{"id":5111,"date":"2016-04-27T11:13:19","date_gmt":"2016-04-27T09:13:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5111"},"modified":"2024-11-13T11:14:47","modified_gmt":"2024-11-13T09:14:47","slug":"fundi-i-shqiptarit-te-dehumanizuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/fundi-i-shqiptarit-te-dehumanizuar\/","title":{"rendered":"Fundi i shqiptarit t\u00eb dehumanizuar?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Fundjav\u00ebn e kaluar isha p\u00ebr vizit\u00eb n\u00eb Blagoevgrad, qytetin n\u00eb t\u00eb cilin bashk\u00eb me shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb gjat\u00eb viteve 2002-2006 studiova n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Bullgari (AUBG).<\/p>\n<p>Si komunitet shqiptar\u00ebsh, q\u00eb asokohe num\u00ebronte mbi tet\u00ebdhjet\u00eb student\u00eb nga Shqip\u00ebria dhe Kosova, jemi pritur shum\u00eb mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, si n\u00eb Universitet ashtu edhe n\u00eb qytet. Por duke qen\u00eb komuniteti numerikisht m\u00eb i madh jo-bullgar n\u00eb Universitet, edhe kemi l\u00ebn\u00eb shum\u00eb gjurm\u00eb. Jo vet\u00ebm n\u00eb rrafshin akademik, por edhe ne jet\u00ebn sociale e kulturore.<\/p>\n<p>Kemi nd\u00ebrtuar miq\u00ebsi me njer\u00ebz prej gjith\u00eb Europ\u00ebs lindore, t\u00eb cil\u00ebt kurr\u00eb nuk kan\u00eb njohur e ndoshta nuk do te njihnin shqiptar\u00eb po t\u00eb mos ishin pjes\u00eb e Universitetit, e t\u00eb cil\u00ebt edhe do t\u00eb binin pre e paragjykimeve dominuese p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e tyre, paragjykime k\u00ebto zakonisht negative.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjtin rol \u201cmini ambasadorll\u00ebku\u201d ndaj vendit besoj se e kan\u00eb luajtur dhe vazhdojn\u00eb ta luajn\u00eb edhe mij\u00ebra student\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb anek\u00ebnd bot\u00ebs, prej SHBA-ve e deri n\u00eb Indonezi e Australi.<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb komb t\u00eb vog\u00ebl si ky yni, ky lloj i komunikimit kulturor n\u00eb nivelin mikrosocializues me bashk\u00ebmoshatar\u00eb dhe profesionist\u00eb t\u00eb vendeve t\u00eb tjera, \u00ebsht\u00eb qen\u00ebsor p\u00ebr nd\u00ebrtimin e imazhit t\u00eb vendit dhe krijimin e kontakteve q\u00eb mund t\u00eb prodhojn\u00eb ndikim politik dhe ekonomik.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, nj\u00eb prej shkaqeve kryesore t\u00eb izolimit dhe dob\u00ebsimit politik t\u00eb shqiptar\u00ebve shekullin e shkuar ishte pik\u00ebrisht mungesa e k\u00ebtyre lloj kontakteve me elitat politike, kulturore dhe ekonomike t\u00eb vendeve per\u00ebndimore n\u00eb kohen kur ato ishin n\u00eb zenit t\u00eb hegjemonis\u00eb s\u00eb tyre bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Me p\u00ebrjashtim t\u00eb ndonj\u00eb figure nga pjesa e par\u00eb e shekullit \u2013 si psh. Faik Konica, Fan Noli apo Eqrem Bej Vlora \u2013 q\u00eb ishin t\u00eb shkolluar mir\u00eb dhe intelektualisht t\u00eb barabart\u00eb me elitat e vendeve per\u00ebndimore (por q\u00eb injoroheshin n\u00eb mesin ton\u00eb), si shqiptar\u00eb nuk kishim njer\u00ebz q\u00eb mund t\u00eb mbronin kauz\u00ebn ton\u00eb denj\u00ebsisht n\u00eb sallonet ku nd\u00ebrtohej opinioni i elitave dhe ku merreshin vendimet. N\u00eb k\u00ebto nivele, shqiptar\u00ebt njiheshin fare pak, ose njiheshin nga prizmi i propagand\u00ebs s\u00eb fqinj\u00ebve.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa sot, p\u00ebrve\u00e7 rritjes s\u00eb komunikimeve n\u00eb nivelin mikrosocial p\u00ebrmes student\u00ebve dhe emigrant\u00ebve, me gjas\u00eb kemi hyr\u00eb edhe n\u00eb epok\u00ebn e komunikimit kulturor dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb imazhit n\u00eb nivelin makrosocial.<\/p>\n<p>M\u00eb konkretisht, e kam fjal\u00ebn p\u00ebr fillimin e shp\u00ebrthimit t\u00eb shqiptar\u00ebve, kryesisht atyre t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb sken\u00ebn rajonale dhe bot\u00ebrore t\u00eb pop kultur\u00ebs dhe sportit \u2013 e q\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e medias masive jan\u00eb dy prej forcave kryesore n\u00eb form\u00ebsimin e opinionit publik dhe imazhit.<\/p>\n<p>Kush mund t\u00eb mendoj\u00eb sot p\u00ebr Argjentin\u00ebn pa iu kujtuar Lionel Mesi, apo p\u00ebr Barbadosin \u00a0pa iu kujtuar Rihanna? Kush mund ta zhvesh emocionalisht perceptimin p\u00ebr shtetin nga p\u00eblqimi p\u00ebr figurat n\u00eb fjal\u00eb?<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, ajo q\u00eb me la p\u00ebrshtypje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb Blagoevgrad &#8211; e q\u00eb dallonte shum\u00eb prej koh\u00ebs s\u00eb studimeve, kur e vetmja gj\u00eb shqiptare ishim ne student\u00ebt, ishte fakti se kudo q\u00eb sillesha &#8211; n\u00eb restorante, n\u00eb burektore dhe n\u00eb dyqane \u2013 nga altoparlant\u00ebt d\u00ebgjoja Era Istrefin me Bon Bon, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nat\u00ebn n\u00eb klube d\u00ebgjoje k\u00ebng\u00ebt e fundit nga Rita Ora dhe Dua Lipa. Madje dikush m\u00eb tha se e kish d\u00ebgjuar edhe nj\u00eb k\u00ebng\u00eb hip-hop n\u00eb shqip.<\/p>\n<p>Muajt e fundit m\u00eb ishte krijuar p\u00ebrshtypja se mediat tona po e zmadhonin pak suksesin nd\u00ebrkomb\u00ebtar te Er\u00ebs dhe Duas. Por ky qytet provincial i Bullgaris\u00eb ma d\u00ebshmoi te kund\u00ebrt\u00ebn.<\/p>\n<p>P\u00ebrvoja e k\u00ebsaj fundjave m\u00eb rikujtoi se p\u00ebrve\u00e7 izolimit n\u00eb bot\u00eb, gjat\u00eb shekullit t\u00eb fundit kemi qen\u00eb shum\u00eb t\u00eb izoluar si popull, madje edhe karshi rajonit, n\u00eb aspektin e komunikimit t\u00eb asaj q\u00eb ndodh n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn ton\u00eb kulturore.<\/p>\n<p>Kjo kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve gjuh\u00ebsore dhe paragjykimeve t\u00eb popujve t\u00eb rajonit ndaj \u00e7do gj\u00ebje shqiptare (dhe anasjelltas).<\/p>\n<p>Te gjith\u00eb besoj e keni p\u00ebrjetuar dhe vazhdoni ta p\u00ebrjetoni racizmin dhe p\u00ebr\u00e7mimin kur udh\u00ebtoni n\u00eb rajon dhe identifikoheni si shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr at\u00eb racizmin q\u00eb buron nga mosnjohja dhe nga dehumanizimi q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shqiptarit nga projektet fashiste dhe p\u00ebrqasja e tyre orientaliste \u2013 nga projektimi i shqiptarit si \u201cnjeri me bisht\u201d apo \u201ckancer otoman\u201d q\u00eb duhet zhdukur prej k\u00ebndej.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebt\u00eb fundjav\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ndjeva se n\u00eb k\u00ebto rrethana t\u00eb reja t\u00eb liris\u00eb, globalizimit dhe \u201cmasmedias\u201d, shqiptari m\u00eb n\u00eb fund ka filluar t\u00eb rikthehet te brezat e rinj t\u00eb Ballkanit, i ndrysh\u00ebm prej imazhit t\u00eb tij t\u00eb dehumanizuar nga mosnjohja dhe propagandat fashiste.<\/p>\n<p>Hera e fundit kur shqiptari njihej si figur\u00eb e stereotipizuar n\u00eb vendet e rajonit ishte n\u00eb periudh\u00ebn osmane, kryesisht si administrator i perandoris\u00eb. N\u00eb Bullgari, p.sh., Ismail Qemali, kishte qen\u00eb guvernator i qytetit bregdetar t\u00eb Varn\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb pozicionit t\u00eb n\u00ebnshtruar politik dhe barrierave gjuh\u00ebsore, stereotipi i shqiptarit n\u00eb ish-Jugosllavi, ishte ai i nj\u00eb furrxhiu, pronari \u00ebmb\u00ebltoresh, ushtaraku asocial n\u00eb kazerma, e aty k\u00ebtu edhe si futbollist i rrall\u00eb (psh. Vokrri) apo aktor (psh. Bekim Fehmiu).<\/p>\n<p>Tash n\u00eb epok\u00ebn e Pax Americana shqiptari\/ja i lir\u00eb po rikthehet n\u00eb rajon p\u00ebrmes gjuh\u00ebs s\u00eb re unifikuese \u2013 anglishtes \u2013 dhe talentit t\u00eb tij\/saj p\u00ebr zbavitje, duke i b\u00ebr\u00eb bullgar\u00ebt t\u00eb k\u00ebrcejn\u00eb e t\u00eb k\u00ebndojn\u00eb vargje n\u00eb shqip.<\/p>\n<p>Po rikthehet edhe si sportist pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb kampionat europian. Si artist garues n\u00eb Oskar dhe n\u00eb Bienalen e Venedikut. N\u00eb nivelin mikro po rikthehet edhe si shkenc\u00ebtar dhe studiues p\u00ebrmes student\u00ebve e profesor\u00ebve n\u00ebp\u00ebr auditor\u00ebt e bot\u00ebs. Dhe kjo po vazhdon dhe do vazhdoje tutje, deri n\u00eb dit\u00ebn (me gjas\u00eb akoma t\u00eb larg\u00ebt) kur t\u00eb kthehet s\u00ebrish edhe si administrator, k\u00ebsaj here si komisioner i BE-s\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fundjav\u00ebn e kaluar isha p\u00ebr vizit\u00eb n\u00eb Blagoevgrad, qytetin n\u00eb t\u00eb cilin bashk\u00eb me shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb gjat\u00eb viteve 2002-2006 studiova n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Bullgari (AUBG). Si komunitet shqiptar\u00ebsh, q\u00eb asokohe num\u00ebronte mbi tet\u00ebdhjet\u00eb student\u00eb nga Shqip\u00ebria dhe Kosova, jemi pritur shum\u00eb mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, si n\u00eb Universitet ashtu edhe n\u00eb qytet. [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":438,"featured_media":9659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1104,1727],"ppma_author":[985],"class_list":["post-5111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kombi","tag-shqiptaret"],"authors":[{"term_id":985,"user_id":438,"is_guest":0,"slug":"agon-maliqi","display_name":"Agon Maliqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Headshot-copy-3-1-scaled-e1721289936673.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Maliqi","first_name":"Agon","description":"Agon Maliqi \u00ebsht\u00eb studiues, analist dhe aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile nga Prishtina, me banim n\u00eb Tiran\u00eb. Prej disa vitesh ai punon si k\u00ebshill\u00ebtar dhe studies i pavarur i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb siguris\u00eb, paqes dhe demokracis\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor p\u00ebr nj\u00eb mori institutesh, organizatash dhe mediash vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00eb\u00ebtare. Si aktivist i shoq\u00ebris\u00eb civile t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr thuajse 20 vite, zt. Maliqi mes tjerash ka qen\u00eb bashk\u00ebthemelues dhe drejtues per disa vite i platform\u00ebs sbunker. N\u00eb vitin 2019 ai q\u00ebndroi p\u00ebr gjysm\u00eb viti n\u00eb Uashington D.C si p\u00ebrfitues i Reagan-Fascell Democracy Fello\u00ebship n\u00eb Fondin Komb\u00ebtar t\u00eb Demokracis\u00eb (NED) n\u00eb SHBA. Sot ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Grupit Strategjik p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor t\u00eb Fondacionit Heinrich B\u00f6ll (HBS) me baz\u00eb n\u00eb Berlin; pjes\u00eb e Task Forc\u00ebs rajonale t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor t\u00eb Institutit Republikan Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (IRI) dhe an\u00ebtar i Koalicionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Rip\u00ebrt\u00ebritje Demokratike (ICDR) t\u00eb Forumit 2000 n\u00eb Prag\u00eb. Zt. Maliqi ka mbaruar studimet master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Duke University (SHBA) dhe ato bachelor p\u00ebr shkenca politike dhe marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Bullgari."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/438"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5111"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10113,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5111\/revisions\/10113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5111"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}