{"id":4322,"date":"2018-12-31T12:43:53","date_gmt":"2018-12-31T10:43:53","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4322"},"modified":"2024-11-22T12:45:21","modified_gmt":"2024-11-22T10:45:21","slug":"britania-e-madhe-dhe-dialogu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/britania-e-madhe-dhe-dialogu\/","title":{"rendered":"Britania e Madhe dhe Dialogu"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1998, Britania e Madhe ka qen\u00eb nj\u00eb nga mb\u00ebshtet\u00ebset kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb secilin proces. N\u00eb koh\u00ebn e bombardimeve, Britania e Madhe dha nj\u00eb kontribut t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb misionin e NATO-s. N\u00eb operacionet e NATO-s mor\u00ebn pjes\u00eb 48 aeroplan\u00eb luftarak\u00eb britanik\u00eb, me nj\u00eb kosto prej 192 milion\u00eb funteve. Pas luft\u00ebs, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb KFOR-it, Britania e Madhe angazhoi 10.500 ushtar\u00eb p\u00ebr t\u00eb ofruar paqe dhe stabilitet n\u00eb Kosov\u00eb. Me t\u2019u vendosur n\u00eb Kosov\u00eb, Britania e Madhe ofroi qindra miliona euro p\u00ebr kthimin e refugjat\u00ebve n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe p\u00ebr rind\u00ebrtimin e infrastruktur\u00ebs s\u00eb d\u00ebmtuar. Vet\u00ebm n\u00eb vitin 1999 Britania dhuroi 110 milion\u00eb funte p\u00ebr ushqime, sh\u00ebndet\u00ebsi, \u00e7montimin e minave dhe p\u00ebr bizneset e vogla e t\u00eb mesme.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb Britani gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ka pasur konsensus. Kjo mb\u00ebshtetje ka vazhduar edhe n\u00eb koh\u00ebn kur filluan negociatat p\u00ebr statusin final t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Vien\u00eb. Madje, m\u00eb 2005 Britania u b\u00eb vendi i par\u00eb i madh q\u00eb tha se \u201cpavar\u00ebsia e plot\u00eb \u00ebsht\u00eb e vetmja zgjidhje e q\u00ebndrueshme p\u00ebr Kosov\u00ebn\u201d. Pasi Kosova shpalli pavar\u00ebsin\u00eb, Britania ishte nd\u00ebr njoh\u00ebset m\u00eb t\u00eb shpejta t\u00eb saj. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ajo luajti rol ky\u00e7 n\u00eb sigurimin e njohjeve p\u00ebr Kosov\u00ebn. Pas k\u00ebsaj, Britania ndihmoi Kosov\u00ebn n\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin e organizatave t\u00eb ndryshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb FMN-n\u00eb, BB-n\u00eb, Bank\u00ebn Evropiane p\u00ebr Rind\u00ebrtim dhe Zhvillim, Komitetin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Olimpik, etj. Dialogu p\u00ebr Normalizimin e Marr\u00ebdh\u00ebnieve Kosov\u00eb-Serbi q\u00eb filloi n\u00eb Bruksel fillimisht u nd\u00ebrmjet\u00ebsua nga dy diplomat\u00eb t\u00eb njohur britanik\u00eb, Robert Cooper dhe Baronesha Catherine Ashton. Mir\u00ebpo, lobimi n\u00eb favor t\u00eb Kosov\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb viteve t\u00eb fundit dhe kjo p\u00ebr disa arsye.<\/p>\n<p>E para, Britania ka v\u00ebrejtur se ajo q\u00eb ka qen\u00eb e mundur t\u00eb arrihet \u00ebsht\u00eb arritur. N\u00eb fjal\u00ebt e nj\u00eb diplomati britanik, \u201cfruti q\u00eb ka qen\u00eb i kapsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb mb\u00ebrrir\u00eb\u201d. Kosova ka prekur limitet e unilateralizmit dhe diplomacia britanike konsideron se p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u2019ua nd\u00ebrruar mendjen shteteve q\u00eb refuzojn\u00eb ta njohin Kosov\u00ebn d\u00ebmton kredibilitetin e Britanis\u00eb. Si\u00e7 pohon James Ker Lindsay, shtetet q\u00eb nuk e njohin Kosov\u00ebn p\u00ebrkasin n\u00eb kat\u00ebr kategori t\u00eb m\u00ebdha. Kategoria e par\u00eb jan\u00eb shtetet q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb pavar\u00ebsit\u00eb e shpallura n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebanshme. Kategoria e dyt\u00eb jan\u00eb shtetet q\u00eb e kund\u00ebrshtojn\u00eb Kosov\u00ebn n\u00eb baza ideologjike, duke e par\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit si projekt imperialist amerikan. Kategoria e tret\u00eb jan\u00eb shtetet q\u00eb e presin nj\u00eb marr\u00ebveshje mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb dhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb saj edhe t\u00eb veprojn\u00eb m\u00eb pas. Kategoria e kat\u00ebrt dhe e fundit \u00ebsht\u00eb ajo e shteteve t\u00eb larg\u00ebta q\u00eb as din\u00eb dhe interesohen shum\u00eb pak p\u00ebr Kosov\u00ebn. N\u00eb situat\u00ebn ku \u00ebsht\u00eb Kosova, mendja mund t\u2019u nd\u00ebrrohet vet\u00ebm shteteve q\u00eb bien n\u00eb kategorin\u00eb e kat\u00ebrt, por q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe kategoria m\u00eb jorelevante.<\/p>\n<p>N\u00eb qarqe t\u00eb caktuara britanike flitet se ng\u00ebr\u00e7et dhe tensionet politike t\u00eb shoq\u00ebruara me dhun\u00eb n\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar gjetjen e argumenteve se Kosova \u00ebsht\u00eb shtet stabil dhe funksional. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja e dyt\u00eb. Arsyeja e tret\u00eb \u00ebsht\u00eb se shteti britanik vler\u00ebson se tani Kosova duhet t\u00eb marr\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi n\u00eb konsolidimin e shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj. E kat\u00ebrta arsye \u00ebsht\u00eb m\u00eb pesimistja n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes. N\u00eb analiz\u00ebn e tij \u201cShthurja e politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Kosov\u00ebs\u201d, Marc Weller thot\u00eb q\u00eb n\u00eb Britani dhe n\u00eb Franc\u00eb p\u00ebr dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po forcohet pozicioni pro-serb dhe q\u00eb llogarit\u00eb se intervenimi n\u00eb Kosov\u00eb ka prishur marr\u00ebdh\u00ebniet e mira mes Britanis\u00eb dhe Serbis\u00eb. Lideri i Partis\u00eb Laburiste, Jeremy Corbyn, duket t\u00eb jet\u00eb politikani m\u00eb skeptik i NATO-s dhe q\u00eb kritikon politikat \u201cimperialiste\u201d t\u00eb Per\u00ebndimit. Forcimi i k\u00ebsaj linje do t\u00eb ishte nj\u00eb humbje e madhe p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Por arsyeja e pest\u00eb shpjegon m\u00eb s\u00eb miri uljen e aktivitetit britanik n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb BREXIT-i. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb BE, Britania e Madhe ka qen\u00eb nj\u00ebra nga p\u00ebrkrah\u00ebset m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb politikave t\u00eb zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb. Disa shkollar\u00eb e interpretojn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb Britanis\u00eb n\u00eb zgjerim t\u00eb BE-s\u00eb si p\u00ebrpjekje strategjike p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb thellimin e integrimit t\u00eb BE-s\u00eb s\u00eb brendshmi. Sidoqoft\u00eb, kjo p\u00ebrkrahje p\u00ebr zgjerim \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb saj p\u00ebr Ballkanin. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Britania ka qen\u00eb e interesuar n\u00eb stabilizimin e Ballkanit. Ajo ka qen\u00eb vazhdimisht nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebse e Kosov\u00ebs dhe kusht\u00ebzuese e Serbis\u00eb n\u00eb aspiratat e saj p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim. P\u00ebr Britanin\u00eb, Serbia do t\u00eb mund t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohej n\u00eb BE vet\u00ebm n\u00ebse ajo do t\u00eb pranonte realitetin n\u00eb Kosov\u00eb. Dalja e Britanis\u00eb nga BE-ja do ta privoj\u00eb Kosov\u00ebn nga nj\u00eb mb\u00ebshtetje solide.<\/p>\n<p>N\u00eb diskutimet p\u00ebr dialog, nga shtetet q\u00eb pritet t\u00eb luajn\u00eb rol vendimtar n\u00eb marr\u00ebveshjen finale mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, roli i Britanis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i qart\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb informacionit q\u00eb qarkullon. Britania e Madhe, sikur krejt shtetet e tjera, u n\u00ebnshtrohen dinamikave, trendeve e proceseve t\u00eb jashtme, t\u00eb brendshme e t\u00eb nd\u00ebrmjetme. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se logjika q\u00eb p\u00ebrpilon strategjit\u00eb e tyre nacionale \u00ebsht\u00eb n\u00eb fluks t\u00eb vazhduesh\u00ebm. Ajo dizajnohet n\u00eb p\u00ebrputhje me ndryshimet dhe kristalizimet q\u00eb merr vendi. Profili dhe ambiciet e lider\u00ebve gjithashtu kan\u00eb hisen e vet n\u00eb p\u00ebrmbajtjen e strategjive. Nuk ka ndonj\u00eb trend konstant q\u00eb \u00ebsht\u00eb imun p\u00ebrball\u00eb proceseve politike.<\/p>\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb k\u00ebto ndryshime mund t\u00eb prodhojn\u00eb thyerje t\u00eb m\u00ebdha politike. N\u00eb raste t\u00eb caktuara, nd\u00ebrrimi i kursit mund t\u00eb jet\u00eb radikal. K\u00ebshtu ka ndodhur me BREXIT-in n\u00eb Angli. Me t\u00eb dal\u00eb nga BE-ja, Britania e Madhe ka p\u00ebsuar ndryshime drastike. P\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb leverdishme me BE-n\u00eb po i konsumojn\u00eb masivisht energjit\u00eb politike q\u00eb dikur kanalizoheshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb shqend\u00ebrzuar brenda dhe jasht\u00eb Britanis\u00eb. N\u00eb Britani tani dominon nj\u00eb klim\u00eb solipsiste, q\u00eb i preokupon politikan\u00ebt vet\u00ebm me fatin britanik. Divorci nga BE-ja n\u00ebnkupton edhe divorcim nga brengosja p\u00ebr procese gjeografikisht larg. Forcat politike n\u00eb Britani tani jan\u00eb t\u00eb orientuara drejt konsolidimit t\u00eb brendsh\u00ebm pas traum\u00ebs s\u00eb BREXIT-it.<\/p>\n<p>Klima e krijuar n\u00eb Britani rrit trysnin\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u201crevitalizuar forcat e vyshkura gjat\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb BE\u201d dhe p\u00ebr t\u00eb mos \u00e7ar\u00eb kok\u00ebn p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje si Kosova, Ukraina e Bosnja. Ky momentum e ngushton jasht\u00ebzakonisht shum\u00eb kompasin diplomatik britanik. Ka disa vite q\u00eb fokusi i Britanis\u00eb s\u00eb Madhe n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb zbehje. BREXIT-i vet\u00ebm e ka rritur topin e bor\u00ebs. Roli periferik i Britanis\u00eb ndihmohet edhe nga fakti q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 Rita Oras e Dua Lipas, Kosova nuk ka ndonj\u00eb lidhje t\u00eb fort\u00eb me Britanin\u00eb. Sipas censusit t\u00eb vitit 2011, n\u00eb Britani jetojn\u00eb vet\u00ebm 28 mij\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb lindur n\u00eb Kosov\u00eb. Ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i vog\u00ebl kur krahasohet me 600 mij\u00eb polak\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb atje. Me daljen nga BE-ja, ky num\u00ebr i shqiptar\u00ebve nuk pritet t\u00eb rritet substancialisht.<\/p>\n<p>Lidhjet ekonomike jan\u00eb njashtu t\u00eb vobekta. Shifrat e fundit tregojn\u00eb se Kosova rangohet e 177-ta n\u00eb list\u00ebn e importuesve n\u00eb Britani dhe e 179-ta n\u00eb at\u00eb t\u00eb destinacioneve ku eksporton Britania e Madhe. V\u00ebmendja e Britanis\u00eb \u00ebsht\u00eb e orientuar drejt nd\u00ebrtimit t\u00eb relacioneve ekonomike me ShBA-n\u00eb dhe Kin\u00ebn p\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar raportet e d\u00ebmtuara me BE-n\u00eb. Poashtu, Britania e Madhe, tani m\u00eb e izoluar, ka filluar t\u2019i kthehet \u201clavdis\u00eb\u201d s\u00eb saj koloniale dhe t\u00eb rind\u00ebrtoj\u00eb lidhjet me shtetet e Commonwealth-it. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, Britania e Madhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb proces t\u00eb riorganizimit q\u00eb prioritizon raportet e saj vertikale me t\u00eb kaluar\u00ebn e vet dhe q\u00eb l\u00eb anash proceset periferike nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Kosova z\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Britanin\u00eb vet\u00ebm si zon\u00eb e (pa)siguris\u00eb, sidomos sa i p\u00ebrket terrorizmit. Por edhe k\u00ebtu Kosova \u00ebsht\u00eb tem\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb karakterit global dhe t\u00eb deterritorializuar t\u00eb terrorizmit e jo p\u00ebr arsye ekskluzive t\u00eb lidhura me Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb faktin q\u00eb Ambasada Britanike n\u00eb Kosov\u00eb ka deklaruar q\u00eb \u201cndryshimi i kufijve mund t\u00eb jet\u00eb destabilizues&#8221;, momentumi i saj historik pritet ta rreshtoj\u00eb Britanin\u00eb e Madhe me ShBA-n\u00eb e jo me Gjermanin\u00eb n\u00eb raport me \u00e7\u00ebshtjen e kufijve. Britania nuk e ka as forc\u00ebn e as interesin diplomatik p\u00ebr t\u00eb luajtur rol t\u00eb madh n\u00eb k\u00ebt\u00eb dialog. BREXIT-i po ia shteron forcat p\u00ebr t\u00eb draftuar nj\u00eb plan koherent p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe \u00e7\u00ebshtje tjera nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb mund ta shtyj\u00eb Britanin\u00eb e Madhe t\u00eb dal\u00eb kund\u00ebr kufijve \u00ebsht\u00eb rihapja e temave nacionale n\u00eb Irland\u00eb t\u00eb Veriut dhe Skoci pas daljes nga BE-ja. Mir\u00ebpo kjo ende nuk dihet sesi mund t\u00eb ndikoj\u00eb kufijt\u00eb n\u00eb Britani dhe gjetiu, k\u00ebshtu q\u00eb mbetet tem\u00eb e hapur. Megjithat\u00eb, shenjat jan\u00eb se lodhja do ta detyroj\u00eb Britanin\u00eb e Madhe q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb pranoj\u00eb zgjidhjet e propozuara nga faktor\u00ebt ky\u00e7\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs. Roli i Britanis\u00eb pritet t\u00eb jet\u00eb periferik, me Gjermanin\u00eb, Rusin\u00eb dhe ShBA-n\u00eb n\u00eb krye t\u00eb procesit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1998, Britania e Madhe ka qen\u00eb nj\u00eb nga mb\u00ebshtet\u00ebset kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb secilin proces. N\u00eb koh\u00ebn e bombardimeve, Britania e Madhe dha nj\u00eb kontribut t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb misionin e NATO-s. N\u00eb operacionet e NATO-s mor\u00ebn pjes\u00eb 48 aeroplan\u00eb luftarak\u00eb britanik\u00eb, me nj\u00eb kosto prej 192 milion\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":415,"featured_media":10659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1525,10,11],"ppma_author":[778],"class_list":["post-4322","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-britania-e-madhe","tag-dialogu","tag-kosova"],"authors":[{"term_id":778,"user_id":415,"is_guest":0,"slug":"shkodran-ramadani","display_name":"Shkodran Ramadani","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Ramadani","first_name":"Shkodran","description":"Shkodran Ramadani  \u00ebsht\u00eb hulumtues  n\u00eb Institutin \u201cCompass\u201d n\u00eb Prishtin\u00eb. Ai ka p\u00ebrfunduar studimet Bachelor n\u00eb Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Juglindore n\u00eb Tetov\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe studimet Master n\u00eb Sociologji n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Shkodrani \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb fush\u00ebn e hulumtimeve t\u00eb siguris\u00eb, drejt\u00ebsis\u00eb tranzicionale, marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, populizmit, sekularizmit, demokracis\u00eb konsociacionale dhe autonomis\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/415"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4322"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10660,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322\/revisions\/10660"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4322"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}