{"id":3717,"date":"2017-10-22T14:38:54","date_gmt":"2017-10-22T12:38:54","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3717"},"modified":"2025-02-06T14:49:01","modified_gmt":"2025-02-06T12:49:01","slug":"deshtimi-jone-i-perbashket-ne-mbrojtjen-e-viktimave-te-dhunes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/deshtimi-jone-i-perbashket-ne-mbrojtjen-e-viktimave-te-dhunes\/","title":{"rendered":"D\u00ebshtimi jon\u00eb i p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb mbrojtjen e viktimave t\u00eb dhun\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr rritjes s\u00eb vet\u00ebdijes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, dhuna n\u00eb familje vazhdon t\u00eb mbetet problem madhor p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb. Edhe n\u00ebse nuk njohim dik\u00eb q\u00eb jeton n\u00ebn ushtrim t\u00eb dhun\u00ebs fizike, mendore apo seksuale, mjafton t\u2019u hedhim nj\u00eb sy lajmeve t\u00eb p\u00ebrditshme dhe do t\u00eb ndeshemi me raste t\u00eb shumta t\u00eb raportuara gjithandej Kosov\u00ebs. Disa prej tyre, edhe pse me baz\u00eb t\u00eb plot\u00eb ligjore, nuk jan\u00eb procesuar p\u00ebr udh\u00ebr mbrojtje, duke p\u00ebrfunduar edhe n\u00eb fatalitet. Paaft\u00ebsis\u00eb s\u00eb sistemit, nd\u00ebrkaq, i ka kontribuar edhe heshtja publike e mb\u00ebshtetur n\u00eb mend\u00ebsin\u00eb faj\u00ebsuese.<\/p>\n<p>Reagimet e sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb ndaj problemit t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje jan\u00eb t\u00eb pamjaftueshme. Policia dhe gjyq\u00ebsori nuk i trajtojn\u00eb me efikasitet rastet e tilla. Sipas raportit t\u00eb OSBE-s\u00eb n\u00eb vitin 2011, p\u00ebr dhun\u00ebn n\u00eb familje, gjykatat kan\u00eb d\u00ebshtuar n\u00eb shqyrtimin e k\u00ebrkesave p\u00ebr urdh\u00ebr t\u00eb mbrojtjes p\u00ebr shum\u00eb jav\u00eb, madje n\u00eb disa raste edhe me muaj, dhe rrjedhimisht, i kan\u00eb l\u00ebn\u00eb shum\u00eb persona n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnimin e dhun\u00ebs.<\/p>\n<p>Dhuna n\u00eb familje n\u00eb publik ende cil\u00ebsohet si problem familjar, si \u00e7\u00ebshtje private, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrhyhet. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb mosp\u00ebrputhje mes asaj se \u00e7ka viktimat p\u00ebrjetojn\u00eb si dhun\u00eb dhe at\u00eb se \u00e7ka akter\u00ebt e gjyq\u00ebsorit e konceptojn\u00eb si vep\u00ebr penale. E rezultatet e k\u00ebsaj \u2018mosp\u00ebrputhjeje\u2019 po shprehen n\u00eb probleme t\u00eb pariparueshme.<\/p>\n<p>Rasti i Zejnepe Bytyqit \u00ebsht\u00eb shembull tipik i neglizhenc\u00ebs s\u00eb autoriteteve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, e cila ka arritur deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb, sa raportimet e saj p\u00ebr ndihm\u00eb jan\u00eb injoruar mbi 15 her\u00eb. Burri i saj, nj\u00eb- koh\u00ebsisht edhe dhunuesi, \u00ebsht\u00eb arrestuar disa her\u00eb nga policica vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019u liruar pas disa dit\u00ebve, me arsyetimin se nuk do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriste m\u00eb dhun\u00eb mbi gruan. Por n\u00eb tetor t\u00eb vitit 2015, Zejnepja vdiq nga 20 goditje me thik\u00eb, nga burri i saj.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb fakt q\u00eb dhunuesit k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb viktimat p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar t\u00eb heshtura. E v\u00ebrteta tjet\u00ebr e hidhur \u00ebsht\u00eb se edhe kur grat\u00eb mbledhin pak guxim p\u00ebr t\u00eb raportuar rastin, fjal\u00ebt e tyre shkojn\u00eb n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr. Si\u00e7 ka ndodhur me rastin e Diana Kastratit, rast t\u00eb cilin Gjykata Kushtetuese e cil\u00ebsoi si shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut me vendimin t\u00eb cilin e nxori n\u00eb shkurt t\u00eb 2013-t\u00ebs, duke gjetur q\u00eb shteti ka d\u00ebshtuar t\u00eb siguroj\u00eb mbrojtjen e saj edhe p\u00ebrkund\u00ebr q\u00eb kushtet p\u00ebr ket\u00eb mbrojtje ishin plot\u00ebsuar.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb se \u00e7far\u00eb fshihet pas q\u00ebndrimit neglizhent t\u00eb gjyq\u00ebsorit, pra, si ndodh\u00eb ky fenomen? Mang\u00ebsit\u00eb e shumta n\u00eb mbar\u00ebvajtjen e proceseve jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi arsyetimet se ka num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve, dhe num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb stafit nga ana e gjyq\u00ebsorit. Pra, institucionet gjyq\u00ebsore jan\u00eb inkompentente p\u00ebr ta kryer pun\u00ebn e tyre \u2013 edhe pse e din\u00eb \u00e7ka i pengon n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces.<\/p>\n<p>Injorimi i thirrjeve p\u00ebr ndihm\u00eb nga grat\u00eb n\u00eb rrezik vjen kur policia, prokuroria e edhe gjykata, nganj\u00ebher\u00eb duan ta luajn\u00eb rolin e \u2018roj\u00ebs s\u00eb paqes\u2019, e mbajt\u00ebsve t\u00eb harmonis\u00eb familjare, duke e pranuar dhun\u00ebn me pretekstin se p\u00ebr hir t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve duhet t\u00eb durohen shum\u00eb gj\u00ebra. Prokuror\u00ebt dhe gjyqtar\u00ebt n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb &#8220;pajtojn\u00eb&#8221; burrat abuziv\u00eb me partner\u00ebt e tyre \u2013 viktimat \u2013 pra, gjithmon\u00eb duke supozuar se f\u00ebmij\u00ebt nuk mund t\u00eb rriten pa dy prind\u00ebrit. K\u00ebt\u00eb fenomen e ka p\u00ebrfshir\u00eb edhe OSBE n\u00eb raportin e vitit 2012, bashk\u00eb me disa mang\u00ebsi tjera t\u00eb Ligjit p\u00ebr Mbrojtjen nga Dhuna n\u00eb Familje (LIGJI Nr. 03\/L-182).<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb policia d\u00ebshton t\u00eb akuzoj\u00eb nj\u00eb keqtrajtues, sa her\u00eb q\u00eb nj\u00eb rast hidhet posht\u00eb nga prokuroria, sa her\u00eb q\u00eb kthejm\u00eb kok\u00ebn n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ndaj shenjave t\u00eb mavijosura t\u00eb dikujt q\u00eb e njohim, e b\u00ebjm\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr abuzuesit q\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin ato veprime. Duhet t\u00eb kujtojm\u00eb se dhuna n\u00eb familje \u00ebsht\u00eb nj\u00eb krim i r\u00ebnd\u00eb q\u00eb duhet trajtuar si i till\u00eb. Si\u00e7 i shohim si tep\u00ebr t\u00eb papranueshme sulmet ndaj ndonj\u00eb zyrtari, apo ngasjen n\u00eb gjendje t\u00eb dehur, nj\u00ebsoj duhet qasur ndaj rasteve t\u00eb dhun\u00ebs familjare.<\/p>\n<p>Pra, nj\u00eb doz\u00eb e problemit q\u00ebndron edhe te mentaliteti konservativ q\u00eb \u00ebsht\u00eb prezent n\u00eb vendin ton\u00eb, n\u00eb suaza t\u00eb t\u00eb cilit lejohen lloj-lloj arsyetimesh, t\u00eb cilat figurojn\u00eb edhe n\u00eb artikuj medial. Shum\u00eb njer\u00ebz haptazi thon\u00eb q\u00eb \u201cdisa gra meritojn\u00eb t\u00eb rrahen\u201d, dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb e konsiderojn\u00eb tradhtin\u00eb si motiv t\u00eb pranuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebrkrah\u00ebsit e vlerave familjare predikojn\u00eb respekt p\u00ebr n\u00ebnat, por presin q\u00eb n\u00ebnat e nj\u00ebjta t\u00eb durojn\u00eb abuzimet vet\u00ebm brenda sht\u00ebpive t\u00eb tyre n\u00eb heshtje &#8211; duke u dh\u00ebn\u00eb abuzuesve hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebs t\u00eb veprave penale dhe duke e p\u00ebrcjell\u00eb k\u00ebt\u00eb edhe n\u00eb gjeneratat q\u00eb vijn\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa ne t\u00eb tjer\u00ebt, duke d\u00ebshtuar t\u00eb flasim kund\u00ebr dhun\u00ebs n\u00eb familje, e falim at\u00eb. E minimizojm\u00eb at\u00eb. U japim njer\u00ebzve t\u00eb dhunsh\u00ebm leje p\u00ebr t\u00eb vazhduar abuzimin e tyre.. Kur ata ia atribuojn\u00eb dhun\u00ebn e tyre gj\u00ebrave si alkooli ose stresi, e faj\u00ebsojn\u00eb viktim\u00ebn, duke th\u00ebn\u00eb se ajo e &#8216;provokoi&#8217; ose &#8216;meriton&#8217; abuzimin \u2013 dhe ne nuk flasim, at\u00ebher\u00eb i pranojm\u00eb k\u00ebto shpjegime q\u00eb mbrojn\u00eb nj\u00eb sjellje t\u00eb papranueshme.<\/p>\n<p>Edhe sa gra e vajza duhet t\u00eb ballafaqohen me situata t\u00eb rrezikshme e abuzive, e mbrojt\u00ebsit e rendit t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb t\u2019i mbrojn\u00eb ato?<\/p>\n<p>Diskutimi duhet t\u00eb kthehet n\u00eb efektet q\u00eb ka dhuna n\u00eb familje, mbi viktim\u00ebn, an\u00ebtar\u00ebt e familjes dhe shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se dhuna \u00ebsht\u00eb zgjedhje e dhunuesit. Asnj\u00eb grua nuk \u00ebsht\u00eb dhe nuk mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr veprimet e dhunuesit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Mbi t\u00eb gjitha, dhuna n\u00eb familje nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje private. \u00cbsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje sociale. \u00cbsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje politike.\u00a0Mbi t\u00eb gjitha, \u00ebsht\u00eb krim, q\u00eb si \u00e7do krim tjet\u00ebr i d\u00ebnuesh\u00ebm, \u00a0e b\u00ebn t\u00eb domosdosh\u00ebm reagimin ton\u00eb.<\/p>\n<p>_____________<\/p>\n<p>Ky shkrim \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e programit\u00a0&#8220;K\u00ebrko Drejt\u00ebsi&#8221;,\u00a0financuar nga Departamenti Amerikan i Shtetit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs\/INL dhe implementuar nga National Center for State Courts.\u00a0P\u00ebrmbajtja e k\u00ebtij punimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e plot\u00eb e autores, dhe n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk reflekton pozicionin e pal\u00ebve tjera.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrkund\u00ebr rritjes s\u00eb vet\u00ebdijes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, dhuna n\u00eb familje vazhdon t\u00eb mbetet problem madhor p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb. Edhe n\u00ebse nuk njohim dik\u00eb q\u00eb jeton n\u00ebn ushtrim t\u00eb dhun\u00ebs fizike, mendore apo seksuale, mjafton t\u2019u hedhim nj\u00eb sy lajmeve t\u00eb p\u00ebrditshme dhe do t\u00eb ndeshemi me raste t\u00eb shumta t\u00eb raportuara gjithandej Kosov\u00ebs. Disa prej [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":648,"featured_media":12410,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[2461],"ppma_author":[2460],"class_list":["post-3717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-viktimat-e-dhunes"],"authors":[{"term_id":2460,"user_id":648,"is_guest":0,"slug":"anita-zeka","display_name":"Anita Zeka","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/23958e681d1a9700d8afbb6d6a6dac8332dc628b7917bb77f250467827314334?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Zeka","first_name":"Anita","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/648"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3717"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12411,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3717\/revisions\/12411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3717"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}