{"id":4093,"date":"2017-08-01T12:39:09","date_gmt":"2017-08-01T10:39:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4093"},"modified":"2024-11-20T12:41:31","modified_gmt":"2024-11-20T10:41:31","slug":"fushata-e-burrave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/fushata-e-burrave\/","title":{"rendered":"Fushata e burrave"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Burrat dhe grat\u00eb formalisht kan\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta p\u00ebr t&#8217;u angazhuar politikisht dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha proceset politike. N\u00eb praktik\u00eb, megjithat\u00eb, shpesh \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr grat\u00eb q\u00eb ta ushtrojn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. Politika tradicionalisht si nj\u00eb fush\u00ebbeteje burrash, shum\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb e pap\u00ebrshtatshme madje edhe armiq\u00ebsore p\u00ebr grat\u00eb.\u00eb<\/p>\n<p>N\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, grat\u00eb dhe burrat nuk i kan\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e nj\u00ebjta p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn politike. Kjo b\u00ebhet edhe m\u00eb e prekshme kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen n\u00eb zgjedhje.<\/p>\n<p>N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb ku jan\u00eb t\u00eb forta vlerat patriarkale, grat\u00eb p\u00ebrball\u00ebn me barriera praktike p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb gar\u00eb zgjedhore duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebshtu paragjykimet lidhur me aktivitetin e tyre publik, munges\u00ebn e burimeve financiare, nivelin e ul\u00ebt t\u00eb arsimit, munges\u00ebn e hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb vendimmarrje brenda subjekteve politike, paraqitjen diskriminuese n\u00eb media si dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe familjare e cila shpesh ua limiton pjes\u00ebmarrjen n\u00eb aktivitete publike.<\/p>\n<p>N\u00ebse e rikujtojm\u00eb shkurtimisht fushat\u00ebn e fundit p\u00ebr zgjedhjet nacionale n\u00eb Kosov\u00eb, do t\u00eb na vinin nd\u00ebrmend dhjet\u00eb dit\u00eb fushat\u00eb burrash. Kandidat\u00ebt p\u00ebr kryeminist\u00ebr ishin t\u00eb gjith\u00eb burra, 70% t\u00eb listave zgjedhore me kandidat\u00eb ishin burra, qytete t\u00eb mbushura me poster\u00eb reklamues t\u00eb burrave, emisione\u00eb ku diskutonin burrat me burra, tubime ku edhe fol\u00ebsit edhe pjes\u00ebmarr\u00ebsit ishin shumica burra etj.<\/p>\n<p>Si rezultat i krejt k\u00ebsaj atmosfere p\u00ebr dik\u00eb t\u00eb favorshme e p\u00ebr dik\u00eb jo, shumica e grave sidomos ato q\u00eb kandidonin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr deputete, nuk arrit\u00ebn t\u00eb gjejn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me kandidat\u00ebt burra.<\/p>\n<p>Rrall\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur diskutimi lidhur me ndikimin q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb parat\u00eb n\u00eb gar\u00ebn zgjedhore. Me rritjen e kostos s\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore \u00ebsht\u00eb rritur edhe konkurrenca n\u00eb mes t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr deputet\u00eb. Ata q\u00eb kan\u00eb t\u00eb ardhura financiare m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, po arrijn\u00eb t\u00eb &#8220;blejn\u00eb&#8221; m\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr vet\u00ebn, e si rezultat edhe t\u00eb fitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb vota.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_2-1001501591451.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se disa kandidat\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb fush\u00eb t\u00eb loj\u00ebs me m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi se t\u00eb tjer\u00ebt. Parat\u00eb po e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pabarabart\u00eb gar\u00ebn n\u00eb mes kandidat\u00ebve burra dhe gra. Grat\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kan\u00eb m\u00eb pak burime materiale sesa burrat e sidomos n\u00eb Kosov\u00eb ku numri i grave t\u00eb papuna \u00ebsht\u00eb m\u00eb i larti n\u00eb rajon. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs mbi 80% e grave jan\u00eb t\u00eb papuna dhe nuk kan\u00eb qasje n\u00eb ekonomin\u00eb e vendit.<\/p>\n<p>Shqipe Gjocaj, aktiviste p\u00ebr barazi gjinore, thot\u00eb se gjendja ekonomike e grave n\u00eb vend nd\u00ebrlidhet me mund\u00ebsit\u00eb financiare p\u00ebr nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb plot\u00eb q\u00eb kushton.<\/p>\n<p>&#8220;Zhvillimi i nj\u00eb fushate q\u00eb t\u00eb ofron vizibilitet k\u00ebrkon para dhe gjendja ekonomike e grave sigurisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr kufizimet ky\u00ebe p\u00ebr ato q\u00eb kandidojn\u00eb. Grave n\u00eb Kosov\u00eb u mungon fuqizimi ekonomik, shum\u00eb jan\u00eb t\u00eb papun\u00ebsuara, por edhe shum\u00eb prej atyre q\u00eb punojn\u00eb nuk e zot\u00ebrojn\u00eb kulet\u00ebn e tyre dhe nuk i kontrollojn\u00eb t\u00eb ardhurat e tyre vet&#8221;, ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Organizata \u00ebohu dhe Demokracia Plus kan\u00eb monitoruar shpenzimet e partive politike n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb zgjedhore. T\u00eb dh\u00ebnat lidhur me shpenzimet n\u00eb reklama televizive, portale, gazeta dhe n\u00eb billborda jan\u00eb analizuar nga Preportr n\u00eb aspektin gjinor. Ky hulumtim ka gjetur se n\u00eb t\u00eb gjitha format e reklamimit burrat kandidat\u00eb kan\u00eb investuar shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb para se grat\u00eb.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebt e qyteteve ishin t\u00eb st\u00ebrmbushura me billborda e postera por rrall\u00eb t\u00eb shihte syri ndonj\u00eb grua. N\u00eb nj\u00eb monitorim t\u00eb 269 billbordave n\u00eb disa lagje t\u00eb Prishtin\u00ebs p\u00ebr tri dit\u00ebt e fundit t\u00eb fushat\u00ebs, Preportr ka gjetur se vet\u00ebm 8 prej tyre promovonin kandidatet gra, apo shprehur n\u00eb p\u00ebrqindje 97.03% t\u00eb billbordave ishin t\u00eb kandidat\u00ebve burra nd\u00ebrsa vet\u00ebm 2.97% t\u00eb grave.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_6-1001501591489.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>Me zhvillimin e shpejt\u00eb t\u00eb mediave online \u00ebsht\u00eb rritur edhe mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur hap\u00ebsir\u00ebn e tyre reklamuese p\u00ebr fushat\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb re sidomos n\u00eb fushat\u00ebn e fundit ku kishte nj\u00eb num\u00ebr jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madh t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr deputet\u00eb t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb investuar para n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb t\u00eb reklamimit. Preportr ka gjetur se nga 746 reklama n\u00eb portalet informative (Koha Net, Gazeta Express, Z\u00ebri, Indeksonline, Insajderi, Telegrafi, Gazeta Blic, Lajm) 82.31% reklamonin kandidat\u00ebt burra dhe vet\u00ebm 17.69% t\u00eb grave.<\/p>\n<p>Rezultate t\u00eb ngjajshme kan\u00eb dalur edhe nga monitorimi i reklamave n\u00eb gazetat ditore (Bota Sot, Epoka e Re, Koha Ditore, Z\u00ebri, Kosova Sot). Nga 218 reklama t\u00eb monitoruara p\u00ebr n\u00ebnt\u00eb dit\u00eb fushat\u00eb (me 4 qershor nuk ka pasur gazeta), vet\u00ebm 19.27% promovonin grat\u00eb kandidate nd\u00ebrsa 80.73% burrat.<\/p>\n<p>Investimi m\u00eb i madh n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb spotet dhe reklamat televizive. P\u00ebrve\u00eb kostos s\u00eb prodhimit t\u00eb nj\u00eb spoti reklamues, kandidat\u00ebt kan\u00eb paguar shum\u00eb edhe p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn n\u00eb televizione. Meq\u00eb reklamat e tilla kan\u00eb kushtuar shum\u00eb, grat\u00eb kandidate kan\u00eb arritur t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb pak prezente n\u00eb televizione. Nga 40559 sekonda reklama t\u00eb monitoruar, Preportr ka gjetur se 88.36% e tyre promovonin burrat kurse 11.64% grat\u00eb. \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb p\u00ebrmendet q\u00eb pjes\u00eb e analiz\u00ebs jan\u00eb vet\u00ebm reklamat q\u00eb kan\u00eb promovuar kandidat\u00ebt p\u00ebr deputet\u00eb e jo reklamat e subjekteve politike apo kandidat\u00ebve p\u00ebr kryeminist\u00ebr. Po t\u00eb merreshin parasysh edhe ato reklama, hap\u00ebsira e grave vet\u00ebm sa do t\u00eb kufizohej. Kjo p\u00ebr arsye sepse n\u00eb shumic\u00ebn e spoteve t\u00eb partive politike ishin personazhet burra (kryetar\u00ebt e partive apo kandidat\u00ebt p\u00ebr kryeminist\u00ebr).<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_3-1001501591509.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>Preportr ka kontaktuar me zyrtar\u00eb t\u00eb partive politike p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjigje lidhur me at\u00eb se a jan\u00eb financuar fushatat e kandidat\u00ebve nga partia apo nga vet\u00eb kandidat\u00ebt. Megjithat\u00eb p\u00ebrgjigje ka marr\u00eb vet\u00ebm nga z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit e VV-s\u00eb dhe AAK-s\u00eb t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se fushatat e kandidat\u00ebve jan\u00eb paguar nga vet\u00eb ata me p\u00ebrjashtim t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr kryeminist\u00ebr.<\/p>\n<p><strong>Num\u00ebr i vog\u00ebl i grave n\u00eb debate televizive<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr shkak se zgjedhjet ishin t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe partit\u00eb politike\u00eb p\u00ebrpiluan\u00eb listat me kandidat\u00eb p\u00ebr deputet\u00eb thuajse n\u00eb minutat e fundit,\u00eb fushata e grave kandidate u v\u00ebshtir\u00ebsua edhe m\u00eb shum\u00eb. P\u00ebrve\u00eb ish deputeteve apo grave q\u00eb kishin pasur m\u00eb her\u00ebt ndonj\u00eb post me r\u00ebnd\u00ebsi, kandidatet tjera nuk kishin t\u00eb krijuar ndonj\u00eb profil publik. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim rol t\u00eb madh gjat\u00eb fushat\u00ebs kan\u00eb mediat e sidomos debatet televizive ku kandidat\u00ebt paraqesin programet e tyre dhe partive q\u00eb u p\u00ebrkasin.<\/p>\n<p>Meq\u00eb ishin vet\u00ebm dhjet\u00eb dit\u00eb fushat\u00eb, partit\u00eb politike u siguruan q\u00eb n\u00eb debate politike t\u00eb paraqiten me kandidat\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt tashm\u00eb ishin t\u00eb njohur p\u00ebr qytetar\u00ebt, e q\u00eb fatkeq\u00ebsisht ishin shumica burra.<\/p>\n<p>Analistja Besa Shahini, ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr Preportr se meqen\u00ebse grat\u00eb i kan\u00eb disa vende t\u00eb garantuara, partit\u00eb e shohin se ato nuk kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb ekspozohen gjat\u00eb fushat\u00ebs dhe si rrjedhoj\u00eb i d\u00ebrgojn\u00eb burrat n\u00ebp\u00ebr debate e tubime.<\/p>\n<p>Grat\u00eb jan\u00eb m\u00eb pak vendimmarr\u00ebse n\u00eb politikb\u00ebrje, p\u00ebr shkak t\u00eb shtypjes s\u00eb kahmotshme q\u00eb i b\u00ebn ato m\u00eb pak t\u00eb z\u00ebshme dhe m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuara. K\u00ebshtu q\u00eb partit\u00eb kur vendosin se k\u00eb ta d\u00ebrgojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr emisione e tubime, vendosin p\u00ebr burrat q\u00eb jan\u00eb m\u00eb &#8220;kompetent&#8221; p\u00ebr tema t\u00eb ndryshme ngaq\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e proceseve vendimmarr\u00ebse\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_7-1001501591547.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>Preportr ka analizuar debatet televizive p\u00ebr t\u00eb par\u00eb pjes\u00ebmarrjen e kandidateve gra dhe ka gjetur se atyre u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb e vog\u00ebl se burrave.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht se drejtuesit e emisionit \u00eb&#8221;Debat Pernime&#8221;\u00eb k\u00ebrkuan nga partit\u00eb politike q\u00eb n\u00eb debate t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb s\u00eb paku nj\u00eb kandidate grua n\u00eb tre p\u00ebrfaq\u00ebsues, jo t\u00eb gjitha subjektet e respektuan k\u00ebt\u00eb rregull.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb ka mbledhur Preportr n\u00eb monitorimin e k\u00ebtij emisioni gjat\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, del se nga 81 kandidat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebs, 62 ishin burra dhe 19 ishin gra.<\/p>\n<p>Poashtu n\u00eb debatet e p\u00ebrditshme zgjedhore n\u00eb TV Dukagjini, nga 25 kandidat\u00eb q\u00eb u paraqit\u00ebn kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb 20 burra dhe vet\u00ebm 5 gra.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb paraqitjes s\u00eb kandidateve gra, k\u00ebto t\u00eb fundit nuk kan\u00eb arritur t\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb debatet zgjedhore p\u00ebr t\u00eb prezantuar planin e tyre politik dhe si rrjedhoj\u00eb kan\u00eb mbetur n\u00ebn hijen e burrave t\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_5-1001501591571.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>N\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb Institutit Komb\u00ebtar Demokratik (NDI) mbi pengesat e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb t\u00eb publikuar n\u00eb vitin 2015, thuhet se 62% e grave t\u00eb anketuara besojn\u00eb se partia e tyre nuk ka nj\u00eb strategji mediale p\u00ebr promovimin e imazhit t\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb.<\/p>\n<p>Linda Gusia, profesoresh\u00eb n\u00eb Fakultetin Filozofik n\u00eb UP, mendon se dominimi i debateve zgjedhore nga burrat tregon p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb barazis\u00eb elementare n\u00eb reprezentim t\u00eb kandidat\u00ebve. \u00ebEdhe n\u00eb aspekt t\u00eb reprezentimit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb thuajse formal, nuk kemi pa tentimin m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb partive politike p\u00ebr t\u00eb ndryshuar n\u00eb t\u00eb mir\u00eb.\u00eb Ne duhet t\u00eb insistojm\u00eb n\u00eb reprezentim m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb grave n\u00eb hap\u00ebsira publike\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb Gusia.<\/p>\n<p>Sipas aktivistes p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave, Shqipe Gjocaj, mungesa e grave n\u00eb debate televizive \u00ebsht\u00eb tregues tipik i mend\u00ebsis\u00eb s\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve politik\u00eb. \u00ebAta jan\u00eb t\u00eb preokupuar vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrmbushin kuot\u00ebn gjinore q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb kandidojn\u00eb ashtu si\u00eb e k\u00ebrkon ligji, dhe p\u00ebrtej asaj nuk duan t\u00ebia din\u00eb. Pra partit\u00eb politike nuk i shohin grat\u00eb si kandidate t\u00eb barabarta dhe potencial e resurs, por vet\u00ebm si mjet p\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb ndesh me ligjin. Demokracia gjinore q\u00eb ata pohojn\u00eb se e g\u00ebzojn\u00eb n\u00eb partit\u00eb e tyre \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht sip\u00ebrfaq\u00ebsore\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_5_copy-1001501591599.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p><strong>Partit\u00eb nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb as minimumin p\u00ebr \u00eb\u00ebshtje gjinore<\/strong><\/p>\n<p>Si \u00ebdo her\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb u p\u00ebrfol\u00ebn shum\u00eb listat e kandidat\u00ebve p\u00ebr deputet\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb mes, u st\u00ebrholluan\u00eb ve\u00eban\u00ebrisht profilet e kandidateve gra n\u00ebn nj\u00ebfar\u00eb dyshimi se a e meritonin me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ato ul\u00ebsen n\u00eb parlament, pavar\u00ebsisht se pjes\u00ebmarrja e tyre n\u00eb zgjedhje do t\u00eb duhej t\u00eb shihej e barabart\u00eb si e burrave.<\/p>\n<p>\u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se diskutimi lidhur me politikanet gra vet\u00ebm si numra apo vet\u00ebm n\u00eb nivel p\u00ebrfaq\u00ebsimi nuk \u00ebsht\u00eb i sh\u00ebndosh\u00eb dhe i ngujon ato brenda kornizave ekzistuese. Megjithat\u00eb shpesh ekzistojn\u00eb standarde t\u00eb dyfishta kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr grat\u00eb kandidate p\u00ebr deputete. Nga ato k\u00ebrkohet p\u00ebrsosm\u00ebri n\u00eb raport me kandidat\u00ebt burra.<\/p>\n<p>Ligji p\u00ebr barazi gjinore parasheh s\u00eb paku 30 p\u00ebr qind t\u00eb kandidateve gra n\u00eb listat e partive politike. Sipas Ligjit p\u00ebr Zgjedhjet e P\u00ebrgjithshme, KQZ-ja duhet t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb listat e partive t\u00eb aplikojn\u00eb kuot\u00ebn gjinore n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb certifikohen. KQZ-ja duhet gjithashtu t\u00eb zbatoj\u00eb kuot\u00ebn gjinore edhe n\u00eb shp\u00ebrndarjen e vendeve n\u00eb Kuvend mes partive politike.<\/p>\n<p>Asnj\u00eb parti apo koalicion politik n\u00eb k\u00ebto zgjedhje nuk ka tejkaluar numrin prej 33 kandidateve gra n\u00eb listat zgjedhore. P\u00ebrgjith\u00ebsisht partit\u00eb politike n\u00eb secil\u00ebn pal\u00eb zgjedhje jan\u00eb arsyetuar se nuk kan\u00eb arritur t\u00eb gjejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb gra q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gatshme t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb lista. Mir\u00ebpo ky argument k\u00ebsaj here thuajse \u00ebsht\u00eb demaskuar me rastin e koalicioneve t\u00eb partive t\u00eb cilat n\u00eb zgjedhjet e tjera kan\u00eb mb\u00ebrritur ve\u00eb e ve\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb 33 gra kandidate, nd\u00ebrsa n\u00eb k\u00ebto zgjedhje kan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb numrin e nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb grave edhe pse ishin koalicione.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa disa e kontestojn\u00eb vler\u00ebn e kuot\u00ebs gjinore, shumica e shohin pozitive n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr barazi gjinore. Duke par\u00eb pengesat e shumta q\u00eb hasin grat\u00eb e p\u00ebrfshira n\u00eb politik\u00eb, zbatimi i legjislacionit p\u00ebr kuot\u00ebn gjinore ka hapur rrug\u00eb p\u00ebr shum\u00eb gra politikane.<\/p>\n<p>Preportr ka analizuar t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e grave n\u00eb Parlamentin e Kosov\u00ebs dhe ka gjetur se numri i grave q\u00eb jan\u00eb zgjedhur me vot\u00eb (pa nevoj\u00ebn e kuot\u00ebs) \u00ebsht\u00eb rritur nd\u00ebr vite.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa n\u00eb zgjedhjet e vitit 2007 ishin vet\u00ebm 16 gra q\u00eb ishin zgjedhur pa kuot\u00eb, n\u00eb zgjedhjet e vitit 2017 numri i tyre \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb 21.<\/p>\n<p>Linda Gusia mendon se sistemi i kuotave ka ndikuar q\u00eb t\u00eb kemi m\u00eb shum\u00eb gra t\u00eb angazhuara politikisht. Sipas saj po t\u00eb mos kishin qen\u00eb kuotat as 33 gra nuk do t\u00eb ishin p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb listat e partive politike. \u00eb\u00ebsht\u00eb simptomatike rasti i deputetes Vjosa Osmani, e cila n\u00eb momentin q\u00eb nuk ishte e d\u00ebgjueshme ndaj krer\u00ebve t\u00eb partis\u00eb u nd\u00ebshkua me num\u00ebr. P\u00ebr krejt grat\u00eb gjykimi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i ashp\u00ebr sesa p\u00ebr burrat\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb Gusia.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb ajo mendon se \u00ebnuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi vet\u00ebm me pas\u00eb gra biologjikisht n\u00eb parlament, por ka r\u00ebnd\u00ebsi edhe \u00ebfar\u00eb agjende politike do t\u00eb p\u00ebrcjellin ato. Kemi pas\u00eb rastin e Margaret Thatcher e cila ka qen\u00eb grua vet, mir\u00ebpo politikat q\u00eb ajo ka praktikuar n\u00eb Angli kan\u00eb d\u00ebmtuar drejtp\u00ebrdrejt\u00eb grat\u00eb.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/August\/01\/auto_Artboard_8-1001501591642.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>\u00ebsht\u00eb fushata e par\u00eb zgjedhore n\u00eb Kosov\u00eb\u00eb kjo q\u00eb \u00eb\u00ebshtjet gjinore\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb diskursin publik. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb mir\u00eb. Megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vler\u00ebsohen q\u00ebndrimet e partive politike lidhur me k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht programet zgjedhore t\u00eb partive politike k\u00ebt\u00eb tem\u00eb e kan\u00eb trajtuar si periferike. Grat\u00eb dhe barazia gjinore jan\u00eb p\u00ebrmendur si pjes\u00eb t\u00eb ndonj\u00eb pike q\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me buxhetin, ligjin, pun\u00ebsimin, t\u00eb drejtat e njeriut etj. Por n\u00eb shumic\u00ebn e her\u00ebve nuk kishte ndonj\u00eb plan t\u00eb detajuar se si qeveria e ardhshme do t\u00eb rriste numrin e pun\u00ebsimit apo arsimimit t\u00eb grave.<\/p>\n<p>Pika e cila ka ngritur m\u00eb s\u00eb shumti diskutim n\u00eb publik lidhur me barazin\u00eb gjinore n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb ka qen\u00eb pushimi prind\u00ebror i cili edhe pse i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm me ose pa dashje largoj v\u00ebmendjen nga problemet ekzistenciale t\u00eb grave n\u00eb Kosov\u00eb. K\u00ebsisoj p\u00ebr grat\u00eb u fol vet\u00ebm si n\u00ebna, pra brenda rolit t\u00eb am\u00ebsis\u00eb e jo si qytetare aktive.<\/p>\n<p>P\u00ebr dallim nga L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje e cila n\u00eb\u00eb planin e saj qeveris\u00ebs ka parapar\u00eb q\u00eb pushimi prind\u00ebror t\u00eb ndahet mes burrit e gruas, Lidhja Demokratike e Kosov\u00ebs ka ofruar 12 muaj pushim t\u00eb lindjes pa pages\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr grat\u00eb, q\u00ebndrim ky q\u00eb u kritikua nga aktivist\u00ebt p\u00ebr barazi gjinore.<\/p>\n<p>&#8220;Partit\u00eb politike jan\u00eb munduar ta adresojn\u00eb gruan duke premtuar zgjidhje p\u00ebr \u00eb\u00ebshtje q\u00eb lidhen me riprodhimin, pra duke ofruar pushim t\u00eb lehonis\u00eb dhe \u00eberdhe p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. K\u00ebtu do t\u00eb ve\u00eboja LVV-n\u00eb q\u00eb ka ofruar pushim prind\u00ebror. Un\u00eb dyshoj q\u00eb burrat do t\u00eb merrnin pushimin prind\u00ebror n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, por vet\u00eb fakti q\u00eb do t\u00eb ekzistonte mund\u00ebsia p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb do t\u00eb ishte hap i mir\u00eb drejt \u00eblirimit t\u00eb gruas nga barra e obligimit par\u00ebsor t\u00eb kujdesit ndaj f\u00ebmij\u00ebve&#8221;, ka th\u00ebn\u00eb Besa Shahini.<\/p>\n<p>Sipas saj nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme t\u00eb adresohen vet\u00ebm \u00eb\u00ebshtjet e riprodhimit, dhe at\u00eb ve\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb ekonomis\u00eb, pra p\u00ebr t&#8217;i mund\u00ebsuar gruas t\u00eb kthehet n\u00eb treg t\u00eb pun\u00ebs sa m\u00eb shpejt pas lindjes. &#8220;Patriarkalizmi n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb i thell\u00eb dhe gruaja ka qen\u00eb dhe mbetet e shtypur. K\u00ebshtu q\u00eb zgjidhjet duhet t\u00eb jen\u00eb radikale dhe t\u00eb prekin t\u00eb gjitha sferat shoq\u00ebrore, si arsimimin, pron\u00ebn, kultur\u00ebn, etj.&#8221;, ka th\u00ebn\u00eb Shahini.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb rastet kur u adresua \u00eb\u00ebshtja gjinore gjat\u00eb fushat\u00ebs, p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebr t&#8217;ua garantuar barazin\u00eb grave e mor\u00ebn burrat. N\u00eb nj\u00eb raport preliminar p\u00ebr fushat\u00ebn zgjedhore t\u00eb publikuar nga Demokracia n\u00eb Veprim, n\u00eb aktivitetet e subjekteve politike, ku pik\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb folur p\u00ebr barazi gjinore, fjal\u00ebn e kan\u00eb pasur 810 burra dhe vet\u00ebm 217 gra.<\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb rritja e numrit t\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb nuk do t\u00eb ndryshoj\u00eb automatikisht gjendjen e grave n\u00eb Kosov\u00eb. \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb ato t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb politika p\u00ebrparimtare e q\u00eb do t\u00eb qonin drejt barazis\u00eb gjinore. Megjithat\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e paraqitura n\u00eb k\u00ebt\u00eb hulumtim nuk do t\u00eb duhej t\u00eb shiheshin vet\u00ebm si statistika. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb p\u00ebrmes monitorimit t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb kandidateve gra n\u00eb fushat\u00eb t\u00eb hapet diskutimi lidhur me at\u00eb se ka nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr p\u00ebrfshirje dhe angazhim t\u00eb grave n\u00eb sfer\u00ebn publike si dhe ndryshim t\u00eb diskursit politik n\u00eb raport me \u00e7\u00ebshtjen gjinore.<\/p>\n<p>_____________<\/p>\n<p><em>Ky shkrim \u00ebsht\u00eb botuar fillimisht n\u00eb preportr.cohu.org<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Burrat dhe grat\u00eb formalisht kan\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta p\u00ebr t&#8217;u angazhuar politikisht dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha proceset politike. N\u00eb praktik\u00eb, megjithat\u00eb, shpesh \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr grat\u00eb q\u00eb ta ushtrojn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. Politika tradicionalisht si nj\u00eb fush\u00ebbeteje burrash, shum\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb e pap\u00ebrshtatshme madje edhe armiq\u00ebsore p\u00ebr grat\u00eb.\u00eb N\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":142,"featured_media":10545,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1613,1764,1920,1221],"ppma_author":[170],"class_list":["post-4093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-barazia","tag-burrat","tag-fushata","tag-grate"],"authors":[{"term_id":170,"user_id":142,"is_guest":0,"slug":"leonida-molliqaj","display_name":"Leonida Molliqaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-5-8.jpg"},"user_url":"","last_name":"Molliqaj","first_name":"Leonida","description":"Leonida Molliqaj \u00ebsht\u00eb gazetare n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Gazetari Hulumtuese - Preportr. Ajo p\u00ebrgjat\u00eb pun\u00ebs si gazetare ka trajtuar tema t\u00eb ndryshme sociale me fokus n\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut si dhe hulumtime n\u00eb fush\u00ebn e antikorrupsionit. Hulumtimet e saj jan\u00eb shp\u00ebrblyer me \u00e7mime nga organizata jo-qeveritare, Komisioni Evropian dhe Asociacioni i Gazetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.\r\n\r\nLeonida \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve post-diplomike n\u00eb Sociologji Akademike pran\u00eb\r\nUniversitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/142"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4093"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10546,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4093\/revisions\/10546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4093"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}