{"id":4800,"date":"2021-01-18T12:42:20","date_gmt":"2021-01-18T10:42:20","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4800"},"modified":"2024-11-06T12:43:49","modified_gmt":"2024-11-06T10:43:49","slug":"kthimi-i-historise-identiteti-dhe-protestat-ne-capitol-hill","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/kthimi-i-historise-identiteti-dhe-protestat-ne-capitol-hill\/","title":{"rendered":"Kthimi i historis\u00eb, identiteti dhe protestat n\u00eb \u201cCapitol Hill\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb vitin 1989, euforia e r\u00ebnies s\u00eb \u201cMurit t\u00eb Berlinit\u201d kishte kapluar \u00e7do cep t\u00eb bot\u00ebs, dhe lajmi p\u00ebr kollapsin e Bashkimit Sovjetik ishte nje shok i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr shum\u00ebk\u00eb.<\/p>\n<p>Po at\u00eb vit, politologu dhe ish-k\u00ebshilltari i Departamentit t\u00eb Shtetit Amerikan, Francis Fukuyama, publikoi nj\u00eb artikull t\u00eb titulluar \u201cFundi i Historis\u00eb\u201d (The End of History), n\u00eb t\u00eb cilin argumentoi se njer\u00ebzimi kishte arritur kulmin e evolucionit ideologjik politik dhe se demokracia liberale Per\u00ebndimore kishte triumfuar mbi \u00e7do ideologji tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, teoria e Fukuyama argumenton se kur t\u00eb gjitha vendet e bot\u00ebs transformohen n\u00eb shtete liberale demokratike, konfliktet dhe luft\u00ebrat do t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb, dhe se t\u00eb gjitha shtetet dhe popujt do t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb paqe dhe harmoni mes vete.<\/p>\n<p>Dekadat q\u00eb pasuan pas p\u00ebrfundimit t\u00eb \u201cLuft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb\u201d p\u00ebrjetuan transformim ideologjik n\u00eb bot\u00eb. Shumica e shteteve filluan t\u00eb p\u00ebrqafonin vlerat liberale demokratike dhe numri i luft\u00ebrave u ul drastikisht.<\/p>\n<p>N\u00eb librin e Steven Pinker, \u201cEngj\u00ebjt m\u00eb t\u00eb Mir\u00eb t\u00eb Natyr\u00ebs Son\u00eb\u201d (The Better Angels of Our Nature) autori dokumenton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar uljen drastike t\u00eb dhun\u00ebs, vdekjeve dhe luft\u00ebrave gjat\u00eb dekadave t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, megjith\u00eb faktin se vlerat demokratike liberale jan\u00eb omniprezente, ato n\u00eb thelb jan\u00eb t\u00eb centralizuara n\u00eb mendimin intelektual Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Artikulli i Fukuyama mori shum\u00eb merita por edhe kritika. Nd\u00ebr kritik\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar ishte Samuel P. Huntington i cili u kund\u00ebrp\u00ebrgjigj me nj\u00eb ese t\u00eb titulluar &#8220;P\u00ebrplasja e Civilizimeve&#8221; (Clash of Civilizations) n\u00eb t\u00eb cilin ai kontradikton ish-studentin e tij duke argumentuar se konfliktet do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb prezente n\u00eb bot\u00eb, mir\u00ebpo ato do t\u00eb jen\u00eb kryesisht kulturore dhe religjioze.<\/p>\n<p>Konkretisht, teoria e Huntington argumenton se p\u00ebr t\u00eb mbajtur specifikat e ve\u00e7anta t\u00eb identiteteve, popujt do t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb vlerat Per\u00ebndimore. Me gjith\u00eb p\u00ebrqafimin e tregut t\u00eb lir\u00eb dhe hapjes me vendet e tjera, shum\u00eb shtete n\u00eb Lindjen e Mesme dhe Azin\u00eb Lindore nuk e shohin bot\u00ebn nga prizmi Per\u00ebndimor dhe kund\u00ebrshtojn\u00eb ndryshimin.<\/p>\n<p>Identiteti \u00ebsht\u00eb konceptim i vet-individit dhe shprehje e individualitetit dhe rrjedhimisht \u00ebsht\u00eb tejet i veshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u ndryshuar. Si\u00e7 argumenton gazetari Ezra Klein n\u00eb librin e tij \u201cPse Jemi t\u00eb Polarizuar (Why We\u2019re Polarized), \u201ckur nj\u00eb identitet adoptohet, \u00ebsht\u00eb m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ndryshohet sesa nj\u00eb opinion\u201d.<\/p>\n<p>Prandaj, n\u00eb shekullin 21, identiteti kulturor e religjioz vazhdon t\u00eb mbetet nj\u00eb nd\u00ebr karakteristikat ky\u00e7e me t\u00eb cilat njer\u00ebzit dhe popujt e ndrysh\u00ebm identifikohen.<\/p>\n<p>Duke e par\u00eb t\u00eb pamundur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr reformim dhe ndryshim socio-politik n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e tyre, shum\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb vendeve jo-Per\u00ebndimore e pan\u00eb emigracionin n\u00eb vendet Per\u00ebndimore sikurse ShBA-t\u00eb si mund\u00ebsin\u00eb\u00a0e vetme p\u00ebr t\u00eb jetuar n\u00eb nj\u00eb ambient m\u00eb t\u00eb hapur dhe liberal si dhe mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr karrier\u00eb profesionale.<\/p>\n<p>ShBA-t\u00eb, p\u00ebr dekada me radh\u00eb, kan\u00eb qen\u00eb cak i emigracionit global. Si rezultat, kjo ka ndikuar n\u00eb ndryshimin demografik t\u00eb popullsis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1920, sipas t\u00eb dh\u00ebnave statistikore demografike t\u00eb ShBA-ve, p\u00ebrqindja e t\u00eb Bardh\u00ebve ishte rreth 90%. Nj\u00eb shekull m\u00eb von\u00eb, t\u00eb Bardh\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 70% t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb vend. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, hispanik\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt 100 vite m\u00eb par\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin m\u00eb pak se 1% t\u00eb popullsis\u00eb, sot p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 17% t\u00eb popullsis\u00eb amerikane.<\/p>\n<p>Sipas projeksioneve t\u00eb Tim Marshall n\u00eb librin e tij \u201cT\u00eb Burgosurit e Gjeografis\u00eb\u201d (Prisoners of Geography) popullsia hispanike pritet t\u00eb rritet duksh\u00ebm dhe n\u00ebse ky trend vazhdon me rit\u00ebm t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, t\u00eb Bardh\u00ebt do t\u00eb jen\u00eb minoritet n\u00eb ShBA n\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij shekulli.<\/p>\n<p>Ndryshimet demografike, kan\u00eb ndikuar n\u00eb vet\u00ebdijen politike t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb ShBA, t\u00eb cil\u00ebt e kund\u00ebrshtojn\u00eb drejtimin q\u00eb po merr vendi. Ve\u00e7an\u00ebrisht qytetar\u00ebt e Bardh\u00eb amerikan t\u00eb shtres\u00ebs s\u00eb mesme, t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb kryesisht n\u00eb pjes\u00ebn e mesme-per\u00ebndimore t\u00eb vendit dhe konsiderohen m\u00eb konservativ n\u00eb pik\u00ebpamjet e tyre politike.<\/p>\n<p>Zgjedhja e Trump si president n\u00eb 2016, ishte nj\u00eb pik\u00eb kthese p\u00ebr vendin. Fukuyama mund t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kur thot\u00eb se demokracia liberale \u00ebsht\u00eb m\u00eb e sh\u00ebndetshme dhe efektive p\u00ebr qytetar\u00ebt, mir\u00ebpo kur njer\u00ebzit ndihen se kultura dhe identiteti i tyre \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik, at\u00ebher\u00eb ata b\u00ebhen reaksionar dhe kan\u00eb tendeca p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar trendin e ndryshimeve.<\/p>\n<p>Protestat n\u00eb \u201cCapitol Hill\u201d m\u00eb 6 janar pasqyruan nj\u00eb Amerik\u00eb t\u00eb ndar\u00eb, shoq\u00ebri t\u00eb polarizuar, por mbi t\u00eb gjitha, nj\u00eb Amerik\u00eb t\u00eb pasigurt\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen e saj. M\u00eb 6 janar nuk u d\u00ebmtua vet\u00ebm nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb, por edhe imazhi dhe prestigji global i ShBA-ve.<\/p>\n<p>Pas m\u00eb shum\u00eb se 200 vite, q\u00eb nga okupimi i Washington DC dhe djegia e \u201cCapitol Hill\u201d nga trupat britaneze n\u00eb vitin 1814, \u201cCapitol Hill\u201d u dhunua p\u00ebrs\u00ebri. K\u00ebsaj radhe nga protestuesit e influencuar nga presidenti n\u00eb largim Donald J. Trump, i cili\u00a0kund\u00ebrshton rezultatet e zgjedhjeve presidenciale dhe drejtimin qe do t\u00eb marr\u00eb vendi.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, ky sulm ndaj institucionit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb amerikan nuk ishte thjesht\u00eb nj\u00eb reaksion i protestuesve.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb kat\u00ebr viteve sa ishte n\u00eb pushtet, Trump arriti t\u00eb hapte kutin\u00eb e pandor\u00ebs dhe t\u00eb shp\u00ebrfaqte nostalgji tek baza e tij elektorale p\u00ebr nj\u00eb Amerik\u00eb t\u00eb Bardh\u00eb dhe t\u00eb Krishter\u00eb, dhe drejtonte gishtin kah imigrant\u00ebt hispanik\u00eb, afrikan\u00eb, musliman\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00eb, p\u00ebr problemet q\u00eb kishin kapluar ShBA-n\u00eb.<\/p>\n<p>Trump gjithashtu shfryt\u00ebzoi rastin t\u2019i sulmonte mediat e lira dhe elit\u00ebn politike n\u00eb Washington DC. Mungesa e respektit, ofendimet dhe dezinformimi kontribuan edhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb polarizimin e shoq\u00ebris\u00eb amerikane.<\/p>\n<p>Sot, Trump ka humbur zgjedhjet presidenciale dhe ka hyr\u00eb n\u00eb histori si presidenti i par\u00eb amerikan\u00a0i cili \u00ebsht\u00eb &#8220;impeach&#8221; dy her\u00eb nga Kongresi gjat\u00eb nj\u00eb mandati. Megjithat\u00eb, Trump do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb mbetet i pranish\u00ebm n\u00eb diskursin publik amerikan dhe Joe Biden do t\u00eb trash\u00ebgoj\u00eb nj\u00eb Amerik\u00eb thell\u00ebsisht t\u00eb ndar\u00eb.<\/p>\n<p>ShBA-t\u00eb do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn kriz\u00eb t\u00eb identitetit (multikulturalizmi vs nativizmi) deri n\u00eb shfaqjen e nj\u00eb gjenerate t\u00eb re t\u00eb liderve t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb mund t\u00eb ofrojn\u00eb nj\u00eb vizion t\u00eb ri p\u00ebr vendin.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\"><\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb vitin 1989, euforia e r\u00ebnies s\u00eb \u201cMurit t\u00eb Berlinit\u201d kishte kapluar \u00e7do cep t\u00eb bot\u00ebs, dhe lajmi p\u00ebr kollapsin e Bashkimit Sovjetik ishte nje shok i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr shum\u00ebk\u00eb. Po at\u00eb vit, politologu dhe ish-k\u00ebshilltari i Departamentit t\u00eb Shtetit Amerikan, Francis Fukuyama, publikoi nj\u00eb artikull t\u00eb titulluar \u201cFundi i Historis\u00eb\u201d (The End of History), [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1676,1469,1675],"ppma_author":[20],"class_list":["post-4800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-capitol-hill","tag-identiteti","tag-protestat"],"authors":[{"term_id":20,"user_id":4,"is_guest":0,"slug":"visar","display_name":"Visar Xhambazi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Xhambazi","first_name":"Visar","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4800"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9691,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4800\/revisions\/9691"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4800"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}