{"id":5032,"date":"2016-07-17T13:01:31","date_gmt":"2016-07-17T11:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5032"},"modified":"2024-11-07T13:03:42","modified_gmt":"2024-11-07T11:03:42","slug":"djepi-i-kultures-se-pashait","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/kritike\/djepi-i-kultures-se-pashait\/","title":{"rendered":"Djepi i kultur\u00ebs s\u00eb pashait"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Nj\u00eb aparat\u00e7ik i shtetit, nga ata t\u00eb shumt\u00ebt q\u00eb kostumin elegant e kan\u00eb n\u00eb shp\u00ebrputhje me nivelin e kultur\u00ebs, iu afrua para disa dit\u00ebsh banakut n\u00eb lokalin ku po e pija kafen e m\u00ebngjesit, i etur me gjas\u00eb p\u00ebr t\u2019ia treguar pushtetin e tij nj\u00eb banakieri t\u00eb thjesht\u00eb, e p\u00ebr t\u2019u ndier mir\u00eb p\u00ebr veten e tij.<\/p>\n<p>Pa dyshim, aparat\u00e7iku ishte i pavet\u00ebdijsh\u00ebm se me sjelljen e tij po e prodhonte nj\u00eb situat\u00eb q\u00eb dikujt mund t\u2019i dukej komike (e q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej shkas p\u00ebr nj\u00eb shkrim).<\/p>\n<p>\u201cSindromi i Hitler\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl\u201d, e quajn\u00eb psikolog\u00ebt fenomenin e njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb fuqi ndaj njer\u00ebzve t\u00eb tjer\u00eb por q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht (p\u00ebr kushedi se \u00e7far\u00eb arsyesh) ndiejn\u00eb se g\u00ebzojn\u00eb munges\u00eb t\u00eb respektit dhe statusit social. Si rrjedhoj\u00eb, t\u00eb till\u00ebt e shfryt\u00ebzojn\u00eb fuqin\u00eb p\u00ebr t\u2019u hakmarr\u00eb p\u00ebr deficitin e tyre social e p\u00ebr t\u00eb shfryr\u00eb mllef.<\/p>\n<p>E \u201cpata fatin\u201d ta v\u00ebzhgoja k\u00ebt\u00eb Hitlerin e vog\u00ebl t\u00eb kafenes\u00eb teksa me vet\u00ebbesim t\u00eb plot\u00eb i thoshte banakierit se koncepti i vet\u00ebsh\u00ebrbimit \u2013 pra i marrjes s\u00eb pijes n\u00eb banak, q\u00eb \u00ebsht\u00eb praktik\u00eb e lokalit n\u00eb fjal\u00eb \u2013 na qenka hi\u00e7 m\u00eb pak se i jasht\u00ebligjsh\u00ebm!<\/p>\n<p>Madje, sikur kjo akuz\u00eb absurde t\u00eb mos mjaftonte, aparat\u00e7iku ia tregonte banakierit dh\u00ebmb\u00ebt, duke k\u00ebrc\u00ebnuar se do ta raportonte lokalin n\u00eb inspektorat!<\/p>\n<p>Banakieri me mir\u00ebsjellje i shpjegonte aparat\u00e7ikut se vet\u00ebsh\u00ebrbimi \u00ebsht\u00eb praktik\u00eb e shum\u00eb kafeneve n\u00eb bot\u00eb (mjafton ta kujtoni psh. zinxhirin m\u00eb t\u00eb madh Starbucks).<\/p>\n<p>Por pas \u00e7do sqarimi aparat\u00e7iku b\u00ebhej edhe m\u00eb arrogant, sepse n\u00eb mend\u00ebsin\u00eb e tij autoritare vlen ajo th\u00ebnia \u201cmight is right\u201d (fuqia ka t\u00eb drejt\u00eb).<\/p>\n<p>P\u00ebrse t\u00eb mos e mendonte nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb?<\/p>\n<p>Fundja, edhe ai si t\u00eb gjith\u00eb ne t\u00eb tjer\u00ebt e di se jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend dhe rajon ku forca e dikujt jo vet\u00ebm q\u00eb pranohet dhe legjitimohet gjer\u00ebsisht, por edhe respektohet dhe nderohet si vler\u00eb!<\/p>\n<p>\u201cAh, i fort\u00eb \u00ebsht\u00eb ky!\u201d, \u201cKush o ma i forti?\u201d, \u201cShum\u00eb bos je!\u201d \u2013 t\u00eb gjitha k\u00ebto thuhen si komplimente dhe me konotacion pozitiv!<\/p>\n<p>I zgjuar me k\u00ebmb\u00eb t\u00eb majt\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vap\u00eb p\u00ebrv\u00ebluese, nuk durova pa nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb bised\u00eb, meq\u00eb edhe isha fare af\u00ebr k\u00ebtij personazhi, q\u00eb ishte komik pik\u00ebrisht sepse e merrte veten shum\u00eb seriozisht.<\/p>\n<p>\u201cM\u00eb fal, por cili ligj po thyhet k\u00ebtu?\u201d, pyeta shkurtimisht.<\/p>\n<p>\u201cLigji i pun\u00ebs!\u201d, u p\u00ebrgjigj aparat\u00e7iku i habitur prej nd\u00ebrhyrjes, pa dh\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb sqarim shtes\u00eb mbi ndonj\u00eb nen konkret (sepse natyrisht nuk ka nen t\u00eb till\u00eb!), para se t\u00eb largohej drejt tavolin\u00ebs s\u00eb tij, si nj\u00eb \u201cviktim\u00eb\u201d e r\u00ebnduar nga dy shishe t\u00eb vockla l\u00ebngjesh, duke e mallkuar me ofshama faktin se \u201cnuk ishte i aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb kamarier!\u201d<\/p>\n<p>Kur e pash se sa traumatike ishte p\u00ebr k\u00ebt\u00eb njeri kjo p\u00ebrvoj\u00eb e transportimit t\u00eb dy shisheve, supozova se kjo po ndodhte p\u00ebr shkak kurr\u00eb n\u00eb jet\u00eb nuk ia kishte sh\u00ebrbyer vetes as edhe nj\u00eb got\u00eb \u00e7aj n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n<p>Sepse zakoni i kultur\u00ebs son\u00eb patriarkale e do q\u00eb \u201cburrat\u201d si puna e tij t\u00eb trajtohen si princ\u00ebr e mbret\u00ebr prej grave t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, pa mbajtur pik\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsie p\u00ebr veten e tyre, deri n\u00eb mosh\u00ebn e rritur kur, p\u00ebrkund\u00ebr faktit se jan\u00eb t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr veten, automatikisht me sistemin e Odave marrin p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe natyrisht, vlerat q\u00eb i m\u00ebsojm\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi qysh prej djepit, p\u00ebrfshi edhe ato n\u00eb lidhje me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb, i praktikojm\u00eb edhe jasht\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n<p>Prandaj si mund t\u00eb presim prej burrave pashallar\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb m\u00ebsuar prej vegj\u00eblis\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar se bota duhet t\u00eb sillet rreth tyre, apo se forca \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me drejt\u00ebsi, q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb rritur t\u00eb ken\u00eb konsiderat\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, e sidomos p\u00ebr m\u00eb t\u00eb dob\u00ebtit?<\/p>\n<p>T\u00eb till\u00ebt natyrisht se do t\u00eb mundohen q\u00eb bot\u00ebn ta rrotullojn\u00eb rreth tyre me ose pa d\u00ebshir\u00ebn ton\u00eb. Dhe k\u00ebt\u00eb gj\u00eb shum\u00eb prej tyre po e b\u00ebjn\u00eb prej vitesh. Mjafton t\u00eb shohim se si parat\u00eb e secilit prej nesh i trajtojn\u00eb sikur t\u00eb ishin t\u00eb tyret, sepse jan\u00eb t\u00eb bindur se i meritojn\u00eb.<\/p>\n<p>Sa e sa pashallar\u00eb t\u00eb till\u00eb ndodhen sot n\u00ebp\u00ebr zyra shteti dhe e kan\u00eb kthyer institucionin n\u00eb sh\u00ebrbim personal (mos t\u00eb flasim p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka edhe kur duan)?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se politika dhe administrata gjithandej n\u00eb bot\u00eb i t\u00ebrheq jo detyrimisht m\u00eb t\u00eb mir\u00ebt e nj\u00eb vendi, por m\u00eb t\u00eb uriturit p\u00ebr pushtet &#8211; ata q\u00eb fuqin\u00eb e kan\u00eb afrodiziak dhe nevoj\u00eb p\u00ebr vet\u00ebp\u00ebrmbushje. Por t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb vendet demokratike q\u00eb i marrim p\u00ebr model \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb kultur\u00eb dhe nj\u00eb sistem p\u00ebr t\u2019u k\u00ebrkuar llogari e p\u00ebr t\u2019i larguar kur ia teprojn\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb Europ\u00eb lindore krijimin e k\u00ebsaj kulture t\u00eb frenimit t\u00eb fuqis\u00eb \u00ebsht\u00eb legjitimimi dhe dominimi i gj\u00ebr\u00eb n\u00eb popull i mend\u00ebsis\u00eb s\u00eb pashait apo carit. Sepse shumica jemi pashallar\u00eb, kush m\u00eb i madh e kush m\u00eb i vog\u00ebl, dhe mbi ne pranojm\u00eb vet\u00ebm pashallar\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj (pra m\u00eb t\u00eb fort\u00ebt).<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj mend\u00ebsie ne pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb ia hap\u00ebm dyert leht\u00ebsisht komunizmit dhe diktaturave (\u201cpashallar\u00ebve t\u00eb kuq\u201d, thoshte Kadareja), nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb per\u00ebndimi nd\u00ebrtoi demokraci funksionale dhe pluraliste. P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj mend\u00ebsie ne lejuam q\u00eb edhe n\u00eb pluraliz\u00ebm t\u00eb prihemi nga pashallar\u00eb.<\/p>\n<p>Sepse mend\u00ebsia pashallare e popullit i jep pashait mandat p\u00ebr t\u00eb sunduar e jo p\u00ebr t\u00eb qeverisur. Prandaj n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim ne si rajon jemi kulturalisht shum\u00eb m\u00eb af\u00ebr Turqis\u00eb dhe Rusis\u00eb sesa Suedis\u00eb apo \u00c7ekis\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e dobishme dhe e admirueshme q\u00eb n\u00eb angazhimet tona publike t\u00eb marrim shembuj t\u00eb sjelljes nga rubrikat \u00a0\u201cmodestia e lider\u00ebve skandinav\u00eb\u201d apo \u201cdor\u00ebheqjet e politikan\u00ebve q\u00eb gabojn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Por shumic\u00ebn e dit\u00ebve duket d\u00ebshp\u00ebrimisht e kot\u00eb q\u00eb ta sfidosh mend\u00ebsin\u00eb e Od\u00ebs, q\u00eb n\u00eb pushtet, ashtu si n\u00eb sht\u00ebpi, parap\u00eblqen baballar\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm dhe mbi ligjin (sepse ligj mbi ligjet \u00ebsht\u00eb interesi i partis\u00eb dhe bajrakut).<\/p>\n<p>Ja, i mbajm\u00eb prap\u00eb nes\u00ebr zgjedhjet, dhe do t\u00eb shohim se do t\u00eb jen\u00eb prap\u00eb k\u00ebta t\u00eb nj\u00ebjtit pashallar\u00eb n\u00eb krye, dhe do t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb nga \u201ct\u00eb p\u00ebrndriturit\u201d se faji \u00ebsht\u00eb i liberalizmit t\u00eb imponuar nga jasht\u00eb, e jo i nj\u00eb kulture q\u00eb nga djepi prodhon burra me autoritet t\u00eb pafrenuar q\u00eb nuk njohin p\u00ebrgjegj\u00ebsi.<\/p>\n<p>Liberal\u00ebt e kuptuan an\u00ebn e err\u00ebt t\u00eb natyr\u00ebs njer\u00ebzore, pasojat e pushtetit t\u00eb pafrenuar, dhe, p\u00ebr dallim prej komunist\u00ebve q\u00eb u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb \u201cnd\u00ebrtojn\u00eb njeriun e ri\u201d,\u00a0 propozuan krijimin e mekanizmave frenues. K\u00ebta mekanizma frenues te ne nuk funksionojn\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kultur\u00ebs politike pashallare, prandaj edhe n\u00eb Ballkan nuk mund t\u00eb flasim p\u00ebr praktik\u00eb liberale p\u00ebrtej mbajtjes s\u00eb zgjedhjeve formale.<\/p>\n<p>Dihet se \u00e7far\u00eb ndodh me pushtetin e pafrenuar. Thon\u00eb anglez\u00ebt: \u201cFuqia korrupton, por fuqia absolute korrupton absolutisht!\u201d<\/p>\n<p>Fuqia absolute b\u00ebn q\u00eb n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb, nj\u00eb aparat\u00e7ik shteti t\u00eb sillet si idiot p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb banakieri, vet\u00ebm pse po i prishet lazdrimi i pashait.<\/p>\n<p>Fuqia absolute dhe e pafrenuar u mund\u00ebson Hitler\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl q\u00eb dikur t\u00eb b\u00ebhen Hitler\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/p>\n<p>Fuqia absolute mund t\u00eb sfidohet, por jo vet\u00ebm duke luftuar politikisht me nj\u00eb brez q\u00eb \u00ebsht\u00eb i mish\u00ebruar me kultur\u00ebn e pashait, por mbi t\u00eb gjitha duke i edukuar f\u00ebmij\u00ebt, prej djepit e deri n\u00eb \u00e7do hap t\u00eb sistemit arsimor, se ekziston di\u00e7ka q\u00eb quhet p\u00ebrgjegj\u00ebsi individuale, dhe se bota nuk sillet rreth tyre.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb aparat\u00e7ik i shtetit, nga ata t\u00eb shumt\u00ebt q\u00eb kostumin elegant e kan\u00eb n\u00eb shp\u00ebrputhje me nivelin e kultur\u00ebs, iu afrua para disa dit\u00ebsh banakut n\u00eb lokalin ku po e pija kafen e m\u00ebngjesit, i etur me gjas\u00eb p\u00ebr t\u2019ia treguar pushtetin e tij nj\u00eb banakieri t\u00eb thjesht\u00eb, e p\u00ebr t\u2019u ndier mir\u00eb p\u00ebr veten [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":438,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1714,1715],"ppma_author":[985],"class_list":["post-5032","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kritike","tag-djep-kulturor","tag-pashai"],"authors":[{"term_id":985,"user_id":438,"is_guest":0,"slug":"agon-maliqi","display_name":"Agon Maliqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Maliqi","first_name":"Agon","description":"Agon Maliqi \u00ebsht\u00eb studiues, analist dhe aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile nga Prishtina, me banim n\u00eb Tiran\u00eb. Prej disa vitesh ai punon si k\u00ebshill\u00ebtar dhe studies i pavarur i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb siguris\u00eb, paqes dhe demokracis\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor p\u00ebr nj\u00eb mori institutesh, organizatash dhe mediash vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00eb\u00ebtare. Si aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr thuajse 20 vite, zt. Maliqi mes tjerash ka qen\u00eb bashk\u00ebthemelues dhe drejtues per disa vite i platform\u00ebs sbunker. N\u00eb vitin 2019 ai q\u00ebndroi p\u00ebr gjysm\u00eb viti n\u00eb Uashington D.C si p\u00ebrfitues i Reagan-Fascell Democracy Fello\u00ebship n\u00eb Fondin Komb\u00ebtar t\u00eb Demokracis\u00eb (NED) n\u00eb SHBA. Sot ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Grupit Strategjik p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor t\u00eb Fondacionit Heinrich B\u00f6ll (HBS) me baz\u00eb n\u00eb Berlin; pjes\u00eb e Task Forc\u00ebs rajonale t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor t\u00eb Institutit Republikan Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (IRI) dhe an\u00ebtar i Koalicionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Rip\u00ebrt\u00ebritje Demokratike (ICDR) t\u00eb Forumit 2000 n\u00eb Prag\u00eb. Zt. Maliqi ka mbaruar studimet master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Duke University (SHBA) dhe ato bachelor p\u00ebr shkenca politike dhe marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Bullgari."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/438"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5032"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9818,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5032\/revisions\/9818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5032"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}