{"id":3947,"date":"2019-08-26T09:24:38","date_gmt":"2019-08-26T07:24:38","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3947"},"modified":"2024-10-17T10:26:15","modified_gmt":"2024-10-17T08:26:15","slug":"efektet-ekonomike-te-tarifes-kunder-serbise-kane-qene-negative","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/efektet-ekonomike-te-tarifes-kunder-serbise-kane-qene-negative\/","title":{"rendered":"Efektet ekonomike t\u00eb tarif\u00ebs kund\u00ebr Serbis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb negative"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>Efektet ekonomike t\u00eb tarif\u00ebs kund\u00ebr Serbis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb negative<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar qeveria miratoi vendimin e Ministris\u00eb s\u00eb Tregtis\u00eb dhe Industris\u00eb q\u00eb fillimisht t\u2019u vendoset masa prej 10 p\u00ebr e pastaj prej 100% qind dy shteteve, Serbis\u00eb e Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs. Qeveria e Kosov\u00ebs kishte vendosur q\u00eb t\u00eb sanksionoj\u00eb Serbin\u00eb ekonomikisht si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje p\u00ebr agresivitetin e saj ndaj Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Kryeministri Ramush Haradinaj vazhdimisht ka deklaruar se kjo mas\u00eb \u00ebsht\u00eb shtys\u00eb p\u00ebr prodhimtarin\u00eb vendore. Por p\u00ebrkund\u00ebr pretendimeve t\u00eb tij, tarifa nuk \u00ebsht\u00eb duke i kontribuuar ekonomis\u00eb kosovare. Faktet e demantojn\u00eb Kryeministrin. Kjo taks\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb hartuar mir\u00eb dhe vendi nuk ka pasur ndonj\u00eb p\u00ebrfitim.<\/p>\n<p>Taksa nuk e ka ndihmuar rritjen e prodhimit vendor. \u00c7mimet e prodhimeve, konsumit dhe pijeve kan\u00eb p\u00ebsuar rritje t\u00eb shpejt\u00eb. Shum\u00eb biznese i kan\u00eb rritur \u00e7mimet duke shfryt\u00ebzuar taks\u00ebn. P\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar produktet serbe importi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm ka vazhduar t\u00eb rritet.<\/p>\n<p>Brenda pes\u00eb muajve pas vendosjes s\u00eb tarif\u00ebs 100% importet nga Serbia sh\u00ebnuan nj\u00eb r\u00ebnie prej 88%, kurse importet nga BiH u ul\u00ebn p\u00ebr 83%. Importi nw Kosov\u00eb ka vazhduar t\u00eb rritet krahasuar me periudh\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb vitit q\u00eb lam\u00eb pas.<\/p>\n<p>Disa nga p\u00ebrfituesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe janw shtetet si Sllovenia (125%), Izraeli (659%), Hungaria (57%), Turqia (34%) dhe Maqedonia e Veriut (41%) q\u00eb rrit\u00ebn shum\u00eb eksportin n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>As eksporti i Kosov\u00ebs nuk ka sh\u00ebnuar ngritje. P\u00ebr m\u00eb keq, deficiti tregtar i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb rritur. Edhe pse disa biznese vendore kan\u00eb fituar nga tarifa, faktet d\u00ebshmojn\u00eb \u201cse rritja e industris\u00eb p\u00ebrpunuese, si n\u00eb v\u00ebllim t\u00eb pun\u00ebs, ashtu edhe n\u00eb gjenerim t\u00eb vendeve t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshpejtuar gjat\u00eb periudh\u00ebs nga kur masa mbrojt\u00ebse \u00ebsht\u00eb n\u00eb fuqi\u201d. Raporti i GAP tregon se prodhuesit vendor\u00eb nuk kan\u00eb arritur t\u2019i kapitalizojn\u00eb shanset e tarif\u00ebs si\u00e7 ishte hamend\u00ebsuar.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, \u00e7mimet e ushqimeve n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb qen\u00eb rreth 5.3% m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb periudh\u00ebn sa ka qen\u00eb taksa n\u00eb fuqi (n\u00ebntor-mars 2019) krahasuar me periudh\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>N\u00eb munges\u00eb t\u00eb produkteve z\u00ebvend\u00ebsuese p\u00ebr disa prodhime kosovare, prodhuesit vendor\u00eb i kan\u00eb rritur \u00e7mimet me hyrjen n\u00eb fuqi t\u00eb taks\u00ebs prej 100%. GAP vler\u00ebson se arsye tjera q\u00eb kan\u00eb mundur t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb rritjen e \u00e7mimeve \u00ebsht\u00eb rritja e kostos p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebn e par\u00eb dhe rritja e kostos s\u00eb produkteve t\u00eb importuara.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e Dogan\u00ebs tregojn\u00eb se pas vendosjes s\u00eb taks\u00ebs importi i produkteve ku Serbia kishte pjes\u00ebmarrje t\u00eb lart\u00eb, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me vendet e tjera. Sasia dhe shuma e importit t\u00eb drith\u00ebrave praktikisht jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta. R\u00ebnia e importit nga Serbia p\u00ebr 87% \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me import nga shtetet e rajonit.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shkruan GAP, p\u00ebrfituesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb k\u00ebt\u00eb rubrik\u00eb kan\u00eb qen\u00eb Bullgaria dhe Kroacia ku importi nga k\u00ebto vende \u00ebsht\u00eb rritur p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 2,000%. GAP po ashtu ngrit dyshime se produktet t\u00eb cilat nuk kan\u00eb marka si\u00e7 jan\u00eb drith\u00ebrat, jan\u00eb duke u regjistruar dhe importuar p\u00ebrmes vendeve t\u00eb tjera t\u00eb rajonit si Bullgaria, Kroacia, Maqedonia e Veriut dhe Shqip\u00ebria.<\/p>\n<p>Sipas analiz\u00ebs s\u00eb GAP, nga kjo m\u00eb s\u00eb shumti preken konsumator\u00ebt vendor\u00eb p\u00ebr shkak se produkti i nj\u00ebjt\u00eb vazhdon t\u00eb importohet, por me \u00e7mim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb shpenzimeve t\u00eb transportit.<\/p>\n<p>Importi i kafsh\u00ebve t\u00eb gjalla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull ku Kosova kishte var\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb (69%) ndaj Serbis\u00eb. Mir\u00ebpo edhe pas vendosjes s\u00eb taks\u00ebs, pesha e llojeve t\u00eb ndryshme t\u00eb kafsh\u00ebve t\u00eb importuara nuk \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar. Madje \u00ebsht\u00eb rritur. Serbia \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar nga vendet si Republika \u00c7eke dhe Rumania. Nj\u00eb tjet\u00ebr produkt konkurrent \u00ebsht\u00eb materiali nd\u00ebrtimor. Gjat\u00eb muajit janar-mars 2018 jan\u00eb importuar 83.6 milion\u00eb kg neto hekur dhe \u00e7elik nd\u00ebrsa n\u00eb muajt e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb vitit 2019 jan\u00eb importuar rreth 88 milion\u00eb kg.<\/p>\n<p>Vitin e kaluar Kosova sh\u00ebnoi ngritjen m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb krahasim me shtetet p\u00ebrreth. Mos t\u00eb harrojm\u00eb se p\u00ebr ushqim dhe pije nj\u00eb familje kosovare shpenzon rreth 40% t\u00eb buxhetit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>Ngritja e \u00e7mimeve t\u00eb tyre ve\u00e7an\u00ebrisht m\u00eb s\u00eb keqi i prek\u00eb familjet n\u00eb asistenc\u00eb sociale q\u00eb gati gjith\u00eb buxhetin familjar e shpenzojn\u00eb n\u00eb konsum. Kjo e ka forcuar varf\u00ebrin\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb kategori t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Si\u00e7 konstaton GAP, q\u00eb kur \u00ebsht\u00eb vendosur masa e par\u00eb mbrojt\u00ebse tarifore prej 10% p\u00ebr produktet nga Serbia, indeksi i ushqimit ka prekur vler\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb dy vitet e fundit. N\u00eb mesatare, \u00e7mimet e ushqimeve kan\u00eb qen\u00eb rreth 5.3% m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb periudh\u00ebn sa ka qen\u00eb taksa n\u00eb fuqi krahasuar me periudh\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Se \u00e7mimet jan\u00eb ngritur m\u00eb shum\u00eb k\u00ebt\u00eb vit e konfirmon edhe Raporti i Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Kosov\u00ebs \u201cVler\u00ebsimi i zhvillimit makroekonomik\u201d ku shihet se \u00e7mimet e ushqimeve, pijeve joalkoolike, pijeve alkoolike dhe duhani jan\u00eb rritur nga 3-6% vet\u00ebn n\u00eb tre muajt e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti krahasuar me periudh\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Indeksi i \u00e7mimit t\u00eb konsumit ka prekur norm\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb rritjes prej 3.2 %.<\/p>\n<p>Edhe ky raport konfirmon se \u201cn\u00eb rritjen e \u00e7mimeve t\u00eb konsumit ka ndikuar edhe rritja e \u00e7mimeve t\u00eb importit dhe atij t\u00eb prodhimit gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, e cila \u00ebsht\u00eb ndikuar edhe nga vendosja e taks\u00ebs 100 p\u00ebr qind p\u00ebr produkte me origjin\u00eb nga Serbia dhe Bosnj\u00eb-Hercegovina\u201d.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb BQK-s\u00eb, ngritjen m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb \u00e7mimeve kan\u00eb sh\u00ebnuar produktet minerale dhe metaleve baz\u00eb, q\u00eb jan\u00eb kategorit\u00eb kryesore t\u00eb indeksit t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb importit n\u00eb vler\u00eb prej 20.7 p\u00ebr qind, p\u00ebrkat\u00ebsisht 2 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shihet, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e asaj q\u00eb proklamon Kryeministri n\u00eb dor\u00ebheqje. Tarifa kund\u00ebr Serbis\u00eb nuk e ka ndihmuar ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs. Ajo nuk ka qen\u00eb mir\u00eb e hartuar e as nuk po arrin synimet e d\u00ebshiruara. Kjo tregon se Kosov\u00ebs taksa nuk po i b\u00ebn vet\u00ebm d\u00ebm politik, por edhe ekonomik dhe nj\u00eb strategji serioze mir\u00eb e planifikuar \u00ebsht\u00eb e domosdoshme.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Efektet ekonomike t\u00eb tarif\u00ebs kund\u00ebr Serbis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb negative N\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar qeveria miratoi vendimin e Ministris\u00eb s\u00eb Tregtis\u00eb dhe Industris\u00eb q\u00eb fillimisht t\u2019u vendoset masa prej 10 p\u00ebr e pastaj prej 100% qind dy shteteve, Serbis\u00eb e Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs. Qeveria e Kosov\u00ebs kishte vendosur q\u00eb t\u00eb sanksionoj\u00eb Serbin\u00eb ekonomikisht si [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":415,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[691],"ppma_author":[778],"class_list":["post-3947","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-economy"],"authors":[{"term_id":778,"user_id":415,"is_guest":0,"slug":"shkodran-ramadani","display_name":"Shkodran Ramadani","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Ramadani","first_name":"Shkodran","description":"Shkodran Ramadani  \u00ebsht\u00eb hulumtues  n\u00eb Institutin \u201cCompass\u201d n\u00eb Prishtin\u00eb. Ai ka p\u00ebrfunduar studimet Bachelor n\u00eb Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Juglindore n\u00eb Tetov\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe studimet Master n\u00eb Sociologji n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Shkodrani \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb fush\u00ebn e hulumtimeve t\u00eb siguris\u00eb, drejt\u00ebsis\u00eb tranzicionale, marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, populizmit, sekularizmit, demokracis\u00eb konsociacionale dhe autonomis\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3947","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/415"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3947"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8451,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3947\/revisions\/8451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3947"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}