{"id":4548,"date":"2021-07-15T14:11:19","date_gmt":"2021-07-15T12:11:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4548"},"modified":"2024-11-19T14:19:55","modified_gmt":"2024-11-19T12:19:55","slug":"futbolli-anglez-dhe-nacionalizmi-serb","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/futbolli-anglez-dhe-nacionalizmi-serb\/","title":{"rendered":"Futbolli Anglez dhe nacionalizmi Serb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>Magjia e nacionalizmit q\u00ebndron n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e saj q\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrroj\u00eb rast\u00ebsin\u00eb n\u00eb fat, thot\u00eb Benedict Anderson, dhe vazhdon duke pohuar se nacionalizmi \u00ebsht\u00eb balsami q\u00eb u dhuron kombeve nj\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb lavdishme dhe nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb pa kufij. Nj\u00eb rast\u00ebsi historike si\u00e7 mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb betej\u00eb e humbur apo nj\u00eb skandal diplomatik, shnd\u00ebrrohet, bymehet e tejzmadhohet n\u00eb fat komb\u00ebtar q\u00eb, duke qen\u00eb fat, pra di\u00e7ka e paracaktuar apo e shkruar diku n\u00eb qiej, luan rolin instrumental n\u00eb skalitjen e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare. Ernest Renan thot\u00eb se kombi p\u00ebrb\u00ebhet nga dy \u201dparime shpirt\u00ebrore\u201d q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrvarura.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>E para \u00ebsht\u00eb e kaluara, si dhe ruajtja, kultivimi dhe glorifikimi i asaj t\u00eb kaluare (q\u00eb pashmangshm\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb heroike). E dyta \u00ebsht\u00eb e tashmja, si dhe d\u00ebshira kolektive p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar at\u00eb mbi baz\u00ebn e asaj t\u00eb kaluare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt (t\u00eb lavdishme dhe heroike gjithsesi).<\/p>\n<p>Nacionalizmi nuk shp\u00ebrfaqet vet\u00ebm n\u00eb luft\u00eb, apo n\u00eb tavolin\u00ebn e bisedimeve n\u00eb mes shtetesh. At\u00eb e shohim tek harbohet e l\u00ebshon rr\u00ebnj\u00eb edhe n\u00eb sport apo m\u00eb sakt\u00eb, si\u00e7 e pam\u00eb nga Kampionati Evropian q\u00eb sapo lam\u00eb pas, n\u00eb futboll. Rasti i Anglis\u00eb dhe relacioni i saj me futbollin \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull tipik i k\u00ebtij nacionalizmi.<\/p>\n<p>Jan\u00eb dy pika n\u00eb t\u00eb cilat nacionalizmi i futbollit anglez puqet me klero-nacionalizmin serb. E para \u00ebsht\u00eb mend\u00ebsia e viktim\u00ebs apo humb\u00ebsit, e rr\u00ebnjosur thell\u00eb n\u00eb psik\u00ebn nacionale. Pika e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb bindja e brendshme mbi pron\u00ebsin\u00eb, nj\u00eb bindje inherente mbi t\u00eb drejt\u00ebn hyjnore p\u00ebr t\u00eb pas\u00eb di\u00e7ka (lexo: kup\u00eb futbolli, medalje, apo tok\u00eb, manastire, etj.) n\u00ebn posedim dhe kontroll. P\u00ebrderisa kjo \u00ebsht\u00eb ngjashm\u00ebria, ndryshimet jan\u00eb madhore duke qen\u00eb se n\u00eb rastin e par\u00eb nacionalizmi kufizohet brendap\u00ebrbrenda fush\u00ebs s\u00eb futbollit (ndoshta pak edhe jasht\u00eb saj, n\u00eb form\u00ebn e tifoz\u00ebve t\u00eb dehur teksa brohoritin \u201dEngland, England\u201d), nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn kjo ideologji shp\u00ebrthen n\u00eb shoviniz\u00ebm, urrejtje e madje edhe luft\u00ebra, si\u00e7 edhe e d\u00ebshmon historia e vonshme. Por t\u00b4i rrekemi krahasimit m\u00eb detajisht.<\/p>\n<p>P\u00ebr anglez\u00eb, futbolli nacional \u00ebsht\u00eb nj\u00eb traum\u00eb kolektive. Ajo traum\u00eb p\u00ebrjetohet, p\u00ebrkujtohet, rigjenerohet, loj\u00eb pas loje, kampionat pas kampionati. Futbolli ushqehet nga kjo traum\u00eb kolektive, dhe anasjelltas. Brez pas brezi, tifoz\u00ebt frym\u00ebzohen me narracionin e nj\u00eb t\u00eb kaluare t\u00eb lavdishme, m\u00eb sakt\u00eb vitin 1966, kur Anglia arriti t\u00eb b\u00ebhej kampione e bot\u00ebs n\u00eb futboll. Futbollist\u00ebt si Bobby Moore, Jack Charlton e t\u00eb tjer\u00eb, jan\u00eb ikonat e p\u00ebrjet\u00ebsuara t\u00eb asaj kohe, n\u00ebn lauret e t\u00eb cil\u00ebve reprezentacionet q\u00eb erdh\u00ebn m\u00ebpastaj k\u00ebrkuan inspirim dhe bekim. Por kjo mbetet hera e par\u00eb dhe e vetme q\u00eb Anglia fitoi k\u00ebt\u00eb trofe. Dhe, si\u00e7 pam\u00eb, triumfi n\u00eb Kampionatin Evropian vazhdon t\u00eb mbetet ve\u00e7se nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr.<\/p>\n<p>Por Anglia \u00ebsht\u00eb maestro e shnd\u00ebrrimit t\u00eb k\u00ebtyre disfatave t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme n\u00eb trumbetim p\u00ebr beteja t\u00eb ardhshme. Evokohen raste kur i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e padrejt\u00eb nga referi, kur \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb penal kund\u00ebr tyre q\u00eb nd\u00ebrroi t\u00ebr\u00eb kahjen e historis\u00eb. Dhe gjithmon\u00eb, gjithmon\u00eb, kujtohet \u201ddora e Zotit\u201d \u2013 gola e Maradon\u00ebs n\u00eb \u00e7erekfinalen Anglia-Argjentina nga Kampionati Bot\u00ebror 1986, q\u00eb diskualifikoi luan\u00ebt anglez\u00eb. Natyrisht, me Argjentin\u00ebn armiq\u00ebsia gjithmon\u00eb ka qen\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb loj\u00eb futbolli \u2013 kujto luft\u00ebn e 1982-t\u00ebs p\u00ebr ishujt Falkland\/Malvine n\u00eb mes Britanis\u00eb e Argjentin\u00ebs. Tjet\u00ebr rivalitet i ashp\u00ebr \u00ebsht\u00eb ai me Gjermanin\u00eb. Disi, p\u00ebr Anglin\u00eb si fituese e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, humbja kund\u00ebr gjerman\u00ebve kurr\u00eb nuk ka qen\u00eb kafshat\u00eb leht\u00eb e kap\u00ebrdishme, edhepse k\u00ebta t\u00eb fundit kan\u00eb rezultate shum\u00eb m\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse n\u00eb loj\u00ebra nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>K\u00ebnga e tifoz\u00ebve \u201dFootball\u2019s coming home\u201d \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar tashm\u00eb n\u00eb himn komb\u00ebtar. Masat mobilizohen, inspirohen, mbushen me krenari komb\u00ebtare, derisa stadiumet ushtojn\u00eb me refrenin e k\u00ebsaj k\u00ebnge. Mir\u00ebpo ato \u201dtridhjet\u00eb vjet dhimbje\u201d, si\u00e7 ia thot\u00eb k\u00ebnga (e cila debutoi p\u00ebr Euro 1996), tash jan\u00eb zgjatur n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se pes\u00ebdhjet\u00eb vjet. Dhe, si\u00e7 u pa nga rezultati i finales me Italin\u00eb, kjo dhimbje komb\u00ebtare do t\u00eb vazhdoj\u00eb. Derisa t\u00eb b\u00ebhen 60 vjet, 70, 100 ndoshta? Por me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb k\u00ebnga t\u00eb himnizoj\u00eb mbi legjendat e reprezentacionit anglez, dhe t\u00eb th\u00ebrras\u00eb p\u00ebr kthimin e futbollit n\u00eb sht\u00ebpi. Vet\u00eb kjo thirrje, pra q\u00eb \u201dfutbolli t\u00eb kthehet n\u00eb sht\u00ebpi\u201d, \u00ebsht\u00eb brohorim\u00eb tipik\u00eb nacionaliste, se ajo pretendon q\u00eb sht\u00ebpia e futbollit \u00ebsht\u00eb Anglia dhe t\u00eb gjitha k\u00ebto trofe t\u00eb fituara nga shtetet e tjera nuk jan\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb anomali aksidentale dhe e p\u00ebrkohshme e historis\u00eb, pasi q\u00eb Kupa e ka vendin n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb imagjinare, pra Anglin\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, d\u00ebshmia historike \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e qart\u00eb: shtetet si Gjermania, Italia, Spanja, Franca, Brazili, Argjentina, kan\u00eb qen\u00eb dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb suksesshme n\u00eb futboll sesa Anglia. D\u00ebshmohet leht\u00eb me numrin e trofeve. Megjithat\u00eb, p\u00ebr Anglin\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesen e saj \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u2019i k\u00ebndohet nj\u00eb t\u00eb kaluare t\u00eb lavdishme, heroizmit (imagjinar apo real), n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb \u00ebndrra t\u00eb mbetet e gjall\u00eb.<\/p>\n<p>Klero-nacionalizmi serb po ashtu ushqehet nga mitet e nj\u00eb t\u00eb kaluare t\u00eb lavdishme. Nuk ka lidhje se sa \u00ebsht\u00eb e imagjinuar ajo. T\u00eb zhytura n\u00eb mjegullnaj\u00ebn e mesjet\u00ebs, rr\u00ebfenjat p\u00ebr beteja t\u00eb humbura, kryq\u00ebzata, toka t\u00eb shenjta etj., jan\u00eb brum i nj\u00eb ideologjie politike shoviniste t\u00eb mpleksur me fen\u00eb. Nga ky l\u00ebmsh klero-politik \u00ebsht\u00eb krijuar miti p\u00ebr Kosov\u00ebn, q\u00eb sot e k\u00ebsaj dite vazhdon t\u00eb diktoj\u00eb diskursin publik n\u00eb Serbi. \u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht ky binom incestuoz \u2013 politik\u00eb dhe religjion \u2013 q\u00eb u b\u00eb bashk\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndezur luft\u00ebrat e viteve \u00b490 n\u00eb ish-Jugosllavi. Pra, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rast ekstrem i p\u00ebrhapjes s\u00eb flak\u00ebs n\u00eb nacionaliz\u00ebm-shovinizmit \u2013 gjithmon\u00eb duke u thirrur n\u00eb nj\u00eb t\u00eb kaluar pak imagjinare e pak t\u00eb rreme \u2013 p\u00ebr t\u00eb projektuar nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb art\u00eb, e q\u00eb rezultoi n\u00eb gati dhjet\u00eb vite luft\u00ebra n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.<\/p>\n<p>P\u00ebr krahasim, nacionalizmi anglez n\u00eb futboll \u00ebsht\u00eb i but\u00eb, madje i mir\u00ebseardhur. N\u00eb fakt, nuk ka krahasime n\u00eb mes k\u00ebtyre t\u00eb dyjave, p\u00ebrve\u00e7 faktit se t\u00eb dyjat ushqehen nga sentimenti nacionalist. Vet\u00ebm se n\u00eb rastin serb, nacionalizmi ka degjeneruar n\u00eb luft\u00eb dhe ende ka rrezik t\u00eb eskaloj\u00eb n\u00eb dhun\u00eb p\u00ebrmasash rajonale, nd\u00ebrsa ai anglez \u00ebsht\u00eb civilizues, arg\u00ebtues, dhe kryesisht p\u00ebrmbahet brenda konturave t\u00eb spektaklit sportiv. Ku t\u00eb kishim vet\u00ebm nacionalizma si ai i futbollit anglez, \u00ebndrra e t\u00eb cil\u00ebve mbetet vet\u00ebm kaq. Pra \u00ebnd\u00ebrr.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Magjia e nacionalizmit q\u00ebndron n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e saj q\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrroj\u00eb rast\u00ebsin\u00eb n\u00eb fat, thot\u00eb Benedict Anderson, dhe vazhdon duke pohuar se nacionalizmi \u00ebsht\u00eb balsami q\u00eb u dhuron kombeve nj\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb lavdishme dhe nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb pa kufij. Nj\u00eb rast\u00ebsi historike si\u00e7 mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb betej\u00eb e humbur apo nj\u00eb skandal [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":405,"featured_media":9655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1891,1103,12],"ppma_author":[698],"class_list":["post-4548","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-futbolli-anglez","tag-nacionalizmi","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":698,"user_id":405,"is_guest":0,"slug":"armend-bekaj","display_name":"Armend Bekaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/armend-bekaj.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/armend-bekaj.png"},"user_url":"","last_name":"Bekaj","first_name":"Armend","description":"Armend Bekaj \u00ebsht\u00eb Ligj\u00ebrues n\u00eb Departamentin p\u00ebr K\u00ebrkime t\u00eb Paqes dhe Konfliktit n\u00eb Universitetin e Uppsala-s, Suedi. Ka punuar p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb organizatash nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb International IDEA n\u00eb Suedi. Ka t\u00eb kryer doktorat\u00ebn n\u00eb shkenca politike n\u00eb Universitetin e Sheffield, Britani t\u00eb Madhe."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/405"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4548"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10498,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4548\/revisions\/10498"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4548"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}