{"id":5093,"date":"2016-05-26T10:35:18","date_gmt":"2016-05-26T08:35:18","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5093"},"modified":"2024-10-10T16:23:44","modified_gmt":"2024-10-10T14:23:44","slug":"borizani-ne-mozaik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/borizani-ne-mozaik\/","title":{"rendered":"Borizani n\u00eb mozaik"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>Borizani n\u00eb mozaik<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb shoqnin\u00eb shqiptare do gjana jan\u00eb marr\u00eb dhe m\u00ebsue \u2013 sikurse dhe pranue \u2013 pa u thellue ma shum\u00eb (tej). Kjo gja ka ndodh\u00eb n\u00eb segmentin kobzi t\u00eb qeverimit komunist shqiptar. A ma sakt\u00eb qeverimit enverist, q\u00eb shoi brezin e shejt\u00eb t\u00eb \u201930\u00ad\u201940-s s\u00eb bashku me klerin, si dhe rangje t\u00eb tjera sociale. Sot e k\u00ebsaj dite disa aspekte vijojn\u00eb me u marr\u00eb t\u00eb mir\u00ebqena, me sy mbyll\u00eb, si\u00e7 na ka hije. Form\u00eb e deminuimit \u2013 q\u00ebllimsi e ditun \u2013 t\u00eb geg\u00ebve si n\u00eb let\u00ebrsi, gjuh\u00eb, art, kinematografi etj., jan\u00eb edhe do gjurm\u00eb t\u00eb hershme n\u00eb Tiran\u00eb, por jo vet\u00ebm k\u00ebtu. Prej disave, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb mujt\u00eb me qen\u00eb t\u00eb vemendsh\u00ebm, asht vrejt\u00eb dominanca gjeogjuh\u00ebsore dhe politika e saj n\u00eb Shqipni. Kjo dihet.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb diktatur\u00ebs enveriste \u2013 t\u00eb k\u00ebtij k\u00eansi t\u00eb sh\u00ebmtuet \u2013 tradita gege u skajue, u tkurr dhe predominante doli njifar\u00eb kulture e \u201cre\u201e, e sajueme, njifar\u00eb plasteline e p\u00ebrgjakt\u00eb, me mb\u00ebshtetje n\u00eb tradit\u00ebn origjinare t\u00eb diktatorit. Pos gjuh\u00ebs, vaksin\u00ebs s\u00eb do geg\u00ebve q\u00eb pranuen me bujari a shtr\u00ebnges\u00eb politikat alternative t\u00eb koh\u00ebs (s\u2019asht nevoja me dhan\u00eb shembuj), anashkalimeve shkencore t\u00eb figura t\u00eb ndrituna si: \u00c7abej, Cipo, Xhuvani e do burra t\u00eb tjer\u00eb, dyt\u00ebsimi dhe arbitrariteti i dominanc\u00ebs s\u00eb nji sistemi gjuh\u00eb-kulturor, u vrejt kudo. K\u00ebshtu kishe mujt\u00eb me p\u00e1 byron\u00eb politike (raportet e zhdrejta t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit geg\u00eb vs. tosk\u00eb), let\u00ebrsin\u00eb, kineman\u00eb, teatrin, piktur\u00ebn etj. N\u00eb kinema mjafton me sjell\u00eb nd\u00ebrmend geg\u00ebt prifta e malsor\u00eb. Tipet artistik\u00eb i kemi familjar\u00eb. Mundeni me p\u00e1 denatyralitetin ligj\u00ebrimor t\u00eb kas\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb aktrimit t\u00eb Shkodr\u00ebs, si: Pjet\u00ebr Gjoka, Ndrek Luca, Gjon Karma, Ndrek\u00eb Shkjezi, Loro Kova\u00e7i e me radh\u00eb (renditja asht rastsore!) n\u00eb prodhimin e standardit, si\u00e7 edhe sot e k\u00ebsaj dite mund t\u00eb vrejm\u00eb. Shembull mundemi me marr\u00eb, \u2013 shembull apolitik dhe funksional, \u2013 z. Sali Berisha kur prodhon togun geg\u00eb\u00a0ue\u00a0q\u00eb pasohet nga dridh\u00ebsja e roticizueme r, tue dhan\u00eb k\u00ebshtu nji shemb\u00eblltyr\u00eb hibride: \u201cShtetet e Bashkuera\u201e, \u201ci sh\u00ebmtuer\u201e, \u201ci botuer\u201e, krahasime t\u00eb tilla: \u201csi qen i t\u00ebrbuer\u201e (shembulli i mbram\u00eb n\u00eb seanc\u00ebn parlamentare n\u00eb Kuvendin e Shqipnis\u00eb, dt. 19. 05. 2016, ora 14. 25). Mosrespektim t\u00eb standardit kemi dhe n\u00eb shum\u00eb fol\u00ebs lajmesh: v\u00ebnd, m\u00ebnd. Por kjo asht e pranishme dhe n\u00eb t\u00eb shkruem. Mjaft me p\u00e1 tabelat e parkimit p\u00ebr institucionet, 2\/3+1\u00a0v\u00ebnde! Dhe kjo \u00e7\u00ebshtje automatizimi dhe imponimi del, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb institucione ministrore n\u00eb Shqipni raporti jug-veri i t\u00eb punsuemve mundet me qen\u00eb 107 me 3.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb dal\u00eb tek thelbi i problematik\u00ebs&#8230; nd\u00ebr krasitjet enveriste n\u00eb kultur\u00ebn shqipe, ku p\u00ebr fat nuk ka pas\u00eb \u00e7ka me i ba let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb ekzilit (n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn tradita gege e ka mbajt\u00eb fitilin ndez\u00eb pa\u00e7ka bulshijve gjeo-religjional\u00eb-politik\u00eb t\u00eb komunizmit shqiptar), artet pamore kan\u00eb nji rezultante t\u00eb qart\u00eb. Bahet fjal\u00eb p\u00ebr mozaikun e Muzeut Historik Komb\u00ebtar.\u00a0Baj me dije se pretendimet e analiz\u00ebs kritike pamore jan\u00eb jasht\u00eb profesionalizmit dhe interesit tim.\u00a0N\u00eb 13 portrete q\u00eb gjenden n\u00eb at\u00eb mozaik, ka vet\u00ebm nji geg\u00eb me nji bori n\u00eb goj\u00eb, ku krejt shtatin e ka t\u00eb zan\u00eb nga pelerina e nji arbnori (e dalloj pa p\u00ebrkat\u00ebsi gjeografike\/gjuh\u00ebsore), dhe i duket ve\u00e7 maja e k\u00ebpuc\u00ebs me pak pjes\u00eb t\u00eb kamb\u00ebs diku. Kemi k\u00ebshtu borin\u00eb p\u00ebrball\u00eb letr\u00ebs (kart\u00ebs) s\u00eb Naimit, \u2013 portreti asht asosacion me autorin ton\u00eb komb\u00ebtar. Sigurisht do t\u00eb ishte Naimi kur Fishta ishte i groposun! Nd\u00ebr ilir\u00ebt, arbnor\u00ebt dhe komunist\u00ebt (t\u00eb t\u2019shtat\u00eb n\u00eb krahun e djatht\u00eb t\u00eb vepr\u00ebs: n\u00ebse ka ndonji fem\u00ebn q\u00eb p\u00ebrngjet me nji malsore, at\u00ebher\u00eb asht stilizue pa i ruejt\u00eb cil\u00ebsit\u00eb etnografike, dhe tue e shartue me estetik\u00ebn komuniste), gjendet i cunguem vizualisht dhe nji geg\u00eb borizan. Nuk besoj se nuk ka qen\u00eb e paramendueme.<\/p>\n<p>Nuk jam interesue p\u00ebr autor\u00ebsin\u00eb e punimit, as due. Me vler\u00eb asht rezultantja: fryt i koh\u00ebs. Kjo gjurm\u00eb, si\u00a0eshtna t\u00eb nji sistemi politik t\u00eb prolunguem\u00a0n\u00eb mes t\u00eb Shqipnis\u00eb, edhe mund ta ket\u00eb nji shpjegim. Shpjegimi asht tek venerimi enverian [ku p\u00ebr \u00e7udi delka e af\u00ebrt si substanc\u00eb fonetike:\u00a0enverim vs. venerim!], dhe tek mungesa e nderimit t\u00eb personave q\u00eb vuejt\u00ebn n\u00eb at\u00eb regjim. Nuk due me hy n\u00eb biseda se pse nuk ishte portreti i Anton Harapit, koh\u00ebn q\u00eb erdh Papa n\u00eb Shqipni dhe pse nuk jan\u00eb emnat e shum\u00eb personaliteteve n\u00eb auditor\u00ebt e fakulteteve shqiptare, apo momente t\u00eb tjera t\u00eb debatueshme. Sheji asht i duksh\u00ebm dit\u00ebn p\u00ebr diell! Natyra borizane e personazhit, natyrisht q\u00eb s\u2019duhet me na ndjell\u00eb p\u00ebr diskusione guerrile, por na len me kuptue se karta, letra ka shkue n\u00eb dor\u00ebn e nji vullneti politik q\u00eb mban dhe primatin e gjuh\u00ebs. Reminishenca t\u00eb tilla duhej t\u00eb ishin eleminue me koh\u00eb. Por \u00e7ka mundemi me than\u00eb, kur shtatorja e Stalinit asht p\u00ebrbri Galeris\u00eb s\u00eb Arteve n\u00eb Tiran\u00eb? Sigurisht, asht nji kujtes\u00eb historike e stalinizmit shqiptar.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Borizani n\u00eb mozaik N\u00eb shoqnin\u00eb shqiptare do gjana jan\u00eb marr\u00eb dhe m\u00ebsue \u2013 sikurse dhe pranue \u2013 pa u thellue ma shum\u00eb (tej). Kjo gja ka ndodh\u00eb n\u00eb segmentin kobzi t\u00eb qeverimit komunist shqiptar. A ma sakt\u00eb qeverimit enverist, q\u00eb shoi brezin e shejt\u00eb t\u00eb \u201930\u00ad\u201940-s s\u00eb bashku me klerin, si dhe rangje t\u00eb tjera [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":151,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[179],"class_list":["post-5093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":179,"user_id":151,"is_guest":0,"slug":"lisandri-kola","display_name":"Lisandri Kola","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-11-3.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-11-3.jpg"},"user_url":"","last_name":"Kola","first_name":"Lisandri","description":"Lisandri \u00ebsht\u00eb poet, p\u00ebrkthyes, studiues dhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb. \u00cbsht\u00eb fitues i \u00e7mimit t\u00eb madh \"At\u00eb Zef Pllumi\" n\u00eb fush\u00ebn e poezis\u00eb, p\u00ebr librin \"Fluturat vdesin n\u00eb maj\", q\u00eb u botua n\u00eb Prishtin\u00eb nga Dit' e Nat' n\u00eb vitin 2014. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/151"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5093"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8214,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5093\/revisions\/8214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5093"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}