{"id":4171,"date":"2018-01-31T17:12:27","date_gmt":"2018-01-31T15:12:27","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4171"},"modified":"2024-12-18T17:15:07","modified_gmt":"2024-12-18T15:15:07","slug":"mos-i-hapni-dritaret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/mos-i-hapni-dritaret\/","title":{"rendered":"MOS I HAPNI DRITARET!"},"content":{"rendered":"<p class=\"news-up\">Sinjali i kuq i rrezikut nga ndotja \u00ebsht\u00eb ndezur kaher\u00eb, porse disa b\u00ebhen sikur nuk kan\u00eb sy. &#8211; Kosova &#8211; pjesa m\u00eb e ndotur n\u00eb Jugosllavi. Tashm\u00eb mund t\u00eb flitet (dhe po flitet) p\u00ebr pasoja.<\/p>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\">\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Artikull origjinal i shkruar nga Zenun\u00a0\u00c7elaj p\u00ebr Rilindjen.<\/p>\n<p><strong>PASOJAT P\u00cbR SH\u00cbNDET<\/strong><\/p>\n<p><em>Ndon\u00ebse ende nuk kan\u00eb p\u00ebrfunduar analizat e rezultateve t\u00eb ndikimit t\u00eb materieve q\u00eb m\u00eb s\u00eb shpeshti ndotin ambientin n\u00eb Kosov\u00eb, dihet se si pasoj\u00eb e tyre \u00ebsht\u00eb shtuar morbiditeti, invaliditeti dhe mortaliteti. Posa\u00e7\u00ebrisht hetohet shtimi i s\u00ebmundjeve kardiovaskulare, t\u00eb karcinom\u00ebs, t\u00eb s\u00ebmundjeve t\u00eb veshk\u00ebve, t\u00eb organeve t\u00eb frym\u00ebmarrjes, t\u00eb en\u00ebve t\u00eb gjakut dhe t\u00eb lindjeve me t\u00eb meta.<\/em><\/p>\n<p><em>(14 shkurt, 1988)<\/em>\u00a0&#8211; Edhe ndonj\u00eb dit\u00eb, po vazhdoi k\u00ebshtu ritmi i ndotjes s\u00eb ambientit n\u00eb Kosov\u00eb, nuk duhet t\u00eb habitemi n\u00ebse nga specialist\u00ebt p\u00ebr ruajtjen e sh\u00ebndetit marrim k\u00ebshilla t\u00eb p\u00ebrditshme: &#8220;\u00c7do m\u00ebngjes lani duart, pastroni faqet, dh\u00ebmb\u00ebt, b\u00ebni fiskultur\u00ebn e m\u00ebngjesit dhe, m\u00eb kryesorja &#8211; mbani dritaret e mbyllura, q\u00eb t\u00eb mos thithni aj\u00ebr t\u00eb mbushur me helme!&#8221; N\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs kjo k\u00ebshill\u00eb do t\u00eb ishte shum\u00eb aktuale edhe sot, meq\u00eb niveli i ndotjes s\u00eb ajrit dhe i ujit kap\u00ebrcen shpesh kufirin e koncentrimit t\u00eb lejuesh\u00ebm t\u00eb materieve t\u00eb d\u00ebmshme.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb rrezik do ta ket\u00eb pasur parasysh hartuesi i Kushtetut\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn thuhet se &#8220;Punonj\u00ebsit dhe qytetar\u00ebt, OPB-t\u00eb, Bashk\u00ebsit\u00eb shoq\u00ebrore-politike, kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e detyr\u00eb q\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb kushtet p\u00ebr ruajtjen e ambientit t\u00eb njeriut dhe t\u00eb pengojn\u00eb e eliminojn\u00eb pasojat e d\u00ebmshme, t\u00eb cilat, me ndotjen e ajrit, t\u00eb tok\u00ebs, t\u00eb ujit dhe t\u00eb rrjedhave t\u00eb ujit, me zhurm\u00eb ose n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr, rrezikojn\u00eb k\u00ebto vlera apo edhe sjellin n\u00eb rrezik jet\u00ebn dhe sh\u00ebndetin e njeriut.&#8221; K\u00ebtu mb\u00ebshteten dispozitat e ligjit me t\u00eb cilin sigurohet kjo detyr\u00eb dhe e drejt\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nga buron ndotja?<\/strong><\/p>\n<p>Dy jan\u00eb burimet kryesore t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit e t\u00eb ujit n\u00eb Kosov\u00eb: &#8220;Trep\u00e7a&#8221; dhe &#8220;Elektroekonomia&#8221; e Kosov\u00ebs. Porse k\u00ebtyre u ndihmojn\u00eb edhe ndot\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl industrial\u00eb.<\/p>\n<p>Po t\u00eb matej niveli i zhvillimit me nivelin e ndotjes s\u00eb ambientit, Kosova do t\u00eb ishte pjesa m\u00eb e zhvilluar e vendit, meq\u00eb rezultatet e matjeve tregojn\u00eb se kosovar\u00ebt thithin ajrin m\u00eb t\u00eb ngarkuar me materie t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr organiz\u00ebm, pijn\u00eb ujin m\u00eb t\u00eb ndotur dhe kan\u00eb ambientin m\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrruar n\u00eb vend, kryesisht si pasoj\u00eb e pun\u00ebs s\u00eb objekteve industriale dhe t\u00eb pap\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb njeriut. K\u00ebshtu mbase do t&#8217;i jet\u00eb b\u00ebr\u00eb qejfi nj\u00eb politikani (edhe sot aktiv), i cili sinjalizimit t\u00eb rrezikut nga ndotja e ambientit i p\u00ebrgjigjej: &#8220;Ku ta ket\u00eb fatin Kosova q\u00eb t\u00eb ket\u00eb ambient t\u00eb ndotur nga nj\u00eb industri e zhvilluar&#8221;, i cili sigurisht aso kohe (para nja dy dekadash) reflektonte nj\u00eb gjendje t\u00eb palakmueshme t\u00eb nivelit t\u00eb zhvillimit ekonomik t\u00eb k\u00ebsaj Krahine, porse pasqyronte edhe shkurtpam\u00ebsin\u00eb e vet dhe t\u00eb bashk\u00ebmendimtar\u00ebve jo t\u00eb pak\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebs \u00a0tani i paguajm\u00eb tagrin. Politikanit n\u00eb fakt nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb iu mbush, sepse Kosova \u00ebsht\u00eb shpallur me ambientin m\u00eb t\u00eb ndotur n\u00eb vend, por jo t\u00eb dyjat, meq\u00eb Kosova ka edhe epitetin e visit m\u00eb t\u00eb pazhvilluar n\u00eb vend.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt struktura e pap\u00ebrshtatshme e ekonomis\u00eb, e mb\u00ebshtetur kryesisht n\u00eb prodhimin e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para, n\u00eb shfryt\u00ebzimin pa kontroll p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb pasurive n\u00ebntok\u00ebsore dhe pa masa p\u00ebrkat\u00ebse n\u00eb ruajtjen e ambientit, i ka dh\u00ebn\u00eb krah prishjes s\u00eb baraspesh\u00ebs ekologjike n\u00eb Kosov\u00eb, sa q\u00eb n\u00eb disa mjedise jet\u00ebn e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb padurueshme. Pasojat p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut po ashtu jan\u00eb evidente, sidomos n\u00eb rajonin e Mitrovic\u00ebs s\u00eb Titos dhe n\u00eb vendbanimet q\u00eb shtrihen n\u00eb rrafshin\u00ebn e Kosov\u00ebs p\u00ebrgjat\u00eb Sitnic\u00ebs deri n\u00eb Ferizaj, posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb Prishtin\u00eb me rrethin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7&#8217;thithim me aj\u00ebr?<\/strong><\/p>\n<p>Sasia e materieve ndot\u00ebse, t\u00eb cilat lirohen nga industria e Mitrovic\u00ebs s\u00eb Titos, pra &#8220;Trep\u00e7a&#8221;, q\u00eb koncentrohen n\u00eb aj\u00ebr dhe q\u00eb banor\u00ebt e k\u00ebsaj ane dhe me kilometra larg saj i thithin p\u00ebrmes ajrit \u00ebsht\u00eb disa fish mbi koncentrimin e lejuesh\u00ebm. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, dioksidi i sulfurit shpesh ka koncentrim 16 her\u00eb mbi sasin\u00eb e lejuar, por ka pasur raste kur ky koncentrim ka qen\u00eb edhe 38 her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb, kurse numri i dit\u00ebve me koncentrim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se q\u00eb lejohet deri dyqind dit\u00eb (sasia e lejuar e dioksidit sulfurik n\u00eb aj\u00ebr \u00ebsht\u00eb 1,50 mikro &#8211; gram\u00eb n\u00eb nj\u00eb \u00a0met\u00ebr kub, nd\u00ebrkaq ka pasur dit\u00eb kur ky koncentrim ka qen\u00eb deri n\u00eb 6 mij\u00eb mikro-gram\u00eb n\u00eb nj\u00eb met\u00ebr kub). Po ashtu edhe koncentrimi i plumbit ka pasur raste q\u00eb ka qen\u00eb 13 her\u00eb mbi at\u00eb t\u00eb lejuar\u00ebn (lejohet vet\u00ebm 7 mikrogram\u00eb n\u00eb nj\u00eb met\u00ebr kub.)<\/p>\n<p>Dioksidi i sulfurit dhe plumbi jan\u00eb materiet m\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr organiz\u00ebm dhe prandaj u mor\u00ebn shembull. Nga industria e Mitrovic\u00ebs s\u00eb Titos, pos me k\u00ebto ajri ndotet edhe me zink, kadmium, arsen, fluor e materie t\u00eb tjera. Pas disa matjeve q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb, situata ka nisur t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet, por jo me ritmin as n\u00eb nivelin q\u00eb duhet.<\/p>\n<p>Asgj\u00eb m\u00eb pak i rreziksh\u00ebm p\u00ebr ambientin nuk \u00ebsht\u00eb Elektroekonomia e Kosov\u00ebs. Brenda nj\u00eb dite, n\u00eb kushtet kur elektrofiltrat funksionojn\u00eb 99%, p\u00ebrmes tymtarit t\u00eb nj\u00eb termocentrali me forc\u00eb 200 megavat\u00ebsh lirohen n\u00eb aj\u00ebr rreth 22 tonelata dioksid sulfuri, rreth 4,9 tonelata okside azotike dhe rreth 8,2 tonelata hi fluturues. Llogaria del e qart\u00eb kur dihet kapaciteti shum\u00eb fish m\u00eb i madh se shembulli i marr\u00eb dhe fakti se elektrofiltrat n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb thuaja nuk funksionojn\u00eb fare, ose funksionojn\u00eb pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb pakujdesis\u00eb s\u00eb faktorit njeri (n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti Prishtin\u00ebn me rrethin\u00eb e pat mbuluar shtresa e hirit q\u00eb kap\u00ebrcente milimetrin. Por, nuk jan\u00eb vet\u00ebm termocentralet q\u00eb e ndotin ambientin. Ndot\u00ebsi m\u00eb i rreziksh\u00ebm n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb Gasifikimi, i cili liron n\u00eb aj\u00ebr hidrosulfid, dioksid t\u00eb sulfurit, oksid t\u00eb azotit, amoniak, monoksid t\u00eb karbonit, hidrokarbure e l\u00ebnd\u00eb t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>S&#8217;do harruar fenolin, p\u00ebr t\u00eb cilin nuk kishim d\u00ebgjuar deri sa nuk u alarmua nga Kraleva, ku arrinte p\u00ebrmes Sitnic\u00ebs e Ibrit t\u00eb ndotur nga &#8220;Trep\u00e7a&#8221; dhe Elektroekonomia e Kosov\u00ebs, i cili m\u00eb von\u00eb u hetua n\u00eb bunar\u00ebt e banor\u00ebve t\u00eb Vu\u00e7it\u00ebrn\u00ebs dhe t\u00eb disa vendbanimeve p\u00ebrreth.<\/p>\n<p><strong>Edhe \u00e7ka e k\u00ebrc\u00ebnon ambientin?<\/strong><\/p>\n<p>Ambient i jetes\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ajri. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nga pakujdesia e njeriut po degradohet edhe natyra, kurse uji q\u00eb e pim\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak cil\u00ebsor. Fenoli dhe ujrat hedhurina industriale jan\u00eb shkaktar\u00eb t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb ndotjes s\u00eb uj\u00ebrave, por edhe kanalizimet. Thuaja n\u00eb asnj\u00eb uj\u00eb rrjedh\u00ebs tani nuk mund t\u00eb lahesh e t\u00eb mos pres\u00ebsh me arsye pasoja p\u00ebr sh\u00ebndetin. Me to po ndoten edhe kopshtet dhe perimet. N\u00eb arsye bler\u00ebsit u shmangen perimeve q\u00eb rriten n\u00eb kopshtet p\u00ebrreth Obiliqit dhe p\u00ebrgjat\u00eb Sitnic\u00ebs deri n\u00eb Mitrovic\u00ebn e Titos. Stacioni i dikursh\u00ebm i shpez\u00ebve shtegtar te Sllatina (af\u00ebr Prishtin\u00ebs), q\u00eb ishte nj\u00eb raritet t\u00ebrheq\u00ebs, nuk ekziston m\u00eb. Hiri dhe gazrat nga Obiliqi dhe pluhuri prej mihjeve sip\u00ebrfaq\u00ebsore n\u00eb Bellaqevc e Dobrosell\u00eb si dhe zhurma nga aeroplan\u00ebt i kan\u00eb trembur ato dhe nuk ndalen m\u00eb p\u00ebr t\u00eb pushuar n\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr n\u00eb vise t\u00eb ngrohta. N\u00eb Mitrovic\u00ebn e Titos gjithnj\u00eb e m\u00eb pak shihen shpez\u00eb, bile as insekte.<\/p>\n<p>Qindra hektar\u00eb tok\u00eb buke e gjelb\u00ebrim nd\u00ebrrojn\u00eb \u00a0funksionin, ngjajn\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqe q\u00eb jemi m\u00ebsuar t&#8217;i shohim n\u00eb filmat fantastik\u00eb ose si pas ndonj\u00eb shp\u00ebrthimi atomik, t\u00eb gropuara, t\u00eb zhveshura, kodra t\u00eb ngritura me hi e zgjyr\u00eb pas separimit, t\u00eb cilat veprojn\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb radius jo t\u00eb vog\u00ebl. B\u00ebrllogu na ka mbuluar n\u00eb \u00e7do an\u00eb. Pasojat e qytetrimit t\u00eb arrir\u00eb artificialisht ndeshen n\u00eb \u00e7do hap, vetura dhe makina t\u00eb tjera t\u00eb pap\u00ebrdorshme, t\u00eb hedhura, prodhime nga plastika, q\u00eb era i ka shp\u00ebrndar\u00eb kudo, pastaj konserva dhe&#8230; kulme fabrikash e sht\u00ebpish banimi n\u00eb tokat m\u00eb pjellore, jan\u00eb monument i pakujdesis\u00eb dhe i primitivizmit t\u00eb pashoq, pasqyr\u00eb e kultur\u00ebs son\u00eb individuale e kolektive, q\u00eb rrall\u00ebkund mund t\u00eb ndeshen si n\u00eb Kosov\u00eb. K\u00ebto, jo vet\u00ebm q\u00eb kan\u00eb pasoja p\u00ebr ambientin dhe p\u00ebr ekologjinl e \u00e7regulluar, pose edhe na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ulim kok\u00ebn para t\u00eb ardhurve nga vise t\u00eb tjera t\u00eb vendit ose jasht\u00eb vendit. N\u00eb t\u00ebr\u00eb Evrop\u00ebn nuk mund t\u00eb shihen pamje m\u00eb t\u00eb papastra e m\u00eb t\u00eb sh\u00ebmtuara se sa n\u00eb Krahin\u00ebn ton\u00eb dhe, p\u00ebr \u00e7udi, ata q\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar rrin\u00eb t\u00eb qet\u00eb dhe merren me politik\u00eb abstrakte duke d\u00ebshmuar talentin e ul\u00ebt p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pun\u00eb dhe duke iu p\u00ebrzier politikan\u00ebve t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb dhe t\u00eb paguar p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb politik\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7do dit\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb shkat\u00ebrrohen nga 2,7 hektar\u00eb tok\u00eb buke, anipse dend\u00ebsia e banimit \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb Evrop\u00eb (rreth 180 veta n\u00eb nj\u00eb kilomet\u00ebr katror), kurse sip\u00ebrfaqet e gjelb\u00ebruara p\u00ebr nj\u00eb banor (n\u00eb vendbanimet e urbanizuara) jan\u00eb as minimale, vet\u00ebm 3,8 metra katror, e sipas normave t\u00eb pranuara duhet t\u00eb jen\u00eb 20-25 metra, e madje, p\u00ebr ambiente t\u00eb ndotura 65-70 metra katror.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr vet\u00ebm 25,4% e banor\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs pijn\u00eb uj\u00eb nga stabilimente qendrore, kurse analizat tregojn\u00eb se 36,6% e uj\u00ebrave t\u00eb kontrolluara nuk i p\u00ebrmbush cil\u00ebsit\u00eb dhe standardet q\u00eb vlejn\u00eb p\u00ebr Jugosllavin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nisma shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7&#8217;\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta, problematika e mbrojtjes s\u00eb ambientit t\u00eb njeriut \u00ebsht\u00eb e pranishme gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb jo vet\u00ebm si preokupim individual, por edhe si preokupim i forumeve dhe i institucioneve e i forumeve p\u00ebrkat\u00ebse. Tanim\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e planifikimit shoq\u00ebror dhe \u00ebsht\u00eb sanksionuar si detyr\u00eb dhe e drejt\u00eb e \u00e7do qytetari e punonj\u00ebsi dhe veprimtari me interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb shoq\u00ebror.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb merren disa institucione, aktiviteti i t\u00eb cilave tani koordinohet p\u00ebrmes Entit Krahinor p\u00ebr mbrojtjen e natyr\u00ebs dhe t\u00eb ambientit, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb besuar nj\u00eb projekt, i quajtur &#8220;ENPROKS&#8221;, e q\u00eb po realizohet me ndihm\u00ebn e Kombeve t\u00eb Bashkuara dhe p\u00ebr t\u00eb cilin, si\u00e7 na that drejtori i k\u00ebtij enti, prof. Sahir Bajrami, jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshira 65 aktivitete dhe nj\u00eb num\u00ebr i madh shkenc\u00ebtar\u00ebsh dhe hulumtuesish nga 12 institucione q\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtjen e ndotjes s\u00eb ambientit. Tashm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb e angazhuar rreth 200 mij\u00eb dollar\u00eb amerikan\u00eb dhe mjete t\u00eb tjera q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb Krahina. Nj\u00eb pjes\u00eb e pajimeve shum\u00eb bashk\u00ebkohore ka arritur dhe \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb pikat ku do t\u00eb b\u00ebhet kontolli i ajrit dhe i ujit, e po b\u00ebhen edhe hulumtime t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Puna dhe entuziasmi q\u00eb hetohet nd\u00ebr ekspert\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb k\u00ebto pun\u00eb (Luan Shllaku, Flutra Pula) premtojn\u00eb se jo von\u00eb do t\u00eb kemi pasqyr\u00ebn e sakt\u00eb t\u00eb ndot\u00ebsve dhe &#8220;terapin\u00eb&#8221; e sigurt p\u00ebr m\u00ebnjanimin e shkaktar\u00ebve. Mjek\u00ebt thon\u00eb se kur caktohet diagnoza e sakt\u00eb, at\u00ebher\u00eb mjekimi \u00ebsht\u00eb i leht\u00eb, por po ashtu thon\u00eb se me aspirin nuk sh\u00ebrohet zorra qorre. Prandaj, p\u00ebr t\u00eb sanuar gjendjen nuk do t\u00eb mjaftoj\u00eb vet\u00ebm konstatimi i gjendjes, por ndryshimi i saj, q\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb i leht\u00eb, as pa shpenzime. Megjithat\u00eb, njeriu duhet t\u00eb jet\u00eb mbi t\u00eb gjitha. Prandaj n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb popullarizuar ata q\u00eb angazhohen p\u00ebr ambient t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb t\u00eb njeriut. Kosova ka arsye m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb till\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr e brenda suazave t\u00eb sistemit.<\/p>\n<p><strong>SASIA E LEJUAR E MATERIEVE T\u00cb D\u00cbMSHME N\u00cb AJ\u00cbR<\/strong><\/p>\n<p>Matja e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit n\u00eb Kosov\u00eb deri m\u00eb tash nuk ka qen\u00eb sistematike dhe rezultatet e matjeve t\u00eb her\u00ebpashershme nuk jan\u00eb objektive, as t\u00eb p\u00ebrdorshme p\u00ebr p\u00ebrfundime shkencore, pohojn\u00eb ekspert\u00ebt. Tani me ndihm\u00ebn e ekspert\u00ebve me z\u00eb bot\u00ebror jan\u00eb vendosur aparatet mat\u00ebse n\u00eb pika t\u00eb ndryshme t\u00eb ambienteve t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuara nga ndotja &#8211; n\u00eb aj\u00ebr ose n\u00eb uj\u00eb, dhe n\u00eb to do t\u00eb b\u00ebhet matje permanente, n\u00eb saje t\u00eb t\u00eb cilave deri n\u00eb fund t\u00eb qershorit t\u00eb sivjet\u00ebm pritet t\u00eb kemi nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb situat\u00ebs. Prandaj k\u00ebtu nuk po japim t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr situat\u00ebn aktuale, por vet\u00ebm parametrat e lejuar me ligj t\u00eb koncentrimit t\u00eb materialeve t\u00eb d\u00ebmshme n\u00eb aj\u00ebr.<\/p>\n<div class=\"text-iamge\">\n<div class=\"text-iamge\">\n<div class=\"text-iamge\">\n<div class=\"text-iamge\">\n<p>_____________<\/p>\n<p><em>Ky tekst \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nism\u00ebs RI-RILINDJA &#8211; nj\u00eb shfletim digjital i historis\u00eb p\u00ebrmes faqeve t\u00eb Rilindjes, gazet\u00ebs kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb shekullin e kaluar.\u00a0Faza pilot e k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb zbatuar nga Free Libre Open Source Software Kosova n\u00eb bashk\u00ebpunim me Sbunker dhe Bibliotek\u00ebn Hivzi Sulejmani, si dhe me mb\u00ebshtetje nga Ipko Foundation dhe Presidenca e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><em>Fillimisht e kemi digjitalizuar vitin e par\u00eb t\u00eb s\u00eb p\u00ebrjavshmes \u2018Rilindja e Jav\u00ebs\u2019, q\u00eb \u00ebsht\u00eb botuar \u00e7do t\u00eb diel\u00eb nga 14 shkurti i vitit 1988. 30 vjet m\u00eb von\u00eb, Sbunker sjell artikuj t\u00eb p\u00ebrzgjedhur nga kjo periudh\u00eb me synim t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb urave lidh\u00ebse mes diskursit t\u00eb sot\u00ebm dhe atij t\u00eb dikursh\u00ebm.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sinjali i kuq i rrezikut nga ndotja \u00ebsht\u00eb ndezur kaher\u00eb, porse disa b\u00ebhen sikur nuk kan\u00eb sy. &#8211; Kosova &#8211; pjesa m\u00eb e ndotur n\u00eb Jugosllavi. Tashm\u00eb mund t\u00eb flitet (dhe po flitet) p\u00ebr pasoja. Artikull origjinal i shkruar nga Zenun\u00a0\u00c7elaj p\u00ebr Rilindjen. PASOJAT P\u00cbR SH\u00cbNDET Ndon\u00ebse ende nuk kan\u00eb p\u00ebrfunduar analizat e rezultateve t\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":547,"featured_media":11385,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,2122],"ppma_author":[2110],"class_list":["post-4171","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-ndotja-e-ajrit"],"authors":[{"term_id":2110,"user_id":547,"is_guest":0,"slug":"ri-rilindja","display_name":"Ri-rilindja","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/ririlindja-e1734531608656.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/ririlindja-e1734531608656.jpg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Ri-rilindja","description":"RI-RILINDJA \u00ebsht\u00eb projekt i FLOSSK n\u00eb partneritet medial me Sbunker, q\u00eb synon t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb komunitetin e te rinj\u00ebve n\u00eb digjitalizimin e gazet\u00ebs RILINDJA p\u00ebrmes skaner\u00ebve bone-vet dhe m\u00eb pas t'i b\u00ebj\u00eb ato t\u00eb qasshme online p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/547"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4171"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11388,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4171\/revisions\/11388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4171"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}