{"id":4103,"date":"2017-09-08T12:28:51","date_gmt":"2017-09-08T10:28:51","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4103"},"modified":"2024-12-16T16:11:00","modified_gmt":"2024-12-16T14:11:00","slug":"qeverisja-e-vertete-klientelizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/qeverisja-e-vertete-klientelizmi\/","title":{"rendered":"Qeverisja e v\u00ebrtet\u00eb: klientelizmi"},"content":{"rendered":"<p class=\"news-up\"><span style=\"font-size: 16px;\">Pa u luftuar klientelizmi, nuk mund t\u00eb luftohet as korrupsioni. E kjo mund t\u00eb b\u00ebhet me reforma thelb\u00ebsore. Moralisht, luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit, nepotizmit e klientelizmit kosovar\u00ebt ka koh\u00eb q\u00eb e kan\u00eb humbur. Lufta e v\u00ebrtet\u00eb b\u00ebhet n\u00ebp\u00ebrmjet ligjit. Vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb qeverisja e v\u00ebrtet\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb klientelizmi, por demokracia dhe ligjshm\u00ebria.<\/span><\/p>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\">\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Kur para nj\u00eb viti bashk\u00eb me nj\u00eb grup qytetar\u00ebsh organizonim protesta pas publikimit t\u00eb p\u00ebrgjimeve n\u00eb \u201cDosjen e Shefave\u201d, kishte nga ata q\u00eb m\u00eb thoshin se Adem Grabovci i Partis\u00eb Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs nuk kishte b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb t\u00eb keqe, teksa kishte pun\u00ebsuar militant\u00eb t\u00eb partis\u00eb s\u00eb tij n\u00eb poste publike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Fjal\u00eb t\u00eb ngjashme d\u00ebgjova edhe k\u00ebto dit\u00eb, kur u publikua lajmi se shumica nga 30 inspektor\u00ebt e pranuar n\u00eb pun\u00eb n\u00eb Administrat\u00ebn Tatimore t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb zyrtar\u00eb t\u00eb Lidhjes Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs ose t\u00eb af\u00ebrm me k\u00ebt\u00eb parti.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 16px;\">Ka nga ata q\u00eb i arsyetojn\u00eb edhe pun\u00ebsimet e ashtuquajtura me \u201ckontrat\u00eb mbi vep\u00ebr\u201d nga L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje n\u00eb Komun\u00ebn e Prishtin\u00ebs, ose nga AAK, AKR e parti t\u00eb tjera n\u00eb komunat q\u00eb i qeverisin.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 16px;\">Mbase bazuar n\u00eb kode morale dhe kultur\u00ebn tradicionale, njer\u00ebzit p\u00ebrpiqen t\u00eb gjejn\u00eb arsye racionale n\u00eb t\u00eb tilla veprime, pavar\u00ebsisht se jan\u00eb korruptive dhe t\u00eb pandershme. Mendja ua thot\u00eb se klientelizmi, korruptimi e nepotizmi jan\u00eb normale, n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri ku partit\u00eb politike jan\u00eb promovuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb k\u00ebtyre dukurive.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Klientelizmi, nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie e krijuar nd\u00ebrmjet \u201cpatronit\u201d, q\u00eb n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve \u00ebsht\u00eb zyrtar partiak q\u00eb mban post publik dhe qytetarit, n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb qeverisje alternative, respektivisht n\u00eb nj\u00eb form\u00eb alternative t\u00eb qeverisjes. N\u00eb fakt, bazuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si funksionon dhe si ndikon n\u00eb jet\u00ebn e qytetar\u00ebve, klientelizmi \u00ebsht\u00eb qeverisja e v\u00ebrtet\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Kjo dukuri dominon marr\u00ebdh\u00ebniet e qytetar\u00ebve me lider\u00ebt partiak\u00eb e politik\u00eb. Gjith\u00e7ka nis te vota, kur qytetarit n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb saj i premtohet p\u00ebrfitim resursesh ose trajtim i ve\u00e7ant\u00eb dhe jo i barabart\u00eb, por i privilegjuar krahasuar me t\u00eb tjer\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, duke plot\u00ebsuar nevojat e vet\u00ebm nj\u00eb grupi t\u00eb caktuar t\u00eb njer\u00ebzve, cenohet r\u00ebnd\u00eb praktika demokratike e qeverisjes. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, klientelizmi shnd\u00ebrrohet n\u00eb produkt politik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">***<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Partit\u00eb politike n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb shum\u00eb se si t\u00eb tilla funksionojn\u00eb si grupe joformale interesi, pavar\u00ebsisht nj\u00eb strukture formale q\u00eb n\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb l\u00eb p\u00ebrshtypje t\u00eb nj\u00eb organizimi serioz. Shumica d\u00ebrrmuese e tyre nuk kan\u00eb lidhje me ideologji, por veprojn\u00eb sipas rrethanave t\u00eb krijuara dhe p\u00ebrfitimeve momentale. K\u00ebshtu, qytetar\u00ebt lidhen me zyrtar\u00eb brenda k\u00ebtyre strukturave jo p\u00ebr shkaqe ideologjike, por p\u00ebr nevoja klienteliste.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 16px;\">Pasiguria ekonomike \u00ebsht\u00eb elementi kryesor q\u00eb determinon marr\u00ebdh\u00ebnien klienteliste t\u00eb qytetar\u00ebve karshi zyrtar\u00ebve politik\u00eb. N\u00eb nj\u00eb vend si Kosova me shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb papun\u00ebsie e varf\u00ebrie, ky raport vet\u00ebm sa forcohet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Duke shfryt\u00ebzuar\u00a0klientelizmin si m\u00ebnyr\u00eb qeverisjeje, partit\u00eb politike ndikojn\u00eb negativisht n\u00eb kapacitetin e shoq\u00ebris\u00eb kosovare p\u00ebr t\u2019i zgjidhur problemet me t\u00eb cilat ballafaqohet. Pse t\u00eb zgjedhet rruga m\u00eb e gjat\u00eb, kur \u00ebsht\u00eb e mundshme nj\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb e shkurt\u00ebr? N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb qeverisja b\u00ebhet joefikase dhe sh\u00ebrbimet e domosdoshme nuk ofrohen p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb nj\u00ebsoj, ndikimi i qytetar\u00ebve n\u00eb vendimmarrje zvet\u00ebnohet e ndarjet n\u00eb shoq\u00ebri inkurajohen. Qytetari ndihet i pafuqish\u00ebm se mund t\u00eb ket\u00eb ndikim n\u00eb t\u00eb ardhmen e vet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Marr\u00ebdh\u00ebniet klienteliste zgjasin dhe kultivohen, andaj \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb ato t\u00eb eleminohen. Pasiguria sociale dhe mungesa e perspektiv\u00ebs vet\u00ebm sa i shtyn qytetar\u00ebt q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen klient\u00eb partish, n\u00eb vend se partit\u00eb dhe institucionet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tyre. K\u00ebshtu, resurset publike shp\u00ebrndahen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pabarabart\u00eb, e njer\u00ebzit e partive vendosin se kush do t\u00eb pun\u00ebsohet n\u00eb shkoll\u00eb, spital a nd\u00ebrmarrje publike. K\u00ebshtu, klientelizmi shnd\u00ebrrohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">***<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Kur politikan\u00ebt flasin p\u00ebr luftimin e korrupsionit \u201charrojn\u00eb\u201d t\u00eb p\u00ebrmendin klientelizmin. N\u00eb fakt, ardhjen n\u00eb pushtet ata e konsiderojn\u00eb si mund\u00ebsi t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr ta kultivuar e forcuar k\u00ebt\u00eb dukuri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Premtojn\u00eb se do t\u2019i depolitizojn\u00eb bordet e nd\u00ebrmarrjeve publike, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb kur vijn\u00eb n\u00eb pushtet b\u00ebhen hisedar\u00eb n\u00eb to. Pa u luftuar klientelizmi, nuk mund t\u00eb luftohet as korrupsioni. E klientelizmi luftohet me reforma thelb\u00ebsore &#8211; reforma n\u00eb sistemin gjyq\u00ebsor e prokurorial, reforma n\u00eb arsim e sh\u00ebndet\u00ebsi, reforma n\u00eb sistemin e prokurimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, qytetar\u00ebt n\u00ebp\u00ebrmjet votimit fer e t\u00eb lir\u00eb duhet t\u2019i mbajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs t\u00eb zgjedhurit e tyre, t\u00eb jen\u00eb aktiv\u00eb n\u00eb vendimmarrje dhe t\u00eb insistojn\u00eb n\u00eb ndarje t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb resurseve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">N\u00eb aspektin moral, luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit, nepotizmit e klientelizmit kosovar\u00ebt ka koh\u00eb q\u00eb e kan\u00eb humbur. Lufta e v\u00ebrtet\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet ligjit, sundimit t\u00eb ligjit. Vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb qeverisja e v\u00ebrtet\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb klientelizmi, por demokracia dhe ligjshm\u00ebria. Vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb promovojn\u00eb klientelizmin e nepotizmin nuk do t\u00eb duatrokiten e vler\u00ebsohen, por do t\u00eb nd\u00ebshkohen e p\u00ebr\u00e7mohen. E qytetar\u00ebt duhet t\u00eb vet\u00ebdijesohen se nuk duhet t\u00eb jen\u00eb ata n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb partive e politik\u00ebs, por politikan\u00ebt e vendimmarr\u00ebsit duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb tyre.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pa u luftuar klientelizmi, nuk mund t\u00eb luftohet as korrupsioni. E kjo mund t\u00eb b\u00ebhet me reforma thelb\u00ebsore. Moralisht, luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit, nepotizmit e klientelizmit kosovar\u00ebt ka koh\u00eb q\u00eb e kan\u00eb humbur. Lufta e v\u00ebrtet\u00eb b\u00ebhet n\u00ebp\u00ebrmjet ligjit. Vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb qeverisja e v\u00ebrtet\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb klientelizmi, por demokracia dhe ligjshm\u00ebria. Kur para nj\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":239,"featured_media":10596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664],"ppma_author":[243],"class_list":["post-4103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":243,"user_id":239,"is_guest":0,"slug":"imer-mushkolaj","display_name":"Imer Mushkolaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/images-1-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/images-1-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Mushkolaj","first_name":"Imer","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/239"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4103"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10704,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103\/revisions\/10704"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4103"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}