{"id":521,"date":"2015-11-10T12:28:44","date_gmt":"2015-11-10T12:28:44","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=521"},"modified":"2024-12-16T17:16:58","modified_gmt":"2024-12-16T15:16:58","slug":"virgjeria-e-statistikave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/virgjeria-e-statistikave\/","title":{"rendered":"Virgj\u00ebria e statistikave"},"content":{"rendered":"<p>\u201cSeksi shitet\u201d mori form\u00eb njer\u00ebzore\/statusore n\u00eb Facebook me publikimin e rezultateve t\u00eb anket\u00ebs\u00a0<a href=\"https:\/\/mics-surveys-prod.s3.amazonaws.com\/MICS5\/Central%20and%20Eastern%20Europe%20and%20the%20Commonwealth%20of%20Independent%20States\/Kosovo%20under%20UNSC%20res.%201244\/2013-2014\/Final\/Kosovo%20%28UNSCR%201244%29%202013-14%20MICS_English.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">MICS<\/a>. Anketa q\u00eb monitoron situat\u00ebn e grave dhe t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, u administrua n\u00eb Kosov\u00eb gjat\u00eb 2014-2015, u publikua n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi jav\u00ebn q\u00eb shkoi. Kjo anket\u00eb, edhe pse sigurisht \u00e7uditi shum\u00eb, p\u00ebrmbante statistika shum\u00eb interesante, disa brengos\u00ebse, disa pozitive, mbi gjendjen e grave dhe t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, statistika k\u00ebto, p\u00ebrtej numrit t\u00eb vajzave 15-24 vje\u00e7 q\u00eb jan\u00eb aktive seksualisht. Sidoqoft\u00eb, seksi shitet, ose n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ishte mungesa e seksit q\u00eb shitet, dhe tek ne. Lajm kryesor ishte kjo statistik\u00eb, e cila tregon se 91.1% t\u00eb vajzave t\u00eb anketuara t\u00eb k\u00ebsaj moshe q\u00eb jan\u00eb t\u00eb pamartuara jan\u00eb p\u00ebrgjigjur se nuk kan\u00eb qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb seksualisht aktive. Kjo shif\u00ebr p\u00ebr burra \u00ebsht\u00eb 54.4%. Implikimet e k\u00ebtyre statistikave dhe m\u00ebnyr\u00ebs sesi ne reaguam, nuk kam \u00e7ka t\u2019i shtoj asaj q\u00eb ka th\u00ebn\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/48331\/virgjiniteti-dhe-pacipesia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hana Marku<\/a>.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, duke u kthyer kah e r\u00ebnd\u00ebsishmja dhe relevantja, kjo statistik\u00eb, n\u00eb nj\u00eb raport mbi 300 faq\u00ebsh, me statistika shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, do t\u00eb duhej t\u00eb kalonte pa u diskutuar, ose s\u00eb paku pa u diskutuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb mas\u00eb dhe me kaq intensitet.<\/p>\n<p>T\u2019i kthehemi f\u00ebmij\u00ebve. Vet\u00ebm 88.1% e f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb lindin n\u00eb Kosov\u00eb regjistrohen zyrtarisht, rreth 12% mbesin t\u00eb paregjistruar n\u00eb sistemet zyrtare. Statistikat e anket\u00ebs MICS tregojn\u00eb se numri i f\u00ebmij\u00ebve, t\u00eb mosh\u00ebs 24-35 muaj q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb vaksinat e rekomanduara sipas imunizimit n\u00eb Kosov\u00eb deri n\u00eb mosh\u00ebn 1 vje\u00e7are jan\u00eb 78.5%. Kjo statistik\u00eb duhet t\u00eb na t\u00ebrheq\u00eb v\u00ebmendjen, se 21.5% e f\u00ebmij\u00ebve kan\u00eb ngel\u00eb prapa n\u00eb imunizim, q\u00eb i b\u00ebn ata t\u00eb preksh\u00ebm nga s\u00ebmundjet e infektimet. Nuk \u00ebsht\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl dhe nuk jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr t\u2019i l\u00ebn\u00eb pa diskutuar. E si disiplinohen f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb? Statistikat e raportit tregojn\u00eb se 61.4% e f\u00ebmij\u00ebve 1-14 vje\u00e7 kan\u00eb p\u00ebrjetuar agresion psikologjik ose nd\u00ebshkim fizik gjat\u00eb muajit t\u00eb fundit. 61.4% e f\u00ebmij\u00ebve! Pse nuk po reagojm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb statistik\u00eb brengos\u00ebse n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn tregohet se shumica e f\u00ebmij\u00ebve ton\u00eb i ekspozohen ndonj\u00eb forme t\u00eb dhun\u00ebs si form\u00eb disipline? E kur jemi te dhuna, pse nuk po reagojm\u00eb p\u00ebr statistikat se sa e pranueshme \u00ebsht\u00eb dhuna bashk\u00ebshortore? P\u00ebrqindja e grave q\u00eb mendojn\u00eb se bashk\u00ebshorti i tyre ka t\u00eb drejt\u00eb t\u2019i godas\u00eb apo t\u2019i rrah\u00eb n\u00ebse ato dalin pa i treguar atij, n\u00ebse i neglizhojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt, diskutojn\u00eb me bashk\u00ebshortin, refuzojn\u00eb seks, ose, e djegin ushqimin, \u00ebsht\u00eb 32.9%. Kjo shif\u00ebr p\u00ebr burrat \u00ebsht\u00eb 14.9%. K\u00ebto p\u00ebrqindje rriten edhe m\u00eb tutje n\u00ebse kategorit\u00eb q\u00eb \u201carsyetojn\u00eb\u201d dhun\u00ebn zgjerohen n\u00eb kategori edhe m\u00eb banale, si n\u00ebse bashk\u00ebshortja nuk kujdeset p\u00ebr prind\u00ebrit e bashk\u00ebshortit \u201342.4% t\u00eb grave e arsyetojn\u00eb k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb. Rreth 22% t\u00eb burrave pajtohen. E di q\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb diskutuar kur u siguruan k\u00ebto statistika pa dal\u00eb raporti i plot\u00eb, po shtrohet pyetja, pse tash nuk na u duk\u00ebn m\u00eb problem k\u00ebto statistika, vet\u00ebm pse i kemi diskutuar para disa muajsh? Se jo, kinse nuk mbesin relevante, e m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb virgj\u00ebria e 90% t\u00eb grave t\u00eb pamartuara deri n\u00eb mosh\u00ebn 24 vje\u00e7are. K\u00ebso statistika duhet t\u00eb na hapin syt\u00eb dhe t\u00eb na brengosin para se t\u00eb lejojm\u00eb t\u00eb ndodhin tragjedi si ajo e Zejnepe Bytyqit. Po m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi virgj\u00ebria!<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, raporti jep statistika p\u00ebr nj\u00eb fush\u00eb tjet\u00ebr shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb \u00ebsht\u00eb arsimi. Brengos\u00ebse \u00ebsht\u00eb se vet\u00ebm 31.1% t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebn mosh\u00ebn 5 vje\u00e7are kan\u00eb 3 apo m\u00eb shum\u00eb libra t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse \u00ebsht\u00eb se n\u00ebnat e k\u00ebtyre f\u00ebmij\u00ebve jan\u00eb t\u00eb angazhuara n\u00eb aktivitete q\u00eb promovojn\u00eb m\u00ebsimin dhe p\u00ebrgatitjen shkollore, e brengos\u00ebse \u00ebsht\u00eb se baballar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb angazhuar rreth 6-7 her\u00eb m\u00eb pak. Kur i dekonstruktojm\u00eb statistikat e arsimit t\u00eb ul\u00ebt dhe t\u00eb mes\u00ebm, shohim ku jan\u00eb mang\u00ebsit\u00eb n\u00eb sistem, p\u00ebrpar\u00ebsit\u00eb, dhe ku duhet intervenuar. Rreth 99.6% t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb fillojn\u00eb klas\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs fillore arrijn\u00eb klas\u00ebn e fundit t\u00eb shkoll\u00ebs fillore. Tranzicioni n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme prej shkoll\u00ebs s\u00eb lart\u00eb fillore \u00ebsht\u00eb 91.5%, q\u00eb na tregon se nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm i nx\u00ebn\u00ebsve nuk vazhdojn\u00eb shkoll\u00ebn e mesme, dhe kjo \u00ebsht\u00eb ajo ku ka vend p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim dhe ku mund t\u2019i kanalizojm\u00eb fjal\u00ebt dhe veprat p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar numrin e nx\u00ebn\u00ebsve q\u00eb shkojn\u00eb dhe q\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb shkoll\u00ebn e mesme. Shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse e statistikave t\u00eb arsimit \u00ebsht\u00eb pariteti gjinor, sidomos n\u00eb klasat e ul\u00ebta, ku numri i vajzave dhe i djemve t\u00eb regjistruar krijojn\u00eb paritet gjinor prej 100%. Ky num\u00ebr zvog\u00eblohet n\u00eb klasat m\u00eb t\u00eb larta, mir\u00ebpo statistika nuk zbret n\u00ebn .96 apo 96%.<\/p>\n<p>Shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse \u00ebsht\u00eb se k\u00ebta t\u00eb rinj, p\u00ebr aktivitetet seksuale mbi t\u00eb cilat po flasim, p\u00ebrdorin kompjuterin mbi 90% gjat\u00eb vitit t\u00eb fundit, e po ashtu duksh\u00ebm mbi 90% kan\u00eb p\u00ebrdorur edhe internetin. Nj\u00eb vend si ky i yni duhet t\u2019i g\u00ebzohet faktit t\u00eb nivelit t\u00eb penetrimit t\u00eb internetit, e informatave t\u00eb panum\u00ebrta q\u00eb mund t\u2019i marrim aty, tek rinia.<\/p>\n<p>Statistikat p\u00ebrdoren e abuzohen dhe interpretohen ashtu si i konvenon atyre q\u00eb jan\u00eb duke i raportuar, mir\u00ebpo, me shum\u00eb pak mendim kritik mund t\u00eb fokusohemi n\u00eb statistikat q\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi, e jo n\u00eb ato q\u00eb jan\u00eb triviale, dhe me gjas\u00eb, duke e njohur mentalitetin ton\u00eb, edhe t\u00eb pav\u00ebrteta. Statistikat e MICS, mund t\u2019i shfryt\u00ebzojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb hapur debate publike p\u00ebr gj\u00ebra me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb qen\u00ebsore, dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar dhe implementuar politika t\u00eb cilat i adresojn\u00eb brengat q\u00eb ky raport i nxjerr n\u00eb pah. T\u00eb merremi me virgj\u00ebrin\u00eb ton\u00eb n\u00eb shfryt\u00ebzimin e statistikave p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb, e jo p\u00ebr skandal, n\u00eb vend se me statistikat p\u00ebr virgj\u00ebrin\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cSeksi shitet\u201d mori form\u00eb njer\u00ebzore\/statusore n\u00eb Facebook me publikimin e rezultateve t\u00eb anket\u00ebs\u00a0MICS. Anketa q\u00eb monitoron situat\u00ebn e grave dhe t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, u administrua n\u00eb Kosov\u00eb gjat\u00eb 2014-2015, u publikua n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi jav\u00ebn q\u00eb shkoi. Kjo anket\u00eb, edhe pse sigurisht \u00e7uditi shum\u00eb, p\u00ebrmbante statistika shum\u00eb interesante, disa brengos\u00ebse, disa pozitive, mbi gjendjen e grave dhe [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":249,"featured_media":11082,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[2031],"class_list":["post-521","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":2031,"user_id":249,"is_guest":0,"slug":"dita-dobranja","display_name":"Dita Dobranja","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/dita-dobranja-e1734014066516.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/dita-dobranja-e1734014066516.jpg"},"user_url":"","last_name":"Dobranja","first_name":"Dita","description":"Dita Dobranja \u00ebsht\u00eb ekonomiste e fokusuar n\u00eb ekonomin\u00eb e tregut t\u00eb pun\u00ebs, ekonomin\u00eb gjinore dhe tregtin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ajo i ka kryer studimet masters n\u00eb deg\u00ebn e ekonomis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Uashington DC. Dita punon si ekonomiste n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme. Aktualisht ligj\u00ebron n\u00eb RIT Kosovo dhe \u00ebsht\u00eb autore n\u00eb platform\u00ebn \u201cExploring Economics\u201d (Eksplorimi i Ekonomis\u00eb)."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/249"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":523,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521\/revisions\/523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=521"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}