{"id":5135,"date":"2016-04-15T16:46:10","date_gmt":"2016-04-15T14:46:10","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5135"},"modified":"2024-12-18T15:16:24","modified_gmt":"2024-12-18T13:16:24","slug":"mesimi-mbi-fete-ne-shkolla-kunderthenes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/mesimi-mbi-fete-ne-shkolla-kunderthenes\/","title":{"rendered":"M\u00ebsimi mbi fet\u00eb n\u00eb shkolla &#8211; kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px; font-family: georgia, palatino;\">Me iden\u00eb p\u00ebr m\u00ebsime mbi fen\u00eb n\u00eb shkolla, antagonizmi i p\u00ebrbotsh\u00ebm nd\u00ebrmjet shkenc\u00ebs dhe fes\u00eb, rritet n\u00eb p\u00ebrmasa enorme, p\u00ebr vet\u00eb faktin se mb\u00ebshtet\u00ebsit e t\u00eb par\u00ebs japin shpjegim empirik-faktik p\u00ebr bot\u00ebn apo fenomenet, teksa t\u00eb dyt\u00ebt jan\u00eb partizan\u00eb t\u00eb shpjegimit joempirik q\u00eb lidhet me bot\u00ebn e p\u00ebrtejme dhe ekzistenc\u00ebn e forcave t\u00eb padukshme q\u00eb kontrollojn\u00eb bot\u00ebn, respektivisht njer\u00ebzimin. Shoq\u00ebria shqiptare ka nevoj\u00eb t\u00eb m\u00ebsohet t\u00eb mendoj, e kjo nuk arrihet n\u00eb rast t\u00eb p\u00ebrpjekjes p\u00ebr t\u00eb turbulluar mendimin n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrfshirjes n\u00eb kurrikula shkollore t\u00eb aspekteve religjioze.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Si nj\u00eb vend me nivel infantil n\u00eb shkenc\u00eb dhe inovacion, m\u00ebsimi mbi fet\u00eb do ta dogmatizoj\u00eb t\u00eb menduarit dhe shkollat gradualisht do t`i brend\u00ebsojn\u00eb elementet e objekteve t\u00eb kultit, p\u00ebr vet\u00eb faktin se ky m\u00ebsim do t\u00eb tejkaloj\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr njohje formale t\u00eb leksioneve p\u00ebr fet\u00eb, duk\u00eb b\u00ebr\u00eb hapa progresiv drejti indoktrinimit. Ky veprim paraqet rast tipik t\u00eb p\u00ebrmbysjes s\u00eb rendit, kur homo scholasticusit ia z\u00eb vendin homo religious. N\u00eb filmin \u201cAgora\u201d, shpjegohet m\u00eb s\u00eb miri relacioni nd\u00ebrmjet religjiozitetit dhe tendenc\u00ebs p\u00ebr liri t\u00eb mendimit, p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb bazuar n\u00eb dije, por jo n\u00eb dogma religjioze. Propozimet ad hoc, q\u00eb l\u00ebnda e m\u00ebsimit mbi fet\u00eb t\u00eb futet n\u00eb shkolla jan\u00eb kund\u00ebrpesh\u00eb e gabuar e ekstremizmit fetar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Qasja k\u00ebsisoj nd\u00ebrton nj\u00eb konkurrenc\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr ndaj interpretimit shkencor mbi fenomenet jet\u00ebsore dhe krijon terren p\u00ebr shtrirje mendimit dogmatik. K\u00ebsisoj, n\u00eb nj\u00eb vend me t\u00eb ardhme krejt\u00ebsisht t\u00eb pasigurt, t\u00eb frikshme, kjo l\u00ebnd\u00eb do t`i mund\u00ebsoj nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb besojn\u00eb n\u00eb di\u00e7ka mbinatyrore, t\u00eb padukshme, sepse ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e dukshme, tok\u00ebsore \u00ebsht\u00eb e pashpres\u00eb. N\u00ebse ekstremizmi fetar \u00ebsht\u00eb prodhim i fes\u00eb at\u00ebher\u00eb logjikisht \u00ebsht\u00eb problem t\u00eb mendohet shp\u00ebtimi nga vet\u00eb feja. Propozimet e tilla, t\u00eb ambalazhuara n\u00ebn petkun e zhvillimit t\u00eb mendimit mbi toleranc\u00ebn fetare, prodhojn\u00eb nj\u00eb situat\u00eb falso, prej s\u00eb cil\u00ebs zhvillohet intoleranca, por edhe predominimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Nga ky shkak, futja e m\u00ebsimit mbi fet\u00eb \u00ebsht\u00eb goditje n\u00eb vlerat e etabluara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare, e cila ka arritur deri tash ta ruaj\u00eb deri diku ndikimin nga feja. Jo pse njer\u00ebzit nuk duhet t\u00eb ken\u00eb njohuri p\u00ebr fen\u00eb, porse m\u00ebsime t\u00eb tilla mund t\u00eb marrin, n\u00eb shkolla apo institucione p\u00ebrkat\u00ebse religjioze. N\u00eb parim, tendenca p\u00ebr futjen e m\u00ebsimit mbi fen\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim pararend\u00ebs, m\u00eb i but\u00eb karshi k\u00ebrkesave p\u00ebr legalizimin e shamis\u00eb. E para do ta pasoj\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn, apo edhe k\u00ebrkesa t\u00eb tjera t\u00eb k\u00ebsaj natyre n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb pakonsoliduar e ku secili m\u00ebton t\u00eb jet\u00eb bart\u00ebs i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Prandaj, bazuar n\u00eb k\u00ebto rrethana, duke refuzuar \u00e7far\u00ebdo krahasimi me shtete t\u00eb tjera me demokraci t\u00eb konsoliduar, tendenca p\u00ebr t`i b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb t\u00eb sistemit arsimor njohurit\u00eb mbi fen\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb l\u00ebnde t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, e \u00e7an kohezionin social t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare, sado q\u00eb ai tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb plasaritur n\u00eb shum\u00eb vende. N\u00ebse m\u00ebsimi mbi fet\u00eb n\u00eb shkolla, ritualet dhe manifestimet religjioze n\u00eb sheshe publike, nuk e cenojn\u00eb laicitetin e shtetit, at\u00ebher\u00eb pse duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb n\u00eb Kushtetut\u00eb p\u00ebrkufizimi p\u00ebr shtetin laik? Periodikisht, asnj\u00ebher\u00eb mbi 40 p\u00ebr qind e maturant\u00ebve kosovar nuk kan\u00eb arritur ta kalojn\u00eb testin e matur\u00ebs. N\u00eb k\u00ebto kushte, t\u00eb futet m\u00ebsim mbi fet\u00eb n\u00eb shkolla \u00ebsht\u00eb paradoks, teksa niveli i dijeve bazike \u00ebsht\u00eb trishtues. Prandaj, t\u00eb dy shtetet, Kosova dhe Shqip\u00ebria, m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ta rrisin cil\u00ebsin\u00eb n\u00eb l\u00ebnd\u00ebt aktuale q\u00eb kan\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit, sesa t\u00eb shtojn\u00eb t\u00eb reja q\u00eb s`u hyjn\u00eb n\u00eb pun\u00eb n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebri. N\u00ebse duhet gjithsesi nx\u00ebn\u00ebsit t\u00eb ken\u00eb informacione triviale p\u00ebr fet\u00eb, b\u00ebjeni nj\u00eb modul n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb edukat\u00ebs qytetare, por mos nd\u00ebrtoni premisa p\u00ebr ta trazuar shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare, e cila n\u00eb esenc\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb tolerante, q\u00eb e ka fatkeq\u00ebsi ndarjen n\u00eb tri fe dhe q\u00eb n\u00eb kontekstin socio-kulturor l\u00ebkund\u00eb themelet e shoq\u00ebris\u00eb sekulare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Nx\u00ebn\u00ebsit duhet t\u00eb arsimohen dhe edukohen mbi baz\u00ebn e fakteve (shkenc\u00ebs), por jo t\u00eb ndjenjave (fes\u00eb). N\u00ebse feja dhe njohurit\u00eb mbi t\u00eb i p\u00ebrkasin sfer\u00ebs personale, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb e pakuptimt\u00eb tendenca q\u00eb ajo t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e diskursit publik, aq m\u00eb pak t\u00eb shkollave. \u00c7\u00ebshtjet q\u00eb i p\u00ebrkasin besimit dhe fes\u00eb p\u00ebrfundimisht duhet t\u00eb mbeten n\u00eb suaza t\u00eb p\u00ebrcaktimit personal, si nj\u00eb parakusht p\u00ebr mbrojtjen e sekularitetit t\u00eb shtetit dhe normalitetit. Si do ta shpjegonin ligj\u00ebruesit e m\u00ebsimeve mbi fet\u00eb, Teorin\u00eb e Evolucionit t\u00eb Darwinit, teksa dy fet\u00eb dominante n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare: islami dhe krishterimi e refuzojn\u00eb kategorikisht at\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">N\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb till\u00eb, n\u00eb nj\u00eb ndeshje kaq serioze nd\u00ebrmjet shkenc\u00ebs dhe fes\u00eb, k\u00ebta nx\u00ebn\u00ebs potencialisht do t\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb detonator t\u00eb themeleve sekulare n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare. Me k\u00ebt\u00eb qasje, antagonizmi i p\u00ebrbotsh\u00ebm nd\u00ebrmjet shkenc\u00ebs dhe fes\u00eb, rritet n\u00eb p\u00ebrmasa enorme, p\u00ebr vet\u00eb faktin se mb\u00ebshtet\u00ebsit e t\u00eb par\u00ebs japin shpjegim empirik-faktik p\u00ebr bot\u00ebn apo fenomenet, teksa t\u00eb dyt\u00ebt jan\u00eb partizan\u00eb t\u00eb shpjegimit joempirik q\u00eb lidhet me bot\u00ebn e p\u00ebrtejme dhe ekzistenc\u00ebn e forcave t\u00eb padukshme q\u00eb kontrollojn\u00eb bot\u00ebn, respektivisht njer\u00ebzimin. Prandaj, nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsishme q\u00eb disa p\u00ebrfaq\u00ebsues fetar kur flasin p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj l\u00ebnde n\u00eb shkolla, analogjin\u00eb e b\u00ebjn\u00eb me patologjit\u00eb sociale, t\u00eb cilat ata i paraqesin si t\u00eb tilla. Kjo sforcohet duke p\u00ebrdorur frik\u00ebn si mjet kundrejt prind\u00ebrve, rrjedhimisht gjith\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, p\u00ebr rrezikun e presupozuar nga rrjedhat moderne t\u00eb zhvillimit shoq\u00ebror.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Kur k\u00ebsaj i shtohet edhe pasiguria e funksionimit t\u00eb shtetit, prind\u00ebrit- shoq\u00ebria gjithsesi, vetvetiu do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb prir\u00eb q\u00eb brezin e ri ta\u00a0 orientojn\u00eb drejt fes\u00eb si mekaniz\u00ebm kontrolli, porse jo drejt kultivimit t\u00eb mendimit t\u00eb pavarur p\u00ebr aspekte t\u00eb gjith\u00ebmbarshme shoq\u00ebrore. Praktikisht, m\u00ebsimi mbi fet\u00eb n\u00eb shkolla, thellon edhe m\u00eb hendekun dhe shkakton nj\u00eb antagoniz\u00ebm n\u00eb relacion nd\u00ebrmjet sfer\u00ebs publike dhe asaj private. Nga kjo premis\u00eb, shkolla dhe feja, mund ta vazhdojn\u00eb bashk\u00ebzistenc\u00ebn, gjithnj\u00eb duke respektuar linj\u00ebn ndar\u00ebse n\u00eb mes tyre si nj\u00eb parakusht p\u00ebr normalitet.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me iden\u00eb p\u00ebr m\u00ebsime mbi fen\u00eb n\u00eb shkolla, antagonizmi i p\u00ebrbotsh\u00ebm nd\u00ebrmjet shkenc\u00ebs dhe fes\u00eb, rritet n\u00eb p\u00ebrmasa enorme, p\u00ebr vet\u00eb faktin se mb\u00ebshtet\u00ebsit e t\u00eb par\u00ebs japin shpjegim empirik-faktik p\u00ebr bot\u00ebn apo fenomenet, teksa t\u00eb dyt\u00ebt jan\u00eb partizan\u00eb t\u00eb shpjegimit joempirik q\u00eb lidhet me bot\u00ebn e p\u00ebrtejme dhe ekzistenc\u00ebn e forcave t\u00eb padukshme q\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":418,"featured_media":7963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[680,664,703],"ppma_author":[816],"class_list":["post-5135","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-education","tag-kosovo","tag-religion"],"authors":[{"term_id":816,"user_id":418,"is_guest":0,"slug":"sibel-halimi","display_name":"Sibel Halimi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg"},"user_url":"","last_name":"Halimi","first_name":"Sibel","description":"Sibel Halimi ka mbaruar studimet MA n\u00eb departamentin e Sociologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Aktualisht \u00ebsht\u00eb e angazhuar si ligj\u00ebruese n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn \u201cStudime gjinore\u201d, n\u00eb Departamentin e Filozofis\u00eb si dhe asistent profesore p\u00ebr grup l\u00ebnd\u00ebsh n\u00eb departamentin e sociologjis\u00eb n\u00eb Fakultetin Filozofik."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/418"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5135"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11356,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5135\/revisions\/11356"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5135"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}