{"id":4264,"date":"2018-10-07T11:44:55","date_gmt":"2018-10-07T09:44:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4264"},"modified":"2024-11-18T11:46:12","modified_gmt":"2024-11-18T09:46:12","slug":"qellimi-i-perkthimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/qellimi-i-perkthimit\/","title":{"rendered":"Q\u00ebllimi i P\u00ebrkthimit"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>A ka b\u00ebr\u00eb gabim Fan Noli q\u00eb vende-vende, n\u00eb p\u00ebrkthimet e tij, ka shkuar p\u00ebrtej vepr\u00ebs origjinale? A ka kryer Noli nj\u00eb &#8220;m\u00ebkat letrar&#8221; kur e zhvendosi Don Kishotin n\u00eb Shqip\u00ebri? Po kur i vendosi Hamletit fjal\u00eb t\u00eb pashkruara nga Shekspiri? A duhet t\u00eb lejohet p\u00ebrkthyesi q\u00eb t\u2019i jap\u00eb p\u00ebrkthimit nj\u00eb ngjyrim t\u00eb ndrysh\u00ebm nga origjinali? Marr shkas nga rasti i Nolit dhe i shtroj k\u00ebto pyetje p\u00ebr t\u00eb drejtuar v\u00ebmendjen drejt p\u00ebrkthimit n\u00eb vetvete.<\/p>\n<p>Dua ta theksoj: Noli nuk ka gabuar aspak me nd\u00ebrhyrjet vetjake n\u00eb shqip\u00ebrimet e tij. M\u00eb shum\u00eb se kaq: p\u00ebrkthimet e tij na kan\u00eb treguar vet\u00eb thelbin e p\u00ebrkthimit. \u00c7do p\u00ebrkthim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rikrijim. P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvendosje n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb tjet\u00ebr, me parakuptime t\u00eb ndryshme. P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasqyrim, nj\u00eb kthim nga nj\u00eb trajt\u00eb n\u00eb nj\u00eb trajt\u00eb tjet\u00ebr. Pasqyrimi asnj\u00ebher\u00eb nuk mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00eb gj\u00ebja q\u00eb pasqyrohet. Si pasoj\u00eb, q\u00ebllimi i pasqyrimit duhet t\u00eb jet\u00eb pasqyrimi i vetvetes.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb mendim t\u00eb gjith\u00ebpranish\u00ebm se p\u00ebrkthimi duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb dritare e nj\u00eb kulture dhe gjuhe tjet\u00ebr. P\u00ebr shembull, Don Kishoti na jep nj\u00eb pamje p\u00ebr kultur\u00ebn spanjolle. Prandaj, p\u00ebrkthyesi duhet t\u2019i rrij\u00eb sa m\u00eb af\u00ebr origjinalit, se vet\u00ebm ashtu ne mund t\u00eb kemi nj\u00eb pamje m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs tjet\u00ebr. P\u00ebrkthyesi duhet ta shqip\u00ebroj\u00eb \u00e7do gj\u00eb, fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb, si n\u00eb origjinal. Sipas k\u00ebsaj pik\u00ebpamjeje, t\u00eb shtosh di\u00e7ka q\u00eb nuk ndodhet n\u00eb origjinal \u00ebsht\u00eb m\u00ebkat vdekatar, t\u2019i jap\u00ebsh p\u00ebrkthimit nj\u00eb ngjyrim jo t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb origjinal \u00ebsht\u00eb gabim trashanik. Ky mendim p\u00ebr p\u00ebrkthimin si dritare ku mund t\u00eb v\u00ebshtrohet kultura tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrkrahur gjer\u00ebsisht nga burokrat\u00ebt dhe mjeshtrat e gjeopolitik\u00ebs dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb cil\u00ebt gjejn\u00eb \u00e7do rast p\u00ebr ta p\u00ebrdorur let\u00ebrsin\u00eb si mjet politik p\u00ebr t\u00eb v\u00ebllaz\u00ebruar kombet. Let\u00ebrsin\u00eb: k\u00ebt\u00eb hyjni t\u00eb humbur e t\u00eb pakuptimt\u00eb q\u00eb me zor l\u00ebviz vetveten.<\/p>\n<p>Mendimet p\u00ebr p\u00ebrkthimin mund t\u00eb ndahen n\u00eb dy rryma t\u00eb m\u00ebdha: n\u00eb nj\u00eb an\u00eb, p\u00ebrkthimi q\u00eb p\u00ebrqendrohet tek p\u00ebrpikm\u00ebria fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb ndaj origjinalit dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebrkthimi q\u00eb p\u00ebrqendrohet tek p\u00ebr\u00e7imi i frym\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme, edhe n\u00ebse kjo k\u00ebrkon prekjen, \u201cndryshimin\u201d e origjinalit. Fatkeq\u00ebsisht, sot shumica jan\u00eb t\u00eb drejtuar vet\u00ebm nga sakt\u00ebsia dhe jan\u00eb t\u00eb burgosur tek interpretimi fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb i origjinalit. \u00a0Dallimi midis frym\u00ebs dhe sakt\u00ebsis\u00eb n\u00eb p\u00ebrkthim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dallim i zbraz\u00ebt. Ka vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrkthim t\u00eb arrir\u00eb: p\u00ebrkthimi q\u00eb sjell nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb mir\u00eb n\u00eb vetvete. Me vep\u00ebr t\u00eb mir\u00eb k\u00ebtu dua t\u00eb them se vepra arrin t\u00eb send\u00ebrgjoj\u00eb nj\u00eb gjith\u00ebsi t\u00eb m\u00ebve\u00e7me. Prandaj, p\u00ebrkthimi ose arrin ta shpreh\u00eb frym\u00ebn n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi ose \u00ebsht\u00eb i vdekur dhe i cop\u00ebtuar n\u00ebp\u00ebr fjal\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyera sakt\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Dua ta n\u00ebnvizoj q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb sprov\u00eb jam duke folur vet\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrkthime t\u00eb veprave letrare, jo p\u00ebrkthime t\u00eb veprave matematikore apo shkencore. Mbase pik\u00ebrisht k\u00ebtu qendron edhe problemi: n\u00eb dit\u00ebt e sotme kemi nj\u00eb zhvendosje t\u00eb tep\u00ebrt t\u00eb mendimit tekniko-shkencor mbi \u00e7do gj\u00eb. Aq t\u00eb tep\u00ebrt, saq\u00eb fillojm\u00eb e shikojm\u00eb edhe p\u00ebrkthimin e veprave letare si p\u00ebrfundimin e ndonj\u00eb hulumtimi shkencor. P\u00ebrkthimi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb v\u00ebzhgim i st\u00ebrholluar dhe as nj\u00eb lidhje matematikore mes sendeve. P\u00ebrkthimi duhet t\u00eb rikrijoj\u00eb nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi t\u00eb m\u00ebve\u00e7me, t\u00eb send\u00ebrgjoj\u00eb nj\u00eb gjith\u00ebsi n\u00eb vetvete. N\u00ebse nuk e arrin k\u00ebt\u00eb, ka d\u00ebshtuar si vep\u00ebr letrare.<\/p>\n<p>P\u00ebrkthimi nuk mund t\u00eb jet\u00eb asnj\u00ebher\u00eb nj\u00eb dritare e kultur\u00ebs tjet\u00ebr. At\u00eb ta jep vet\u00ebm origjinali. Synimi i p\u00ebrkthimit duhet t\u00eb jet\u00eb shqip\u00ebrimi i nj\u00eb vepre me aq \u00ebmb\u00eblsi dhe gjuh\u00eb aq t\u00eb p\u00ebrplot\u00ebsuar saq\u00eb t\u00eb jap\u00eb p\u00ebrshtypjen se vepra \u00ebsht\u00eb shkruar fillimisht n\u00eb gjuh\u00ebn e p\u00ebrkthyer, e jo n\u00eb gjuh\u00ebn fillestare. Pik\u00ebrisht, k\u00ebt\u00eb ndjenj\u00eb m\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb\u00a0<em>Iliada<\/em>\u00a0e p\u00ebrkthyer nga Gjon Shllaku,\u00a0<em>Odiseja<\/em>\u00a0nga Pashko Gje\u00e7i apo\u00a0<em>Epi i Gilgameshit<\/em>\u00a0nga Anton N. Berisha. I lexon t\u00ebr\u00eb \u00ebndje, jo sepse jan\u00eb t\u00eb sakta, por sepse jan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe mjesht\u00ebrisht. Me aq mjesht\u00ebri, saq\u00eb shpesh t\u00eb duket sikur veprat jan\u00eb shkruar fillimisht n\u00eb shqip. Edhe sikur dikush t\u00eb dal\u00eb nes\u00ebr e t\u00eb tregoj\u00eb se p\u00ebrkthimi i Anton N. Berish\u00ebs ka pasakt\u00ebsi, prap\u00eb p\u00ebrkthimi i tij ngelet nj\u00eb p\u00ebrkthim hyjnor, pasi ka arritur t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb jasht\u00ebzakonshme brenda vetvetes. Vdekja e origjinalit, \u00ebsht\u00eb ringjallja e p\u00ebrkthkmit t\u00eb nj\u00ebmend: vet\u00ebm ashtu mund t\u00eb gjykohet vepra n\u00eb vetvete. N\u00ebse nj\u00eb vep\u00ebr letrare nuk q\u00ebndron n\u00eb vetvete, at\u00ebhere ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb nuk ia vlen t\u00eb lexohet, &#8211; sado i sakt\u00eb t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrkthimi. Poezia dhe let\u00ebrsia nuk jan\u00eb teori shkencore, ku p\u00ebrpikm\u00ebria \u00ebsht\u00eb parimi q\u00eb sundon mbi gjith\u00e7ka tjet\u00ebr. N\u00eb let\u00ebrsi, shpesh, g\u00ebnjeshtra \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se e v\u00ebrteta.<\/p>\n<p>Nj\u00eb p\u00ebrkthim duhet t\u00eb jap\u00eb ndjesin\u00eb se vepra i p\u00ebrket gjuh\u00ebs ku p\u00ebrkthehet. Vet\u00ebm at\u00ebhere mund t\u00eb thuhet se ai p\u00ebrkthim \u00ebsht\u00eb i arrir\u00eb. Prandaj, p\u00ebrkthimet e Fan Nolit i shikoj jo vet\u00ebm si p\u00ebrkthime t\u00eb shk\u00eblqyera t\u00eb veprave origjinale, por edhe si nj\u00eb shprehje p\u00ebr vet\u00eb natyr\u00ebn e p\u00ebrkthimit. P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rikrijim q\u00eb shpreh vetveten si nj\u00eb gjith\u00ebsi e m\u00ebve\u00e7me. P\u00ebrkthimi nuk duhet t\u00eb kufizohet nga interpretimi fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb i origjinalit. P\u00ebrndryshe, vepra humb aft\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb flas\u00eb e t\u00eb bashk\u00ebbisedoj\u00eb me ty.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A ka b\u00ebr\u00eb gabim Fan Noli q\u00eb vende-vende, n\u00eb p\u00ebrkthimet e tij, ka shkuar p\u00ebrtej vepr\u00ebs origjinale? A ka kryer Noli nj\u00eb &#8220;m\u00ebkat letrar&#8221; kur e zhvendosi Don Kishotin n\u00eb Shqip\u00ebri? Po kur i vendosi Hamletit fjal\u00eb t\u00eb pashkruara nga Shekspiri? A duhet t\u00eb lejohet p\u00ebrkthyesi q\u00eb t\u2019i jap\u00eb p\u00ebrkthimit nj\u00eb ngjyrim t\u00eb ndrysh\u00ebm nga [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":9659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1858],"ppma_author":[263],"class_list":["post-4264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-perkthimi"],"authors":[{"term_id":263,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"erlind-sulko","display_name":"Erlind Sulko","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/sulko.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/sulko.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Erlind Sulko ka lindur n\u00eb Tiran\u00eb, Shqip\u00ebri. Ka mbaruar studimet ba\u00e7elor p\u00ebr filozofi n\u00eb Universitetin e Otav\u00ebs, Kanada. Tani merret kryesisht me poezi, hulumtime letrare dhe mbledhje librash t\u00eb vjet\u00ebr e t\u00eb rrall\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4264"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10420,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4264\/revisions\/10420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4264"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}