{"id":4061,"date":"2017-05-24T11:46:28","date_gmt":"2017-05-24T09:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4061"},"modified":"2024-11-18T11:48:46","modified_gmt":"2024-11-18T09:48:46","slug":"kunder-moralit-me-pergjegjesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/kunder-moralit-me-pergjegjesi\/","title":{"rendered":"Kund\u00ebr moralit, me p\u00ebrgjegj\u00ebsi"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Q\u00eb nga paslufta (sidomos), pothuajse t\u00eb gjith\u00eb ne si shoq\u00ebri, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mundohemi q\u00eb ta moralizojm\u00eb politik\u00ebn, e n\u00eb ve\u00e7anti veprimet politike. Si\u00e7 duket akoma nuk jemi \u00e7liruar nga mend\u00ebsia e kaluar (komuniste), e cila e ka idealizuar edhe politik\u00ebn e si rrjedhim ka b\u00ebr\u00eb moralizimin e saj. \u00c7do veprim politik, \u00e7do aleanc\u00eb politike e trajtojm\u00eb n\u00eb raport me t\u00eb qenit moralisht n\u00eb rregull. Edhe zhvillimet aktuale politike vazhdojn\u00eb t\u00eb pasqyrojn\u00eb nj\u00eb diskurs t\u00eb till\u00eb. Sikur jemi z\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb\u00a0<em>histeri kolektive<\/em>\u00a0p\u00ebr t\u00eb moralizuar. Sikur kemi marr\u00eb pozicionin e\u00a0<em>demiurgut<\/em>\u00a0q\u00eb kemi t\u00eb drejt\u00ebn kanonike p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb moralin. Thua se past\u00ebrtia e shpirtit dhe e dinjitetit njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb personifikuar n\u00eb ne. Por, \u00e7far\u00eb fshihet mbrapa gjith\u00eb k\u00ebtij ligj\u00ebrimi? Kot nuk thuhet se\u00a0<em>djalli fshihet n\u00eb detaje (<\/em>sic). Shembull: kur ne gjykojm\u00eb mbi veprimin e dikujt tjet\u00ebr duke e v\u00ebn\u00eb moralin n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb argumentit, at\u00ebher\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb pamund\u00ebsis\u00eb, ne tentojm\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb shk\u00ebputje nga ai veprim. Pra, kur themi se ky koalicion mes partive \u00ebsht\u00eb veprim i pamoralsh\u00ebm, ne nj\u00ebkoh\u00ebsisht nuk i ikim dot tendenc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjykuar nga prizmi i t\u00eb qenit vet\u00eb i moralsh\u00ebm. K\u00ebshtu, ky pozicionim fsheh brenda vetes dy t\u00eb v\u00ebrteta themelore t\u00eb cilat kan\u00eb edhe si q\u00ebllim ta mjegullojn\u00eb realitetin:<strong>\u00a0a<\/strong>) pafuqia, mungesa e vullnetit p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me problemin dhe<strong>\u00a0b<\/strong>) n\u00ebp\u00ebrmes k\u00ebtij moralizimi tentohet t\u00eb iket nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia q\u00eb kemi.<\/p>\n<p>Le t\u00eb ndalemi t\u2019i sqarojm\u00eb m\u00eb thell\u00eb k\u00ebto dy elemente.<\/p>\n<p>a) \u00a0Thuhet (dhe pothuajse shumica e pranojn\u00eb) se politika \u00ebsht\u00eb<em>\u00a0arti i s\u00eb mundshmes<\/em>, andaj n\u00ebse kjo q\u00ebndron, at\u00ebher\u00eb morali \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrjashtuar automatikisht nga kjo sfer\u00eb. Prandaj, politika trajtohet si\u00a0<em>nd\u00ebrmarrje interesash<\/em>. Mir\u00ebpo, sot n\u00eb teorin\u00eb politike kjo nd\u00ebrmarrje (politika) konsiderohet edhe mund\u00ebsi nd\u00ebrveprimi. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj, politika apo m\u00eb konkretisht politikani (ose demagogu si\u00e7 e quan Max Weber-i, sepse ky i fundit mendon se\u00a0<em>n\u00eb shtetin kushtetues dhe n\u00eb demokraci demagogu \u00ebsht\u00eb prototipi i politikanit udh\u00ebheq\u00ebs<\/em>), \u00ebsht\u00eb ai i cili p\u00ebr synim ka q\u00eb t\u00eb arrij\u00eb q\u00ebllimet politike me mjetet t\u00eb ndryshme. Kur ky i fundit b\u00ebn veprime tipike politike dhe arrin q\u00ebllimin, kund\u00ebrshtar\u00ebt politik dhe shoq\u00ebria po ashtu do ta gjykojn\u00eb edhe si veprim t\u00eb pamoralsh\u00ebm. Ai q\u00eb moralizon shpeshher\u00eb tregon pafuqin\u00eb karshi kund\u00ebrshtarit t\u00eb tij. Gati se \u00e7do humbje kamuflohet me moral. Mir\u00ebpo, k\u00ebtu ka m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb gjykim emocional, apo nj\u00eb \u2018gjynah\u2019 prej naivi, sepse p\u00ebrbrenda k\u00ebsaj banon frika, e cila e b\u00ebn t\u00eb pamundur q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmerret di\u00e7ka q\u00eb dob\u00ebson fuqin\u00eb dhe zvog\u00eblon pasionin, prandaj nuk thuhet rast\u00ebsisht se<em>\u00a0moralin e kan\u00eb zbuluar t\u00eb dob\u00ebtit\u00a0<\/em>(Nietzsche).<\/p>\n<p>b) \u00a0N\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e ndryshme nd\u00ebrnjer\u00ebzore, e sidomos n\u00eb rrafshin politik, moralizimi \u00ebsht\u00eb forma m\u00eb perfide e ikjes nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia? P\u00ebr shembull: kur nx\u00ebn\u00ebsi i k\u00ebrkonte Sartre-it q\u00eb ta k\u00ebshillonte rreth dilem\u00ebs q\u00eb i kishte dal\u00eb p\u00ebrpara: t\u00eb rrij\u00eb me n\u00ebn\u00ebn e tij apo t\u2019u bashkohet shok\u00ebve n\u00eb luft\u00eb, vet\u00eb akti i tij ishte moralizues, pra, ishte nj\u00eb tendenc\u00eb e ikjes nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia, pasi ai kishte mund\u00ebsi t\u00eb vendoste pa pasur nevoj\u00eb q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonte k\u00ebshill\u00ebn e m\u00ebsuesit t\u00eb tij p\u00ebr rrug\u00ebn e drejt\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb<em>\u00a0liria b\u00ebhet barr\u00eb e r\u00ebnd\u00eb<\/em>, sepse ajo vjen me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb si\u00a0<em>attachment<\/em>\u00a0i saj dhe pafuqia p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm na b\u00ebn t\u00eb pap\u00ebrgjegjsh\u00ebm kundruall liris\u00eb, andaj shum\u00eb shpejt e dor\u00ebzojm\u00eb (heqim qafe) at\u00eb tek nj\u00eb autoritet m\u00eb i lart\u00eb. T\u2019i moralizosh aleancat politike qoft\u00eb edhe kur ato ideologjikisht jan\u00eb t\u00eb pap\u00ebrputhshme apo t\u2019i shtizosh individ\u00ebt se pse kan\u00eb vendosur q\u00eb t\u2019i bashk\u00ebngjit\u00ebn nj\u00eb formacioni politik apo pse ata kan\u00eb vendosur q\u00eb t\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb caktuar, \u00ebsht\u00eb ikje nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia jon\u00eb, q\u00eb p\u00ebr rrjedhoj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrpos hipokrizi.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb se nuk q\u00ebndron th\u00ebnia se lojtari i dymb\u00ebdhjet\u00eb n\u00eb futboll jan\u00eb shikuesit, por p\u00ebr dallim nga shikuesit n\u00eb futboll, votuesit n\u00eb politik\u00eb kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb q\u00eb edhe t\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb, pra jan\u00eb pjes\u00eb aktive e loj\u00ebs. Prandaj, duke qen\u00eb ne, votuesit, pjes\u00eb aktive e loj\u00ebs, jemi edhe pjes\u00eb e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb qoft\u00eb e fitores apo e humbjes. Teorikisht thuhet se ne futemi n\u00eb loj\u00eb p\u00ebr \u00e7do kat\u00ebr vjet n\u00eb pozicionin e sulmuesit dhe ku veprimi yn\u00eb at\u00eb dit\u00eb, n\u00eb at\u00eb loj\u00eb e p\u00ebrcakton dik\u00eb q\u00eb do t\u00eb luaj\u00eb p\u00ebr kat\u00ebr vite rresht. Pra, \u00ebsht\u00eb n\u00eb dor\u00ebn ton\u00eb q\u00eb at\u00eb dit\u00eb me loj\u00ebn ton\u00eb t\u00eb vendosim sesi do rrjedhin gj\u00ebrat p\u00ebr kat\u00ebr vitet e ardhshme: a do t\u00eb luajn\u00eb t\u00eb zgjedhurit p\u00ebr ne apo do t\u00eb luajn\u00eb me ne! (sic). \u00cbsht\u00eb interesante se loja jon\u00eb si votues nuk \u00ebsht\u00eb aq e thjesht\u00eb, ku ne shkojm\u00eb dhe sh\u00ebnojm\u00eb (votojm\u00eb), \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kaq. Po ta vrojtojm\u00eb m\u00eb me v\u00ebmendje, q\u00eb nga paslufta ne, si votues, kemi luajtur keq! Pse? Sepse ne vet\u00eb i kemi paraprir\u00eb k\u00ebsaj, ose kemi votuar n\u00eb baz\u00eb t\u00eb inateve, d.m.th., kemi luajtur vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u2019i nd\u00ebrruar lojtar\u00ebt ose jemi b\u00ebr\u00eb indiferent\u00eb ndaj loj\u00ebs, e p\u00ebr pasoj\u00eb n\u00eb t\u00eb dy rastet ne votuesit kemi p\u00ebrfunduar si humb\u00ebs.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, asnj\u00ebher\u00eb nuk kemi luajtur loj\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, jo p\u00ebr t\u2019ua nd\u00ebrruar vendin lojtar\u00ebve, as p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb meskin\u00eb, por p\u00ebr ta nd\u00ebrruar mend\u00ebsin\u00eb e loj\u00ebs&#8230;, k\u00ebt\u00eb nuk e kemi b\u00ebr\u00eb kurr\u00eb dhe si\u00e7 duket nuk e kemi nd\u00ebrmend ta b\u00ebjm\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj, kur moralizojm\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb veprim apo mosveprim, qoft\u00eb t\u00eb kund\u00ebrshtarit qoft\u00eb i yni, ne n\u00eb secilin rast pretendojm\u00eb t\u2019i ikim p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb. Ne, jo q\u00eb nuk marrim p\u00ebrgjegj\u00ebsi, por edhe at\u00ebher\u00eb kur bartim p\u00ebrgjegj\u00ebsi, luftojm\u00eb me \u00e7do kusht t\u00eb \u00e7lirohemi prej saj me \u00e7do \u00e7mim. Kush e di, ndoshta nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsohemi p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb q\u00eb kemi si qytetar\u00eb, ndoshta jo, \u00a0ama p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast nuk do t\u00eb na trajtojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb, m\u00eb me respekt po nuk pat\u00ebm dinjitet p\u00ebr vetveten. Liria, demokracia nuk jan\u00eb fraza q\u00eb p\u00ebrdoren vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb shprehur nj\u00eb mendim apo p\u00ebr kurtuazi, por ato jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi, jan\u00eb hap\u00ebsira ku ne mund t\u00eb manovrojm\u00eb pa diktat, pa dhun\u00eb, por me p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe dinjitet. P\u00ebrndryshe, n\u00ebse ne vet\u00eb k\u00ebto nuk i marrim seriozisht, at\u00ebher\u00eb askush nuk do t\u00eb na marr\u00eb ne, pasi paraprakisht ne kemi mohuar vetveten. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb arritur tek gj\u00ebrat e m\u00ebdha, duhet t\u00eb sillemi me respekt me gj\u00ebrat e vogla. Ndryshe<em>, \u00e7asti i dob\u00ebsis\u00eb<\/em>\u00a0nuk na falet.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga paslufta (sidomos), pothuajse t\u00eb gjith\u00eb ne si shoq\u00ebri, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mundohemi q\u00eb ta moralizojm\u00eb politik\u00ebn, e n\u00eb ve\u00e7anti veprimet politike. Si\u00e7 duket akoma nuk jemi \u00e7liruar nga mend\u00ebsia e kaluar (komuniste), e cila e ka idealizuar edhe politik\u00ebn e si rrjedhim ka b\u00ebr\u00eb moralizimin e saj. \u00c7do veprim politik, \u00e7do aleanc\u00eb politike e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":10422,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1859,1860],"ppma_author":[733],"class_list":["post-4061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-morali","tag-pergjegjesia"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4061"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10423,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4061\/revisions\/10423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4061"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}