{"id":4595,"date":"2021-08-10T14:42:22","date_gmt":"2021-08-10T12:42:22","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4595"},"modified":"2024-10-29T12:20:12","modified_gmt":"2024-10-29T10:20:12","slug":"ajo-qe-prodhon-mbi-te-gjitha-jane-varrmihesit-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/ajo-qe-prodhon-mbi-te-gjitha-jane-varrmihesit-e-saj\/","title":{"rendered":"Ajo q\u00eb prodhon, mbi t\u00eb gjitha, jan\u00eb varrmih\u00ebsit e saj?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">38 grad\u00eb Celsius n\u00eb Kosov\u00eb. Zjarret kan\u00eb kapluar shum\u00eb vende n\u00eb Evrop\u00eb. Bor\u00eb n\u00eb Rio Grande do Sul t\u00eb Brazilit pas 64 vjet\u00ebsh. K\u00ebto e shum\u00eb ngjarje t\u00eb tjera, q\u00eb mund t\u00eb mos duken se kan\u00eb lidhje n\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, jan\u00eb simptoma t\u00eb nj\u00eb krize q\u00eb mbase nuk e kemi marr\u00eb shum\u00eb seriozisht.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb tetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, nj\u00eb ekspedit\u00eb prej rreth 300 ekspert\u00ebsh nga 20 vende t\u00eb bot\u00ebs u kthyen n\u00eb Bremerhaven t\u00eb Gjermanis\u00eb, pas nj\u00eb q\u00ebndrimi 389-ditor n\u00eb Polin Verior. T\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb z\u00ebn\u00eb 150 terabytes dhe 1000 mostrat e akullit q\u00eb mor\u00ebn do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb rreth dy vjet p\u00ebr t\u2019u analizuar, por konkluzat e tyre t\u00eb para nga ajo q\u00eb kan\u00eb par\u00eb atje jan\u00eb shqet\u00ebsuese \u2013 duket se ngrohja globale e ka arritur pik\u00ebn ku nuk ka kthim prapa.<\/p>\n<p>Kriza klimatike ekziston. Mbase nuk e kemi v\u00ebrejtur p\u00ebr shkak t\u00eb problemeve \u201cm\u00eb madhore\u201d q\u00eb ka pasur shteti yn\u00eb, Kosova. Mbase sepse nuk mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr ta ngadal\u00ebsuar hovin e friksh\u00ebm t\u00eb saj, se nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr ta ndalur t\u00ebr\u00ebsisht. Por, ajo \u00ebsht\u00eb duke na prekur si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>At\u00eb mund ta ndiejm\u00eb m\u00eb shum\u00eb tani, por ajo ka filluar t\u00eb b\u00ebhet problem qysh n\u00eb fillimet e industrializimit. N\u00eb historin\u00eb ekonomike t\u00eb bot\u00ebs kjo \u00ebsht\u00eb pika kur fillon hovi i rritjes ekonomike. Madje, krejt ky proces n\u00eb nj\u00eb paraqitje grafike duket si nj\u00eb shkop i hokejit, ku pas shum\u00eb shekujsh pothuajse stagnim, brenda pak vitesh fillon nj\u00eb kthes\u00eb e shpejt\u00eb p\u00ebrpjet\u00eb, q\u00eb karakterizon nj\u00eb rritje t\u00eb paprecedent\u00eb ekonomike.<\/p>\n<p>Mbase zhvillimi i asaj q\u00eb n\u00eb fillim m\u00eb shum\u00eb njihej si ngrohje globale nuk duket si shkop i hokejit, por zhvillimi i saj \u2013 e shnd\u00ebrrimi n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb klimatike po ashtu \u2013 duket t\u00eb jet\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i pakrahasuesh\u00ebm me nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb koh\u00ebs paraindustriale. K\u00ebshtu, p\u00ebrderisa zhvillimi ekonomik q\u00eb solli kapitalizmi \u00ebsht\u00eb i pakrahasuesh\u00ebm me sistemet ekonomike para tij, duket se edhe d\u00ebmi nga kriza klimatike si eksternalitet negativ i tij do t\u00eb jet\u00eb i pakrahasuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>&#8220;Ajo q\u00eb borgjezia prodhon, mbi t\u00eb gjitha, jan\u00eb varrmih\u00ebsit e saj&#8221;, thoshin Marksi e Engelsi m\u00eb 1848, tash kur ishte kryer vet\u00ebm Revolucioni i Par\u00eb Industrial. Tani q\u00eb po kalojm\u00eb n\u00eb Revolucionin e Kat\u00ebrt Industrial dhe po ballafaqohemi me kriz\u00ebn m\u00eb serioze t\u00eb njer\u00ebzimit, at\u00eb klimatike, mund ta kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb sakt\u00ebsin\u00eb dhe pasakt\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb parashikimi t\u00eb till\u00eb. Sakt\u00ebsia ishte se kapitalizmi do t\u00eb prodhonte varrmih\u00ebs, por pasakt\u00ebsia ishte se nuk b\u00ebhet fjal\u00eb tashm\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb sistem ekonomik. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr Tok\u00ebn.<\/p>\n<p>Dhe nuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr \u201cvarrmih\u00ebsit\u201d e klas\u00ebs s\u00eb lart\u00eb. Madje, ironikisht, k\u00ebta t\u00eb fundit mund t\u00eb ken\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti gjasa t\u00eb shp\u00ebtojn\u00eb, n\u00ebse ekspeditat e tyre n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb rezultojn\u00eb me krijimin e kushteve p\u00ebr jetes\u00eb n\u00eb nj\u00eb planet tjet\u00ebr. Tentimet e vazhdueshme t\u00eb Elon Musk p\u00ebr t\u00eb gjetur mund\u00ebsi p\u00ebr jet\u00eb n\u00eb nj\u00eb planet tjet\u00ebr, apo aventurat disaminut\u00ebshe por miliard\u00ebshe t\u00eb Jeff Bezos n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb sinjale t\u00eb po k\u00ebsaj \u2013 shp\u00ebtimit nga ajo q\u00eb soji i tyre ka ndihmuar shum\u00eb q\u00eb t\u00eb krijohet.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>38 grad\u00eb Celsius n\u00eb Kosov\u00eb. Zjarret kan\u00eb kapluar shum\u00eb vende n\u00eb Evrop\u00eb. Bor\u00eb n\u00eb Rio Grande do Sul t\u00eb Brazilit pas 64 vjet\u00ebsh. K\u00ebto e shum\u00eb ngjarje t\u00eb tjera, q\u00eb mund t\u00eb mos duken se kan\u00eb lidhje n\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, jan\u00eb simptoma t\u00eb nj\u00eb krize q\u00eb mbase nuk e kemi marr\u00eb shum\u00eb seriozisht. N\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":8935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[97],"class_list":["post-4595","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":97,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"edison-jakurti","display_name":"Edison Jakurti","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Edison Jakurti \u00ebsht\u00eb doktorant i shkencave ekonomike n\u00eb Freie Universit\u00e4t Berlin. M\u00eb her\u00ebt ai i ka p\u00ebrfunduar studimet e nivelit master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me fokus n\u00eb ekonomiksin aplikativ, n\u00eb Duke University, dhe studimet themelore n\u00eb drejtimin ekonomiks dhe statistik\u00eb n\u00eb R.I.T. Ka punuar si asistent hulumtues dhe asistent ligj\u00ebrues n\u00eb Duke University, si dhe k\u00ebshilltar n\u00eb Bank\u00ebn Bot\u00ebrore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4595"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9246,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4595\/revisions\/9246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4595"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}