{"id":3890,"date":"2019-10-08T16:02:57","date_gmt":"2019-10-08T14:02:57","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3890"},"modified":"2025-01-10T16:04:27","modified_gmt":"2025-01-10T14:04:27","slug":"kujt-i-fliste-martin-camaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/kujt-i-fliste-martin-camaj\/","title":{"rendered":"Kujt i fliste Martin Camaj?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb nji nd\u00ebr numrat e \u2018Sh\u00eajzave\u2019, Martin Camaj kishte me sh\u00eanjue disa pohime me shum\u00eb rand\u00ebsi p\u00ebr kujtes\u00ebn (e mungueme tash) t\u00eb shqiptar\u00ebve. Bahet fjal\u00eb p\u00ebr nji recens\u00eb t\u00eb \u2018Librit t\u00eb Burgut\u2019, q\u00eb sot mbush\u00eb plot 60 vjet nga koha e tij e botimit. Teksti asht i rrast\u00eb si shumica e punimeve p\u00ebr leximet e librave n\u00eb at\u00eb revist\u00eb, drejtue nga Ernest Koliqi\u2014ai q\u00eb i nuhati i pari l\u00ebvizjet politike t\u00eb kuqaloshave. Si e lexonte Martin Camaj kolegun e tij Arshi Pipa, kur t\u00eb dy njiher\u00ebsh ishin n\u00eb ekzil prej diktatur\u00ebs komuniste shqiptare? Ai pohon p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr: \u201cM\u00e2 s\u00eb parit ky lib\u00ebr \u00e2sht nji dokument njerzuer shum me rand\u00ebs\u00ed\u201d (\u2018Sh\u00eajzat\u2019, IV\/1-2, 1960, f. 52). Shum\u00eb vite ma von\u00eb ky pohim i Camajt rezultoi i ngjash\u00ebm me togun \u2018let\u00ebrsia dokumentative\u2019 q\u00eb u pag\u00ebzue nd\u00ebr qarqet akademike shqiptare. Pag\u00ebzimi u krye po sakramendet e tjera n\u00eb programet universitare nuk vijuen.<\/p>\n<p>Ma tej ky autor thot\u00eb: \u201cVepra, si\u00a0<em>Libri i Burgut<\/em>, jan\u00eb d\u00ebshm\u00ed jo vet\u00ebm p\u00ebr n\u00e9 sot jasht\u00eb atdheut, por edhe p\u00ebr pasardh\u00ebsit se nji pjes\u00eb mjaft e madhe e popullit shqiptar, mun at\u00ebher\u00eb kur m\u00e2 shum flitej p\u00ebr shlirim e lir\u00ed, qe shtyp\u00eb nd\u00ebr burgje e kampe me shijim sadist\u201d (ibid). Pasardh\u00ebsit erdh\u00ebn. Do thith\u00ebn palc\u00ebn dhe shtalpin e kritik\u00ebve letrar\u00eb q\u00eb bocat e veta i kalonin p\u00ebr korrigjim kah Komiteti i Partis\u00eb, do tjer\u00eb hesht\u00ebn sikurse edhe sot e k\u00ebsaj dite, do tjer\u00eb mandej \u00e7uen dy gishtat p\u00ebr liri, shum\u00eb k\u00ebsosh u shnd\u00ebrruen n\u00eb kushtet e pluralizmit e jan\u00eb aty, si gjithnji. Universitetet shqiptare me orientim nga shkencat humane nuk e kan\u00eb sot e k\u00ebsaj dite n\u00eb program k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr. Departamentet e let\u00ebrsis\u00eb jo se jo. Arshi Pipa p\u00ebr shumic\u00ebn e opinionit kritik (pra q\u00eb merr rrog\u00eb shteti p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pun\u00eb) nuk e njehin k\u00ebt\u00eb autor si poet. Me pikatore si kritik, kur ia gjejn\u00eb rr\u00ebfan\u00ebn me e lidh\u00eb me ndonji argument t\u00eb vetin, ndoshta&#8230; Dhe a dini pse? Sepse kritika letrare shqipe asht e njianshme, asht kritik\u00eb e profitit, e paktit. Nji pjes\u00eb kan\u00eb akses me i xan\u00eb studiot televizive me nji mesazh celulari, e me u g\u00ebrvall\u00eb tue fol\u00eb p\u00ebr \u2018vrima\u2019 e \u2018birukla\u2019 n\u00eb let\u00ebrsi po me aq zell sa teoremat gravitacionale t\u00eb vrimave t\u00eb zeza.<strong>\u00a0Klani i fol-se-t\u00eb flasit<\/strong>\u00a0(ose i m\u2019ruej-se po t\u2019ruej) shqiptar po zapton\u2014n\u00eb mos i ka zaptue\u2014mediat vendase. Demokracia mediatike n\u00eb Shqipni thuejse asht inekzistente. Personalisht k\u00ebt\u00eb shije e kam provue sa her\u00eb derisa vendosa me u preokupue p\u00ebr gjana tjera jasht\u00eb Shqipnie, q\u00eb lidhen padyshim me let\u00ebrsin\u00eb shqipe.<\/p>\n<p>\u2018Libri i Burgut\u2019 q\u00eb duhet t\u00eb ishte vepra ma kanonike e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb burgut q\u00eb si gjini njihet qysh me Boecin n\u00eb vepr\u00ebn e tij \u2018Ngush\u00ebllimi i filozofis\u00eb\u2019, shek. VI mbas K., sot p\u00ebr sot nuk asht pjes\u00eb e programeve n\u00eb universitet. Me student\u00ebt e mi, n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs, kemi pas\u00eb rastin me u ndal\u00eb n\u00eb disa or\u00eb leksioni e seminari, nji zgjidhje funksionale (jasht\u00eb programit) q\u00eb u dakordsue me titullaren e land\u00ebs Let\u00ebrsia Moderne Shqipe. Shum\u00eb pak n\u00eb land\u00ebn me zgjedhje Historia e Sonetit Shqip, drejtue prej autorit t\u00eb k\u00ebtyne rreshtave, sepse p\u00ebr \u2018parime demokratike\u2019 p\u00ebrgjegj\u00ebsja e departamentin e pau t\u00eb arsyeshme me e mbyll\u00eb k\u00ebt\u00eb kurs, kur un\u00eb isha n\u00eb nji rezidenc\u00eb si shkrimtar n\u00eb Beograd (2018). Kur u ktheva banketi kishte mbarue, megjith\u00ebse sapo e mora vesh lajmin i shkrova organeve drejtuese-hierarkike. Gjith\u00e7ka ishte e kot\u00eb. Dinamika e m\u00ebsimdhanies kishte vazhdue, n\u00eb nji mbledhje postume, disa s\u2019bzan\u00eb po ve\u00e7 g\u00ebrvisht\u00ebn fytin, do fol\u00ebn po fjala nuk xuni vend sikurse nuk kishte xan\u00eb as p\u00ebr pun\u00ebt e veta&#8230; si p\u00ebrfundim ra edhe Pipa (si shum\u00eb autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb) bashk\u00eb me mue.<\/p>\n<p>Po cil\u00ebt jan\u00eb pasardh\u00ebsit shqiptar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebve u drejtohet Martin Camaj? Mos vall\u00eb Camaj i ka fol\u00eb ve\u00e7 vetes, si shqiptar q\u00eb mbeti p\u00ebr fat t\u00eb keq p\u00ebrgjithnji<strong>\u00a0jasht\u00eb atdheut?<\/strong>\u00a0E k\u00ebt\u00eb nuk e kam vet\u00ebm p\u00ebr kuptim fizik. Sigurisht nuk jan\u00eb k\u00ebta pasardh\u00ebs t\u00eb sot\u00ebm, sepse me qen\u00eb pasardh\u00ebs don me than\u00eb q\u00eb me nd\u00ebrgjegje me u p\u00ebrkit\u00eb rraj\u00ebve tueja t\u00eb kujtes\u00ebs. Than\u00eb e st\u00ebrthan\u00eb&#8230; nji vend pa memorie asht ma keq se vet\u00eb diktatura q\u00eb e ka shkat\u00ebrrue at\u00eb. Le t\u00eb kapim dy breza, i pari po themi asht sa koha e vet\u00eb librit, pra ka lind\u00eb p\u00ebrnjiher\u00eb me librin e Pip\u00ebs: d.m.th 60 vje\u00e7; i dyti asht sa gjysa e k\u00ebtij brezi, lind\u00eb pak a shum\u00eb me ramjen e komunizmit shqiptar, pra 30 vje\u00e7. Matni sa prej tyne japin m\u00ebsim vet\u00ebm n\u00eb departamente let\u00ebrsie (Shqipni). E n\u00eb fund sa prej tyne e zhvillojn\u00eb konkretisht k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr. Shuma ka me dal\u00eb zero, sepse \u00e7do num\u00ebr q\u00eb shum\u00ebzohet me zero jep po zero.<\/p>\n<p>Testamendi fjal\u00ebpak i Martin Camajt, drue se ka mbet\u00eb vet\u00ebm jasht\u00eb Shqipnis\u00eb s\u00eb sotme neo-komuniste, jasht\u00eb nji vendi q\u00eb nuk ishte projekti dhe investimi i tyne dhe q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ciklike prodhon largime t\u00eb motivueme. Katastrof\u00ebn shoqnore e intelektuale dhant\u00eb Zoti me e shp\u00ebtue ata t\u00eb cil\u00ebve u asht drejtue gishti \u2018i drejt\u00eb\u2019 para hund\u00ebve.<\/p>\n<p>Vepra \u2018Libri i Burgut\u2019 e disa t\u00eb tjera\u2014shqipe\u2014si ajo duhet me u d\u00ebshmue me forc\u00eb para kulturave t\u00eb hueja, dhe me ba pjes\u00eb n\u00eb Kultur\u00ebn e Memories Bot\u00ebnore. N\u00ebse nuk flasim p\u00ebr vete nuk flet kush p\u00ebr ne, ma fort se foli e veproi bota gjat\u00eb izolimit enverist. Ma fort se u kujtue Europa p\u00ebr nji vend n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb saj. Ajo \u00e7ka po p\u00ebrs\u00ebritet asht vetizolimi kulturor vet\u00ebm e vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb nji mosfunksionimi cil\u00ebsor n\u00eb programet shkollore e universitare, sa i takon kujtes\u00ebs historike-kombtare, dhe kryesisht prej nji kritike e cila n\u00eb thelb ka mbet\u00eb simbas protokolleve zyrtare t\u00eb regjimit t\u00eb kaluem.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nji nd\u00ebr numrat e \u2018Sh\u00eajzave\u2019, Martin Camaj kishte me sh\u00eanjue disa pohime me shum\u00eb rand\u00ebsi p\u00ebr kujtes\u00ebn (e mungueme tash) t\u00eb shqiptar\u00ebve. Bahet fjal\u00eb p\u00ebr nji recens\u00eb t\u00eb \u2018Librit t\u00eb Burgut\u2019, q\u00eb sot mbush\u00eb plot 60 vjet nga koha e tij e botimit. Teksti asht i rrast\u00eb si shumica e punimeve p\u00ebr leximet e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":151,"featured_media":11958,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[2301],"ppma_author":[179],"class_list":["post-3890","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-martin-camaj"],"authors":[{"term_id":179,"user_id":151,"is_guest":0,"slug":"lisandri-kola","display_name":"Lisandri Kola","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-11-3.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-11-3.jpg"},"user_url":"","last_name":"Kola","first_name":"Lisandri","description":"Lisandri \u00ebsht\u00eb poet, p\u00ebrkthyes, studiues dhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb. \u00cbsht\u00eb fitues i \u00e7mimit t\u00eb madh \"At\u00eb Zef Pllumi\" n\u00eb fush\u00ebn e poezis\u00eb, p\u00ebr librin \"Fluturat vdesin n\u00eb maj\", q\u00eb u botua n\u00eb Prishtin\u00eb nga Dit' e Nat' n\u00eb vitin 2014. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/151"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3890"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11959,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890\/revisions\/11959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3890"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}