{"id":4928,"date":"2016-01-05T11:32:43","date_gmt":"2016-01-05T09:32:43","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4928"},"modified":"2024-11-18T11:34:11","modified_gmt":"2024-11-18T09:34:11","slug":"marrezia-jone-e-madhe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/uncategorized\/marrezia-jone-e-madhe\/","title":{"rendered":"Marr\u00ebzia jon\u00eb e madhe"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb nj\u00eb nga shoq\u00ebrit\u00eb ende t\u00eb pakonsoliduara (nuk e di cila \u00ebsht\u00eb kuota q\u00eb duhet p\u00ebrmbushur q\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb cil\u00ebsohet e konsoliduar), gj\u00ebja m\u00eb e keqe q\u00eb mund t\u2019i ndodh\u00eb, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb aspektin e kultur\u00ebs apo rr\u00ebnimit kulturor. N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri sikund\u00ebrse \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb, ky \u00ebsht\u00eb problem fundamental. Mospasja e nj\u00eb kohezioni sociokulturor, pik\u00ebprerjet arbitrare q\u00eb kan\u00eb ndodhur brenda konstruktit shoq\u00ebror, mosgatishm\u00ebria q\u00eb gj\u00ebrat t\u2019i marrim me seriozitet, tek ne ka krijuar hendeqe thuajse t\u00eb pandreqshme. Prandaj si\u00e7 thot\u00eb Borges-i, ne kurr\u00eb nuk e kemi kuptuar se: \u201c&#8230;kultura \u00ebsht\u00eb shp\u00ebtimi yn\u00eb i vet\u00ebm\u201d. Harlisja pas politik\u00ebs dhe ikja nga trualli i kultur\u00ebs i ka mund\u00ebsuar politik\u00ebs q\u00eb t\u00eb jet\u00eb \u2018violina e par\u00eb\u2019 e saj. Mbase kjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb pandjeshm\u00ebri ndaj fenomeneve q\u00eb kan\u00eb karakter kulturor. Kjo me gjas\u00eb ka mund\u00ebsuar q\u00eb kultura nuk e ndikon m\u00eb politik\u00ebn, por politika kultur\u00ebn po, dhe si rrjedhim kemi nj\u00eb st\u00ebrkeqje t\u00eb t\u00eb dyjave. Kemi nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb pakulturuar q\u00eb na \u2018kulturon\u2019 dhe nj\u00eb kultur\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb mir\u00ebmbajt\u00ebse e k\u00ebtij akulturimi. \u00cbsht\u00eb e pranueshme q\u00eb kultura dhe politika t\u00eb ken\u00eb f\u00ebrkime mes vetes, mir\u00ebpo, kjo duhet t\u00eb ndodh\u00eb at\u00ebher\u00eb kur kultuara \u00ebsht\u00eb aty q\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb politik\u00ebn n\u00eb aspekte t\u00eb caktuara, por pa e humbur sensin e vet kritik q\u00eb ka sidomos ndaj politik\u00ebs. \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta, tek ne ka ndodh\u00eb sakt\u00ebsisht e kund\u00ebrta, sepse politika q\u00eb n\u00eb start e ka futur kultur\u00ebn n\u00ebn sqetull (dhe kjo nuk ka hezituar t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e sqetull\u00ebs s\u00eb saj), dhe si rrjedhim kemi nj\u00eb gjendje pothuajse t\u00eb parikoperueshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt.<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb raport t\u00eb till\u00eb kultur\u00eb-politik\u00eb, n\u00eb librin e tij Notes of the death of culture, Mario Vargas Llosa flet pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie. Ai mendon se: \u201cKultura nuk varet nga politika. Ose, nuk duhet. Edhepse nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb \u00ebsht\u00eb e paevitueshme n\u00ebn diktatura; ve\u00e7an\u00ebrisht ato ideologjike dhe religjioze, n\u00eb t\u00eb cilat regjimi merr t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb diktoj\u00eb dhe t\u00eb nxjerr\u00eb norma dhe rregulla t\u00eb sjelljes brenda t\u00eb cilave zhvillohet jeta kulturore, n\u00ebn vigjilenc\u00ebn e shtetit, e angazhuar t\u00eb siguroj\u00eb se jeta kulturore nuk i ka bishtnuar bindjes q\u00eb mb\u00ebshtet regjimin. Rezultati i k\u00ebtij kontrolli, si\u00e7 e dim\u00eb, \u00ebsht\u00eb transformimi progresi\u00eb i kultur\u00ebs n\u00eb propagand\u00eb. N\u00eb k\u00ebto kushte, kultura venitet, vuan p\u00ebr origjinalitet, spontanitet, mendim kritik; pa mund\u00ebsin\u00eb e rip\u00ebrt\u00ebritjes dhe eksprimentimit formal\u201d. Si\u00e7 v\u00ebrejm\u00eb, Llosa t\u00ebrheq v\u00ebmendjen aty ku ne m\u00eb s\u00eb paku kemi pasur v\u00ebmendje (sic). Ne, apo m\u00eb mir\u00eb t\u00eb shprehemi, tek ne kultura n\u00eb disa raste ka qen\u00eb ajo e cila ka shprehur gatishm\u00ebrin\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00ebn survejim.<\/p>\n<p>Andaj, nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb sot me nj\u00eb prodhimtari marramend\u00ebse, &#8211; si p\u00ebr kah botimi i librave, gazetave, platformave digjitale e mediave televizive etj., &#8211; prap\u00ebseprap\u00eb kritika, kualiteti dhe serioziteti jan\u00eb n\u00eb deficit. Andaj Llosa tek Notes of the death of culture \u00a0thot\u00eb se p\u00ebr nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb till\u00eb \u201c&#8230;n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e spektaklit, ndikimi q\u00eb kultura ushtron mbi politik\u00ebn nuk e ndihmon at\u00eb t\u2019i ruaj\u00eb disa standarde t\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb integritetit, por, n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, kontribuuon n\u00eb r\u00ebnien e saj morale dhe qytetare, duke nxitur aspektet me t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb saj, p\u00ebrfshir\u00eb, veprimin e keq\u201d. Nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb till\u00eb ne si shoq\u00ebri vet\u00ebm tani sa jemi duke e shijuar deri n\u00eb delir. St\u00ebrkeqja jon\u00eb e gjith\u00eb sistemit qoft\u00eb institucional, qoft\u00eb e konstruktit social, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta e kultur\u00ebs son\u00eb. Pasqyr\u00eb e saj jemi ne, kurse ajo (kultura), \u00ebsht\u00eb hipokrizia jon\u00eb. Mbase edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb hipokrizi Llosa thot\u00eb: \u201cN\u00eb kultur\u00ebn aktuale, politika gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po i z\u00ebvend\u00ebson idet\u00eb dhe idealet, debatin dhe programet intelektuale me reklama t\u00eb thjeshta dhe nj\u00eb obsesion p\u00ebr aparenc\u00ebn fizike. Si pasoj\u00eb, popullariteti dhe suksesi arrihen jo aq shum\u00eb p\u00ebrmes inteligjenc\u00ebs apo ndershm\u00ebris\u00eb, sa p\u00ebrmes demagogjis\u00eb dhe nj\u00eb talenti shtiracak. K\u00ebshtuq\u00eb, ne jemi para nj\u00eb paradoksi kureshtar: p\u00ebrderisa n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb autoritare \u00ebsht\u00eb politika ajo q\u00eb korrupton dhe degradon kultur\u00ebn, n\u00eb demokracit\u00eb moderne \u00ebsht\u00eb vet\u00eb kultura ajo q\u00eb korrupton dhe degradon politik\u00ebn dhe politikan\u00ebt\u201d. Kjo q\u00eb pohon Llosa tek ne \u00ebsht\u00eb m\u00eb se evidente, sepse k\u00ebtu kultura \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kuintesenca e politik\u00ebs dhe si rrjedhim \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb rr\u00ebnimi moral i vet\u00ebvetes.<\/p>\n<p>Prandaj, q\u00eb t\u00eb dilet nga ky qark sado-mazohist mes kultur\u00ebs dhe politik\u00ebs, duhet q\u00eb kultura t\u2019i kthehet vetvetes dhe ta rimendoj\u00eb veten. Nj\u00eb rimendim i till\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb sa serioz, po aq edhe i thell\u00eb, sepse nj\u00eb degradim kaq i madh i k\u00ebsaj natyre nuk mund t\u00eb rikoperohet leht\u00eb. Rr\u00ebnj\u00ebt e marr\u00ebzis son\u00eb t\u00eb madhe nuk duhen k\u00ebrkuar as tek politika, e as gjetk\u00eb q\u00eb kinse po pastrojm\u00eb veten (kultur\u00ebn), sepse nj\u00eb pastrim i till\u00eb e fut edhe m\u00eb thell\u00eb n\u00eb mo\u00e7al at\u00eb, por duhet q\u00eb me nj\u00eb sinqeritet, vullnet dhe me nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb madhe t\u2019i japim shansin kultur\u00ebs dhe qysh at\u00ebher\u00eb i kemi dh\u00ebn\u00eb shansin edhe vetvetes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb nga shoq\u00ebrit\u00eb ende t\u00eb pakonsoliduara (nuk e di cila \u00ebsht\u00eb kuota q\u00eb duhet p\u00ebrmbushur q\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb cil\u00ebsohet e konsoliduar), gj\u00ebja m\u00eb e keqe q\u00eb mund t\u2019i ndodh\u00eb, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb aspektin e kultur\u00ebs apo rr\u00ebnimit kulturor. N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri sikund\u00ebrse \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb, ky \u00ebsht\u00eb problem fundamental. Mospasja e nj\u00eb kohezioni [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":9659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1374,868],"ppma_author":[733],"class_list":["post-4928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-kultura","tag-politika"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4928"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10412,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928\/revisions\/10412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4928"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}