{"id":3831,"date":"2019-04-01T14:13:18","date_gmt":"2019-04-01T12:13:18","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3831"},"modified":"2024-11-18T14:15:32","modified_gmt":"2024-11-18T12:15:32","slug":"24-punetoret-e-rene-dhe-gjithe-te-tjeret-mes-nesh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/24-punetoret-e-rene-dhe-gjithe-te-tjeret-mes-nesh\/","title":{"rendered":"24 pun\u00ebtor\u00ebt e r\u00ebn\u00eb dhe gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt mes nesh"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Papun\u00ebsia dhe t\u00eb papun\u00ebsuarit me t\u00eb drejt\u00eb z\u00ebn\u00eb nj\u00eb pozicion sip\u00ebror n\u00eb hierarkin\u00eb gjigande t\u00eb problemeve n\u00eb Kosov\u00eb. Ama, paradoksalisht, me zvog\u00eblimin e normave t\u00eb tyre duke e nd\u00ebrruar statusin efektivisht [1] nga \u201ct\u00eb papun\u00eb\u201d n\u00eb \u201ct\u00eb pun\u00ebsuar\u201d nuk \u00ebsht\u00eb se zgjidhen problemet e tyre t\u00eb cilat fillimisht duket se lindin p\u00ebr shkak t\u00eb statusit. Po, dallimi m\u00eb i duksh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se tani marrin nj\u00eb pag\u00eb; mir\u00ebpo problemet e tyre t\u00eb cilat shpesh b\u00ebhen edhe m\u00eb komplekse ve\u00e7 sa trajtohen m\u00eb pak.<\/p>\n<p>24 \u00ebsht\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/ekonomiaonline.com\/nacionale\/siguri\/24-punetore-te-vdekur-ne-vendin-e-punes-ne-vitin-2018\/\">reported<\/a>\u00a0t\u00eb jet\u00eb numri i pun\u00ebtor\u00ebve q\u00eb gjat\u00eb 2018-\u00ebs kan\u00eb vdekur n\u00eb vendin e pun\u00ebs, prej t\u00eb cil\u00ebve 22 p\u00ebr shkak t\u00eb pun\u00ebs e 2 jan\u00eb regjistruar si vdekje\u00a0natyrore. Drejt\u00ebsia nga gjykatat p\u00ebr k\u00ebto raste, dhe ato t\u00eb m\u00ebhershmet, ka qen\u00eb e heshtur, duke i shnd\u00ebrruar edhe k\u00ebto n\u00eb\u00a0<a href=\"http:\/\/iksweb.org\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Vdekjet-e-Heshtura-.pdf\">vdekje t\u00eb heshtura<\/a>. Nd\u00ebrkoh\u00eb, 104 raste jan\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/ekonomiaonline.com\/nacionale\/siguri\/24-punetore-te-vdekur-ne-vendin-e-punes-ne-vitin-2018\/\">reported<\/a>\u00a0si t\u00eb l\u00ebnduar n\u00eb vendin e pun\u00ebs. Por as p\u00ebr k\u00ebto raste s\u2019duket t\u00eb ket\u00eb pasur shum\u00eb drejt\u00ebsi. P\u00ebr shembull, n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/zeri.info\/kronika\/229433\/23-punetore-te-vdekur-ne-vendin-e-punes-gjate-vitit-2018\/\">nj\u00eb rast<\/a>\u00a0t\u00eb humbjes s\u00eb 3 gishtave t\u00eb nj\u00eb pun\u00ebtori, gjykata ka marr\u00eb vendim ta d\u00ebnoj\u00eb kompanin\u00eb me vet\u00ebm 1,700 euro \u2013 pra, nj\u00eb gishti iu caktua vlera prej 566.7 euro.<\/p>\n<p>Natyrisht se asnj\u00ebri nga ta nuk \u00ebsht\u00eb num\u00ebr, por numri i t\u00eb vdekurve n\u00eb vendin e pun\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00eb i larti i raportuar brenda nj\u00eb viti q\u00eb nga paslufta, dhe m\u00eb i larti i raportuar n\u00eb rajon duke pasur parasysh numrin e t\u00eb pun\u00ebsuarve. Gjithnj\u00eb duhet pasur parasysh se numri i sakt\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb i lart\u00eb, por prekariati ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb mos raportohen. Megjithat\u00eb, k\u00ebto raste t\u00eb raportuara, paradoksalisht, kan\u00eb ringjallur diskutimin p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt p\u00ebrmes vdekjes s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Urgjenca e k\u00ebsaj shifre alarmante duket se po manifestohet me fokusin tek mungesa e siguris\u00eb s\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb vendin e pun\u00ebs. Natyrisht se siguria e pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb pun\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore. Por \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb minimale. K\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos vdekur. K\u00ebrkes\u00eb q\u00eb duhej t\u00eb ishte e mir\u00ebqen\u00eb. S\u00ebrish, shkalla e lart\u00eb e papun\u00ebsis\u00eb dhe prekariatit b\u00ebjn\u00eb \u00e7do dit\u00eb q\u00eb t\u00eb heshtet shfryt\u00ebzimi, diskriminimi, e ngacmimi. Sepse n\u00ebse do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrkufizonim gam\u00ebn e problemeve t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, ajo do shtrihej prej vdekjes s\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb pun\u00eb e deri te cenimi i dinjitetit.<\/p>\n<p>Puna pa kontrat\u00eb, me orar t\u00eb zgjatur, me pag\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, pa dit\u00eb pushimi, pa sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor, pa kontribute pensionale \u2013 jan\u00eb t\u00eb zakonshmet q\u00eb i gjejm\u00eb nd\u00ebr sektor\u00eb. Por kemi edhe raste specifike, nga sektor\u00eb t\u00eb caktuar, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebve shp\u00ebrfaqet kompleksiteti i problemeve t\u00eb tyre. Ta z\u00ebm\u00eb, n\u00eb nd\u00ebrtimtari,\u00a0<a href=\"https:\/\/insajderi.com\/punetori-i-bechtel-enkas-kishte-mbetur-i-varur-dy-ore-ne-vinc\/\">pun\u00ebtori mbetet i varur n\u00eb objektet punuese p\u00ebr or\u00eb<\/a>, dhjet\u00ebra metra nga toka, ku m\u00eb af\u00ebr e ka vdekjen sesa shp\u00ebtimin. Ose, n\u00eb sektorin bankar, para se ta p\u00ebrjashtojn\u00eb nj\u00eb pun\u00ebtor, e th\u00ebrrasin p\u00ebr marr\u00ebveshje. Marr\u00ebveshja do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb<a href=\"https:\/\/kallxo.com\/gjnk\/pro-credit-bank-largimet-e-dyshimta-te-punetoreve\/\">\u00a0pun\u00ebtorja n\u00ebnshkruan se pranon t\u00eb jap\u00eb dor\u00ebheqje vet\u00eb<\/a>, ku si shkak mund t\u00eb jet\u00eb pamja e saj, dhe jo se po e p\u00ebrjashtojn\u00eb, me \u00e7\u2019rast heshtja i blihet me dy paga shtes\u00eb q\u00eb i merr pas p\u00ebrjashtimit. Ose, n\u00eb sektorin e tregtis\u00eb, ku jan\u00eb shfaqur dyshime se pun\u00ebtor\u00ebt detyrohen t\u2019i dor\u00ebzojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat personale dhe t\u00eb votojn\u00eb p\u00ebr pronarin i cili kandidon p\u00ebr deputet; n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn mund t\u00eb pushohen nga puna. K\u00ebshtu mund t\u00eb p\u00ebrmendim shembuj t\u00eb panum\u00ebrt konkret\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kategorizohen brenda gam\u00ebs s\u00eb lartp\u00ebrmendur.<\/p>\n<p>Prandaj, vdekja e 24 pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb vendin e pun\u00ebs k\u00ebt\u00eb vit mund t\u00eb jet\u00eb pika e ekstremitetit nga ku k\u00ebrkesat duhet t\u00eb reflektojn\u00eb nevojat nga e t\u00ebr\u00eb gama e problemeve t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve. E jo vet\u00ebm t\u00eb k\u00ebrkohet q\u00eb t\u00eb mos vdesin, se kjo \u00ebsht\u00eb e pamjaftueshme.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, p\u00ebrve\u00e7 se nj\u00eb propozim i till\u00eb nuk duket askund n\u00eb horizont, debati \u00ebsht\u00eb tejet i kufizuar brenda limiteve etatiste. Si rrjedhoj\u00eb, k\u00ebrkesa minimale p\u00ebr t\u00eb mos vdekur n\u00eb pun\u00eb shoq\u00ebrohet me propozimin q\u00eb t\u00eb rritet numri i inspektor\u00ebve t\u00eb pun\u00ebs, dhe specifikisht, t\u00eb atyre p\u00ebr siguri n\u00eb pun\u00eb. Ndon\u00ebse nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb edhe mund t\u00eb jet\u00eb e nevojshme, s\u00ebrish \u00ebsht\u00eb e pamjaftueshme.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7se \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb minimale, nj\u00eb propozim i till\u00eb presupozon bujarin\u00eb e shtetit n\u00eb trajtimin e pun\u00ebtor\u00ebve si hap i par\u00eb, me \u00e7\u2019rast shp\u00ebrfill rolin e mundsh\u00ebm dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb q\u00eb mund t\u2019i ket\u00eb organizimi sindikal i pun\u00ebtor\u00ebve. Pra, p\u00ebrve\u00e7 gabimit n\u00eb hapa ku n\u00eb vend se t\u00eb shihet roli i shtetit si p\u00ebrgjigje pozitive ndaj k\u00ebrkesave t\u00eb vet\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve q\u00eb artikulohen p\u00ebrmes sindikatave, k\u00ebto t\u00eb fundit as nuk diskutohen si mund\u00ebsi. Nj\u00eb renditje e till\u00eb shp\u00ebrfaq munges\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb njohurive rreth historis\u00eb se avancimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb kushteve t\u00eb pun\u00ebs \u2013 rezultate k\u00ebto q\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb presionit nga organizimi sindikal tek pronar\u00ebt dhe shteti. Dhe, jo thjesht p\u00ebr shkak t\u00eb bujaris\u00eb e zem\u00ebrgjer\u00ebsis\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dinamik\u00eb e till\u00eb presupozon nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb denj\u00eb t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve nga vet\u00eb ata\/ato dhe artikulim t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkesave t\u00eb tyre, gj\u00eb q\u00eb tek ne, n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, mungon. N\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe sindikatat e kan\u00eb reduktuar artikulimin e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr rritje t\u00eb pagave. K\u00ebshtu, politikan\u00ebt n\u00eb pushtet kan\u00eb gjetur gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt me kryesindikalist\u00ebt, dhe manipulojn\u00eb me k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkes\u00eb duke e shnd\u00ebrruar at\u00eb n\u00eb instrument t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr mir\u00ebmbajtje t\u00eb pushtetit.<\/p>\n<p>Natyrisht se do t\u2019ishte tejet ambicioze t\u00eb synohej q\u00eb gjith\u00eb problemet e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb shtrohen, e aq m\u00eb pak t\u00eb zgjidhen, n\u00eb nj\u00eb shkrim. Gjith\u00eb k\u00ebto p\u00ebrsiatje duhet t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjeruar hap\u00ebsir\u00ebn e v\u00ebmendjes.<\/p>\n<p>Nevoja p\u00ebr nj\u00eb riorganizim t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve \u00ebsht\u00eb esenciale. Pa t\u00eb, nuk ka trysni mbi shtetin, i cili ka p\u00ebr detyr\u00eb ta rregulloj\u00eb e mbik\u00ebqyr\u00eb sektorin privat \u2013 q\u00eb tek ne \u00ebsht\u00eb vatra e shkeljeve eklatante t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve dhe hap\u00ebsira me kushtet m\u00eb t\u00eb pafavorshme t\u00eb pun\u00ebs. Pa t\u00eb, nuk ka as mobilizim shoq\u00ebror kund\u00ebr vendimeve skandaloze apo heshtjes s\u00eb gjykatave, respektivisht prokuroris\u00eb, kundrejt vdekjes e l\u00ebndimit t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb vendin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>[1]\u00a0Dhe jo sepse, ta z\u00ebm\u00eb, b\u00ebhen student\u00eb dhe nuk llogariten si fuqi pun\u00ebtore n\u00eb tregut t\u00eb pun\u00ebs, rrjedhimisht as si t\u00eb papun\u00ebsuar.<\/p>\n<p>&#8212;-<\/p>\n<p><em>\u201cKy artikull \u00ebsht\u00eb kontribut ndaj projektit\u00a0<a href=\"http:\/\/citizenscorps.org\/\">TLP Citizens Corps<\/a>. V\u00ebshtrimet dhe opinionet e shprehura n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull i takojn\u00eb autor\u00ebve dhe nuk i reflektojm\u00eb medoemos politikat dhe q\u00ebndrimet zyrtare t\u00eb TLP Citizens Corps. Supozimet e b\u00ebra brenda analiz\u00ebs gjithashtu nuk reflektojn\u00eb q\u00ebndrimin e cilitdo entitet qeveritar.\u201d<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Papun\u00ebsia dhe t\u00eb papun\u00ebsuarit me t\u00eb drejt\u00eb z\u00ebn\u00eb nj\u00eb pozicion sip\u00ebror n\u00eb hierarkin\u00eb gjigande t\u00eb problemeve n\u00eb Kosov\u00eb. Ama, paradoksalisht, me zvog\u00eblimin e normave t\u00eb tyre duke e nd\u00ebrruar statusin efektivisht [1] nga \u201ct\u00eb papun\u00eb\u201d n\u00eb \u201ct\u00eb pun\u00ebsuar\u201d nuk \u00ebsht\u00eb se zgjidhen problemet e tyre t\u00eb cilat fillimisht duket se lindin p\u00ebr shkak t\u00eb statusit. [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":10451,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[972,1877],"ppma_author":[97],"class_list":["post-3831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-kosove","tag-punetoret"],"authors":[{"term_id":97,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"edison-jakurti","display_name":"Edison Jakurti","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Edison Jakurti \u00ebsht\u00eb doktorant i shkencave ekonomike n\u00eb Freie Universit\u00e4t Berlin. M\u00eb her\u00ebt ai i ka p\u00ebrfunduar studimet e nivelit master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me fokus n\u00eb ekonomiksin aplikativ, n\u00eb Duke University, dhe studimet themelore n\u00eb drejtimin ekonomiks dhe statistik\u00eb n\u00eb R.I.T. Ka punuar si asistent hulumtues dhe asistent ligj\u00ebrues n\u00eb Duke University, si dhe k\u00ebshilltar n\u00eb Bank\u00ebn Bot\u00ebrore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3831"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3831\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10452,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3831\/revisions\/10452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3831"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}