitetin e tyre. S\u00eb k\u00ebndejmi, p\u00ebrkundrejt ndihm\u00ebs s\u00eb nevojshme q\u00eb kandidat\u00ebve u vie nga partit\u00eb, sapo fillon qeverisja, partit\u00eb do t\u2019u shnd\u00ebrrohen atyre n\u00eb penges\u00ebn kryesore n\u00eb qeverisje. Bile, kemi edhe raste dor\u00ebheqjesh nga presione t\u00eb tilla partiake.<\/p>\n<p>P\u00ebr fund, \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e qytetar\u00ebve q\u00eb kryetar\u00ebt e komunave t\u00eb jen\u00eb m\u00eb shum\u00eb menaxher\u00eb t\u00eb mir\u00eb sesa politikan t\u00eb mir\u00eb. Zgjedhjet lokale n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nuk jan\u00eb zgjedhje politike. Zgjedhjet parlamentare jan\u00eb zgjedhje politike. Nga fituesit e zgjedhjeve parlamentare prodhohen politikat n\u00eb nivel vendi, q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb fundit duhet t\u2019i zbatoj\u00eb nj\u00ebsoj secili kryetar komune, pavar\u00ebsisht p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb partiake. Andaj, jan\u00eb zgjedhjet parlamentare ato n\u00eb t\u00eb cilat votohet s\u00eb pari p\u00ebr vizione dhe ide politike, pra parti politike. Fatkeq\u00ebsisht q\u00eb, n\u00eb zgjedhjet tona lokale t\u00eb gjith\u00eb angazhimin partit\u00eb e b\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019i forcuar pozitat e veta p\u00ebr zgjedhjet parlamentare. Prandaj, zgjedhjet lokale do t\u00eb duhej m\u00eb shum\u00eb t\u00eb ishin betej\u00eb nd\u00ebrmjet kandidat\u00ebve, e tejet m\u00eb pak beteja nd\u00ebrmjet partive.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jemi n\u00eb koh\u00eb fushate t\u00eb zgjedhjeve lokale dhe dilema q\u00eb shfaqet \u00ebsht\u00eb se p\u00ebr k\u00eb t\u00eb votohet. Natyrisht k\u00ebt\u00eb dilem\u00eb nuk e kan\u00eb \u201cbesnik\u00ebt\u201d e partive politike. K\u00ebt\u00eb dilem\u00eb nuk e kan\u00eb as grupet e interesit t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me partit\u00eb politike. K\u00ebt\u00eb dilem\u00eb e kan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt q\u00eb nuk u p\u00ebrkasin k\u00ebtyre dy [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":9324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[458,664],"ppma_author":[281],"class_list":["post-3696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-election","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":281,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"halil-krasniqi","display_name":"Halil Krasniqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/halil-krasniqi.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/halil-krasniqi.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3696"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9325,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3696\/revisions\/9325"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3696"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}