{"id":4591,"date":"2021-08-10T11:45:03","date_gmt":"2021-08-10T09:45:03","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4591"},"modified":"2024-11-12T11:48:06","modified_gmt":"2024-11-12T09:48:06","slug":"per-moralin-antifashist","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/per-moralin-antifashist\/","title":{"rendered":"P\u00ebr moralin antifashist"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<p>Goran Bregovi\u0107 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb artist i madh serb, por njeri kontrovers dhe konformist me fashizmin e Milo\u0161evi\u0107-it.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>1.<\/p>\n<p>M\u00ebkati i Goran Bregovi\u0107it nuk \u00ebsht\u00eb kryerja e ndonj\u00eb akti gjenocidi ndaj kombeve joserbe n\u00eb ish Jugosllavi, inspiruar nga fashizmi serbian, n\u00ebn lidershipin e \u201cKasapit t\u00eb Ballkanit\u201d, Slobodan Milo\u0161evi\u0107, porse mungesa e reaksionit human (rezistenc\u00ebs) ndaj vet q\u00ebllimit gjenocidal serbian.<\/p>\n<p>Bregovi\u0107 nuk njihet p\u00ebr ndonj\u00eb deklarat\u00eb stigmatizuese ndaj shqiptar\u00ebve p\u00ebrgjith\u00ebsisht, por nuk ishte i q\u00ebndruesh\u00ebm q\u00eb t\u2019i dal p\u00ebrball\u00eb fashizmit, si\u00e7 b\u00ebren psh. Nata\u0161a Kandi\u0107, Bogdan Bogdanovi\u0107, Sonja Biserko, Latinka Perovi\u0107, Vladimir Arsenijevi\u0107 etj.<\/p>\n<p>Me shp\u00ebrthimin e luft\u00ebrave n\u00eb ish Jugosllavi n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1990, skena e ish -rokut jugosllav pushoi s\u00eb ekzistuari. Gjat\u00eb viteve 1990, shumica e tyre shpreh\u00ebn kund\u00ebrshtimin e tyre ndaj qeveris\u00eb s\u00eb Slobodan Milo\u0161evi\u0107-it dhe u censuruan nga mediat e kontrolluara nga qeveria. Edhe pse disa vepra kryesore arrit\u00ebn t\u00eb ruanin popullaritetin e tyre, si Partibrejkers dhe Van Gogh.<\/p>\n<p>Pra Bregovi\u0107 nuk ishte as neutral, sepse ai u p\u00ebrfshi n\u00eb fushat\u00ebn anti bombardimeve t\u00eb NATO-s, duke u shfaqur n\u00eb Selanik m\u00eb 1999 n\u00eb nj\u00eb koncert kontrovers.<\/p>\n<p>2.<\/p>\n<p>Partia fashiste (Fasci di Combattimento) ishte themeluar nga Benito Musolini n\u00eb Piazza San Sepolcro t\u00eb Milanos m\u00eb 23 mars 1919, pra 102 vjet m\u00eb par\u00eb, porse idet\u00eb e saj mbijetuan deri n\u00eb dit\u00ebt e sotshme.<\/p>\n<p>Dhe nd\u00ebrsa diktatori italian mund t\u00eb jet\u00eb vrar\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ideja q\u00eb ai kodifikoi jeton &#8211; ashtu si edhe e kund\u00ebrta e saj, Antifa.<\/p>\n<p>Primo Levi, autori i\u00a0<em>\u00a0\u201cA \u00ebsht\u00eb, vall\u00eb, njeri&#8230;?\u201d<\/em>\u00a0nuk e p\u00ebrjashtonte mund\u00ebsin\u00eb dhe mend\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrseritj\u00ebs s\u00eb holokaustit edhe pas Gjermanis\u00eb naziste n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb dh\u00ebn\u00eb gazetarit Daniel Deaff m\u00eb 1982, gjat\u00eb nj\u00eb vizite n\u00eb Aushvitz.\u00a0<em>\u201c\u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb n\u00eb pak dekada, n\u00eb 50 apo 100 vjet t\u00eb lind\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr naciz\u00ebm n\u00eb Gjermani apo nj\u00eb tjet\u00ebr fashiz\u00ebm n\u00eb Itali&#8230; Un\u00eb mendoj se ka vende ku ekziston d\u00ebshira, por jo synimi. Mendimi nuk ka vdekur. Asgj\u00eb nuk vdes. Gjith\u00e7ka ngrihet e rilindur.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Kjo q\u00eb tha Levi doli katercip\u00ebrisht e sakt\u00eb. Por jo n\u00eb Gjermani as Itali. Por n\u00eb ish Jugosllavi.<\/p>\n<p>3.<\/p>\n<p>L\u00ebvizjet antifashiste t\u00eb veprimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, t\u00eb njohura shpesh si &#8220;antifa&#8221;, t\u00ebrhoq\u00ebn mb\u00ebshtetje nga disa an\u00eb. Nga t\u00eb tjer\u00ebt, ata mor\u00ebn d\u00ebnimin &#8211; p\u00ebrfshir\u00eb Presidentin Trump &#8211; p\u00ebr at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb shihet si taktika t\u00eb dhunshme. N\u00eb Mars, Merriam-Webster shtoi &#8220;antifa&#8221; n\u00eb fjalor. Por pavar\u00ebsisht se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ide q\u00eb \u00ebsht\u00eb gati 100 vje\u00e7are dhe q\u00eb p\u00ebrfshin pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb globit, antifa \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb burim konfuzioni.<\/p>\n<p>Psikologjia dhe morali i ekstremist\u00ebve politik\u00eb sipas nj\u00eb d\u00ebshmie nga analiza e gjuh\u00ebs s\u00eb \u2018alt-right\u2019 dhe Antifa n\u00eb Twitter, rezulton se ekstremist\u00ebt tregojn\u00eb nj\u00eb emocion m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt pozitiv dhe nj\u00eb emocion m\u00eb t\u00eb lart\u00eb negativ sesa p\u00ebrdoruesit partiak\u00eb, nd\u00ebrsa ekstremist\u00ebt e krahut t\u00eb majt\u00eb shprehin m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb treguese t\u00eb ankthit sesa liberal\u00ebt, ekstremist\u00ebt e krahut t\u00eb djatht\u00eb shprehin ankth m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se konservator\u00ebt.<\/p>\n<p>4.<\/p>\n<p>Ftesa p\u00ebr Goran Bregovi\u0107 n\u00eb Festivalin e Birr\u00ebs n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, \u00ebsht\u00eb zgjedhje autonome e organizatorit. Dhe p\u00ebrdorimi p\u00ebrgjith\u00ebsues i termit \u2018tradhtar\u2019 dhe \u2018tradhtar\u00eb\u2019 p\u00ebr niko\u00e7irin, Kor\u00e7\u00ebn dhe shqiptar\u00ebt, p\u00ebr organizator\u00ebt, (qoft\u00eb ai edhe vet Edi Rama!?) \u00ebsht\u00eb shfryrje nacionaliste dhe si e till\u00eb Keatsch-Nacionaliz\u00ebm!<\/p>\n<p>Fundja nuk u takon kosovar\u00ebve t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb marrdhaniet e Shqip\u00ebris\u00eb me kombet tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Aq m\u00eb pak n\u00eb sfer\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs dhe artit.<\/p>\n<p>Un\u00eb kam nji traum\u00eb p\u00ebr folk-pop-in serbian q\u00eb lidhet me deportimin tim n\u00eb Kampet serbe t\u00eb P\u00ebrq\u00ebndrimit, gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb, 1999, prandaj as nuk e kam d\u00ebgju n\u00eb t\u00eb kaluemen dhe nuk e p\u00eblqej as sot.<\/p>\n<p>E karakterizon nj\u00eb pasion deri n\u00eb kujfijt\u00eb e vulgares si konstruksion dramatik (saga fshatareske e Palanka-s) dhe e mbisundon tallava-modeli (si shfaqje) oriental.<\/p>\n<p>5.<\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb nga ata q\u00eb sot kujdestarojn\u00eb mbi moralin patriotik nd\u00ebr shqiptar\u00ebt, dua t\u00eb p\u00ebrkujtoj faktin se viteve \u201880-\u201890 i kan\u00eb mbipopullu sallat koncertale n\u00eb Prishtin\u00eb, Pej\u00eb, Gjakov\u00eb e Prizren, kur k\u00ebndejpari kan\u00eb ardh\u00eb grupet jugosllave si \u201cBjelo Dugme\u201d dhe kantautor\u00ebt si Zdravko \u010coli\u0107 si dhe kan\u00eb d\u00ebgju me pasion k\u00ebng\u00ebt e Cec\u00ebs (Svetlana Ra\u017enatovi\u0107-Arkan), Dragana Mirkovi\u0107, Bajaga, etj.<\/p>\n<p>\u201cBjelo Dugme-n\u201d dhe Goran Bregovi\u0107-in e kan\u00eb d\u00ebgjuar me adhurim mija e mija shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>M\u00eb 1983 dhe 1996 grupi ka p\u00ebrformuar n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n<p>Bregovi\u0107 dhe \u017deljko Bebek, an\u00ebtar i grupit, kan\u00eb k\u00ebnduar shqip, n\u00eb nji moment lin\u00e7i t\u00eb jugosllav\u00ebve ndaj shqiptar\u00ebve kosovar\u00eb, pas demostratave t\u00eb vitit 1981, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se n\u00eb kornizen e burgut serb t\u00eb popujve edhe shqiptar\u00ebt ishin njer\u00ebz!?<\/p>\n<p>Bregovi\u0107 \u00ebsht\u00eb artist dhe si i till\u00eb &#8211; merre ose leje &#8211; p\u00ebrmasa e tij \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por n\u00eb rrafshin personal ai, ashiqare nuk ishte ndar\u00eb me nacionalizmin serbian, q\u00eb kulmoi n\u00eb fashiz\u00ebm n\u00eb vitet \u201890 t\u00eb shekullut 20.<\/p>\n<p>6.<\/p>\n<p>K\u00ebnga e Bregovi\u0107 (1995) \u2018Kala\u0161njikov\u2019 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb alegori p\u00ebr hallakamat e viteve \u201890 n\u00eb ish Jugosllavi dhe mb\u00ebshtetet n\u00eb folklorin e rom\u00ebve, pra nuk ka inspuruar masakrat ndaj shqiptar\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt Bregovi\u0107 nuk ka ndonj\u00eb deklarat\u00eb publike politikisht t\u00eb motivuar.<\/p>\n<p>Madje ai pohon t\u00eb jet\u00eb rrahur nga njer\u00ebz t\u00eb Milo\u0161evi\u0107-it, sepse kishte kritiku \u201cvo\u017edin\u201d gjithserb!?<\/p>\n<p>Porse kjo nuk \u00ebsht\u00eb faktuar kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Si artist kontrovers, serbi i lindur n\u00eb Sarajev\u00eb, Goran Bregovi\u0107 i akuzuar p\u00ebr pkagjiat, s\u00ebk\u00ebndejmi i ka s\u00ebpaku kat\u00ebr momente err\u00ebsimi t\u00eb mendjes, q\u00eb e rreshton at\u00eb me q\u00ebllimin gjenocidal t\u00eb Milo\u0161evi\u0107-it dhe mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb tij rus:<\/p>\n<p>&#8211; Ai ishte takuar me Ideologun e gjenocidit n\u00eb Bosnj\u00eb, Radovan Karadji\u0107 n\u00eb vitet \u201890 dhe e kishte pyetur at\u00eb se a po p\u00ebrparonte \u201c\u00e7\u00ebshtja serbe\u201d atje;<\/p>\n<p>&#8211; S\u00ebdyti, ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb koncert n\u00eb Selanik, 1999, q\u00eb ishte organizuar n\u00eb shenj\u00eb solidariteti me Serbin\u00eb dhe kund\u00ebr bombardimeve t\u00eb NATO-s, gjat\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>&#8211; S\u00ebtreti, Bregovi\u0107-it i \u00ebsht\u00eb ndaluar hyrja n\u00eb Poloni n\u00eb mars 2015, pasi ai\u00a0\u00a0performoi n\u00eb nj\u00eb koncert n\u00eb Krime, q\u00eb u aneksua nga Rusia nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb. Muajin pasues, Festivali i Jet\u00ebs n\u00eb O\u015bwi\u0119cim n\u00eb Poloni anuloi nj\u00eb paraqitje t\u00eb Bregovi\u0107, duke th\u00ebn\u00eb se deklaratat e tij ishin &#8220;n\u00eb kund\u00ebrshtim me vlerat e \u00e7muara nga themeluesit e Festivalit.<\/p>\n<p>&#8211; S\u00ebkat\u00ebrti si ekscentrik, ai deklaronte se rom\u00ebt nuk jan\u00eb problem por talent\u00eb botnor, duke pandehur p\u00ebr cigane shejtnoren katolike, shqiptaren Gonxhe Bojaxhiu.<\/p>\n<p>8.<\/p>\n<p>T\u00eb qenit me p\u00ebrkat\u00ebsi etnike rome nuk \u00e2sht kurrfar mang\u00ebsie as p\u00ebrpar\u00ebsie vetvetiu, jan\u00eb rrethanat sociale e historike ato q\u00eb krijojn\u00eb ndjesi t\u00eb vler\u00ebs m\u00eb t\u00eb ult\u00eb ose superiore.<\/p>\n<p>N\u00eb arealin shqiptar ka ndon\u00ebse rom\u00eb mysliman\u00eb dhe orthodoks, rom\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb natyralizuar, por jo dhe rom\u00eb katolik, prandej Bregovi\u0107 kur e cil\u00ebson N\u00e2n\u00ebn Terez\u00eb \u2018cigane\u2019 rren, ai duke p\u00ebrbuz\u00eb rom\u0113t, n\u00ebnvet\u00ebdijsh\u00ebm shp\u00ebrfaq sindrom\u00ebn raciste ndaj nji sh\u00e9jtnore me origjin\u00eb shqiptare!?<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb m\u00ebkatet e Bregovi\u0107-it.<\/p>\n<p>Por n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb lir\u00eb edhe racist\u00ebt pa precedent penal mund t\u00eb l\u00ebvizin lirsh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa bashk\u00ebpunimi i tij me filoserbin Emir Kusturica q\u00eb p\u00ebrqafoi fashizmin serb, \u00ebsht\u00eb thjesht i domenit artistik, pra jopolitik.<\/p>\n<p>7.<\/p>\n<p>Goran Bregovi\u0107 nuk \u00ebsht\u00eb racist i p\u00ebrkor\u00eb, por racizmi \u00ebsht\u00eb i strukturuar thell\u00eb n\u00eb n\u00ebnvet\u00ebdijen e tij, sepse ai i cil\u00ebson rom\u00ebt\u00a0\u00a0\u2018cigani\u2019 q\u00eb p\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, kjo fjal\u00eb, duke iu referuar rom\u00ebve q\u00eb emigruan nga India n\u00eb Europ\u00eb, shekuj m\u00eb par\u00eb, \u00ebsht\u00eb pezhorative, pavar\u00ebsisht nga konteksti. &#8220;\u00cbsht\u00eb nj\u00eb shpifje etnike,&#8221; -shkruan Carol Silverman, nj\u00eb profesoresh\u00eb e antropologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Oregon-it.<\/p>\n<p>Dhe duke stigmatizuar rom\u00ebt, v\u00eb stigm\u00ebn mbi Sh\u00e9njtoren me origjin\u00eb shqiptare, Gonxhe Bojaxhiun, q\u00eb bota katolike e njeh si N\u00e2na Terez\u00eb.<\/p>\n<p><em>P. S.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb veg\u00ebz mund ta d\u00ebgjoni Goran Bregovi\u0107-in duke p\u00ebrmend Nan\u00ebn Terez\u00eb si cigane!?<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=xLcU7Cya8OE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>https:\/\/youtu.be\/xLcU7Cya8OE<\/em><\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Goran Bregovi\u0107 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb artist i madh serb, por njeri kontrovers dhe konformist me fashizmin e Milo\u0161evi\u0107-it. 1. M\u00ebkati i Goran Bregovi\u0107it nuk \u00ebsht\u00eb kryerja e ndonj\u00eb akti gjenocidi ndaj kombeve joserbe n\u00eb ish Jugosllavi, inspiruar nga fashizmi serbian, n\u00ebn lidershipin e \u201cKasapit t\u00eb Ballkanit\u201d, Slobodan Milo\u0161evi\u0107, porse mungesa e reaksionit human (rezistenc\u00ebs) ndaj vet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":9993,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1754,1755],"ppma_author":[282],"class_list":["post-4591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-antifashizmi","tag-goran-bregovic"],"authors":[{"term_id":282,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"halil-matoshi","display_name":"Halil Matoshi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Halil-Matoshi-850x479-1.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Halil-Matoshi-850x479-1.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Halil Matoshi \u00ebsht\u00eb gazetar dhe analist i rregullt i zhvillimeve politike. Ka punuar n\u00eb gazetat \"Bota e re\", \"Z\u00ebri\", \"Lajm\", \"Express\" dhe \"Koha Ditore\". Gjithashtu ka botuar libra me poezi, tregime, studime dhe ditar, nd\u00ebrsa poezit\u00eb e tij jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjermanisht, spanjollisht, rumanisht, greqisht dhe anglisht."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4591"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9994,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4591\/revisions\/9994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4591"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}