{"id":4525,"date":"2021-09-15T12:12:31","date_gmt":"2021-09-15T10:12:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4525"},"modified":"2025-01-17T12:15:49","modified_gmt":"2025-01-17T10:15:49","slug":"kerkohet-perspektive-vendore-per-ta-kuptuar-me-mire-radikalizmin-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/kerkohet-perspektive-vendore-per-ta-kuptuar-me-mire-radikalizmin-ne-kosove\/","title":{"rendered":"K\u00ebrkohet perspektiv\u00eb vendore p\u00ebr ta kuptuar m\u00eb mir\u00eb radikalizmin n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>\u00c7\u00ebshtja e ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm ka mbizot\u00ebruar hulumtimet shkencore p\u00ebr dy dekada tani dhe Kosova ka marr\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Por, nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i thell\u00eb i hulumtimeve n\u00eb lidhje me ekstremizmin e dhunsh\u00ebm nxjerr n\u00eb pah paragjykimin per\u00ebndimor, pasi z\u00ebrat vendor\u00eb jan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije ose jan\u00eb shp\u00ebrfillur. Nj\u00eb nga pasojat e k\u00ebsaj qasjeje \u00ebsht\u00eb problematizimi i radikalizmit me baz\u00eb fetare jasht\u00eb proporcionit, duke \u00e7uar n\u00eb margjinalizim dhe duke krijuar nj\u00eb frym\u00eb ku disa qytetar\u00eb jan\u00eb ndier t\u00eb cenuar n\u00eb identitetin e tyre fetar, sidomos n\u00eb Kosov\u00eb. Pra, diskutimi ekzistues n\u00eb publikime t\u00eb ndryshme n\u00eb lidhje me radikalizmin n\u00eb Kosov\u00eb thekson ekstremizmin fetar, nd\u00ebrsa shp\u00ebrfill format e tjera t\u00eb radikalizmit q\u00eb cenojn\u00eb paqen n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb aspekt tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb hulumtimet mbi radikalizmin p\u00ebrfshin rolin q\u00eb interneti apo platformat e mediave sociale luajn\u00eb n\u00eb radikalizmin e t\u00eb rinjve. Mir\u00ebpo, supozimet se p\u00ebrmbajtja online dhe mediat sociale jan\u00eb nxit\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb radikalizmit n\u00eb shoq\u00ebri krijojn\u00eb p\u00ebrshtypjen e gabuar dhe nuk jan\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrputhje me realitetin, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs. P\u00ebr shembull, nj\u00eb artikull i botuar n\u00eb vitin 2017 nga Instituti Norvegjez i \u00c7\u00ebshtjeve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare thekson se shum\u00eb nga individ\u00ebt q\u00eb u larguan nga Kosova n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre u d\u00ebbuan n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, por edhe nj\u00eb pjes\u00eb ishin nj\u00ebmend t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si trajtoheshin civil\u00ebt n\u00eb zonat e konfliktit n\u00eb Siri, duke bashk\u00ebndier me mysliman\u00ebt atje.<\/p>\n<p>Perceptimet n\u00eb Kosov\u00eb rreth regjimit t\u00eb Asadit dhe krimeve t\u00eb tij kund\u00ebr civil\u00ebve t\u00eb pafajsh\u00ebm asocuan me Kosov\u00ebn, pra me regjimin e Milosheviqit dhe krimet e tij t\u00eb kund\u00ebr njer\u00ebzimit gjat\u00eb viteve 1990 \u2013 sidomos n\u00eb Bosnj\u00eb dhe Kosov\u00eb. Duke par\u00eb p\u00ebrmes mediave tmerret q\u00eb shkaktoi regjimi i Asadit dhe krimet kund\u00ebr njer\u00ebzimit q\u00eb ai vazhdon t\u2019i shkaktoj\u00eb, nuk mund t\u00eb injorohet si nj\u00eb faktor shtytjeje p\u00ebr disa n\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt vuajt\u00ebn p\u00ebrmes nj\u00eb regjimi t\u00eb ngjash\u00ebm n\u00ebn Milosheviqin.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mos e shp\u00ebrfillim kontekstin historiko-kulturor dhe t\u00eb mos i kufizojm\u00eb shkaqet e radikalizmit n\u00eb sfidat socio-ekonomike. Literatura ekzistuese thekson kushtet socio-ekonomike, duke p\u00ebrfshir\u00eb papun\u00ebsin\u00eb, varf\u00ebrin\u00eb dhe cil\u00ebsin\u00eb e dob\u00ebt t\u00eb arsimit, si faktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb kan\u00eb gjeneruar radikaliz\u00ebm dhe ekstremiz\u00ebm t\u00eb dhunsh\u00ebm. Megjithat\u00eb, disa artikuj e kund\u00ebrshtojn\u00eb k\u00ebt\u00eb supozim, duke argumentuar se n\u00eb fakt ka individ\u00eb me standard ekonomik mesatar, por q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb viktima t\u00eb radikalizmit. Prandaj, nj\u00eb qasje shum\u00ebdimensionale duhet t\u00eb merret n\u00eb lidhje me radikalizmin n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, kur flitet p\u00ebr tem\u00ebn e ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse t\u00eb mos e shp\u00ebrfill\u00ebsh faktin se ka pasur luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj nga Serbia q\u00eb kan\u00eb udh\u00ebtuar n\u00eb Ukrain\u00eb n\u00eb p\u00ebrkrahje t\u00eb Rusis\u00eb. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje nga hulumtimet e ndryshme, rreth 300 luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj serb\u00eb t\u00eb financuar nga &#8220;Fronti i Kosov\u00ebs&#8221;, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb ruse, kan\u00eb luftuar n\u00eb territoret separatiste ukrainase. Megjithat\u00eb, fenomeni i luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb huaj nga Serbia n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb anashkaluar dhe ka marr\u00eb v\u00ebmendje minimale, si nga mediat, po ashtu edhe nga komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Pra, n\u00ebse e krahasojm\u00eb me Kosov\u00ebn, problematizimi i fenomenit t\u00eb luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb huaj n\u00eb Serbi pothuajse \u00ebsht\u00eb injoruar plot\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Sistemi i vlerave liberale n\u00eb Kosov\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb i mish\u00ebruar n\u00eb Kushtetut\u00ebn e Republik\u00ebs, \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor p\u00ebr komunitetet e ndryshme p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebjetuar n\u00eb vend. Radikalizmi etno-politik dhe e djathta ekstreme n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor \u2013 q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje e sip\u00ebr \u2013 p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nd\u00ebr cenimet kryesore ndaj vlerave liberale n\u00eb Kosov\u00eb e rajon. Nj\u00eb diskutim mbi radikalizmin e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme p\u00ebrfshin edhe aspekte t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb komuniteti LGBTQ+ dhe t\u00eb drejtat e grave.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, rritja e ksenofobis\u00eb dhe racizmit kund\u00ebr pakicave \u00ebsht\u00eb evidente n\u00eb rajon. Prandaj, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb hapet nj\u00eb diskutim edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dimension t\u00eb radikalizmit n\u00eb Kosov\u00eb e rajon dhe gjuh\u00ebn e urrejtjes q\u00eb e p\u00ebrcjell. Duhet t\u00eb jemi m\u00eb mendjehapur ndaj ankesave me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grupet e ve\u00e7anta t\u00eb pakicave n\u00eb Kosov\u00eb, si dhe t\u00eb ket\u00eb vullnet politik dhe shoq\u00ebror p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me to.<\/p>\n<p>Sa u p\u00ebrket qasjeve dhe strategjive t\u00eb deradikalizmit, literatura ekzistuese thekson faktin se dialogu, terapia njoh\u00ebse dhe mjete t\u00eb tjera jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t&#8217;u zbatuar s\u00eb bashku. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb t\u00eb leht\u00ebsohet qasja n\u00eb sh\u00ebrbimet k\u00ebshilluese. Shoq\u00ebria civile duhet ta leht\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb diskutim m\u00eb t\u00eb strukturuar n\u00eb komunitet p\u00ebr ndikimin e l\u00ebvizjeve anti-liberale n\u00eb Kosov\u00eb dhe rajon, p\u00ebr funksionimin demokratik t\u00eb vendit.<\/p>\n<p><em>Autorja \u00ebsht\u00eb asistente p\u00ebr hulumtim n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb (QKSS) dhe ky artikull \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb hulumtimit t\u00eb organizat\u00ebs, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit PAVE t\u00eb financuar nga BE-ja dhe skema Horizon 2020.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7\u00ebshtja e ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm ka mbizot\u00ebruar hulumtimet shkencore p\u00ebr dy dekada tani dhe Kosova ka marr\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Por, nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i thell\u00eb i hulumtimeve n\u00eb lidhje me ekstremizmin e dhunsh\u00ebm nxjerr n\u00eb pah paragjykimin per\u00ebndimor, pasi z\u00ebrat vendor\u00eb jan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije ose jan\u00eb shp\u00ebrfillur. Nj\u00eb nga pasojat e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":217,"featured_media":12213,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[972,1166],"ppma_author":[2394],"class_list":["post-4525","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosove","tag-radikalizmi"],"authors":[{"term_id":2394,"user_id":217,"is_guest":0,"slug":"delina-recica","display_name":"Delina Re\u00e7ica","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/1672492260921.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/1672492260921.jpg"},"user_url":"","last_name":"Re\u00e7ica","first_name":"Delina","description":"MSc Conflict Studies \u00b7 Experience: Moonshot Investor Network \u00b7 Education: The London School of Economics and Political Science (LSE) \u00b7 Location: London."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/217"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4525"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12228,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4525\/revisions\/12228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4525"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}