{"id":5162,"date":"2016-05-27T16:54:58","date_gmt":"2016-05-27T14:54:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5162"},"modified":"2024-12-16T16:10:37","modified_gmt":"2024-12-16T14:10:37","slug":"edhe-sa-vjet-deri-ne-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/edhe-sa-vjet-deri-ne-be\/","title":{"rendered":"Edhe sa vjet deri n\u00eb BE?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">Komisioni Europian m\u00eb n\u00eb fund rekomandoi heqjen e vizave p\u00ebr kosovar\u00ebt. Por sa larg \u00ebsht\u00eb Bashkimi Europian (BE) nga Kosova? Edhe sa vite i duhen Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb arritur standardin e jetes\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb? N\u00eb k\u00ebto rreshta, nuk do t\u00eb b\u00ebj kushedi \u00e7far\u00eb analize, por vet\u00ebm do t\u00eb luaj pak me numra dhe t\u2019i shohim k\u00ebta numra n\u00eb nj\u00eb perspektiv\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>K\u00ebt\u00eb vit rritja ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb pritet t\u00eb jet\u00eb diku rreth 3.5% &#8211; matur n\u00eb bruto produktin vendor p\u00ebr kok\u00eb banori n\u00eb dollar t\u00eb vitit 2005. N\u00eb mesatare, pas kriz\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare financiare t\u00eb vitit 2008, Kosova \u00ebsht\u00eb rritur rreth 4.9% n\u00eb vit, nd\u00ebrsa n\u00eb vitet pas kriz\u00ebs rritja mesatare vjetore \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar n\u00eb 2.3% n\u00eb vit. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, n\u00eb periudh\u00ebn 2002-2014 rritja mesatare vjetore ka qen\u00eb 3.4%. P\u00ebr BE-n\u00eb kjo rritje ka qen\u00eb diku rreth 1% n\u00eb vit (2.3% n\u00eb vit p\u00ebr periudh\u00ebn para kriz\u00ebs dhe -0.06% pas kriz\u00ebs).<\/p>\n<p>Pra gjat\u00eb t\u00eb dy periudhave Kosova \u00ebsht\u00eb rritur p\u00ebr rreth 2.5 pik\u00eb t\u00eb p\u00ebrqindjes m\u00eb shpejt s\u00eb BE-ja. E meq\u00eb Kosova po rritet m\u00eb shpejt, kjo n\u00ebnkupton q\u00eb Kosova \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr arritjen e standardit t\u00eb jetes\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb \u2013 pra jemi rrug\u00ebs s\u00eb konvergjenc\u00ebs. Por sa koh\u00eb do t\u00eb marr\u00eb kjo rrug\u00eb? Grafika m\u00eb posht\u00eb tregon disa skenar\u00eb. N\u00eb t\u00eb gjitha skenar\u00ebt \u00ebsht\u00eb supozuar q\u00eb BE-ja do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb rritet rreth 1% n\u00eb vit, nd\u00ebrsa skenar\u00ebt p\u00ebr Kosov\u00ebn ndryshojn\u00eb. N\u00ebse gj\u00ebrat vazhdojn\u00eb si\u00e7 kan\u00eb qen\u00eb k\u00ebto 15 vitet e fundit, dhe Kosova rritet 3.5% n\u00eb vit, at\u00ebher\u00eb Kosova do t\u00eb ket\u00eb standardin e BE-s\u00eb n\u00eb vitin e larg\u00ebt 2111 &#8211; me fjal\u00eb tjera pas 95 viteve. Nuk e di p\u00ebr ju, por p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse ndodh\u00eb ndonj\u00eb mrekulli mjek\u00ebsore, deri at\u00ebher\u00eb besoj q\u00eb do t\u00eb kem sh\u00ebrbyer si ushqimi kryesor i fest\u00ebs s\u00eb krimbave dhe baktereve n\u00ebntok\u00ebsore. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, duhet t\u00eb ceket q\u00eb mesatarja e BE-s\u00eb p\u00ebrfshin standardin e jetes\u00ebs s\u00eb Bullgaris\u00eb, Rumanis\u00eb, dhe Greqis\u00eb \u2013 vende shum\u00eb m\u00eb t\u00eb varfra se Europa per\u00ebndimore. P\u00ebr t\u00eb arritur tek standardi i jetes\u00ebs s\u00eb Gjermanis\u00eb s\u00eb sotme, Kosov\u00ebs i duhen af\u00ebrsisht edhe 75 vite!<\/p>\n<p>[Image]<\/p>\n<p><em>1. Burimi i t\u00eb dh\u00ebnave: Banka Bot\u00ebrore. Kalkulimi p\u00ebr t\u00eb ardhmen \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga autori.<\/em><\/p>\n<p>N\u00ebse, megjithat\u00eb, ritmi i rritjes mbetet ky i 5 viteve t\u00eb fundit, pra 2.5% n\u00eb vit, n\u00eb vitin 2111 standardi i jetes\u00ebs s\u00eb kosovar\u00ebve do t\u00eb jet\u00eb aq i lart\u00eb sa \u00ebsht\u00eb standardi i jetes\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb sot. Por n\u00ebse ndodh ajo \u00e7far\u00eb nuk ka ndodhur k\u00ebto vite dhe Kosova rritet mesatarisht 4.5% n\u00eb vit (nd\u00ebrsa BE me 1%), BE do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb af\u00ebr: konvergjenca me BE-n\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb vitin 2083.<\/p>\n<p>Disa mund t\u00eb m\u00eb akuzojn\u00eb p\u00ebr pesimiz\u00ebm, p\u00ebr faktin q\u00eb n\u00eb vend se t\u00eb zgjedh nj\u00ebsin\u00eb mat\u00ebse bruto produktin vendor p\u00ebr kok\u00eb banori me parimin e fuqis\u00eb bler\u00ebse kam vendosur t\u00eb zgjedh pa parimin e fuqis\u00eb bler\u00ebse. Dallimi nd\u00ebrmjet k\u00ebtyre dy indikator\u00ebve \u00ebsht\u00eb q\u00eb parimi i fuqis\u00eb bler\u00ebse p\u00ebrfshin diferenc\u00ebn e kostos s\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb vende. P\u00ebr shembull, n\u00eb Kosove nj\u00eb burr\u00eb pren flok\u00ebt p\u00ebr 3-4 euro, nd\u00ebrsa n\u00eb BE do t\u00eb duhej t\u00eb paguante s\u00eb paku 15 euro. Pra, n\u00ebse marrim parasysh koston e jetes\u00ebs, Kosova i ka pun\u00ebt shum\u00eb m\u00eb mir\u00eb sesa \u00e7far\u00eb na thon\u00eb numrat e BVP p\u00ebr kok\u00eb banori dhe si rezultat BE-ja nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq larg.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nuk besoj q\u00eb parimi i fuqis\u00eb bler\u00ebse \u00ebsht\u00eb indikatori i duhur. Kjo p\u00ebr faktin q\u00eb me zhvillimin ekonomik rritet edhe kostoja e jetes\u00ebs. Zakonisht, kostot e sektor\u00ebve q\u00eb nuk tregtohen dhe q\u00eb p\u00ebrdorin intenzivisht fuqin\u00eb pun\u00ebtore kan\u00eb tendenc\u00eb q\u00eb rriten me zhvillimin ekonomik. Edhe pse puna e berberit mbetet e nj\u00ebjt\u00eb si n\u00eb ekonomi t\u00eb varfra ashtu edhe t\u00eb pasura, n\u00eb ekonomi t\u00eb pasura nj\u00eb person ka shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb opsione pun\u00ebsimi dhe me pagesa shum\u00eb m\u00eb t\u00eb larta. Por meq\u00eb nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojm\u00eb berber\u00ebt me robot\u00eb (se paku jo deri m\u00eb tani) dhe na duhen gjithqysh sh\u00ebrbimet e berber\u00ebve, at\u00ebher\u00eb edhe sh\u00ebrbimet e berber\u00ebve do t\u00eb shtrenjtohen. Po ashtu, n\u00ebse nivelet e t\u00eb ardhurave n\u00eb bot\u00eb mbeten kaq t\u00eb ndryshme, at\u00ebher\u00eb edhe kostoja e jetes\u00ebs do t\u00eb rritet bashk\u00eb me zhvillimin ekonomik. Kjo p\u00ebr arsye se shteti n\u00eb zhvillim fillon e prodhon produkte me vler\u00eb t\u00eb shtuar m\u00eb t\u00eb madhe, nd\u00ebrsa produktet me vler\u00eb t\u00eb shtuar m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl mund t\u2019i importoj\u00eb nga vende q\u00eb kan\u00eb fuqin\u00eb m\u00eb t\u00eb lir\u00eb pun\u00ebtore. Por meq\u00eb sh\u00ebrbimet e berber\u00ebve nuk mund t\u00eb blihen nga vendet tjera, at\u00ebher\u00eb \u00e7mimet e k\u00ebtyre sh\u00ebrbimeve rriten n\u00eb relacion me \u00e7mimet e prodhimeve tjera.<\/p>\n<p>Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, ja po e shohim \u00e7far\u00eb ndodh edhe n\u00eb rastin q\u00eb e p\u00ebrdorim parimin e fuqis\u00eb bler\u00ebse. N\u00ebn skenar\u00ebt e nj\u00ebjt\u00eb si m\u00eb lart, shohim q\u00eb Kosova do t\u2019i bashkohet BE-s\u00eb n\u00eb aspektin e standardit t\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb vitin 2071, apo pas 55 viteve. Do ta mb\u00ebrrij\u00eb shum\u00eb m\u00eb shpejt k\u00ebt\u00eb standard n\u00ebse rritet rreth 4.5% n\u00eb vit, apo m\u00eb sakt\u00eb n\u00eb vitin 2055; dhe do t\u00eb ket\u00eb standardin e BE-s\u00eb sot n\u00eb vitin 2071 n\u00ebse rritja zvog\u00eblohet n\u00eb 2.5% n\u00eb vit. Pra n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, situata \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb pozitive.<\/p>\n<p>[Image]<\/p>\n<p><em>2. Burimi i t\u00eb dh\u00ebnave: Banka Bot\u00ebrore. Kalkulimi p\u00ebr t\u00eb ardhmen \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga autori.<\/em><\/p>\n<p>Disa tjer\u00eb mund t\u00eb m\u00eb thon\u00eb q\u00eb po e barazoj standardin e jetes\u00ebs me Bruto Produktin Vendor dhe q\u00eb standardi jet\u00ebsor p\u00ebrfshin shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb \u2013 si gjendjen ambientale, sh\u00ebndet\u00ebsore, pabarazin\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhura, etj. \u2013 se mir\u00ebqenia materiale. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb pajtohem plot\u00ebsisht, por kjo mbetet tem\u00eb p\u00ebr her\u00ebn tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>E fillova k\u00ebt\u00eb shkrim me liberalizimin e vizave, por p\u00ebrfundova me shum\u00eb p\u00ebrqindje dhe vite. Liberalizmi i vizave \u00ebsht\u00eb sigurisht lajm tejet pozitiv p\u00ebr Kosov\u00ebn. E megjithat\u00eb, Kosov\u00ebs i duhet rritje m\u00eb e madhe ekonomike. Shpesh \u00ebsht\u00eb krahasuar rritja e Kosov\u00ebs me vendet fqinj apo edhe me vet\u00eb BE-n\u00eb, por t\u00eb rritet ekonomia n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin rit\u00ebm me vendet fqinj apo europiane \u00ebsht\u00eb d\u00ebshtim duke pasur parasysh baz\u00ebn e ul\u00ebt t\u00eb t\u00eb ardhurave fillestare. Gjithashtu, n\u00eb diskursin publik shpesh nj\u00eb p\u00ebrqind m\u00eb shum\u00eb a nj\u00eb p\u00ebrqind m\u00eb pak nuk b\u00ebn shum\u00eb dallim sa i p\u00ebrket rritjes ekonomike, por n\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre grafeve shihet q\u00eb diferenca \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt shum\u00eb e madhe. Europa \u00ebsht\u00eb larg, mir\u00ebpo me rritje nj\u00eb p\u00ebrqind m\u00eb t\u00eb madhe Europa afrohet se paku 10 vite m\u00eb af\u00ebr.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Komisioni Europian m\u00eb n\u00eb fund rekomandoi heqjen e vizave p\u00ebr kosovar\u00ebt. Por sa larg \u00ebsht\u00eb Bashkimi Europian (BE) nga Kosova? Edhe sa vite i duhen Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb arritur standardin e jetes\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb? N\u00eb k\u00ebto rreshta, nuk do t\u00eb b\u00ebj kushedi \u00e7far\u00eb analize, por vet\u00ebm do t\u00eb luaj pak me numra dhe t\u2019i shohim [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":259,"featured_media":10596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1043,972],"ppma_author":[1983],"class_list":["post-5162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-be","tag-kosove"],"authors":[{"term_id":1983,"user_id":259,"is_guest":0,"slug":"dren-pozhegu","display_name":"Dren Pozhegu","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/drenp.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/drenp.png"},"user_url":"","last_name":"Pozhegu","first_name":"Dren","description":"Dren Pozhegu \u00ebsht\u00eb n\u00ebnkryetari i partis\u00eb DT Global."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/259"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5162"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10813,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5162\/revisions\/10813"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5162"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}