{"id":4915,"date":"2015-12-23T11:35:02","date_gmt":"2015-12-23T09:35:02","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4915"},"modified":"2024-11-18T11:38:29","modified_gmt":"2024-11-18T09:38:29","slug":"vlerat-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/vlerat-e-kosoves\/","title":{"rendered":"Vlerat e Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"
\n

Mbi librin “Civic and uncivic values in Kosovo- History, Politics and Value Transformation”<\/p>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n

Krahasuar me vitet e para t\u00eb pasluft\u00ebs, koh\u00ebve t\u00eb fundit Kosova nuk ka qen\u00eb objekt aq i shpesht\u00eb i rasteve studimore, si t\u00eb studiuesve t\u00eb huaj ashtu edhe atyre vendor. N\u00eb fakt, jan\u00eb t\u00eb rrall\u00eb monografit\u00eb e sidomos librat e edituar q\u00eb merren me Kosov\u00ebn e paspavar\u00ebsis\u00eb. Nj\u00eb p\u00ebrjashtim t\u00eb mir\u00eb, b\u00ebn k\u00ebtu libri i edituar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nj\u00eb projekti m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb shkencor, e ku p\u00ebrfshin serin\u00eb e botimeve mbi vlerat dhe jovlerat qytetare n\u00eb shtetet e dala nga ish-Jugosllavia. Libri p\u00ebrb\u00ebhet nga 17 kapituj nga kontribuues t\u00eb ndrysh\u00ebm, i ndar\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn mbi historin\u00eb, politik\u00ebn, transformimit t\u00eb vlerave dhe p\u00ebrmbylljen, n\u00eb gjithsej 450 faqe. Botues i librit \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia botuese e Universitetit t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore (CEU) me seli n\u00eb Budapest dhe Nju Jork. N\u00eb vazhdim do t\u00eb prezantohen e vler\u00ebsohen disa nga kapitujt m\u00eb t\u00eb ve\u00e7uar.<\/p>\n

N\u00eb kapitullin e par\u00eb dhe hyr\u00ebs, Sabrina P. Ramet, njoh\u00ebse e shk\u00eblqyer dhe autore e nj\u00eb varg librash mbi ish-Jugosllavin\u00eb dhe shteteve t\u00eb dala nga ajo, fillon me historikun e shkurt\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb vazhduar m\u00eb pas t\u00eb trajtoj\u00eb konceptin e vlerave qytetare, transformimin e tyre, si dhe faktor\u00ebve q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb sistemin e vlerave. Ajo elaboron rend\u00ebsin\u00eb e vlerave\/virtyteve p\u00ebr zhvillimin, stabilitetin dhe konsolidimin e demokracis\u00eb liberale. N\u00eb kapitullin pasues, Roberto Morozzo della Rocca trajton historin\u00eb e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr pavar\u00ebsi q\u00eb nga 1878 deri me 1998. \u00cbsht\u00eb tentim i kthjell\u00ebt dhe objektiv q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledh shkurtazi periudhat ky\u00e7e, q\u00eb nga Rilindja komb\u00ebtare e deri te lufta e fundit, p\u00ebr t\u00eb pasqyruar si pozit\u00ebn e shqiptar\u00ebve ashtu edhe veprimet politike t\u00eb pareshtura p\u00ebr liri e pavar\u00ebsi. Kurse sa i p\u00ebrket vlerave qytetare si respektimi dhe barazia nd\u00ebretnike, ai pohon se asnj\u00ebher\u00eb deri tani nuk ka pasur ndonj\u00eb p\u00ebrpjekje sistematike n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt.<\/p>\n

Nd\u00ebrsa historiani i shquar Oliver Jens Schmitt b\u00ebn v\u00ebshtrim kritik e qortues t\u00eb historiografis\u00eb n\u00eb Kosov\u00ebn e paspavar\u00ebsis\u00eb. Duke u p\u00ebrqendruar n\u00eb historiografin\u00eb pas vitit 2008, ai e fillon kapitullin me krijimin e brezit t\u00eb par\u00eb t\u00eb historian\u00ebve dhe rrethanave sociopolitike, me t\u00eb cilat ata u ballafaquan gjat\u00eb krijimtaris\u00eb, sikurse ndikimin e tyre n\u00eb brezat e rinj t\u00eb historian\u00ebve. Ai ndalet pastaj te monografia mbi Kosov\u00ebn e botuar prej Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave dhe Arteve t\u00eb Kosov\u00ebs. Narracioni e gjuha e p\u00ebrdorur n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbledhje, n\u00eb disa raste \u00ebsht\u00eb me tone nacionaliste dhe shoviniste, dhe t\u00eb gjeturat n\u00eb raste tjera t\u00eb punimeve t\u00eb disa prej historian\u00ebve, \u00ebsht\u00eb thjesht p\u00ebr keqardhje, si\u00e7 e ilustron ai rastin me Jusuf Buxhovin. Duke ekzaminuar artikujt nga revista Gjurmime Albanologjike. Seria e shkencave historike, Schmitt v\u00eb n\u00eb pah munges\u00ebn e qasjes s\u00eb duhur shkencore n\u00eb mjaft shembuj duke theksuar se kjo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr arsyet se pse historiografia e Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb fare prezent n\u00eb nivelin nd\u00ebrkomb\u00ebtar. P\u00ebrfundimi i tij, \u00ebsht\u00eb se historia e Kosov\u00ebs ka qen\u00eb dhe mbetet n\u00eb sh\u00ebrbim politik e shoq\u00ebror, por q\u00eb hulumtimi historiografik le ende shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb linj\u00eb mund t\u00eb konsiderohet edhe kapitulli i Shk\u00eblzen Gashit mbi pasqyrimin e Historis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga 1912 deri n\u00eb vitin 2000 n\u00eb librat shkollor n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Serbi. Duke paraqitur dhe krahasuar historin\u00eb n\u00eb tekstet shkollore del se jan\u00eb dy pik\u00ebpamje diametralisht t\u00eb kund\u00ebrta dhe shpeshher\u00eb kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebse e t\u00eb falsifikuara. N\u00eb p\u00ebrmbyllje Gashi i p\u00ebrmbledh pikat ku dallimet b\u00ebhen t\u00eb qarta dhe t\u00ebr\u00ebsisht kund\u00ebrshtuese.<\/p>\n

Nd\u00ebrkaq n\u00eb pjes\u00ebn e librit mbi politik\u00ebn, vlen t\u00eb ve\u00e7ohet kapitulli nga Nita Luci dhe Linda Gusia q\u00eb shtjellojn\u00eb angazhimin qytetar, emancipimin dhe transformimin e sfer\u00ebs publike nga aspekti gjinor. Ato ushtrojn\u00eb kritik\u00eb ndaj dominimit maskulinist t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs dhe kujtes\u00ebs kolektive n\u00eb sfer\u00ebn publike, p\u00ebrkund\u00ebr faktit se angazhimi dhe kontributi i gruas n\u00eb zhvillimet sociopolitike t\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb nga vitet e 1990-ta, ishta mjaft i lart\u00eb dhe i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Gjithashtu, kritikohet qasja e disa feminist\u00ebve t\u00eb huaja, t\u00eb cilat vet\u00ebm sip\u00ebrfaq\u00ebsisht e trajtuan \u00e7\u00ebshtjen gjinore duke i shmangur angazhimin, vlerat civile dhe p\u00ebrvojat e tyre brenda kontekstit politik t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n

Nj\u00eb kontribut tjet\u00ebr mjaft interesant dhe q\u00eb p\u00ebrkon me aktualitetin rreth negociatave dhe krijimit t\u00eb Asociacionit, \u00ebsht\u00eb kapitulli nga Du\u0161an Janji? mbi zgjidhjen e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb veriut t\u00eb Kosov\u00ebs dhe bashk\u00ebpunimit rajonal. Autori fillon t\u00eb sqaroj\u00eb krijimin e \u2018strukturave paralele\u2019 t\u00eb cilat, si\u00e7 pohon ai, ishin imitim i sistemit paralel q\u00eb kishin formuar shqiptar\u00ebt gjat\u00eb regjimit t\u00eb Milloshevicit. M\u00eb pas ai ndalet te \u00e7\u00ebshtja e veriut duke e konsideruar at\u00eb pjes\u00eb, jo si \u2018konflikt i ngrir\u00eb\u2019 por si \u2018vat\u00ebr e nxeht\u00eb\u2019 e nj\u00eb konflikti potencial mes Kosov\u00ebs e Serbis\u00eb. Gjithashtu, ai i analizon strategjit\u00eb e deritashme, si t\u00eb Beogradit ashtu edhe t\u00eb Prishtin\u00ebs, p\u00ebr zgjidhjen e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtje mjaft komplekse. Q\u00eb nga paslufta e deri m\u00eb 2012, politika e Serbis\u00eb karshi Kosov\u00ebs kishte dy plane, nj\u00ebra t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb \u2018konflikt t\u00eb ngrir\u00eb\u2019 \u00a0dhe plani tjet\u00ebr t\u00eb ndaj\u00eb Kosov\u00ebn. Plani i fundit i shpalosur q\u00eb nga viti 2001 nga zv. kryeministri i at\u00ebhersh\u00ebm serb Nebojsa ?ovi? u sforcua edhe m\u00eb von\u00eb nga Ivica Da?ic dhe asokohe presidenti Boris Tadi? dhe u b\u00eb plani thuaja zyrtar i Beogradit, duke i ftuar serbet e veriut t\u00eb bojkotojn\u00eb zgjedhjet dhe bashk\u00ebpunimin. Mir\u00ebpo, pasi ky plan hasi n\u00eb kund\u00ebrshtim t\u00eb prer\u00eb nga Angela Merkel dhe Hillary Clinton, qeveria e re e Serbis\u00eb filloi q\u00eb me negociata t\u00eb k\u00ebrkonte zgjidhje m\u00eb t\u00eb favorshme. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, qeveria e Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2010 hartoi \u2018Strategjin\u00eb p\u00ebr Veriun e Kosov\u00ebs\u2019 me koordinator Ylber Hysen, duke hapur zyr\u00ebn e p\u00ebrkohshme administrative n\u00eb Mitrovic\u00ebn e veriut dhe duke u p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb integroj\u00eb at\u00eb pjes\u00eb, gj\u00eb q\u00eb nuk u realizua deri m\u00eb tani. Meq\u00eb dy qeverit\u00eb nuk arrit\u00ebn zgjidhje t\u00eb pranueshme, Janji? mendon se marr\u00ebveshja e 19 prillit 2013 do t\u00eb ishte nj\u00eb pik\u00ebnisje e mir\u00eb p\u00ebr nj\u00eb \u2018zgjidhje tranzitore\u2019, q\u00eb do t\u00eb mund t\u2019i normalizonte marr\u00ebdh\u00ebniet mes dy vendeve. Zgjidhja e mundshme e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtje, sipas tij, do t\u00eb ishte krijimi i nj\u00eb \u2018miniregjioni evropian\u2019 q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb gjeneronte paqe dhe t\u00eb rriste bashk\u00ebpunimin rajonal. Por, dilem\u00ebn thelb\u00ebsore se n\u00eb suaza t\u00eb kujt dhe si do t\u00eb krijohej ky \u201cregjion\u201d, k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje ai nuk e adreson k\u00ebtu fare.<\/p>\n

Kapitulli i Albert Simkus dhe Shemsi Krasniqit mbi dallimet n\u00eb vlera nd\u00ebrmjet dhe brenda shqiptar\u00ebve dhe serb\u00ebve, analizon t\u00eb dh\u00ebnat e ndryshme empirike nga matjet e opinionit publik mbi vlerat nga viti 2004 dhe 2008 duke i krahasuar ato dhe nxjerr\u00eb t\u00eb gjetura interesante. K\u00ebshtu, t\u00eb gjeturat flasin se dallimet mes dy komuniteteve jan\u00eb n\u00eb q\u00ebndrimet e tyre rreth vlerave tradicionale dhe \u00e7\u00ebshtjeve gjinore por q\u00eb dallime ka edhe brenda grupeve var\u00ebsisht prej mosh\u00ebs, edukimit dhe vendbanimit urban-rural. Dhe p\u00ebrfundimisht analiza e tyre tregon distanc\u00ebn etnike t\u00eb thell\u00eb mes tyre. N\u00eb kapitullin p\u00ebrmbyll\u00ebs, Ramet dhe Simkus potencojn\u00eb rend\u00ebsin q\u00eb kan\u00eb vlerat dhe angazhimi qytetar p\u00ebr demokracin\u00eb dhe stabilitetin sociopolitik duke konkluduar se Kosova ka nevoj\u00eb shum\u00eb q\u00eb t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb krijimin dhe forcimin e k\u00ebtyre vlerave, pa t\u00eb cilat asnj\u00eb sistem politik e shoq\u00ebror nuk mund t\u00eb jet\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb plan afatgjat\u00eb.<\/p>\n

Si p\u00ebrfundim, mund t\u00eb thuhet se libri \u00ebsht\u00eb me interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata studiues e t\u00eb interesuar rreth Kosov\u00ebs, duke ofruar pik\u00ebpamje dhe tema t\u00eb larmishme dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb kuptuar sfidat dhe mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb e presin vendin. Nj\u00eb l\u00ebshim i k\u00ebtij editimi \u00ebsht\u00eb se t\u00eb dh\u00ebnat duket se nuk jan\u00eb aq aktuale sa do t\u00eb d\u00ebshirohej n\u00eb nj\u00eb pun\u00eb aq voluminoze. Gjithashtu mang\u00ebsi ka n\u00eb pjes\u00eb, si ajo e politik\u00ebs, q\u00eb ka mundur t\u00eb ket\u00eb thell\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe hulumtuese e argumentuese, pasi q\u00eb pjesa p\u00ebrshkruese \u00ebsht\u00eb m\u00eb e spikatur sesa ajo empirike e analizuese. Sidoqoft\u00eb, kapitujt e shumt\u00eb dhe temat e mjaftueshme t\u00eb trajtuara k\u00ebtu ia shtojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi vler\u00ebn librit. Si dhe ofrojn\u00eb burime t\u00eb shk\u00eblqyera dhe nxitje p\u00ebr punime e hulumtime t\u00eb tjera mbi aspektet dhe dukurit\u00eb e ndryshme rreth Kosov\u00ebs.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mbi librin “Civic and uncivic values in Kosovo- History, Politics and Value Transformation” Krahasuar me vitet e para t\u00eb pasluft\u00ebs, koh\u00ebve t\u00eb fundit Kosova nuk ka qen\u00eb objekt aq i shpesht\u00eb i rasteve studimore, si t\u00eb studiuesve t\u00eb huaj ashtu edhe atyre vendor. N\u00eb fakt, jan\u00eb t\u00eb rrall\u00eb monografit\u00eb e sidomos librat e edituar q\u00eb […]<\/p>","protected":false},"author":31,"featured_media":10414,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,1855,1854],"ppma_author":[41],"class_list":["post-4915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-kosova","tag-studime","tag-vlerat"],"authors":[{"term_id":41,"user_id":31,"is_guest":0,"slug":"bekim-baliqi","display_name":"Bekim Baliqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bekim-Baliqi-300x175-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bekim-Baliqi-300x175-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Baliqi","first_name":"Bekim","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4915"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10415,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions\/10415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4915"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}