{"id":3737,"date":"2017-11-27T14:45:45","date_gmt":"2017-11-27T12:45:45","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3737"},"modified":"2024-11-15T13:07:31","modified_gmt":"2024-11-15T11:07:31","slug":"dialogu-social-dhe-perfshirja-e-rinise-pse-ka-deshtuar-dhe-cfare-duhet-te-behet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/dialogu-social-dhe-perfshirja-e-rinise-pse-ka-deshtuar-dhe-cfare-duhet-te-behet\/","title":{"rendered":"Dialogu social dhe p\u00ebrfshirja e rinis\u00eb &#8211; pse ka d\u00ebshtuar dhe \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebhet?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Dialogu social \u00ebsht\u00eb proces me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb sistem demokratik t\u00eb qeverisjes. N\u00eb Kosov\u00eb, si term, por edhe n\u00eb politikb\u00ebrje, dialogu social nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i njohur p\u00ebr publikun e gjer\u00eb. Kjo ndodh p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb mungese t\u00eb angazhimit, dhe transparenc\u00eb minimale, nga institucioni nga i cili varet shum\u00eb dialogu social \u2013 K\u00ebshilli Ekonomik Social (KES).<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">KES,si mekaniz\u00ebm q\u00eb b\u00ebn bashk\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsve\/eve, pun\u00ebmarr\u00ebsve\/eve, dhe Qeveris\u00eb, \u00a0ka p\u00ebr detyr\u00eb q\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb gjithp\u00ebrfshirje n\u00eb dialog, duke ngritur vet\u00ebdijen mbi dialogun social dhe nxitjen e t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebris\u00eb t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb n\u00eb t\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu \u00a0rinin\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Ligji p\u00ebr K\u00ebshillin Ekonomiko-Social, edhe pse ka 6 vite q\u00eb \u00ebsht\u00eb miratuar n\u00eb Kuvendin e Kosov\u00ebs, ende nuk \u00ebsht\u00eb duke u zbatuar n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. Mungesa e ministrave n\u00eb takime, mosraportimi p\u00ebr takimet publike, mos publikimi i raporteve t\u00eb pun\u00ebs si dhe problemet me menaxhimin\u00a0 e buxhetit t\u00eb K\u00ebshillit p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb problemeve t\u00eb implementimit t\u00eb ligjit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Nj\u00eb dialog social i suksessh\u00ebm do t\u00eb ndikonte q\u00eb t\u00eb p\u00ebrpilohen politika ekonomike dhe sociale q\u00eb do t\u00eb rrisnin mir\u00ebqenien e qytetar\u00ebve\/eve, mir\u00ebpo, n\u00eb Kosov\u00eb nuk mund t\u00eb thuhet se dialogu social ka pasur ndonj\u00ebher\u00eb ndonj\u00eb impakt, e le m\u00eb madhor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Dy temat kryesore me t\u00eb cilat KES-i \u00ebsht\u00eb marr\u00eb, pothuajse q\u00eb nga themelimi dhe funksionimi, kan\u00eb qen\u00eb paga minimale, dhe kontratat e p\u00ebrgjithshme kolektive. Paga minimale nuk ka p\u00ebsuar ndryshim q\u00eb nga viti 2011 dhe kontrata e p\u00ebrgjitshme kolektive nuk ka gjetur zbatim ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshkruar n\u00eb 2014-t\u00ebn. T\u00eb dy k\u00ebto tema jan\u00eb p\u00ebrshkruar jan\u00eb p\u00ebrshkruar m\u00eb n\u00eb detaje\u00a0<a href=\"http:\/\/levizjafol.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Komunat-dhe-Roli-i-tyre-ne-pun%C3%ABsimin-e-t%C3%AB-rinjve.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00eb raportin e FOL-it<\/a>\u00a0rreth pag\u00ebs minimale. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, dy gj\u00ebra p\u00ebr t\u00eb cilat ky K\u00ebshill i vler\u00ebson si rr\u00ebnj\u00ebsore, nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb konkrete.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Gjith\u00ebp\u00ebrfshirja n\u00eb KES rezulton t\u00eb jet\u00eb inefektive n\u00eb adresimin e \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb prekin nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb njer\u00ebzve. KES-i p\u00ebrb\u00ebhet nga 15 an\u00ebtar\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsve\/eve, pun\u00ebmarr\u00ebsve\/eve, dhe Qeveris\u00eb. Duhet theksuar se aktualisht mungon \u00a0p\u00ebrfaq\u00ebsimi i duhur gjinor n\u00eb KES, sidomos nga ana e pun\u00ebmarr\u00ebsve, ku nga 15 an\u00ebtar\u00ebt t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb burra. Kriteret aktuale q\u00eb vendosen p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues n\u00eb KES mund t\u2019i p\u00ebrmbushin vet\u00ebm nj\u00eb num\u00ebr minimal i organizatave. Me ndryshimin e kritereve do t\u00eb rritej konkurrenca e organizatave p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb an\u00ebtare t\u00eb KES-it. Rritja e konkurrenc\u00ebs do t\u00eb krijonte incentiva p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt\/et e K\u00ebshillit t\u00eb punonin drejt q\u00ebllimit primar t\u00eb tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efektive.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Numri i vog\u00ebl i an\u00ebtar\u00ebve n\u00eb K\u00ebshill nuk lejon p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsim gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs. K\u00ebshilli Ekonomiko-Social i Kosov\u00ebs ka numrin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve me gjithsej 15 an\u00ebtar\u00eb. Momentalisht an\u00ebtar\u00eb n\u00eb K\u00ebshill \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb organizat\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese e pun\u00ebtor\u00ebve (Bashkimi i Sindikatave t\u00eb Pavarura t\u00eb Kosov\u00ebs), dhe dy organizata p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsve (Aleanca Kosovare e Biznesit dhe Oda Ekonomike e Kosov\u00ebs). Nga ana e Qeveris\u00eb jan\u00eb Ministri i Pun\u00ebs dhe Mir\u00ebqenies Sociale, Ministri i Tregtis\u00eb dhe Industris\u00eb, Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Ministri i Arsimit, Shkenc\u00ebs dhe Teknologjis\u00eb dhe Ministri i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.\u00a0 Rritja e numrit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb K\u00ebshillit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt dhe pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohen me m\u00eb shum\u00eb organizata n\u00eb K\u00ebshill do ishte pozitive sepse do t\u00eb kishte p\u00ebrfaq\u00ebsim m\u00eb t\u00eb madh sektorial n\u00eb K\u00ebshill.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">K\u00ebshilli deri m\u00eb tani ka pasur problem t\u00eb madh me transparenc\u00ebn. Nuk dihet kur mbahen takimet, kush merr pjes\u00eb, dhe \u00e7far\u00eb diskutohet. N\u00eb fund, pjes\u00ebmarr\u00ebsit marrin m\u00ebditjet p\u00ebr takime dhe pastaj t\u00eb gjitha k\u00ebto takime shnd\u00ebrrohen n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb pun\u00ebs t\u00eb K\u00ebshillit, e q\u00eb prap\u00eb nuk publikohet diku ku publiku mund t\u00eb ket\u00eb qasje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">P\u00ebrderisa politikat e propozuara nga K\u00ebshilli jan\u00eb t\u00eb tilla q\u00eb prekin nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullat\u00ebs, e n\u00eb ve\u00e7anti rinin\u00eb, k\u00ebta t\u00eb fundit kan\u00eb shum\u00eb pak dijeni p\u00ebr pun\u00ebn e k\u00ebtij institucioni. KES vazhdon t\u00eb jet\u00eb i pakapsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, edhe n\u00ebse puna e tij p\u00ebrfshin apo targeton pik\u00ebrisht ata. P\u00ebr arsyet q\u00eb u than\u00eb m\u00eb lart, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb q\u00eb KES nuk mund t\u00eb jet\u00eb efektiv e funksional, kur p\u00ebrpiqet t\u00eb hartoj\u00eb politika p\u00ebr rini \u2013 pa rini.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Nj\u00eb num\u00ebr i madh i shkrimeve e fjalimeve p\u00ebrmbajn\u00eb fjalit\u00eb ky\u00e7e \u201cvendi me papun\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe\u201d, \u201cvendi ku nuk shfryt\u00ebzohet potenciali i rinis\u00eb\u201d, \u201cvendi me rinin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Evrop\u00eb\u201d. Pastaj \u00a0fjalimet q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb \u201csepse rinia \u00ebsht\u00eb e ardhmja\u201d, dhe ironikisht pastaj vazhdohet me \u201crinia \u00ebsht\u00eb e tashmja\u201d. T\u00eb rinjt\u00eb dhe t\u00eb rejat jan\u00eb grumbulluar dhe jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb term pa substanc\u00eb, duke e zhdukur rolin e r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre t\u00ebr\u00ebsisht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">K\u00ebshilli Ekonomik Social nuk mund t\u00eb synoj\u00eb reforma dhe ndikim real n\u00eb sistem, pa e marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb reform\u00ebn p\u00ebrbrenda vet\u00eb institucionit. Vendosja e nj\u00eb rruge komunikimi me grupet shoq\u00ebrore t\u00eb cilat KES i targeton, \u00ebsht\u00eb hapi i par\u00eb dhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00eb fund t\u00eb fundit, institucionet kosovare duhet ta kuptojn\u00eb q\u00eb puna p\u00ebr grupe t\u00eb caktuara shoq\u00ebrore, n\u00eb realitet e p\u00ebrfshin pun\u00ebn me ato grupe, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb efekt.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">__________<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Ky shkrim \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb korniz\u00ebs t\u00eb platform\u00ebs \u201cFOL Hapur\u201d q\u00eb mb\u00ebshtetet nga Zyra Zvicerane p\u00ebr Bashk\u00ebpunim, dhe implementohet nga \u201cHelvetas Swiss Cooperation\u201d dhe MDA. P\u00ebrmbajtja e k\u00ebtij shkrimi \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht p\u00ebrgjegj\u00ebsi vet\u00ebm e L\u00ebvizjes FOL, dhe n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk mund t\u00eb konsiderohet si di\u00e7ka q\u00eb reflekton pozicionin e Zyres Zvicerane p\u00ebr Bashk\u00ebpunim ose t\u00eb Departamentit Zviceran p\u00ebr mar\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb jashtme.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dialogu social \u00ebsht\u00eb proces me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb sistem demokratik t\u00eb qeverisjes. N\u00eb Kosov\u00eb, si term, por edhe n\u00eb politikb\u00ebrje, dialogu social nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i njohur p\u00ebr publikun e gjer\u00eb. Kjo ndodh p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb mungese t\u00eb angazhimit, dhe transparenc\u00eb minimale, nga institucioni nga i cili varet shum\u00eb dialogu social \u2013 K\u00ebshilli Ekonomik [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":194,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[223],"class_list":["post-3737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":223,"user_id":194,"is_guest":0,"slug":"gersi-gashi","display_name":"Gersi Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-8-6.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-8-6.jpg"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Gersi","description":"Gersi Gashi ka p\u00ebrfunduar studimet p\u00ebr politika publike n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Kosov\u00eb,\r\ndhe tani punon si hulumtues i politikave n\u00eb Institutin Demokraci p\u00ebr Zhvillim. Punon n\u00eb fushat e mir\u00ebqenies sociale, edukimit, dhe migrimit."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/194"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3737"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10388,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737\/revisions\/10388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3737"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}